ĐTNCKH PHƯƠNG PHÁP GIÚP học SINH học tốt hơn PHÂN môn vẽ TRANH mỹ THUẬT lớp 7

Lớp thực nghiệm đợc tiến hành “phơng pháp giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh” khi dạy bài Vẽ tranh “đề tài cuộc sống quanh em”.. chứng tỏ rằng việc áp dụng phơng pháp dạy học gi

“Phơng pháp GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT HƠN

PHÂN MễN VẼ TRANH môn mĩ thuật LỚP 7”

i Tóm tắt đề tài

Mĩ thuật nói chung và hội hoạ nói riêng là loại hình nghệ thuât mà ngôn ngữ của nó là đờng nét, hình khối và màu sắc Mĩ thuật luôn gắn với đời sống thực tiễn con ngời Thay bằng lời nói, mĩ thuật đã dùng ngôn ngữ hội hoạ để diễn tả tâm t, cảm xúc của con ngời

Khác với văn học nghệ thuật và thơ ca, cái đep của hội hoạ không chỉ là ý niệm thẩm mĩ đợc xây dựng trong trí tởng tợng, thông qua sự mô tả bằng từ ngữ,

âm điệu Cái đẹp của hội hoạ đợc xây dựng trực tiếp bằng bố cục của đờng nét, màu sắc, hình khối,

Sự tổng hoà các yếu tố tạo hình thông qua sự diễn tả, điều chỉnh của ngời nghệ sĩ tạo ra hiệu quả cho tranh và tác động trực tiếp vào thị giác của ngời xem Tác động này có tính liên hệ cụ thể, những khi tranh không còn trớc mắt ngời xem thì vẫn còn tồn tại cái đẹp trong ý niệm, trong kí ức ngời xem

Trong cuộc sống hàng ngày của mỗi ngời dù trong tiềm thức hay ý thức,

đều có sự biểu hiện của cái nhìn thẩm mĩ, trong đó có sự sắp xếp, bố cục Dù ở tầng lớp nào, dù sống ở môi trờng nào, con ngời đều có ý thức tạo dựng, sắp xếp cho hợp với hoàn cảnh, hợp với không gian môi trờng mình đang sống Đó là vì mỗi ngời đều muốn vơn tới cái đẹp nh Các-Mác đã nói: “Bản chất của con ngời sinh ra đã là nghệ sĩ, nên bất kì ở đâu con ngời cũng muốn tạo ra cái đẹp cho chính bản thân mình”

Trong mỗi con ngời đều có sức sáng tạo nhất định Nếu đợc học tập, bồi dỡng về chuyên ngành Mĩ thuật thì khả năng sáng tạo tiềm ẩn sẽ đợc bộc lộ và phát triển một cách rõ nét Chính điều đó cho thấy nhân thức về cái đẹp, cái thẩm

mĩ còn phụ thuộc vào trình độ học vấn và sự rèn luyện của mỗi ngời Đất nớc muốn giàu đẹp và thịnh vợng thì yếu tố bồi dỡng học vấn cho toàn dân luôn phải

đợc đặt lên hàng đầu Từ đó chúng ta ý thức rằng việc giáo dục nhận thức thẩm

mĩ nói chung và việc giáo dục thẩm mĩ trong nhà trờng phổ thông nói riêng là việc vô cùng quan trọng và ngày càng hoàn thiện hơn

Mục đích cuối cùng của ngời học và sáng tác mĩ thuật là phải sản sinh đơc những tác phẩm nghệ thuật của mình, tức là phải biết sáng tác tranh Tất cả

những môn học cơ bản nh: Hình hoạ, Trang trí, Giải phẫu, đều phục vụ cho việc sáng tác

Trong trờng phổ thông, việc giáo dục Mĩ Thuật đã có những thành tựu

đáng kể, nhng chúng ta không dễ dàng khi muốn triển khai những cái mới, những kinh nghiệm hay của các nuớc khác Vì thế trớc tiên phải xoá bỏ những nhận thức, những thói quen giảng dạy cũ

Để các em có thể tiếp thu một cách nhanh nhất, hiệu quả tốt nhất, đòi hỏi ngời giáo viên phải có lòng yêu nghề, yêu trò, có trình độ học thức và nghiệp vụ

s phạm cao, không ngừng nâng cao trình độ bản thân Đặc biệt phải luôn phấn

đấu để trở thành ngời giáo viên day Mĩ Thuật giỏi, vì đây là bộ môn rất mới, cha

có truyền thống trong công tác giáo dục của nhà trờng phổ thông nhất là bậc THCS ở nớc ta

Tuy nhiên một thực tế về việc học môn Mĩ thuật trong nhà trờng phổ thông hiện nay là còn tồn tại khá nhiều học sinh chỉ thụ động nghe thầy giảng, học sinh cha có cái riêng, cha có cái sáng tạo của riêng mình Chính vì thế mà kết quả của bài thực hành cha nh mong muốn

Giải pháp của tôi là trớc mỗi giờ học Mĩ thuật, tôi luôn ý thức về vai trò trung tâm của học sinh, luôn phải chú ý đến hoạt động của học sinh Dạy Mĩ thuật phải luôn tạo ra sự cuốn hút để học sinh hoạt động và phát huy vai trò trung tâm của mình Muốn làm đợc điều này, ngời giáo viên dạy Mĩ thuật phải thâm nhập thực tế, tìm và nắm chắc đối tợng thể hiện, từ đó có cách cảm nhận và tìm

ra cách vẽ đạt hiệu quả nhất Trên cơ sở đó giáo viên xây dựng hệ thống các bài

vẽ kí họa để học sinh tìm hiểu, khám phá và vận dụng có hiệu quả Làm nh vậy tức là ngời dạy đã tìm cách tác động vào đối tợng học sinh để học sinh luôn chủ

động, sáng tạo, đợc phát triển toàn diện chứ không nghĩ hộ trò, không bắt buộc trò phải nghĩ theo mình và vẽ nh mình

Đề tài này tôi nghiên cứu và tiến hành trên hai nhóm tơng đơng là hai lớp 7 của trờng Trung học cơ sở Lê Khắc Cẩn Lớp 7A là lớp thực nghiệm và lớp 7B là lớp đối chứng Lớp thực nghiệm đợc tiến hành “phơng pháp giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh” khi dạy bài Vẽ tranh “đề tài cuộc sống quanh em” Kết quả cho thấy tác động đã thực sự có ảnh hởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: lớp thực nghiệm đã đạt kết quả học tập cao hơn lớp đối chứng Qua đó

chứng tỏ rằng việc áp dụng phơng pháp dạy học giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh là hoàn toàn có ảnh hởng tích cực đến việc nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 7 ở các tiết dạy vẽ tranh đề tài

Vì vậy để bộ môn Mĩ Thuật đạt đợc hiệu quả cao, giúp học sinh nắm vững phơng pháp xây dựng bài vẽ, phối hợp vận dụng linh hoạt các kiến thức cơ bản của Mĩ Thuật vào thực tế cuộc sống, vẽ đợc tranh đạt yêu cầu về nội dung và nghệ thuật, tôi đã lựa chọn đề tài: “Phơng pháp giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh môn Mĩ thuật”

ii Giới thiệu :

Mục tiờu của mụn mỹ thuật ở trường THCS là dạy học sinh nhận ra cỏi đẹp, tập tạo ra cỏi đẹp và vận dụng những hiểu biết về cỏi đẹp vào học tập và sinh hoạt hàng ngày, cho cụng việc mai sau, gúp phần xõy dựng con người lao động mới phục vụ cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ đất nước

Mụn mỹ thuật ở trường THCS thường được đa số học sinh yờu thớch Ở đõy cỏc em được thưởng thức cỏc tỏc phẩm nghệ thuật trong nước và thế giới, để

tự mỡnh tập trang trớ, vẽ theo mẫu và sỏng tỏc cỏc tỏc phẩm theo đề tài

Qua khảo sỏt tại trường THCS Lê Khắc Cẩn cú trờn 50% học sinh khụng thớch phõn mụn vẽ tranh đề tài Khi được hỏi, cỏc em trả lời "Chỳng em thớch học trang trớ hơn vỡ nú dễ vẽ, cũn vẽ tranh đề tài chỳng em khụng tưởng tượng được, khụng vẽ hỡnh được, nhất là vẽ con người và con vật."

Thực tế đó cho thấy kết quả cỏc bài vẽ tranh đề tài của cỏc em thường cú kết quả thấp, vẽ hỡnh khụng được, đặc biệt là những bài vẽ tranh đề tài cú liờn quan đến con người, bài tự vẽ thỡ chưa đẹp, đa số sao chộp trong sách giáo khoa hoặc trong cỏc sỏch khỏc

Bản thân là giỏo viờn dạy mụn mỹ thuật, qua cỏc năm học vừa qua tụi đó trăn trở, suy nghĩ rất nhiều để làm thế nào giỳp cỏc em vẽ hỡnh tốt hơn trong phõn mụn vẽ tranh Nếu cỏc em vẽ được hỡnh, sắp xếp bố cục đẹp, màu sắc hài hoà cú đậm nhạt thỡ cỏc em vẽ tranh được tốt hơn, khi vẽ được, vẽ tốt cỏc em sẽ cảm thấy thớch học phõn mụn này Vỡ thế tụi nghĩ đến việc làm thế nào để giỳp học sinh học tốt hơn phõn mụn vẽ tranh Đó là những lý do chính tôi chọn và thực hiện đề tài này

Giải pháp thay thế:

Trước vấn đề đặt ra, để giỳp học sinh học tốt hơn phõn mụn vẽ tranh đặc biệt là trong việc giỳp cỏc em vẽ được hỡnh trong tranh đề tài, giỏo viờn cần hướng dẫn học sinh kớ họa ở nhà và biết vận dụng những bài kớ họa vào vẽ tranh

đề tài Trong thời gian trực tiếp giảng dạy bản thõn tụi nhận thấy việc vận dụng

kí họa vào vẽ tranh đề tài giúp học sinh thực hành các bài vẽ tranh tốt hơn, các bài vẽ dần dần được hoàn thiện hơn

- Đối với sáng kiến này tôi chỉ mới áp dụng và khảo sát ở khối 7 Trong chương trình học lớp 7 chỉ có hai tiết kí hoạ điều đó thật khó cho cả giáo viên và học sinh Tôi thiết nghĩ chỉ có phương pháp tốt nhất là cách "mưa dầm thấm lâu"

- Ngay từ đầu năm học tôi dành riêng cho các em một ít thời gian ngoài chương trình học để giới thiệu với các em những bước cơ bản của kí hoạ về người, vật, cây cối và phong cảnh và sự quan trọng của nó trong vẽ tranh đề tài Đương nhiên để giúp các em dễ hiểu và nắm được phương pháp kí hoạ tốt hơn tôi phải kèm theo một số tranh đề tài với các bài kí hoạ để phân tích Sau đó tôi yêu cầu mỗi em phải có một quyển sổ tay để ghi chép kí hoạ Mỗi ngày phải vẽ

ít nhất một dáng ( có thể là nhà, cây, người, vật ) sau một tuần đến tiết học thì các em đem bài kí họa lên để kiểm tra, để động viên khích lệ việc học kí hoạ này tôi thường xuyên chấm bài cuả các em, ban đầu tôi chấm theo số lượng, sau là vừa số lượng vừa chất lượng.Tuyên dương những em chăm chỉ, chịu khó, kí hoạ đẹp

- Chuẩn bị cho bài vẽ tranh phong cảnh tôi dành 5 phút cuối để dặn các

em kí hoạ phong cảnh Có thể là cả bài phong cảnh hoặc chỉ cây cối, nhà cửa, con đường sau đó các em ráp lại thành bố cục của một bức tranh Có thể kí hoạ, điểm màu nếu các em thích Và kết quả của bài vẽ tranh đề tài phong cảnh đạt kết quả khả quan hơn, các em vẽ nhanh hơn có nhiều em hoàn thành bài tại lớp, những năm trước các em thêng vẽ xong phần chì, Có nhiều bài khá đẹp bởi các hình ảnh các em vẽ rất gần gũi vơi thực tế

- Tiếp đến là bài vẽ tranh đề tài tự chọn tôi còng cho các em làm như vậy Qua đầu học kì II có thêm tiết vẽ kí hoạ ngoài trời tôi hương dẫn kĩ hơn cho các

em và cho các em ra thực tế ngoài trời để vẽ

- Phần dặn dò các em chuẩn bị cho bài sau, cũng hết sức quan trọng Nếu quên không dặn dò các em, các em vẫn kí hoạ nhưng có nhiều hình ảnh thường không sát với nội dung của bài sau Với các đề tài như trò chơi dân gian các em

có thể kí hoạ vào giờ ra chơi hoặc những lúc đi học sớm thường có rất nhiều học sinh chơi ở sân trường các em sẽ có điều kiện hơn Có thể kí hoạ ở nhà hoặc nhờ người làm mẫu để vẽ Tương tự với các đề tài an toàn giao thông và hoạt động trong những ngày hè cũng vậy Bao giờ cũng có sự chuẩn bị kĩ càng thì bài

vẽ của các em sẽ tốt hơn, sau mỗi bài vẽ tranh đề tài tôi đều phân tích vẽ bố cục,

hỡnh ảnh màu sắc hoặc xoỏy sõu vào hỡnh vẽ và cỏch kớ hoạ, sắp xếp hỡnh ảnh kớ hoạ thành một bức tranh để cỏc em nắm chắc về cỏch kớ hoạ cũng như việc quan trọng phải kớ hoạ và bài vẽ tự nghĩ ra của học sinh để cỏc em thấy được sự sinh động gần thực tế của bài vẽ lấy tư liệu từ kớ hoạ

- Thực ra ban đầu cỏc bài vẽ kớ hoạ của học sinh chưa được tốt lắm, hỡnh

vẽ cũn mộo mú chưa đỳng về hướng, về hỡnh và tỉ lệ.Tuy nhiờn sau mỗi lần chấm bài gúp ý cho cỏc em, tụi thấy cỏc bài sau cỏc em vẽ khỏ hơn và đến bõy giờ sau gần một năm thực nghiệm nhiều em đó nhuần nhuyễn việc vẽ kớ hoạ và đương nhiờn cỏc bài vẽ tranh đề tài của cỏc em cũng đẹp hơn so với trước Đa số cỏc em cũng cảm thấy thớch vẽ tranh đề tài và cú nhiều điểm tốt khi vẽ tranh đề tài Đú chớnh là kết quả sau một năm tự rốn luyện và nỗ lực của cỏc em Tụi quyết định vận dụng cho cỏc em học kớ hoạ ngoài giờ học ở trường, cú lẽ như vậy sẽ tốt cho cỏc em lẫn giỏo viờn, cỏc em sẽ rốn luyện được mắt quan sỏt, nhận xột, ước lượng tỉ lệ và biết cỏch sắp xếp bố cục xõy dựng hỡnh tượng trong vẽ tranh đề tài, điều đú sẽ giỳp chất lượng dạy và học ngày càng được nõng cao hơn

Vấn đề nghiên cứu: Lựa chọn phơng pháp dạy học giúp học sinh học tốt

hơn phân môn vẽ tranh ở lớp 7 có nâng cao kết quả học tập của học sinh không?

Giả thuyết nghiên cứu: Sử dụng phơng pháp dạy học giúp học sinh học

tốt hơn phân môn vẽ tranh ở lớp 7 sẽ nâng cao kết quả học tập của học sinh

iii Phơng pháp

1 Khỏch thể nghiờn cứu

- Tụi lựa chọn học sinh lớp 7A và lớp 7B trường THCS Lê Khắc Cẩn để nghiờn cứu vỡ hai lớp này đều là cỏc lớp cơ bản A của nhà trường, tỉ lệ giới tớnh cũng gần tương đồng nhau, đặc biệt là kết quả học tập mụn Mĩ thuật lớp 6 và học kỡ 1 lớp 7 tương đương nhau

- Cả hai lớp trờn đều do tôi trực tiếp giảng dạy

2 Thiết kế

- Chọn lớp 7A làm lớp thực nghiệm, lớp 7B là lớp đối chứng Tụi dựng bài Vẽ tranh: “Tranh phong cảnh” làm bài thực hành trước tỏc động Kết quả cho thấy điểm trung bỡnh của hai nhúm cú sự khỏc nhau, do đú chỳng tụi dựng phộp

kiểm chứng T- test để kiểm chứng sự chờnh lệch trung bỡnh về điểm số của hai nhúm trước khi tỏc động

Kết quả như sau:

Ta thấy p= 0,135> 0,05, từ đú kết luận sự chờnh lệch về điểm số trung bỡnh của hai nhúm là khụng cú ý nghĩa, hai nhúm được coi là tương đương

Tụi lựa chọn thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tỏc động với nhúm tương tương

Kiểm tra sau tỏc động

Dạy học cú sử dụng phơng pháp

mới

03

Dạy học không sử dụng phơng pháp

mới

04

Ở thiết kế này tụi dựng phộp kiểm chứng t-test độc lập

3 Quy trỡnh nghiờn cứu:

a Sự chuẩn bị bài của giỏo viờn:

- Ở lớp 7B - lớp đối chứng: Giỏo viờn giảng dạy theo cỏc phương phỏp thụng thường

- Ở lớp 7A - lớp thực nghiệm: Giỏo viờn hướng dẫn học sinh cỏch tự ký họa, khi lờn lớp giảng bài giỏo viờn dựng phương phỏp kết hợp áp dụng các bài vẽ ký họa vào bài vẽ tranh đề tài cụ thể

b Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuõn theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khúa biểu để đảm bảo khỏch quan

4 Đo lường

- Bài thực hành trước tỏc động là bài Vẽ tranh: “Tranh phong cảnh” mụn Mĩ thuật lớp 7 cha áp dụng phơng pháp mới

- Bài thực hành sau tỏc động là bài Vẽ tranh: “Đề tài cuộc sống quanh em” mụn

Mĩ thuật lớp 7 đã áp dụng phơng pháp mới

- Tiến hành thực hành và chấm bài: Việc chấm bài được thực hiện theo biểu

điểm đánh giá chung của bộ môn Mĩ thuật

IV phân tích dữ liệu và kết quả

Chờnh lệch giỏ trị trung

Như trờn đó chứng minh: kết quả 2 nhúm trước tỏc động là tương đương Sau tỏc động kiểm chứng chờnh lệch điểm trung bỡnh bằng t-test cho kết quả p= 0,00003, đõy là kết quả rất cú ý nghĩa, tức là sự chờnh lệch kết quả điểm trung bỡnh nhúm thực nghiệm cao hơn nhúm đối chứng khụng phải do ngẫu nhiờn mà

do kết quả của tỏc động

Giỏ trị SMD = 0,9, theo bảng tiờu chớ Cohen cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học cú sử dụng phơng pháp mới đến kết quả là lớn

Như vậy giả thuyết của đề tài đó được kiểm chứng

Biểu đồ so sánh điểm trung bình của 2 lớp 7A, 7B trớc và sau tác động

v bàn luận

- Kết quả của bài thùc hµnh sau tác động của nhóm thực nghiệm có điểm trung bình là 8,09 , của nhóm đối chứng là 7,21 Điều đó cho thấy điểm trung bình của hai lớp thực nghiệm và đối chứng có sự khác biệt rõ rệt Lớp thực nghiệm có điểm cao hơn lớp đối chứng

- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài thùc hµnh là 0,9 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của biện pháp tác động là lớn

- Phép kiểm chứng t-test điểm trung bình bài thùc hµnh sau tác động của hai lớp là p= 0,00003 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải do ngẫu nhiên mà do kết quả tác động

* Hạn chế vµ híng kh¾c phôc

Nghiên cứu sử dụng phương pháp gióp häc sinh häc tèt h¬n ph©n m«n vÏ tranh là một giải pháp tốt nhưng để sử dụng hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải có trình độ, kiến thức vững vàng để híng dÉn häc sinh Học sinh phải là những học sinh khá giỏi, có ý thức tự giác trong quá trình học tập

VI kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ

- Kết luận: Việc sử dụng “Phương pháp gióp häc sinh häc tèt h¬n ph©n m«n vÏ tranh cho học sinh lớp 7” trường THCS Lª Kh¾c CÈn đã nâng cao kết quả học tập môn MÜ thuËt của học sinh

- Khuyến nghị:

Với giáo viên: không ngừng học hỏi,tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học hiện đại

vii tµi liÖu tham kh¶o

1 Tµi liÖu tËp huÊn: Nghiªn cøu khoa häc s ph¹m øng dông, theo dù ¸n ViÖt- BØ cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, n¨m 2010.

2 S¸ch Tù häc vÏ - HS Ph¹m ViÕt Song - NXB Gi¸o Dôc“ ”

3 S¸ch “KÝ häa tÜnh vËt - HS Gia B¶o- NXB MÜ ThuËt”

4 S¸ch gi¸o khoa MÜ thuËt 7

5 Sách giáo viên Mĩ thuật 7- NXB giáo dục

vi phụ lục

* Phụ lục 1: Yêu cầu của bài thực hành 2 tiết ( Sau tác động)

Vẽ một bức tranh “Đề tài cuộc sống quanh em”, màu sắc tự chọn

* Phụ lục 2: Đáp án và biểu điểm chấm bài thực hành

2 Bố cục:

- Chặt chẽ, hợp lý

- Vẽ đúng “Luật xa gần”

1,5 1,0

3 Hình vẽ:

- Tơng đối chuẩn tỉ lệ

- Tơng đối chính xác các động tác, t thế

- Vẽ hình đúng “Luật xa gần”

0,5 0,75 0,75

4 Màu sắc:

- Hài hòa thuận mắt

- Phong phú về màu

- Có mảng đậm, mảng nhạt, vẽ theo “Luật xa gần”

1,0 1,0 0,5

* Phơng pháp “giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh” áp dụng vào thực

tế giảng dạy tiêt 11;12 môn Mĩ thuật 7:

Ngày soạn: 4/11/2011

Ngày dạy : 5;12/11/2011

Tiết 11;12: Vẽ tranh

đề tài cuộc sống quanh em

I Mục tiêu bài học

* Kiến thức: Học sinh nắm đợc các hoạt động của cuộc sống xung quanh

ta, từ hoạt động đó HS biết chắt lọc và vẽ thành tranh đề tài

Biết chọn góc cảnh đẹp để thực hiện bài vẽ tranh

*Kỹ năng: Rèn luyện khả năng vẽ tranh

*Thái độ: Giúp học sinh thêm yêu mến các hoạt động trong cuộc sống thông qua tranh vẽ

II Chuẩn bị

- GV:

+ Máy chiếu đa năng

+ Su tầm tranh về đề tài cuộc sống xung quanh ta, su tầm ảnh đẹp chụp về hoạt động của con ngời

+ Một số tranh về đề tài cuộc sống của học sinh

- Học sinh: Có đủ giấy vẽ, vở vẽ, bút chì, bút màu, tẩy,…

- Phơng pháp:

+ Phơng pháp trực quan

+ Phơng pháp vấn đáp

+ Phơng pháp hoạt động nhóm

III Tiến trình dạy - học

1.ổn định lớp

ổn định trật tự, kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ:

Em hãy chọn bố cục hợp lý nhất, vì sao ?

Đáp án : HS dùng phơng pháp loại trừ chọn bố cục 3 là bố cục hợp lý nhất

1 2 3

3 Giới thiệu bài

Cuộc sống quanh em là một đề tài rất đa dạng và phong phú Vẽ một bức tranh về đề tài “Cuộc sống quanh em” chính là nội dung bài học ngày hôm nay

4 Tiến trình: