Phân tích hoạt động tín dụng tại chi nhánh 8 thành phố hồ chí minh..doc

Phân tích hoạt động tín dụng tại chi nhánh 8 thành phố hồ chí minh

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG

1.1 Sự cần thiết hình thành đề tài

Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay đang là một xu hướng tấtyếu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nhiều quốc gia với mong muốn cảithiện và tăng trưởng kinh tế đất nước Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo đó

vì ngay khi chuyển hướng sang nền kinh tế đổi mới, chúng ta đã chọn con đường

mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại với tinh thần đa phương hoá, đa dạng hoá Trên

cơ sở đó, chúng ta cũng tự đặt ra cho mình con đường hội nhập kinh tế thế giới Vìvai trò là mạch máu của nền kinh tế, ngành Ngân hàng nước ta cũng không nằmngoài quá trình đó, nhằm trang bị cho mình năng lực để đủ sức cạnh tranh với cácđối thủ sẽ gia nhập vào nền kinh tế nước ta càng đông đảo (hiện nay có khoảng gần

70 chi nhánh Ngân hàng nước ngoài đã có mặt tại Việt Nam, chủ yếu là của

Singapor, Trung Quốc (Nguồn:www.vnn.vn) Tuy nhiên hoạt động của các Ngân

hàng thương mại Nhà nước chủ yếu vẫn là huy động vốn và cho vay, các sản phẩmdịch vụ được đưa ra và được thị trường chấp nhận vẫn còn manh mún, thiếu hấp dẫn

và tiện lợi, chưa năng động vẫn còn tồn tại trong các Ngân hàng thương mại(NHTM)

Thực tế những năm gần đây, thị trường dịch vụ Ngân hàng, đặc biệt làdịch vụ thẻ, thanh toán, chuyển tiền đã phát triển nhanh chóng, tốc độ tăng vượt bậc

so với dự đoán của nhiều người Vì vậy, việc xây dựng chiến lược phát triển dịch vụNgân hàng cần phải quan tâm nhiều hơn nữa đến việc mở rộng các hình thức tíndụng

Hoạt động của Ngân hàng trong nền kinh tế thị trường là hoạt động kinhdoanh với mục đích là lợi nhuận, ổn định nền kinh tế - xã hội Muốn thu được lợinhuận cao thì vấn đề then chốt là quản lý tốt các khoản mục tài sản có, nhất là khoảnmục cho vay và đầu tư, cũng như các hoạt động trung gian khác Tuy nhiên, muốntăng lợi nhuận thì Ngân hàng cũng cần phải tăng thu nhập bằng cách mở rộng tíndụng, tăng cường đầu tư và đa dạng hoá các hoạt động dịch vụ Ngân hàng

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh 8 (NHNo &PTNT Chi nhánh 8) là một trong khoảng 1.800 chi nhánh của Ngân hàng Nôngnghiệp Việt Nam đang hoạt động khắp trên mọi miền đất nước, đã phối hợp chặt chẽvới chính quyền địa phương và các ban ngành đoàn thể, gắn kết việc xác định mụctiêu sản xuất kinh doanh với việc xây dựng và phát triển cộng đồng dân cư trongviệc phát triển nông nghiệp – nông thôn và đô thị mới một cách sáng tạo, hiệu quả.

Với thực trạng như trên, ngành Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn Việt Nam nói chung cũng như Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thônChi nhánh 8 nói riêng phải đối mặt với những thách thức to lớn, đó là sự cạnh tranhquyết liệt trong hoạt động kinh doanh tiền tệ Bởi vì ở thành phố Hồ Chí Minh,thành phố năng động nhất Việt Nam, có sự tồn tại và hoạt động của hàng trăm Ngânhàng và chi nhánh, do đó đòi hỏi Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thônChi nhánh 8 phải có định hướng phát triển hoạt động kinh doanh cho riêng mìnhnhằm nâng cao năng lực cạnh tranh

Chúng ta không thể không khẳng định là nhờ vốn tín dụng ngân hàng màNgân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh 8 đã đánh thức tiềmnăng kinh tế, khơi dậy động lực phát triển kinh tế hộ gia đình, doanh nghiệp, gópphần thúc đẩy quá trình phát triển của nền kinh tế ở thành phố Hồ Chí Minh nóiriêng và trong toàn bộ hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nóichung Như vậy, hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng nói chung và của Ngânhàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh 8 nói riêng là hoạt động chủyếu nhất, vì vậy chúng ta cần tận dụng được ưu điểm này để mở rộng nó theo chiều

hướng tốt nhất cho cả người cho vay lẫn người đi vay Vì vậy, việc “Phân tích hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh 8 – thành phố Hồ Chí Minh” là đề tài mà em đã chọn để viết luận văn tốt nghiệp,

nhằm tìm hiểu và đóng góp một phần nhỏ ý kiến cá nhân của mình trong hoạt độngtín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh thành phố

Hồ Chí Minh

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích hoạt động kinh doanh trong ba năm gần đây giúp nhàlãnh đạo tìm ra được những biện pháp quản lý đúng đắn và kịp thời trong quá trìnhhoạt động kinh doanh Do nghiệp vụ chủ yếu của NHNo & PTNT Chi nhánh 8 làhuy động vốn và cho vay, nên mục tiêu nghiên cứu hướng đến những vấn đề sau:

- Tình hình huy động vốn và sử dụng vốn

- Tình hình thu nợ và giải quyết nợ quá hạn

- Tình hình thu nhập, chi phí và lợi nhuận của Ngân hàng

- Dựa vào các chỉ tiêu kinh tế tài chính đánh giá hiệu quả hoạt động kinhdoanh của Ngân hàng

1.3 Phạm vi nghiên cứu

Đối với hoạt động của Ngân hàng thì rất phong phú và đa dạng, tham giatrong nhiều lĩnh vực kinh doanh Nhưng do hạn chế về thời gian, không gian cũngnhư kinh nghiệm thực tế, em không nghiên cứu và phân tích chi tiết từng nghiệp vụ

cụ thể mà xuất phát từ nhu cầu không ngừng nâng cao hiệu quả công tác huy độngvốn, đề tài được viết trên phương diện từ phân tích tổng quát đến cụ thể hoạt độnghuy động vốn, sử dụng vốn và những nhân tố khách quan, chủ quan tác động đếnNgân hàng qua 3 năm gần đây (2005-2007) ở phòng Kế toán Ngân quỹ và phòngKinh doanh NHNo & PTNT Chi nhánh 8 – TP HCM

Tuy đã rất cố gắng để hoàn thiện luận văn nhưng đề tài còn những sai sótnhất định Vì vậy rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô, Bangiám đốc cùng các cán bộ công nhân viên trong NHNo & PTNT Chi nhánh 8 – TPHCM và các bạn sinh viên

Theo pháp lệnh “các tổ chức tín dụng ”(1990) của Việt Nam thì NHTM đượcđịnh nghĩa như sau:

“Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu là thường xuyên nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán”.

2.1.2 Các nguồn vốn của NHTM

2.1.2.1 Vốn tự có

Vốn tự có hay còn gọi là vốn chủ sở hữu của ngân hàng là bao gồm giá trịthực có của vốn điều lệ, các quỹ dự trữ và một số nguồn vốn khác của ngân hàngtheo quy định của Ngân hàng Trung Ương

a) Vốn điều lệ

Là số vốn được ghi trong điều lệ hoạt động của NHTM Vốn điều lệ củangân hàng là do các chủ sở hữu ngân hàng đóng góp vốn điều chuyển …Mức vốnđiều lệ và phương thức đóng góp vốn điều lệ của mỗi ngân hàng được ghi trong điều

hàng, song nhìn chung không được thấp hơn mức vốn pháp định mà Chính phủ quyđịnh Trong quá trình hoạt động của các NHTM có thể tăng thêm vốn điều lệ củamình nhưng phải được sự đồng ý chấp nhận của Ngân hàng Trung Ương.

b) Các quỹ dự trữ

Các quỹ dự trữ của NHTM được hình thành và tạo lập trong quá trình hoạt

động của ngân hàng nhằm sử dụng cho có mục đích nhất định

Theo quy định của luật các tổ chức tín dụng, hàng năm tổ chức tín dụng phảitrích từ lợi nhuận sau thuế để lập và duy trì các quỹ sau:

- Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ được trích hàng năm theo tỷ lệ 5% trên lợinhuận ròng, mức tối đa của quỹ do chính phủ quy định

- Các quỹ khác: Quỹ phúc lợi, quỹ khen thưởng, quỹ phát triển nghiệp vụngân hàng…các quỹ quỹ này cũng được trích lập sử dụng theo quy định của phápluật

Các quỹ dự trữ sau khi đã được trích lập các NHTM được sử dụng theo mụcđích lập quỹ Tuy nhiên, khi số tiền của quỹ chưa sử dụng đến thì các NHTM có thểtạm thời huy động theo nguyên tắc hoàn trả làm nguồn vốn kinh doanh

c) Các nguồn vốn khác

Một số nguồn vốn khác được coi như vốn tự có của ngân hàng, bao gồm:

- Lợi nhuận giữ lại

-Thu nhập lớn hơn chi phí

- Khấu hao tài sản cố định

2.1.2.2 Nguồn vốn huy động

a) Tiền gửi của các tổ chức kinh tế

Là số tiền tạm thời nhàn rỗi phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanhcủa họ được gửi tại ngân hàng Nó bao gồm một bộ phận vốn tiền tạm thời nhàn rỗiđược giải phóng ra khỏi quá trình luân chuyển vốn nhưng chưa có nhu cầu sử dụnghoặc sử dụng cho những mục tiêu định sẵn vào một thời điểm nhất định (Các quỹ:đầu tư phát triển, quỹ dự trữ tài chính, quỹ phúc lợi khen thưởng…)

* Tiền gửi không kỳ hạn

Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi mà khi gửi vào, khách hàng gửi tiền cóthể rút ra bất cứ lúc nào mà không cần phải báo trước cho ngân hàng và ngân hàngphải thỏa mãn yêu cầu đó của khách hàng.

Mục đích của loại tiền gửi này là nhằm đảm bảo an toàn về tài sản, thựchiện các khoản chi trả trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũngnhư các khoản thanh toán trong tiêu dùng của cá nhân đồng thời hạn chế được chiphí tổ chức thanh toán, bảo quản tiền và vận chuyển tiền Đối với Ngân hàng, loạitiền gửi này thường có sự dao động lớn vì người gửi tiền có thể gửi tiền và rút ra bất

cứ lúc nào, do đó Ngân hàng chỉ có thể sử dụng tỷ lệ nhất định để cho vay nên Ngânhàng thường áp dụng lãi suất thấp cho loại tiền gửi này

Khác với tiền gửi thanh toán, tiền gửi định kỳ là tiền gửi tạm thời chưa sửdụng hoặc tiền để dành của cá nhân, vì mục đích gửi tiền vào Ngân hàng là nhằmmục đích kiếm lợi tức Đối với Ngân hàng, tiền gửi định kỳ là nguồn vốn ổn địnhtrong kinh doanh, do đó lãi suất mà Ngân hàng áp dụng cho loại tiền gửi này caohơn lãi suất tiền gửi thanh toán không kỳ hạn Mặt khác để khuyến khích kháchhàng gửi tiền theo định kỳ dài hạn, thông thường Ngân hàng áp dụng lãi suất cao đốivới các khoản tiền gửi dài hạn (vì tiền gửi định kỳ giúp Ngân hàng có thể sử dụngvốn đó để kinh doanh qua việc cho vay trung, dài hạn, mua sắm các thiết bị cũngnhư đầu tư vào một số lĩnh vực….)

b) Tiền gửi tiết kiệm

Là khoản tiền của cá nhân được gửi vào tài khoản tiền gửi tiết kiệm, được xácđịnh trên thẻ tiết kiệm, được hưởng lãi theo quy định của tổ chức nhận tiền gửi tiếtkiệm và được bảo hiểm theo quy định của pháp luật và bảo hiểm tiền gửi

*Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn

Là loại tiền gửi không có thời hạn đáo hạn mà người gửi muốn rút ra phảithông báo cho Ngân hàng biết trước một thời gian Tuy nhiên, ngày nay các Ngânhàng cho phép khách hàng rút ra không cần báo trước Tiền gửi này chủ yếu là tiềngửi của dân cư, các tổ chức kinh tế và Chính phủ Nhưng do nhu cầu chi tiêu khôngxác định được trước nên khách hàng chỉ gửi tiền không kỳ hạn nghĩa là có thể rút rabất cứ lúc nào Do đó Ngân hàng không chủ động được nguồn vốn nên loại tiền gửinày có mức lãi suất thấp

* Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn

Người ký thác tiền này ở Ngân hàng để sử dụng vào mục đích nhất định nhưmua sắm nhà cửa, trang trải chi phí học tập cho con cái Ngân hàng thường cấpthêm tín dụng để bù đắp thêm phần thiếu hụt khi sử dụng vào mục đích của ngườigửi tiền tiết kiệm

Về nguyên tắc, khách hàng chỉ được rút tiền khi đáo hạn Nếu rút vốn trướchạn thì phải được chấp nhận của lãnh đạo ngân hàng và hưởng lãi suất không kỳhạn

Về hình thức, theo truyền thống, người gửi tiền được cấp một sổ gọi là sổ tiếtkiệm, trên sổ này ghi rõ tất cả các khoản tiền gửi vào rút ra và lãi suất Mỗi lần gửitiền hoặc rút tiền, khách hàng phải xuất trình sổ tiết kiệm cho ngân hàng để ngânhàng ghi bút toán Ngày nay, nhiều ngân hàng đã bỏ sổ tiết kiệm, thay vào đó cungcấp cho khách hàng bảng kê lúc gửi tiền đầu tiên và theo định kỳ hàng tháng đểphản ánh tất cả các số phát sinh

Việc huy động vốn tiền gửi của khách hàng không những đem lại cho ngânhàng một nguồn vốn với chi phí thấp để kinh doanh, mà còn giúp cho ngân hàng cóthể nắm bắt được thông tin, tư liệu chính xác về tình hình tài chính của các tổ chứckinh tế và cá nhân có quan hệ tín dụng với ngân hàng, tạo điều kiện cho ngân hàng

có căn cứ để quy định mức vốn để đầu tư cho vay đối với những khách hàng đó.Vốn tiền mà ngân hàng huy động được trên các khoản tiền gửi của khách hàng còn

là cơ sở cho các tổ chức thanh tra, kiểm toán thực hiện được nhiệm vụ nhanh chóng,chính xác phát hiện kịp thời tham ô, trốn thuế, lừa đảo của các doanh nghiệp làm ănkhông chính đáng, xử lý kịp thời những kẻ vi phạm pháp luật

c) Nguồn vốn huy động thông qua các chứng từ có giá

Giấy tờ có giá là chứng nhận của tổ chức tín dụng phát hành để huy độngvốn, trong đó xác nhận nghĩa vụ trả nợ một khoản tiền trong một thời gian nhấtđịnh, điều kiện trả lãi và các điều khoản cam kết khác giữa các tổ chức tín dụng vàngười mua

* Giấy tờ có giá ngắn hạn :

Là giấy tờ có giá có thời hạn dưới một năm, bao gồm kỳ phiếu, chứng chỉ

tiền gửi ngắn hạn, tín phiếu và giấy tờ có giá ngắn hạn khác

* Giấy tờ có giá dài hạn:

Là giấy tờ có giá có thời hạn từ một năm trở lên kể từ khi phát hành đến hết

hạn, bao gồm trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi dài hạn và các giấy tờ có giá dài hạnkhác

2.1.2.3 Nguồn vốn đi vay của các ngân hàng khác

Nguồn vốn đi vay của các ngân hàng khác là nguồn vốn được hình thành bởicác mối quan hệ giữa các tổ chức tín dụng với nhau hoặc giữa các tổ chức tín dụngvới ngân hàng Nhà nước

a) Vay từ các tổ chức tín dụng khác

Trong quá trình kinh doanh của bất cứ doanh nghiệp nào cũng có lúc phát

sinh tình trạng tạm thời thừa vốn, và ngược lại cũng phát sinh tình trạng tạm thờithiếu vốn Hoạt động kinh doanh của ngân hàng cũng không tránh khỏi tình trạng

đó Đối với ngân hàng, cũng có lúc ngân hàng tập trung huy động được vốn nhưnglại không cho vay hết, trong khi đó vẫn phải trả lãi tiền gửi Tương tự có thời điểmcho vay vốn lớn, nhưng khả năng nguồn vốn mà ngân hàng huy động được không

b) Vay từ Ngân hàng Trung Ương

Ngân hàng Trung ương (NHTW) đóng vai trò là ngân hàng của các ngânhàng, là người cho vay cuối cùng của nền kinh tế Vì vậy, khi có nhu cầu, cácNHTM sẽ được NHTW cho vay vốn

Việc cho vay vốn của NHTW đối với NHTM thông qua hình thức tái cấpvốn Tái cấp vốn là hình thức cấp tín dụng có đảm bảo của Ngân hàng nhằm cungứng vốn ngắn hạn và các phương tiện thanh toán cho các NHTM Ngoài ra, NHTWcòn thực hiện cho vay bổ sung thanh toán bù trừ giữa các NHTM Trong trường hợpđặc biệt, khi được Chính phủ chấp thuận, NHTW còn cho vay đối với các tổ chứctín dụng tạm thời mất khả năng thanh toán Khoản vay này sẽ được ưu tiên hoàn trảtrước tất cả các khoản nợ khác của tổ chức tín dụng

2.1.3 Những nguyên tắc trong việc quản lý tiền gửi của Khách hàng

Các nguyên tắc trong quản lý tiền gửi khách hàng ra đời nhằm đảm bảoquyền lợi cho người gửi tiền, tạo niềm tin cho khách hàng và góp phần tạo sự hoạtđộng kinh doanh ổn định Các nguyên tắc đó như sau:

- Ngân hàng phải đảm bảo thanh toán kịp thời cho khách hàng Để thực hiệnđược nguyên tắc này, Ngân hàng chỉ được sử dụng một tỷ lệ phần trăm tiền gửi nhấtđịnh để cho vay, số còn lại làm quỹ dự trữ bảo đảm thanh toán cho khách hàng

Quỹ bảo đảm thanh toán bao gồm:

+ Tiền mặt tại quỹ

+ Ngân phiếu thanh toán

+ Tín phiếu kho bạc

+ Tiền gửi thanh toán tại Ngân hàng Nhà nước

+ Tiền gửi dự trữ tối thiểu bắt buộc tại Ngân hàng Nhà nước

- Ngân hàng phải đảm bảo tương ứng về thời hạn giữa nguồn vốn và sửdụng vốn Tuy nhiên, nguyên tắc này chỉ có ý nghĩa tương đối

- Ngân hàng chỉ được thực hiện các khoản giao dịch trên tài khoản của kháchhàng khi có lệnh của chủ tài khoản hoặc có sự uỷ nhiệm của chủ tài khoản

Ngoại trừ trường hợp khách hàng vi phạm luật chi trả theo quy định của cơquan có thẩm quyền về thực hiện các nghiệp vụ thanh toán thì khi đó ngân hàng mới

có quyền tự động trích tài khoản thanh toán có liên quan

- Ngân hàng phải đảm bảo an toàn và bí mật cho chủ tài khoản

- Ngân hàng phải có trách nhiệm kiểm soát các giấy tờ thanh toán của kháchhàng, các chứng từ thanh toán phải được lập theo đúng quy định Ngân hàng phảikiểm tra con dấu và chữ ký của khách hàng, nếu không phù hợp thì ngân hàng có thể

từ chối thanh toán

- Khi có các nghiệp vụ có liên quan đến tài khoản của khách hàng thì ngânhàng phải kịp thời gửi giấy báo cho khách hàng Cuối tháng, ngân hàng phải gửi bảnsao tài khoản hoặc giấy báo số dư cho khách hàng

2.1.4 Những vấn đề chung về tín dụng

2.1.4.1 Khái niệm

Tín dụng là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó một bên chuyểngiao tiền hoặc tài sản cho bên kia sử dụng trong một thời hạn nhất định, đồng thờibên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả theo thời hạn đã thoả thuận

Như vậy trong định nghĩa trên chứa đựng những nội dung sau:

- Quan hệ tín dụng là quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, một bên chuyểngiao tiền hoặc hàng hoá cho bên kia sử dụng trong một thời gian nhất định Bênchuyển giao tiền hoặc hàng hoá được gọi là người cho vay (lender) Bên nhận tiềnhay hàng hoá được gọi là người đi vay (borrower)

- Người đi vay chỉ sử dụng tiền hay hàng hoá trong thời gian nhất định, hếtthời hạn cam kết người đi vay phải hoàn trả lại lượng giá trị nêu trên cho người đivay Thường thì giá trị khoản trả lớn hơn giá trị khoản vay Đó là phần lợi tức màngười cho vay nhận được

Quy trình vận động của tín dụng có thể diễn tả theo sơ đồ sau:

Hình 1: Quy trình vận động của tín dụng

Trong hoạt động thực tiễn, quan hệ tín dụng được hình thành hết sức đa dạng

và có đủ tất cả các loại chủ thể tham gia vào các quan hệ tín dụng

2.1.4.2 Bản chất - chức năng – vai trò của tín dụng

a) Bản chất

Tín dụng là hệ thống quan hệ kinh tế phát sinh giữa người đi vay và ngườicho vay, nhờ quan hệ ấy mà vốn tiền tệ được vận động từ chủ thể này sang chủ thểkhác để sử dụng cho các nhu cầu khác nhau trong nền kinh tế xã hội Mặc dù tíndụng có một quá trình tồn tại và phát triển lâu dài qua nhiều hình thái kinh tế xã hộivới nhiều hình thức khác nhau, song đều có tính chất quan trọng sau:

- Tín dụng trước hết chỉ là sự chuyển giao quyền sử dụng một số tiền (hiệnkim) hoặc tài sản (hiện vật) từ chủ thể này sang chủ thể khác, chứ không làm thayđổi giá trị sử dụng chúng

- Tín dụng bao giờ cũng có thời hạn và phải được “hoàn trả”

- Giá trị của tín dụng không những được bảo tồn mà còn được nâng cao nhờlợi tức tín dụng

Người cho vay Người đi vay

T: Giá trị tín dụng

T+L: Giá trị tín dụng +lãi

b) Chức năng

* Chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ

- Đây là chức năng cơ bản của tín dụng, nhờ chức năng này mà cácnguồn vốn tiền tệ trong xã hội được điều hòa từ nơi “thừa” sang nơi “thiếu” để sửdụng nhằm phát triển nền kinh tế

- Ở khâu tập trung vốn tiền tệ, tín dụng là nơi tập hợp những nguồn vốntạm thời nhàn rỗi trong xã hội

- Ở khâu phân phối lại vốn tiền tệ, tín dụng là nơi đáp ứng nguồn vốncho sản xuất lưu thông hàng hóa cũng như nhu cầu tiêu dùng trong toàn xã hội

- Cả hai mặt tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ đều được thực hiệntheo nguyên tắc hoàn trả, vì vậy tín dụng có ưu thế rõ rệt, nó kích thích mặt tậptrung vốn, nó thúc đẩy việc sử dụng vốn có hiệu quả

* Chức năng tiết kiệm tiền mặt và chi phí lưu thông cho xã hội

Hoạt động tín dụng tạo điều kiện cho sự ra đời của các công cụ lưu thông thẻtín dụng như thương phiếu, kỳ phiếu, séc, thẻ tín dụng, thẻ thanh toán… cho phépthay thế một lượng lớn tiền mặt lưu hành, nhờ đó giảm bớt các chi phí có liên quannhư in tiền, đúc tiền, vận chuyển, bảo quản tiền…

Với sự hoạt động của tín dụng, đặc biệt là tín dụng ngân hàng đã mở ra mộtkhả năng lớn trong việc mở tài khoản và giao dịch thanh toán thông qua ngân hàngvới các hình thức chuyển khoản hoặc bù trừ cho nhau, giúp giải quyết nhanh chóngcác mối quan hệ kinh tế, tạo điều kiện cho các nền kinh tế xã hội phát triển

* Chức năng phản ánh và kiểm soát các hoạt động kinh tế

Đây là chức năng phát sinh, hệ quả của hai chức năng nói trên Sự vận độngcủa vốn tín dụng phần lớn là sự vận động gắn liền với sự vận động của vật tư, hànghoá, chi phí trong các xí nghiệp các tổ chức kinh tế Vì vậy, tín dụng không những làtấm gương phản ánh hoạt động kinh tế của doanh nghiệp mà còn thông qua đó thựchiện việc kiểm soát các hoạt động ấy nhằm ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực, lãng

Mặt khác, do cung ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện cho các doanhnghiệp hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh, làm cho sản xuất ngày càng pháttriển, sản phẩm hàng hóa, dịch vụ làm ra ngày càng nhiều đáp ứng được nhu cầungày càng tăng của xã hội Chính nhờ đó mà tín dụng góp phần làm ổn định thịtrường giá cả trong nước.

* Tín dụng góp phần ổn định đời sống, tạo công ăn việc làm, và ổn định trật tự xã hội

- Một mặt, do tín dụng có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế phát triển, sảnxuất hàng hóa và dịch vụ ngày càng gia tăng có thể thỏa mãn nhu cầu đời sống củacác thành viên trong xã hội, là điều kiện thực hiện tốt hơn các chính sách xã hội

- Mặt khác, trên cơ sở đa dạng hóa các hình thức cho vay, vốn tín dụngcung ứng đã tạo ra khả năng trong việc khai thác các tiềm năng sẵn có trong xã hội

về tài nguyên thiên nhiên, về lao động Do đó, nó có thể thu hút nhiều lực lượng lao

động của xã hội tạo công ăn việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, thúc đẩy tăng trưởngkinh tế góp phần ổn định trật tự xã hội.

* Tín dụng góp phần phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại và

mở rộng giao lưu quốc tế

Sự phát triển của tín dụng không những ở trong phạm vi quốc nội mà còn mởrộng ra cả phạm vi quốc tế, nhờ đó nó thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế đối ngoại,nhằm giúp đỡ và giải quyết các nhu cầu lẫn nhau trong quá trình phát triển đi lêncủa mỗi nước, làm cho các nước có điều kiện xích lại gần nhau hơn và cùng nhauphát triển

d) Phạm vi áp dụng

- Bên cho vay: là các tổ chức tín dụng được thành lập, được cấp giấy phép

hoạt động trên toàn lãnh thổ Việt Nam theo quy định của Pháp lệnh ngân hàng, hợptác xã tín dụng và công ty tài chính đều được phép huy động vốn và cho vay ngắnhạn tài trợ cho hoạt động kinh doanh trong các tổ chức kinh tế bao gồm:

- Bên đi vay: là những pháp nhân, thể nhân hoạt động sản xuất kinh doanh theo

đúng pháp luật Việt Nam

e) Nguyên tắc vay vốn

- Vốn vay phải được hoàn trả đầy đủ cả vốn gốc và lãi vay theo đúng thời hạn

đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng

- Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả kinh tế

- Việc đảm bảo tiền vay đúng quy định của chính phủ và thống đốc Ngân hàngnhà nước

f) Đối tượng cho vay

- Giá trị vật tư, hàng hóa, máy móc, thiết bị bao gồm cả thuế giá trị gia tăngnằm trong tổng giá trị lô hàng và các khoản chi phí để thực hiện các dự án đầu tư,phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ hoặc dự án đầu tư, phương án phục vụ đời

- Số tiền thuế xuất khẩu, nhập khẩu, khách hàng phải làm thủ tục xuất khẩu,nhập khẩu mà giá trị lô hàng đó tổ chức tín dụng có tham gia cho vay.

- Số lãi tiền vay trả cho tổ chức tín dụng cho vay trong thời hạn thi công,chưa bàn giao và đưa tài sản cố định vào sử dụng đối với cho vay trung hạn, dài hạn

để đầu tư tài sản cố định đó, mà khoản trả lãi được tính trong giá trị tài sản cố địnhđó

- Số tiền khách hàng vay để trả cho các khoản vay tài chính cho nước ngoài

mà các khoản vay đó đã được tổ chức tín dụng trong nước bảo lãnh

- Các nhu cầu tài chính khác phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanhdịch vụ và phục vụ đời sống theo quy định của Ngân hàng nhà nước

g) Thời hạn cho vay

NHNo & PTNT nơi cho vay và khách hàng thỏa thuận về thời hạn cho vaygồm hai loại:

- Cho vay ngắn hạn: Tối đa 12 tháng

- Cho vay trung - dài hạn:

+ Cho vay trung hạn: Từ 12 tháng – 60 tháng

+ Cho vay dài hạn: Từ 60 tháng trở lên và không quá thời hạn hoạt động

còn lại theo quyết định thành lập hoặc theo giấy phép thành lập đối với pháp nhân

và không quá 15 năm đối với các dự án cho vay phục vụ đời sống.

h) Lãi suất cho vay

- Mức lãi suất cho vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuậnphù hợp với quy định của Ngân hàng nhà nước về lãi suất cho vay tại thời điểm kýkết hợp đồng tín dụng Tổ chức tín dụng có trách nhiệm công bố công khai các mứclãi suất cho vay cho khách hàng biết

- Lãi suất cho vay được áp dụng đối với các khách hàng được ưu đãi vềlãi suất theo quy định của Chính phủ và người hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước

- Mức lãi suất áp dụng đối với khoản nợ gốc quá hạn do tổ chức tíndụng ấn định và thỏa thuận với khách hàng trong hợp đồng tín dụng nhưng không

vượt quá 150% lãi suất cho vay áp dụng trong hạn cho vay đã được ký kết hoặc điềuchỉnh trong hợp đồng tín dụng

i) Mức cho vay

- Mức cho vay được xác định căn cứ vào nhu cầu vay vốn của khách hàng,

tỷ lệ cho vay tối đa so với trị giá tài sản làm đảm bảo tiền vay theo quy định củaChính phủ và hướng dẫn của Ngân hàng nhà nước, khả năng hoàn trả nợ của kháchhàng vay và khả năng nguồn vốn của mình để quyết định mức cho vay

- Tổng dư nợ cho vay đối với một khách hàng không được vượt quá 15% vốn

tự có của tổ chức tín dụng trừ trường hợp đối với những khoản vay từ nguồn vốn ủythác của chính phủ, của các tổ chức cá nhân Trường hợp khách hàng vay vượt quá15% vốn tự có tổ chức tín dụng hoặc khách hàng có nhu cầu huy động vốn từ nhiềunguồn thì tổ chức tín dụng cho vay hợp vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nướcViệt Nam

j) Biện pháp bảo đảm tiền vay

- Cầm cố, thế chấp bằng tài sản của khách hàng vay

- Bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ 3

- Bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay

Ngoài ra, Ngân hàng còn có biện pháp đảm bảo tiền vay bằngtín chấp

2.1.4.3 Qui trình tín dụng căn bản của NHNo &

PTNT chi nhánh 8 –TP HCM

Qui trình Tín dụng là bảng tổng hợp mô tả các bước đi cụ thể từ khi tiếp nhậnnhu cầu vay vốn của khách hàng cho đến khi Ngân hàng ra quyết định cho vay, giảingân và thanh lý hợp đồng Tín dụng Hầu hết các NHTM đều tự thiết kế cho mìnhmột qui trình Tín dụng cụ thể, bao gồm nhiều bước đi khác nhau với kết quả cụ thểcủa từng bước đi Một bảng mô tả qui trình Tín dụng có thể mô tả tóm tắt như sau:

do các cá nhân hoặc

bộ phận thẩm địnhthực hiện

 Báo cáo kết quảthẩm định để chuyểnsang bộ phận có thẩmquyền để quyết định chovay hoặc từ chối chovay

Quyết

định tín

dụng

 Các tài liệu và

thông tin từ giai đoạn

trước chuyển sang và

báo cáo kết quả thẩm

định

 Các thông tin bổ

sung

 Quyết định chovay hoặc từ chối chovay dựa vào kết quảphân tích

 Quyết định cho vayhoặc từ chối tuỳ theo kếtquả thẩm định

 Tiến hành các thủtục pháp lý như: ký hợpđồng Tín dụng, hợp đồngcông chứng và các loạihợp đồng khác

 Chuyển tiền vào tàikhoản tiền gởi của kháchhàng hoặc chuyển trả chonhà cung cấp theo yêucầu của khách hàng.Giám sát  Các thông tin từ Phân tích hoạt  Báo cáo kết quả

 Tái xét và xếphạng Tín dụng.

HĐTD

giám sát và đưa ra cácgiải pháp xử lý

 Lập các thủ tục đểthanh lý Tín dụng

(Nguồn: Phòng kinh doanh)

Việc thiết lập và không ngừng hoàn thiện qui trình Tín dụng có ý nghĩa rấtquan trọng đối với các hoạt động Tín dụng của Ngân hàng Về mặt hiệu quả, quitrình Tín dụng hợp lý góp phần nâng cao chất lượng và giảm thiểu rủi ro Tín dụng

Về mặt quản trị, qui trình Tín dụng có các tác dụng sau đây:

- Qui trình Tín dụng làm cơ sở cho việc phân định trách nhiệm và quyền hạncủa từng bộ phận liên quan trong hoạt động Tín dụng

- Qui trình Tín dụng làm cơ sở cho việc thiết lập các hồ sơ và thủ tục vay vốn

a) Lập hồ sơ đề nghị cấp Tín dụng

Lập hồ sơ Tín dụng là khâu căn bản đầu tiên của qui trình Tín dụng, nó đượcthể hiện ngay sau khi cán bộ Tín dụng tiếp xúc với khách hàng có nhu cầu vay vốn

Lập hồ sơ Tín dụng là khâu quan trọng vì nó là khâu thu thập thông tin làm

cơ sở để thực hiện các khâu sau, đặc biệt là khâu phân tích và ra quyết định cho vay

tin yêu cầu khác nhau Nhìn chung, một bộ hồ sơ đề nghị yêu cầu cấp Tín dụng cầnthu thập từ khách hàng những thông tin sau:

- Thông tin về năng lực pháp lý và năng lực hành vi của khách hàng

- Thông tin về khả năng sử dụng và hoàn trả vốn của khách hàng

- Thông tin về bảo đảm Tín dụng

Để thu thập được những thông tin căn bản như trên, Ngân hàng thường yêucầu khách hàng phải lập và nộp cho Ngân hàng các loại giấy tờ sau:

- Giấp đề nghị vay vốn

- Giấy tờ chứng minh tư cách pháp nhân của khách hàng, chẳng hạn như giấyphép thành lập, quyết định bổ nhiệm Giám đốc, điều lệ hoạt động

- Phương án sản xuất kinh doanh và kế hoạch trả nợ, hoặc dự án đầu tư

- Báo cáo tài chính của thời kỳ gần nhất

- Các giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh nợ vay

- Các giấy tờ liên quan khác nếu cần thiết

b) Phân tích Tín dụng

Phân tích Tín dụng là phân tích khả năng hiện tại và tiềm tàng của kháchhàng về sử dụng vốn Tín dụng, khả năng hoàn trả và khả năng thu hồi vốn vay cảgốc và lãi Mục tiêu của phân tích Tín dụng là tìm kiếm những tình huống có thể dẫnđến rủi ro cho Ngân hàng, tiên lượng khả năng kiểm soát những loại rủi ro đó và dựkiến những biện pháp phòng ngừa và hạn chế thiệt hại có thể xảy ra Mặt khác, phântích Tín dụng còn quan tâm đến việc kiểm tra tính chân thực của thông tin mà kháchhàng cung cấp, từ đó nhận định về thái độ của khách hàng làm cơ sở quyết định chovay

c) Quyết định và ký hợp đồng Tín dụng

Quyết định Tín dụng là quyết định cho vay hay từ chối đối với một hồ sơ vayvốn của khách hàng Đây là khâu cực kỳ quan trọng trong qui trình Tín dụng vì nóảnh hưởng rất lớn các khâu sau và ảnh hưởng đến uy tín và hiệu quả hoạt động Tíndụng của Ngân hàng Một đều không may là khâu quan trọng này lại là khâu khó xử

lý nhất và thường phạm phải sai lầm nhất Có hai loại sai lầm cơ bản xảy ra trongkhâu này:

- Quyết định chấp thuận cho vay đối với một khách hàng không tốt.

- Từ chối cho vay đối với một khách hàng tốt

Cả hai loại sai lầm này đều dẫn đến thiệt hại đáng kể cho Ngân hàng Loại sailầm thứ nhất dễ dẫn đến thiệt hại do nợ quá hạn, hoặc nợ không thể thu hồi, tức thiệthại về tài chính Loại sai lầm thứ hai dễ dẫn đến thiệt hại về uy tín và mất cơ hội chovay

Nhằm hạn chế sai lầm, trong khâu quyết định Tín dụng các Ngân hàngthường chú trọng hai vấn đề:

- Thu thập và xử lý thông tin một cách đầy đủ và chính xác làm cơ sở để raquyết định

- Trao quyền quyết định cho một hội đồng Tín dụng hoặc những người cónăng lực phân tích và phán quyết

* Cơ sở để ra quyết định Tín dụng

Trước hết phải dựa vào thông tin thu thâp và xử lý hồ sơ Tín dụng, do giaiđoạn trước chuyển sang Kế đến, dựa vào những thông tin khác hoặc thông tin cậpnhật hóa có liên quan, chẳng hạn như thông tin cập nhật về thị trường, chính sáchTín dụng của Ngân hàng, các qui định về hoạt động Tín dụng của Ngân hàng Nhànước, nguồn vốn cho vay của Ngân hàng, kết quả thẩm định các hình thức bảo đảm

nợ vay,…

* Quyền phán quyết Tín dụng

Tuỳ theo qui mô vốn vay lớn hay nhỏ quyền phán quyết thường trao cho mộthội đồng Tín dụng hay một cá nhân phụ trách Hội đồng Tín dụng, bao gồm nhữngngười có quyền hạn và trách nhiệm quan trọng trong Ngân hàng, thường phán quyếtnhững hồ sơ vay vốn có qui mô lớn trong khi quyền phán quyết các hồ sơ vay có qui

mô nhỏ thường được trao cho cá nhân phụ trách

Sau khi ra quyết định Tín dụng, kết quả có thể là chấp thuận hoặc từ chối chovay, tuỳ vào kết quả phân tích và thẩm định ở khâu trước Nếu từ chối cho vay,Ngân hàng sẽ có văn bản trả lời và giải thích lý do cho khách hàng được rõ

d) Giải ngân

Giải ngân là khâu tiếp theo sau khi hợp đồng Tín dụng đã đươc ký kết Giảingân là phát tiền vay cho khách hàng trên sơ sở mức Tín dụng đã cam kết trong hợpđồng Tuy là khâu tiếp theo sau của quyết định Tín dụng nhưng giải ngân cũng làkhâu quan trọng vì nó có thể góp phần phát hiện và chấn chỉnh kịp thời nếu có saisót ở các khâu trước Ngoài ra cách thức giải ngân còn góp phần kiểm tra và kiểmsoát xem vốn tín dụng có được sử dụng đúng mục đích cam kết hay không Nguyêntắc giải ngân là luôn luôn gắn liền vận động hàng hoá hoặc dịch vụ đối ứng nhằmđảm bảo khả năng thu hồi nợ sau này Tuy vậy, giải ngân cũng phải tuân thủ nguyêntắc đảm bảo thuận lợi tránh gây khó khăn và phiền hà cho khách hàng

- Giám sát hoạt động tài khoản của khách hàng tại Ngân hàng

- Phân tích các báo cáo tài chính của khách hàng theo định kỳ

- Giám sát khách hàng thông qua việc trả lãi định kỳ

- Viếng thăm và kiểm soát địa điểm hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc nơi cưngụ của khách hàng đứng tên vay vốn

- Kiểm tra các hình thức đảm bảo tiền vay

- Giám sát hoạt động khách hàng thông qua mối quan hệ với khách hàng khác

- Giám sát khách hàng thông qua những thông tin thu thập khác

* Thu nợ

Ngân hàng tiến hành thu nợ khách hàng theo đúng những điều khoản đã camkết trong hợp đồng Tín dụng Tuỳ theo tính chất của khoản vay và tình hình tàichính của khách hàng, hai bên có thể thoả thuận và lựa chọn một trong những hìnhthức thu nợ sau:

- Thu lãi một lần, thu vốn khi đáo hạn

- Thu lãi định kỳ, thu vốn khi đáo hạn

- Thu lãi và vốn khi đáo hạn

- Thu lãi định kỳ, thu vốn định kỳ

Nếu đến hạn trả nợ mà khách hàng không có khả năng trả nợ thì Ngân hàng

có thể xem xét cho gia hạn nợ hoặc chuyển sang nợ quá hạn để sau này có biện pháp

xử lý thích hợp nhằm đảm bảo thu hồi nợ

Nếu hết thời hạn của hợp đồng Tín dụng và khách hàng đã hoàn tất các nghĩa

vụ trả nợ cả gốc và lãi thì Ngân hàng và khách hàng làm thủ tục thanh lý hợp đồngTín dụng, giải chấp tài sản nếu có và lưu hồ sơ vay vốn của khách hàng vào kho lưutrữ

Toàn bộ các khâu của qui trình Tín dụng như vừa trình bày trên đây có thể

mô tả trên hình 2

Đầy đủ và đúng hạn Biện pháp: Cảnh cáo,

tăng cường kiểm soát, ngừng giải ngân, tái xét Tín dụng

Không đủ,Không đúng Thanh lý HĐTD

Giấy báo

lý do

2.1.5 Một số chỉ tiêu đánh giá tình hình huy động và sử dụng vốn và hiệu quả hoạt động tín dụng của NHTM

2.1.5.1 Các chỉ tiêu đánh giá tình hình huy động và sử dụng vốn của NHTM

Trong quyển Nghiệp vụ ngân hàng thương mại hiện đại do PGS.TS NguyễnĐăng Dờn chủ biên, do nhà xuất bản Thống Kê xuất bản năm 2005 có đề cập đếncác chỉ tiêu đánh giá tình hình huy động và sử dụng vốn của NHTM Các chỉ tiêunày đã được các nhà kinh tế và các chuyên viên ngân hàng thiết lập và sử dụng Cácchỉ tiêu này bao gồm:

a) Phân tích tổng quát nguồn vốn

Chỉ số này sẽ giúp nhà phân tích biết được cơ cấu nguồn vốn của Ngân hàng.Mỗi một khoản nguồn vốn để có những yêu cầu khác nhau về chi phí, tính thanhkhoản, thời hạn hoàn trả khác nhau…do đó ngân hàng cần phải quan sát, đánh giátừng loại nguồn vốn để kịp thời để có những chiến lược huy động tốt nhất trongtừng thời kỳ nhất định

b) Phân tích nguồn vốn huy động

- Vốn huy động / vốn tự có : giúp các nhà phân tích xác định được khả năng

và quy mô thu hút vốn từ nền kinh tế của NHTM

- Tỷ lệ phần trăm từng loại tiền gửi:

Số dư từng loại tiền gửi

Tỉ lệ phần trăm từng loại tiền gửi = x 100%

Tổng vốn huy động

Số dư từng khoản mục nguồn vốn

Tổng nguồn vốn

Tỷ lệ này nhằm xác định cơ cấu vốn huy động của Ngân hàng Qua đó giúpNgân hàng hạn chế những rủi ro có thể gặp phải và tối thiểu hoá chi phí đầu vào choNgân hàng.

d) Phân tích vốn tự có của Ngân hàng

Để xác định mức độ an toàn của Ngân hàng vì khả năng thanh toán cuối cùngcủa một Ngân hàng có liên quan mật thiết với mức vốn tự có Việc đánh giá khảnăng thanh toán cuối cùng thường được thực hiện thông qua chỉ số sau:

Tổng vốn tự có

Tỷ lệ vốn tự có / từng khoản tài sản = x 100%

Tổng tài sản

3.5.1.5 Các chỉ tiêu phân tích hoạt động sử dụng vốn

 Tổng dư nợ / Nguồn vốn huy động

Chỉ số này xác định hiệu quả đầu tư của một đồng vốn huy động Nó giúpcho nhà phân tích so sánh khả năng cho vay của Ngân hàng với nguồn vốn huyđộng

 Dư nợ ngắn (trung, dài) hạn / Tổng dư nợ

Chỉ số này dùng xác định cơ cấu tín dụng theo thời hạn Từ đó giúp nhà phântích đánh giá được cơ cấu đầu tư như vậy có hợp lý hay chưa và có giải pháp điềuchỉnh kịp thời

2.1.5.2 Các chỉ tiêu dùng để phân tích và đánh giá hoạt động tín dụng của ngân hàng

a) Doanh số cho vay

Hoạt động cho vay là hoạt động chính yếu và quan trọng nhất của bất cứ mộtngân hàng thương mại nào Sự chuyển hoá từ vốn tiền sang vốn tín dụng để bổ sungcho nhu cầu sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế không chỉ có ý nghĩa đối với nềnkinh tế mà cả đối với bản thân Ngân hàng Bởi vì nhờ cho vay mà tạo ra nguồn thunhập chủ yếu cho Ngân hàng để từ đó bồi hoàn lại tiền gửi của khách hàng, bù đắpcác chi phí kinh doanh và tạo ra lợi nhuận cho Ngân hàng Tuy nhiên hoạt động chovay là hoạt động mang tính rủi ro lớn, vì vậy cần phải quản lý các khoản cho vaymột cách chặt chẽ thì mới có thể ngăn ngừa hoặc giảm thiểu rủi ro

b) Doanh số thu nợ

Ngân hàng là tổ chức trung gian đi vay để cho vay Tiền đi vay qua dân cư,qua các tổ chức tín dụng, qua NHNN…đều phải trả lãi Đó là chi phí khi ngân hàng

sử dụng vốn của các chủ thể trong nền kinh tế Hoạt động của ngân hàng là đi vay

để cho vay nên vốn của nó phải được bảo tồn và phát triển Khi các chủ thể trongnền kinh tế sử dụng vốn của ngân hàng thì họ phải trả lãi cho ngân hàng Phần lãinày phải bù đắp phần lãi mà ngân hàng đi vay, phần chi phí cho hoạt động của ngânhàng và đảm bảo có lợi nhuận cho ngân hàng Hoạt động cho vay là hoạt động cónhiều rủi ro, đồng vốn mà ngân hàng cho vay có thể được thu hồi đúng hạn, trễ hạnhoặc có thể không thu hồi được Vì vậy công tác thu hồi nợ được ngân hàng đặt lênhàng đầu, bởi một ngân hàng muốn hoạt động tốt, không phải chỉ nâng cao doanh sốcho vay mà còn chú trọng đến công tác thu nợ làm sao để đảm bảo đồng vốn bỏ ra

và thu hồi lại nhanh chóng, tránh thất thoát và có hiệu quả cao

Mặc dù việc thu nợ là yếu tố chưa nói lên hiệu quả hoạt động của ngân hàngmột cách trực tiếp, nhưng nó là yếu tố chủ yếu thể hiện khả năng phân tích, đánhgiá, kiểm tra khách hàng, của ngân hàng là thành công hay không Việc thu hồi mộtkhoản nợ đúng với các điều kiện đã cam kết trong hợp đồng tín dụng là một thành

tượng, người sử dụng vốn vay đúng mục đích có hiệu quả và người vay đã tạo ra lợinhuận cho ngân hàng qua việc họ trả nợ và lãi đúng hạn cho ngân hàng.

c) Tình hình dư nợ

Dư nợ phản ánh thực trạng hoạt động của một ngân hàng tại một thời điểmnhất định Mức dư nợ ngắn hạn cũng như trung và dài hạn phụ thuộc vào mức độhuy động vốn của ngân hàng Nếu nguồn vốn huy động tăng thì mức dư nợ sẽ tăng

và ngược lại Bất cứ một ngân hàng nào cũng vậy, để hoạt động tốt thì không chỉnâng cao doanh số cho vay mà còn phải nâng cao mức dư nợ

d) Tình hình nợ quá hạn

Đối với khoản cho vay khi đến kỳ hạn trả nợ mà khách hàng không trả được

nợ đúng hạn thì có thể chuyển sang nợ quá hạn Nếu khách hàng vì những nguyênnhân khách quan không trả được nợ đúng hạn thì có thể làm đơn xin gia hạn hoặcđiều chỉnh kỳ hạn nợ nếu được ngân hàng đồng ý Sau khi hết thời gian gia hạn hoặcđiều chỉnh kỳ hạn trả nợ mà khách hàng vẫn không trả được nợ cho ngân hàng thì

nợ đó được chuyển sang nợ quá hạn Còn nếu khách hàng không có đơn xin gia hạnhoặc điều chỉnh kỳ hạn nợ tất yếu ngân hàng cũng chuyển nợ đó sang nợ quá hạnngay sau khi hết hạn

Nợ quá hạn, nợ khó đòi là những biểu hiện rõ nét của chất lượng tín dụng.Khi phát sinh nợ quá hạn cũng đồng nghĩa với các khoản vay của ngân hàng đã bịrủi ro Vì vậy ngân hàng cần tìm ra các nguyên nhân phát sinh nợ quá hạn, đồng thờitìm ra các giải pháp để hạn chế nợ quá hạn, nhằm giảm thiểu rủi ro cho ngân hàngcũng đồng nghĩa với việc nâng cao chất lượng hoạt động cho ngân hàng

e) Tình hình vốn huy động trên tổng dư nợ

Chỉ tiêu này cho ta biết khả năng sử dụng vốn huy động của ngân hàng vàoviệc cho vay vốn Thông thường khi nguồn vốn ở ngân hàng chiếm tỷ lệ thấp so vớinguồn vốn sử dụng thì dư nợ sẽ càng cao hơn vốn huy động rất nhiều Nếu ngânhàng sử dụng vốn cho vay phần lớn từ nguồn vốn cấp trên thì không hiệu quả bằngviệc sử dụng nguồn vốn huy động Và được tính bằng công thức:

Tuy nhiên, theo GS.TS Lê Văn Tư trong quyển Tiền tệ và ngân hàng xuấtbản năm 2001 thì có nhiều chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng của mộtngân hàng Bên cạnh các chỉ tiêu vừa nêu ra ở trên, có thể xem 3 chỉ tiêu dưới đây làchính yếu, quan trọng nhất, thể hiện rõ nhất tình hình hoạt động tín dụng của mộtngân hàng thương mại Đó là chỉ tiêu Hệ số thu nợ, Vòng quay vốn tín dụng và Tỷ

lệ nợ quá hạn trên dư nợ Các chỉ tiêu này đã được đúc kết trong nhiều thập kỷ pháttriển của NHTM hiện đại, và được tất cả các NHTM trên thế giới áp dụng để làmcăn cứ đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng của mình

2.1.5.3 Phân tích hiệu quả hoạt động tín dụng

a) Tình hình thu nợ trên doanh số cho vay (hệ số thu nợ)

x 100%

Doanh số thu nợ là vấn đề quan trọng được các ngân hàng quan tâm, nó đánhgiá khả năng tình hình tài chính của khách hàng Hiệu quả hoạt động tín dụng lànguồn tái đầu tư tín dụng để đảm bảo nguồn vốn hiện có và đẩy nhanh tốc độ luânchuyển trong lưu thông

Ý nghĩa: Chỉ tiêu này cho biết khả năng thu hồi nợ của ngân hàng khi cho

khách hàng vay, ngân hàng sẽ thu lại được bao nhiêu phần trăm khi sử dụng chính

số tiền cho vay của mình Nếu tỷ lệ này càng cao cho thấy khả năng thu hồi nợ của

Hệ số thu nợ =

Doanh số thu nợ Doanh số cho vay

b) Tình hình nợ quá hạn trên tổng dư nợ

độ cho phép của ngân hàng nhà nước thì tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ là dưới5%, trong đó tỷ lệ nợ khó đòi trong tổng nợ quá hạn thấp thì được coi là tín dụng cóchất lượng tốt Nếu nợ quá hạn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ thì chất lượngtín dụng của ngân hàng kém, và rủi ro tín dụng kèm theo là rất cao, và ngược lại

Chỉ tiêu nợ quá hạn trên dư nợ cho thấy khả năng thanh toán cũng như uy tíncủa khách hàng, nó cũng gián tiếp phản ánh khả năng thu hồi vốn của ngân hàng đốivới các khoản cho vay

c) Vòng quay vốn tín dụng

Vòng quay vốn tín dụng đo lường tốc độ luân chuyển vốn tín dụng ngânhàng Thời gian thu hồi nợ nhanh thì vòng quay của vốn tín dụng nhanh, hoạt độngđưa vốn vào sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao

Doanh số thu nợ

Vòng quay vốn =

Dư nợ bình quân

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài này, phương pháp chủ yếu được sử dụng là phương pháp sosánh

So sánh là phương pháp được sử dụng phổ biến trong phân tích để xác định

xu hướng, mức biến động của chỉ tiêu phân tích Vì vậy, để tiến hành so sánh phảigiải quyết những vấn đề cơ bản như: xác định số gốc để so sánh, xác định điều kiện

so sánh và xác định mục tiêu so sánh

2.2.1 Số gốc so sánh

Xác định số gốc để so sánh phụ thuộc vào mục đích cụ thể của phân tích:

- Khi nghiên cứu nhịp độ biến động tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu, sốgốc để so sánh là trị số của chỉ tiêu ở kỳ trước (năm nay so với năm trước, tháng này

so với tháng trước…)

- Khi nghiên cứu nhịp độ thực hiện nhiệm vụ kinh doanh trong từng khoảngthời gian trong 1 năm thường so sánh với cùng kỳ năm trước (tháng hoặc quý)

- Khi đánh giá mức độ biến động so với các mục tiêu đã dự kiến, trị số thực

tế sẽ được so sánh với mục tiêu nêu ra (thường trong kế hoạch sản xuất - kỹ thuật –tài chính của xí nghiệp)

- Khi nghiên cứu khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường có thể so sánh sốthực tế với mức hợp đồng hoặc tổng nhu cầu…

Các trị số của chỉ tiêu ở kỳ trước, kế hoạch hoặc cùng kỳ năm trước gọichung là trị số kỳ gốc và thời kỳ chọn làm gốc so sánh đó gọi chung là kỳ gốc, thời

kỳ chọn để phân tích gọi tắt là thời kỳ phân tích

Ngoài việc so sánh theo thời gian, phân tích kinh doanh còn tiến hành so sánhkết quả kinh doanh của các đơn vị: so sánh mức đạt được của các đơn vị với mộtđơn vị được chọn làm gốc so sánh – đơn vị điển hình trong từng lĩnh vực, từng chỉ

2.2.2 Điều kiện so sánh

Điều kiện so sánh cần được quan tâm khác nhau khi so sánh theo thời gian vàkhi so sánh theo không gian

Khi so sánh theo thời gian cần chú ý các điều kiện sau:

+ Bảo đảm tính thống nhất về nội dung kinh tế của chỉ tiêu Thông thường,nội dung kinh tế có tính ổn định và thường được quy định thống nhất Tuy nhiên, dophát triển sản xuất của hoạt động kinh doanh nên nội dung kinh tế của chỉ tiêu có thểthay đổi theo các chiều hướng khác nhau: nội dung kinh tế của chỉ tiêu có thể bị thuhẹp hoặc mở rộng do phân ngành sản xuất - kinh doanh, do phân chia các đơn vịquản lý hoặc do thay đổi của chính sách quản lý… Trong điều kiện các chỉ tiêu cóthay đổi về nội dung, để đảm bảo so sánh được, cần tính toán lại trị số gốc của chỉtiêu theo nội dung mới quy định lại

+ Bảo đảm tính thống nhất về phương pháp tính các chỉ tiêu Trong kinhdoanh, các chỉ tiêu có thể được tính theo các phương pháp khác nhau Khi so sánhcần lựa chọn hoặc tính lại các trị số chỉ tiêu theo một phương pháp thống nhất

+ Bảo đảm tính thống nhất về đơn vị tính các chỉ tiêu cả về số lượng, thờigian và giá trị

Tất cả các điều kiện trên gọi chung là đặc tính “có thể so sánh” hay tính “sosánh được” của các chỉ tiêu phân tích

Mức biến động tương đối là kết quả so sánh giữa số thực tế với số gốc đãđược điều chỉnh theo một hệ số của chỉ tiêu có liên quan theo hướng quyết định quy

mô của chỉ tiêu phân tích

Chi nhánh NHNo & PTNT Quận 8 được thành lập theo quyết định số284/QĐ – HĐQT – TCCB ngày 12/07/2001 của chủ tịch HĐQT NHNo & PTNT

VN Theo quyết định này chi nhánh NHNo & PTNT Quận 8 trực thuộc NHNo &PTNT – TP HCM, 50 Bến Chương Dương

Tháng 11/2004 Chi nhánh NHNo & PTNT Quận 8 được nâng cấp thành chinhánh cấp 1 (trên cơ sở nâng cấp Chi nhánh cấp 2 – NHNo & PTNT Quận 8) căn cứtheo các văn bản pháp lý:

Tên viết tắt: NHNo & PTNT CN 8 – TP HCM.

Tên tiếng Anh: VIETNAM BANK FOR AGRICULTURE AND RURAL

DEVELOPMENT – 8 BRANCH – HOCHIMINH CITY.

Trụ sở giao dịch: 368 – 370 Tùng Thiện Vương, P.13, Q.8, TP HCM

3.1.2 Hình thức vốn sở hữu

NHNo & PTNT hoạt động theo mô hình tổng công ty 90, là doanh nghiệp

nhà nước hạng đặc biệt, 100% vốn ban đầu do nhà nước cấp hoạt động theo luật các

tổ chức tín dụng và chịu sự quản lý của NHNN Việt Nam

NHNo & PTNT là một ngân hàng thương mại đa năng, hoạt động chủ yếutrên lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, là một pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập tựchủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước pháp luật

NHNo & PTNT là một ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam với tổngvốn huy động lớn nhất 132.000 tỷ đồng (tính đến 31/12/2003) chiếm 37% tổng vốn

huy động của toàn bộ hệ thống Ngân hàng Việt Nam (Nguồn: www.vnexpress.com)

3.1.3 Cơ cấu tổ chức của NHNo & PTNT – Chi nhánh 8

Hình 3 : Sơ đồ tổ chức NHNo & PTNT Chi nhánh 8 – TP HCM

Ban giám đốc: Lãnh đạo chung về mọi mặt hoạt động của chi nhánh.

Phòng Kế toán – Ngân quỹ

Phòng Kiểm tra – Kiểm toán nội bộ

- Thực hiện Bộ luật lao động, đề xuất cử cán bộ đi học để nâng cao trình độ,nghiệp vụ.

- Quản lý các tài sản trong cơ quan

- Điều hành các phương tiện phục vụ Ban giám đốc và các phòng nghiệp vụkhi đi công tác

- Nghiệp vụ tín dụng (chuyên sâu về kỹ thuật nghiệp vụ, thẩm định dự án đầu

tư, lựa chọn phương án tín dụng tối ưu)

- Khởi xướng các dự án tín dụng

- Tổng hợp, phân tích thông tin kinh tế, quản lý danh mục khách hàng, phânloại doanh nghiệp và báo cáo chuyên đề Trực tiếp xử lý rủi ro theo chế độ tín dụngquy định

- Tổ chức chỉ đạo thông tin phòng ngừa rủi ro về tín dụng

- Làm tham mưu chính về chiến lược kinh doanh, chiến lược khách hàng

- Kinh doanh dịch vụ tổng hợp: mua bán ngoại tệ, chiết khấu chứng từ có giá

- Thực hiện các nghiệp vụ về thanh toán quốc tế theo đúng quy trình nghiệp

vụ đối ngoại và quản lý hối đoái

- Tổng hợp đôn đốc thực hiện chương trình công tác, họp giao ban, sơ kết,tổng kết, báo cáo thực hiện chương trình tháng, quý, năm để trình Ban giám đốctheo quy định

- Chấp hành chế độ báo cáo, thống kê theo quy định

 Phòng Kế toán Ngân quỹ

* Về Kế toán thanh toán:

- Chuyên sâu về nghiệp vụ hạch toán kế toán, thực hiện các nghiệp vụ thu chitiền mặt, ngân phiếu, các chứng từ có giá theo đúng chế độ quy định

- Trực tiếp hạch toán kế toán, hạch toán thống kê, hạch toán nghiệp vụ thanhtoán theo quy định của NHNo & PTNT VN.

- Quyết toán thu chi tài chính theo chế độ quy định

- Quản lý quỹ khen thưởng, quỹ phát triển sản xuất kinh doanh, quỹ phúc lợi

và các quỹ khác theo quy định

- Thực hiện các khoản nộp Ngân sách nhà nước theo quy định

- Thực hiện thanh toán liên ngân hàng, tham gia thanh toán bù trừ

* Về Ngân quỹ:

- Quản lý an toàn kho quỹ, thực hiện các quy định, quy chế về nghiệp vụ thuchi tiền mặt

- Xây dựng mức tồn quỹ tiền mặt

- Làm dịch vụ thu chi tiền mặt, dịch vụ ký gửi tài sản, các chứng thư giấy tờ

có giá trị

- Thực hiện các nghiệp vụ thu đổi ngoại tệ, séc…

- Chấp hành chế độ báo cáo chuyên đề theo quy định

 Phòng Kiểm tra, kiểm toán nội bộ

Kiểm tra kiểm toán các nghiệp vụ phát sinh trong nội bộ theo quy chế kiểmsoát của NHNo & PTNT VN

3.2 Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của NHNo & PTNT Chi nhánh 8

TP HCM qua 3 năm (2005-2007)

Trong thời gian qua tình hình kinh tế có những chuyển biến phức tạp, giá cảcác mặt hàng đều leo thang đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh củacác ngân hàng Bên cạnh đó, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của các tổ chức tíndụng trên địa bàn cũng là mối quan tâm của Ban lãnh đạo Ngân hàng Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn Chi nhánh 8 Thành phố Hồ Chí Minh Tuy nhiên hoạt độngkinh doanh của Chi nhánh vẫn tiếp tục duy trì ổn định Tình hình hoạt động kinhdoanh của Ngân hàng qua ba năm: 2005, 2006, 2007 có được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2: Kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhánh qua 3 năm

Đvt: Triệu đồng

Chỉ tiêu Năm

2005

Năm 2006

Năm 2007

So sánh 2006/2005

So sánh 2007/2006

Số tiền % Sốtiền % Tổng thu nhập 22.104 39.269 76.782 17.165 77,65 37.513 95,5

Tỷ đồng

Tổng thu nhập Tổng chi phí Thu nhập thuần

Hình 4: Kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhánh qua 3 năm

3.2.1 Về thu nhập

Tình hình thu nhập qua 3 năm không ngừng tăng lên Tổng thu nhập năm

2005 đạt 22.104 triệu đồng, trong đó thu về hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng cao

nhất (Nguồn: Phòng Kế toán) Do đó nhìn chung, nguồn thu nhập của chi nhánh vẫn

còn phụ thuộc vào thu vào hoạt động tín dụng Năm 2006, thu nhập tích lũy từ đầu

năm đạt 39.269 triệu đồng, tăng 77,65% Trong năm chi nhánh đã cố gắng sử dụngnhiều biện pháp tích cực như thu hút nhiều khách hàng mới, tăng dư nợ tín dụng,tăng doanh số kinh doanh ngoại tệ và dịch vụ thanh toán Ngân hàng…nhằm khởităng nguồn thu, tạo thu nhập tăng tích lũy ngày càng nhiều Sang năm 2007, tổngthu nhập của NHNo & PTNT Chi nhánh 8 TP HCM là 76.782 triệu đồng, tăng37.513 triệu đồng, tương đương 95,5% so với năm 2006 Nguyên nhân là do dư nợtrong năm tăng và lãi suất cho vay được điều chỉnh so với năm trước, kết quả thudịch vụ ngân hàng cũng tăng là do sự chỉ đạo kịp thời, sát sao của Ban Giám đốcChi nhánh, tập trung toàn lực vào công tác thu hồi nợ những tháng cuối năm.

3.2.2 Về chi phí:

Đi đôi với thu nhập tăng thì chi phí của Chi nhánh cũng tăng lên Năm 2005,tổng chi phí là 17.267 triệu đồng, chủ yếu là chi trả lãi tiền gửi Ngoài ra, Chi nhánhphải chi các khoản ngoài giờ, chi thưởng, chi lương do tăng cường người thực hiệnchương trình mới và bổ sung nhân sự cho các phòng giao dịch Năm 2006, tổng chiphí hoạt động kinh doanh là 28.821 triệu đồng, tăng 11.554 triệu đồng so với năm

2005 với tỷ lệ tăng tương ứng là 66,91 % Trong đó chi trả lãi tiền gửi chiếm tỷ

trọng cao nhất (Nguồn: Phòng kế toán) Nguyên nhân là do việc sử dụng vốn điều

chuyển từ Ngân hàng Hội sở ngày càng tăng nhằm đáp ứng đầy đủ vốn trong cáchoạt động nghiệp vụ, trong khi đó nguồn vốn nhàn rỗi trên địa bàn chỉ đáp ứng

khoảng trên 40% (Nguồn: Phòng kinh doanh), lãi suất điều chuyển vốn từ Hội sở

cho chi nhánh liên tục tăng trong những tháng cuối năm làm cho chi phí ngày càngtăng cao, các chi phí khác cũng tăng lên Sang năm 2007, tổng chi phí của Chinhánh là 58.989 triệu đồng, tăng 30.168 triệu đồng, tương đương 104,6 % so vớinăm 2006 Nguyên nhân là do trong năm 2007, nguồn vốn huy động trên địa bàn vàvốn điều chuyển tăng cao nên chi phí trả lãi nhiều hơn các năm trước Các nguồn chikhác như chi kinh doanh ngoại tệ, chi phí quản lý, chi phí dự phòng rủi ro cũng đềutăng khiến tổng chi phí tăng cao Chi nhánh đã sử dụng nhiều biện pháp để tiết kiệmchi phí cho hoạt động kinh doanh, nhằm từng bước nâng cao lợi nhuận chung cho

3.2.3 Về lợi nhuận

Do Chi nhánh thực hiện chương trình hiện đại hóa và mở rộng nên phát sinh

một số chi phí làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh Mặtkhác, do áp dụng phương thức dự thu dự chi cũng làm giảm lợi nhuận cuả chinhánh Tuy nhiên, lợi nhuận thuần năm 2005 của chi nhánh là 4.837 triệu đồng vớilợi nhuận ròng là 3.289 triệu đồng là một nỗ lực rất lớn và đáng ghi nhận Năm

2006, lợi nhuận thuần là 10.448 triệu đồng, tăng 17,4 % so với năm 2005 với sốtuyệt đối là 5.611 triệu đồng Nguyên nhân là do hệ thống NHNo & PTNT ViệtNam nói chung và NHNo & PTNT Chi nhánh 8 nói riêng đã từng bước hiện đại hóa,thực hiện việc giao dịch một cửa nhanh chóng thuận tiện đã thu hút khách hàng,cũng như số lượng giao dịch ngày càng tăng Năm 2007, lợi nhuận thuần thu đượccủa Chi nhánh là 17.793 triệu đồng, tăng 7.345 triệu đồng so với năm 2006, với tỷ lệtăng tương ứng là 70,3% Thu nhập ròng của Chi nhánh năm này cũng tăng 70,3%

so với năm trước, đạt 12.099 triệu đồng Đây là kết quả hoạt động rất đáng khenngợi của Chi nhánh, trong đó phải kể đến sự nỗ lực và quyết tâm của toàn thể Banlãnh đạo và tập thể nhân viên Chi nhánh 8

3.3 Phân tích hoạt động tín dụng NHNo & PTNT Chi nhánh 8 – TP HCM.

Dựa trên các chỉ tiêu đánh giá tình hình huy động và sử dụng vốn và chỉ tiêuđánh giá hoạt động tín dụng của ngân hàng đã được trình bày ở chương trước, tôi sẽtiếp tục phân tích chi tiết và cụ thể hơn về hoạt động này của ngân hàng trongchương này Đây là những chỉ tiêu đã có luận cứ khoa học xác thực, phù hợp vàđược áp dụng rộng khắp ở các hệ thống ngân hàng trong nước và quốc tế Tronggiới hạn của bài luận văn này, em chỉ xin sử dụng một số chỉ tiêu quan trọng đểđánh giá hoạt đông tín dụng của NHNo & PTNT Chi nhánh 8 – TP HCM Các chỉtiêu được phân tích được tổng hợp trong Bảng 3 như sau :

Bảng 3: Các chỉ tiêu phân tích và đánh giá hoạt động tín dụng