KẾT QUẢ MÔ HÌNH CAM SÀNH TRỒNG XEN ỔI VÀ BƯỚC ĐẦU THỬ NGHIỆM ẢNH HƯỞNG CHẤT LY TRÍCH TỪ LÁ ỔI ĐỐI VỚI RẦY CHỔNG CÁNH

KẾT QUẢ MÔ HÌNH CAM SÀNH TRỒNG XEN ỔI VÀ BƯỚC ĐẦU THỬ NGHIỆM ẢNH HƯỞNG CHẤT LY TRÍCH TỪ LÁ ỔI ĐỐI VỚI RẦY CHỔNG CÁNHNguyễn Minh Châu, Đỗ Hồng Tuấn, Lê Quốc Điền, Nguyễn Văn Hòa, và Kats

KẾT QUẢ MÔ HÌNH CAM SÀNH TRỒNG XEN ỔI VÀ BƯỚC ĐẦU THỬ NGHIỆM ẢNH HƯỞNG CHẤT LY TRÍCH TỪ LÁ ỔI ĐỐI VỚI RẦY CHỔNG CÁNH

Nguyễn Minh Châu, Đỗ Hồng Tuấn, Lê Quốc Điền, Nguyễn Văn Hòa,

và Katsuya Ichinose*

(*: JIRCAS)

- Miền đông Châu Phi, hai loài cỏ desmodium

(Desmodium uncinatum Jacq và Desmodium intortum Urb.) thì

có tác dụng xua đuổi làm cho sâu đục thân bắp không thể đến được

Côn trùng truyền bệnh và triệu

chứng bệnh vàng lá

Bệnh gây hại tại nhật bản

Chụp ảnh bởi Turo, 2005(Nhật bản)

-Từ kết quả khảo sát chúng tôi tiến hành nghiên cứutìm hiểu xem sự tương tác giữa ổi và RCC do yếu tố

=> Ly trích các chất có trong lá ổi để tiến hành thửnghiệm

II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

II.1 VẬT LIỆU

- Hoá chất sử dụng cho ly trích: hexane, methanol, acetone

- Cây cam sành giống sạch bệnh sử dụng trong thí nghiệm, nhà lưới

II.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

II.2.1 Thí nghiệm ngoài đồng

+ Điều tra rầy chổng cánh và một số loài côn trùng gây hại khác trên cam sành ở mô hình trồng xen ổi và mô hình trồng thuần từ tháng 05.2004 đến tháng 12.2005.

Địa điểm thực hiện: An Thái Đông-Cái Bè-Tiền Giang

Diện tích: 1000 m2 và tổng số cây thí nghiệm là 102 cây

Khoảng cách trồng: 2,5 x 2,5 m (tỷ lệ trồng cây cam và cây ổi là 1:1)

Phương pháp điều tra:

- Rầy chổng cánh:

Điều tra sự hiện diện của thành trùng, ấu trùng và trứng trên các

bộ phận của cây và ghi nhận 2 lần/tuần.

- Sâu vẽ bùa:

Đọt đã thành thục ở 4 hướng x 1 đọt/hướng

Số liệu đựơc ghi nhận trên 8 điểm, mỗi điểm 3 cây sau đó số liệu được tính trung bình cho từng cây ở mỗi điểm và ghi nhận 2 lần/năm.

- Nhện đỏ, rầy phấn trắng, bọ trĩ, rầy mềm, các loại sâu ăn lá, rệp sáp và rệp dính

Tần suất xuất hiện của côn trùng được tính theo công thức

Tổng số điểm xuất hiện Tần suất xuất hiện (%) = - x 100

Tổng số điểm điều tra

Cách đánh giá mức độ phổ biến một đối tượng sâu bệnh hại được dựa vào tần suất xuất hiện:

< 20 % : Ít phổ biến ký hiệu +

21 – 40 % :Trung bình ++

41 – 60 % : Phổ biến +++

> 60 % :Rất phổ biến ++++

- Đọt non

II.2.2 Thu mẫu kiểm tra bệnh vàng lá greening trên điểm thí nghiệm

+ Mô hình cam sành trồng xen ổi

+ Mô hình đối chứng sẽ thu tất cả các cây để giám định PCR

II.3 Khảo sát ảnh hưởng các chất ly trích từ

lá ổi đến rầy chổng cánh

+ Bố trí thí nghiệm

Thí nghiệm 1 Khảo sát ảnh hưởng chất

ly trích từ Acetone, Hexane, Methanol

Thí nghiệm 1 Khảo sát ảnh hưởng chất

ly trích từ Hexane, Acetone, Methanol

Thí nghiệm 1 Khảo sát ảnh hưởng chất

ly trích từ Hexane, Acetone, Methanol

- Các chất ly trích sau khi xử lý lên lá và chờđến khô hoàn toàn mới cho vào hộp thí nghiệm

- Ghi nhận số liệu:

Sau 1 phút, 5 phút, 10 phút, 30phút, 1giờ, 2 giờ, 3 giờ sau khi phóng thích rầy chổng cánh

Thí nghiệm 2 Khảo sát ảnh hưởng chất ly trích từ Hexane và Acetone

- 3 nghiệm thức

+ E-Hexane (chất ly trích từ Hexane)

+ E-Acetone (chất ly trích từ Acetone)

+ Đối chứng

- 6 lần lặp lại, ngẫu nhiên

- Các bước còn lại tương tự TN1

Thí nghiệm 3 Khảo sát ảnh hưởng chất ly trích từ Hexane và Hexane

Thí nghiệm 4: Khảo sát ảnh hưởng chất

+ Phun chất ly trích lên hai mặt lá (NT4) và bố trí

thêm kế bên một lá không phun (NT3) giống như láđối chứng

- Các bước còn lại tương tự như thí nghiệm trên

III KẾT QUẢ và THẢO LUẬN III.1 Thí nghiệm ngoài đồng

Đồ thị 1: Biểu diễn lá nhiễm sâu vẽ bùa (LNSVB) và tổng số lá điều tra (TSLDT)

Đồ thị 2: So sánh mức độ phổ biến của sâu vẽ bùa ở mô hình cam sành trồng xen (MHTX) với ổi và mô hình cam sành trồng thuần (MHTT).

Đồ thị 3: Biểu diễn số lượng rầy chổng cánh và đọt non trên mô hình cam sành trồng xen với ổi từ năm 2004 -2005

1

2 3

4

Đồ thị 4: Biểu diễn mật số rầy chổng cánh trên mô hình đối chứng

128 +++

26 +++

15 Rầy mềm

128 +

8 +

9

Bọ trĩ

128 ++

13

+++

38 Rầy phấn trắng

128 ++++

41 ++

17

Rệp sáp, rệp

dính

128 +

7

+++

22 Nhện đỏ

Mức độ

%

Mức độ

%

Tổng số điểm điều tra

Mô hình trồng

thuần

Mô hình trồng

xen ổi Thứ tự

Mức độ phổ biến của một số côn trùng khác và nhện gây hại trên vườn cam sành trồng xen ổi và mô hình trồng thuần.

2,31 Đối chứng

2,5

*

* Trồng xen ổi

Ổi trắng

Cam Duncan

Các giống ổi khác nhau

Đồ thị 5: Ảnh hưởng các giống ổi khác nhau

đến khả năng diệt rầy chổng cánh

Tương tự kết quả nghiên cứu tại Mỹ

Mật số rầy

I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III 1p 5p 10p 30p 1g 2g 3g

Đồ thị 6: Biểu diễn mật số trung bình RCC sau 3 giờ làm thí nghiệm

TB mật số (con)

Thời gian

Thí nghiệm 1 Khảo sát ảnh hưởng chất

ly trích từ Hexane, Acetone, Methanol

Kết quả thống kê theo SPSS

Nhận xét

- Qua kết quả thử nghiệm 3 loại chất ly tríchtrên thì chúng tôi có các nhận xét như sau:+ Trong thời gian đầu từ 1phút đến 30 phút thì chất ly trích từ Hexane và Acetone

có mật số RCC đến thấp

+ Cả thời gian thí nghiệm thì chất ly trích

từ Hexan có mật số RCC đến thấp nhất

0.17 0.33

2.17

0 0.5

2.33

0.33 0.5

3

0.33 0.67

0.33 1 5

0.33 0.83 5.17

0 1 5.17

Kết quả thống kê theo SPSS

Đối chứng

Extracts

Hexane Control

Nhận xét

- Qua kết quả thí nghiệm chúng tôi có nhậnxét như sau:

+ Mật số RCC ở nghiệm thức sử dụngchất ly trích từ Hexan rất thấp

+ Chất ly trích từ Hexane có khả năng xuađuổi RCC

0 0.43 1

0 0.57 1.43

0 0.43 2

0 0.71 2.29

0 0.43 2.57

0.14 0.71 2.57

0

1.43 2.57

0 1.29 2.71

0.14 1.57 3

0 1.43 3.71

0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4

I IIIII I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III

1p 5p 10p 30p 1g 2g 3g 4g 5g 1n

Đồ thị: Biểu diễn mật số trung bình RCC sau 1 ngày làm thí nghiệm

Mật số (con)

Thời gian

Thí nghiệm 3 Khảo sát ảnh hưởng chất

ly trích từ Hexane và Hexane lên RCC

Control

Kết quả thống kê theo SPSS

Ly trích

ly trích Đối chứng

Thời gian TB.số

rầy

Nhận xét

- Khi chúng tôi chỉ xử lý Hexane thì mật sốvẫn thấp hơn so với đối chứng điều nàycho thấy RCC rất dễ bị ảnh hưởng bởi mùi

- Ở nghiệm thức sử dụng chất ly trích từHexane cho kết quả rất tốt, hầu như mật

số RCC xuống gần bằng không

Đồ thị: Biểu diễn mật số trung bình RCC sau 1 ngày làm thí nghiệm

NT1 M1 M2 NT3 NT4

Thí nghiệm 4: Khảo sát ảnh hưởng chất ly

trích từ Hexane lên RCC

Nhận xét

- NT1, M1, NT3 có mật số RCC rất cao do không có xử lý chất ly trích nào

- M2, NT4 có mật số RCC rất thấp do có sửdụng chất ly trích từ Hexane

- Qua thí nghiệm này chúng tôi có thể nhậnxét rằng chất ly trích từ Hexane có tácdụng xua đuổi RCC

Kết quả kiểm chứng l ại của các nhà khoa học Mỹ

IV KẾT LUẬN

- Mật số rầy chổng cánh, rầy mềm và sâu vẽ bùa trên vườn

do đó mô hình này cần được khuyến khích để nhân rộng ra trong tương lai.

- Qua kết quả bước đầu chúng tôi ghi nhận lại rằng chất ly trích từ Hexan (terpenoids-nhóm hương ổi) có tác dụng xua đổi rầy chổng cánh.

Chuyến khảo sát : Các chuyên gia côn trùng học th áng 4/2007

- JIRCAS (Nhật)

- Đại học Western Sydney (Úc)

- USDA-ARS của Florida (Mỹ)

Xin chân thành cám ơn