đánh giá thực trạng quản lý và đề xuất hướng phát triển gây nuôi động vật hoang dã ở tỉnh đăklak

SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT CHI CỤC KIỂM LÂM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN... iv MỤC LỤC THÀNH VIÊN TH GI NGHIÊN C U..... Đó hí h ầ thi t ph i thự hi hươ g tr h: “Đánh giá thực trạng quản lý và

SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

CHI CỤC KIỂM LÂM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

Xi hâ th h ơ Chi ụ Kiể â Đă ă , á ê iê qu th gi hội

th , tất á h ơ sở gâ u i ĐVHD trê v á á ộ iể â ph g t thiê hiê , iể â 15 hu , th x v th h ph tr g tỉ h h p tá , hỗ tr tr g

su t quá tr h thự hi ghiê u á h giá

Nhó tư vấ Qu t i gu ê rừ g v i trườ g

Trưở g hó

PGS.TS Hu

iv

MỤC LỤC

THÀNH VIÊN TH GI NGHIÊN C U i

ỜI NÓI ĐẦU iii

ỤC ỤC iv

D NH ỤC TỪ VIẾT TẮT v

D NH ỤC ẢNG IỂU vi

D NH ỤC HÌNH ẢNH vi

1 Ý DO THỰC HIỆN NGHIÊN C U ĐÁNH GIÁ 1

2 ỤC TIÊU, PHẠ VI, THỜI GI N THỰC HIỆN 3

2.1 Mục t u 3

2.2 ố tượng, đ a đ ểm, t ờ g an t ực ện 3

2.2.1 Đ i tư g: 3

2.2.2 Đ iể : 3

2.2.3 Thời gi .3

3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 4

3.1 Nộ dung 4

3.2 P ương p p t ến n 4

3.2.1 Phươ g pháp ti p 4

3.2.2 Phươ g pháp ụ thể 5

4 KẾT QUẢ NGHIÊN C U ĐÁNH GIÁ 9

4.1 H ện trạng quản lý gây nuô động vật oang dã tạ ăk Lăk 9

4.1.1 Thự tr g gâ u i ộ g v t h g 9

4.1.2 Thự tr g qu gâ u i ộ g v t h g 25

4.1.3 v ơ sở ữ i u ở về qu gâ u i ộ g v t h g t i Đă ă .27

4.2 K ả năng s n trưởng, p t tr ển v c c vấn đề l n quan đến kỹ t uật nuô đố vớ một số lo VHD 29

4.2.1 Gây nuôi nhím 29

4.2.2 Gây nuôi heo lai 30

4.2.3 Gâ u i ầ v i hươ g 32

4.2.4 Gâ u i Rắ rá trâu 34

4.3 H ệu quả k n tế của gây nuô động vật oang dã 36

4.3.1 Nu i hí h t hu g – với ụ í h thươ g phẩ .36

4.3.2 Nuôi heo lai – ụ í h á gi g v thươ g phẩ .38

4.3.3 Nu i Cầ v i hươ g h t hu g – ụ í h t s phẩ “ gu ê i u phê h ” 40 4.3.4 Nu i rắ rá trâu h t – ụ í h á gi g v thươ g phẩ .42

4.3.5 Khu gh hu g h phát triể gâ u i á i hi u qu .44

4.4 Dự b o ệu quả của gây nuô động vật oang dã về xã ộ , mô trường, bảo tồn đa dạng s n c 45

4.4.1 Dự á hi u qu về x hội 45

4.4.2 Dự á hi u qu về i trườ g vi gâ u i ộ g v t h g 47

4.4.3 Dự á hi u qu t g si h họ .49

4.5 ả p p quản lý v p t tr ển gây nuô động vật oang dã ệu quả v bền vững 50

4.5.1 H th g gi i pháp ề xuất 50

4.5.2 Hướ g ẫ ỹ thu t phát triể gâ u i ề vữ g á i 54

4.5.3 Gi i pháp về i thi á hâu ă g v th tụ gâ u i, giá sát gâ u i ĐVHD trê tỉ h 54

4.5.4 Vấ ề â g ă g ự h á ộ iể â tr g qu v giá sát quá tr h gâ u i ĐVHD t i Đă ă .56

TÀI IỆU TH KHẢO 58

PHỤ ỤC 59

vi

DANH MỤC B N BIỂU

g 3.1 : S tiêu hí h iể á ặt v á h ghi h t qu á h giá 6

g 4.1 : Th g ê s i u á ơ sở gâ u i ĐVHD tr g t tỉ h Đă ă 9

g 4.2 : Qu v ụ í h u i i với á i ĐVHD 10

g 4.3 : D h sá h á ơ sở ghỉ u i, hu ể ổi 11

g 4.4 : S i u á ơ sở gâ u i the i 12

g 4.5 : K t qu phâ tí h SWOT về thự tr g gâ u i từ g i 13

g 4.6 : K t qu phâ tí h SWOT về thự tr g gâ u i ĐVHD ở Đă ă 15

g 4.7 : K t qu iể á h giá á ặt tr g thự t gâ u i i với á i ĐVHD 16

g 4.8 : K t qu tổ g h p s ư g v tỷ ơ sở gâ u i ĐVHD t á hi u qu trong gây nuôi các loài 21

g 4.9 : K t qu phâ tí h SWOT về thự tr g qu gâ u i ĐVHD ở Đă ă 27

g 4.10 : Cá hâu ơ v hữ g vấ ề tr g ỹ thu t u i hí 29

g 4.11 : K t qu tí h t á thu h p từ h h u i hí thươ g phẩ 37

g 4.12 : K t qu tí h t á thu h p từ u i he rừ g i t i C g t N.N.H, E K r 38

g 4.13 : K t qu tí h t á thu h p từ u i Cầ v i hươ g t i C g t Kiê Cườ g 41

g 4.14 : K t qu tí h t á thu h p từ u i Cầ v i hươ g t i Tr i h Qu Khá h 42

g 4.15 : K t qu tí h t á thu h p từ h h u i rắ rá trâu tr g trườ g h p ụ thể ở ơ sở Hữu Đ i 43

g 4.16 : Tổ g h p á hó vấ ề ầ th u ề xuất gi i pháp 51

g 4.17 : Nhữ g ội u g ầ â g ă g ự tr g qu , giá sát gâ u i ĐVHD trê tỉ h Đă ă 57

DANH MỤC HÌNH NH H h 4.1 : K t qu iể á h giá hi u qu hiều ặt gâ u i ĐVHD ở Đă ă 20

H h 4.2 : K t qu á h giá á ơ sở về tí h hi u qu á ặt tr g gâ u i á i

ĐVHD 22

Hình 4.3 : Cơ sở ữ i u ở về á ơ sở gâ u i ĐVHD t i Đă ă 28

H h 4.4 : v trí á ơ sở hi u i ĐVHD trê t tỉ h 28

H h 4.5 : Sơ gi i pháp ề xuất hằ gi i qu t từ g hó vấ ề 52

1

1 L DO TH C HIỆN N HI N CỨU ÁNH IÁ

Trê thự t ở hiều phươ g, h t ộ g gâ u i si h s á i ộ g v t h g xuất phát từ há âu v g phát triể h tr g hữ g ă gầ â , t p tru g gâ u i á

i phổ i với ụ í h i h t , thươ g i hư he rừ g, hí , i,…; ột v i ơi ó gâ

u i á i th qu hi , hi với s ư g rất ít g i tự hiê hư gấu, hổ, rắ hổ g

h ,… Hầu h t á h t ộ g gâ u i ộ g v t h g vẫ g tí h tự phát, hỏ ẻ, hư

g tí h h họ v h th g, h u ự trê i h ghi hữ g gười i trướ , h ặ

th g ti ư hi sẻ trê á phươ g ti th g ti i h g Nhu ầu v th hi u th trườ g i với ộ g v t h g ớ , ột ặt th ẩ phát triể gâ u i, ặt há gâ xá trộ v h g ề vữ g h vi gâ u i hâ hí h, ó g góp h t Nhiều vấ ề phát

si h hư: i ụ g giấ phép i h h gâ u i ể ư hữ g á thể ĐVHD ư ẫ , ắt

g i tự hiê ổ su g v s ư g v t u i; u á tr ổi á i h g ó gu g , xuất x ; u i tự phát, h g ă g …Điều ó gâ hiều hó hă h g tá qu

Trướ t h tr g hiều i ĐVHD qu , hi su gi ghiê trọ g să ắt,

u á trái phép v hu ầu sử ụ g ; vi gâ u i si h s á i ộ g v t rừ g ột

tr g á hướ g gi i pháp ầ ư qu tâ v hu hí h, hằ gắ ụ tiêu phát triể kinh t với hi ư t âu i i với i tư g The h h hiều gười,

u hư t h p t t giữ gâ u i gắ với t th h g hữ g h g su gi s ư g

á i ộ g v t h g ó giá tr i h t , t iều i h h g phát triể ể ổ

su g v phụ h i s ư g h g g i tự hiê Tu hiê , g tá qu gâ u i ộ g

v t h g hi vẫ ặ g tí h h h hí h, ới hỉ qu tâ hâu ă g v qu ự

v h i á á h tr i u i; thi u á hướ g ẫ ụ thể về i tư g, th tụ v qu tr h

gâ u i, phát triể …vi ấp giấ h g h , the i, giá sát tr g su t quá tr h gâ u i

há ph t p Về ỹ thu t gâ u i á i qu hi ũ g hư ó hướ g ẫ ụ thể Thự t công tá qu gâ u i ộ g v t h g ở hiều phươ g tr g ướ gặp hiều

hó hă , iều ó ẫ hiều ất p i với h t ộ g

Đă ă ột tr g hữ g phươ g ũ g g g trướ hữ g hó hă về ặt

qu hư th Thự t h thấ u qu h g hặt, s x r t h tr g ột s ơ sở gâ

u i i ụ g ổ su g hữ g á thể ĐVHD să ắt trái phép g i tự hiê v , ặt há u quá g hắ tr g hâu qu th i h h h vi phát triể gâ u i v thi u á hỉ

ẫ h họ tr g vi gâ u i ề vữ g D v ghiê u thự tr g, phâ tí h hi u qu

gâ u i v phát triể ĐVHD ở phươ g, từ ó ề xuất hữ g hướ g ẫ , qu tr h ụ thểcho phát triể v qu vi gâ u i the hướ g ề vữ g, gắ phát triể i h t với ụ tiêu

2

t ĐVHD tr g iều i ặ th phươ g hu ầu t thi t Đó hí h ầ

thi t ph i thự hi hươ g tr h: “Đánh giá thực trạng quản lý và đề xuất phương hướng phát triển gây nuôi động vật hoang dã ở tỉnh Đắk Lắk"

3

2 MỤC TI U, PH M VI, THỜI IAN TH C HIỆN

2.1 Mục t u

Nghiê u ề xuất thự hi hằ hướ g á ụ tiêu:

 Ph h ư thự tr g gâ u i v qu gâ u i ĐVHD ở Đă ă

 t , phâ tí h ư ỹ thu t gâ u i ột s ộ g v t h g phổ i

 Kiể â á hu v th h ph u Thuột, tỉ h Đă ă ; ơi hi ó

gâ u i ộ g v t h g v á ộ iể â thuộ ph g t , hi ụ iể â

tỉ h Đă ă

 Cá ơ sở gâ u i ộ g v t h g , g i trừ á ơ sở gâ u i hươu i ấ hu g,

si h s v gâ u i Gấu ở á phươ g tr g tỉ h Đă ă

ii) Điều tr , á h giá ỹ thu t gâ u i i với ột s i ĐVHD ư gâ u i phổ i :

Qu tr h ỹ thu t u i; h ă g si h trưở g, phát triể v t u i; thu i, hó hă

ỹ thu t g áp ụ g

iii) Phâ tí h hi u qu v tí h ề vữ g vi gâ u i ĐVHD, g :

 Đá h giá tí h ề vữ g á ơ sở gâ u i iê qu hí h t g

si h họ , gu gi g, i trườ g, i h t , x hội

 Phâ tí h hi u qu i h t ột s h h gâ u i ĐVHD: The qu gâ u i,

i tư g v t u i

iv) Đá h giá hi tr g qu gâ u i ĐVHD á ơ qu h ă g

v) Phâ tí h vấ ề hằ ề xuất gi i pháp qu v ỹ thu t phát triể gâ u i ĐVHD

hi u qu v ề vữ g: Phâ i the i tư g v t u i, qu u i,…

3.2 P ương p p t ến n

3.2.1 P ương p p t ếp cận

Đánh giá h g hỉ hằ ụ í h t thự tr g gâ u i ĐVHD ở thời iể hi

t i, t ự g ơ sở ữ i u ể giá sát âu i phụ vụ h qu , ũ g hư xá h

ư hi u qu vi gâ u i; từ ó ề xuất hướ g qu v phát triể gâ u i ĐVHD ề

vữ g D v phươ g pháp thự hi ghiê u ầ thi t ph i thu h t ư hiều ê iê qu

ể u g ấp th g ti , ữ i u, i , qu iể Đ g thời á h giá sự ề vữ g gâ u i

ộ g v t h g ể ề xuất gi i pháp qu v phát triể ầ ự trê qu iể tổ g h p

g á u t i h t , hí h sá h, x hội, ỹ thu t v i trườ g Để t ư iều ó á h

ti p ph i thự hi h th g hư s u:

i) Tiếp cận cơ sở, quan tâm ý kiến của cá nhân và tính thực tế của hoạt động, đối với:

 Ch ơ sở gâ u i: Ch u áp ụ g phươ g pháp phỏ g vấ t h p với qu sát, ấ

i á hâ gười u i về thự t gâ u i, h ă g ó g góp v i h t hộ, h

ă g phát triể , th trườ g,…

5

 Cá ộ iể â trự ti p phụ trá h h t ộ g qu gâ u i ĐVHD: Áp ụ g phươ g pháp phỏ g vấ á hâ về thự t qu ở

ii) Tiếp cận các bên liên quan thông qua hội thảo có sự tham gia: Tr g ó v i tr i

i á h ơ sở gâ u i v i i á ơ qu h ă g ó iê qu qu vi gâ

u i ĐVHD rất qu trọ g tr g vi êu vấ ề, phâ tí h thự tr g, th u , i ề xuất phát triể v qu gâ u i ĐVHD

iii) Tiếp cận hệ thống để phân tích nguyên nhân và mối liên quan gi a 3 m t kinh tế – hội

– môi tr ng: Tổ g h p v h i h á i qu h phát hi , thông qua phân tích h i trườ g

các vấ ề v gi i pháp hướ g qu v phát triể gâ u i ĐVHD hi u qu v ề vữ g

3.2.2 P ương p p cụ t ể

Phươ g pháp thự hi ụ thể h từ g ội u g hư s u:

i) Phương pháp điều tra hiện trạng gây nuôi ĐVHD:

 Thu th p s i u th ấp t i Chi ụ iể â tỉ h Đă ă v á h t iể â ột s phươ g ó gâ u i ĐVHD tr g tỉ h g h t iể â th h ph u Thuột,

á hu Kr g u , Kr g , Cư g r, E K r, Kr g g, Kr g Pă v ‟Dră

 Điều tr , phỏ g vấ t i á ơ sở gâ u i, phỏ g vấ t h p qu sát, v hụp

h the ẫu iểu g 70 ơ sở gâ u i

+ Phỏ g vấ á ấu tr the g hỏi i với h ơ sở h ặ gười trự ti p qu

ơ sở gâ u i ĐVHD + Qu sát, , ghi h th g ti , ữ i u thự t t i ỗi ơ sở

 Thu th p th g ti , á hỉ tiêu ỹ thu t gâ u i

 Phâ tí h 2 trườ g về iể h u ỹ thu t g áp ụ g

Đ thu th p ở 09 ơ sở gâ u i

iii) Phương pháp xác định hiệu quả và t nh bền vững của việc gây nuôi ĐVHD

 Ph ơng pháp đánh giá tính bền v ng

6

Đá h giá h iể th g qu phỏ g vấ , qu sát, thự t t i á ơ sở về tính

ề vữ g gâ u i á i với ă hí h gâ u i h hưở g g i h t ; h ă g

si h trưở g, si h s v thí h ghi với iều i u i; i trườ g, á u t si h thái; t ,

gi tá ộ g tự hiê v x hội Tổ g s 26 tiêu hí ư á h giá, h thang iể 10 theo

4 ộ: Ké (2,5 iể ) , trung bình (5 iể ), khá (7,5 iể ) v t t (10 iể ) ẫu iểu á h giá h h ư t hi ti t ở phầ phụ ụ 4 – phụ ụ 7 (từ tr g 66 – trang 73)

S tiêu hí h iể á ặt the ộ ể ó t qu á h giá, ư t hư s u

Bảng 3.1: S tiêu ch cho điểm các mặt và cách ghi nhận kết quả đánh giá

tiêu chí

T ng số đ ểm t eo m c độ Kém

(2.5 đ ểm)

Trung bình (5 đ ểm)

Khá (7 đ ểm)

Tốt (10 đ ểm)

Điể tru g h á h giá á ặt i với h h gâ u i từ g i v t u i, s u hi

tí h t á hư t ở g 3.1, qu về tỷ phầ tră s với hất 100% iể ở

t t h ỗi hí h á h giá K t qu s i u tỷ % tất á ặt á h giá i với

h h gâ u i ỗi i s ư iểu i ằ g th ể s sá h ộ t ư vi

gâ u i i ụ thể

Đ g thời, t qu á h giá tí h ề vữ g á ơ sở gâ u i về á hí h the

th g iể trê , s ư ghi h the á ộ s u:

7

ỗi hí h g i h iể á h giá, phỏ g vấ hí ti t hằ phát hi gu ê nhân v g i gười gâ u i á i ĐVHD, ơ sở h hướ g ề xuất gi i pháp the hướ g ề vữ g

Thự t , ghiê u phỏ g vấ v á h giá h iể i với: 36 ơ sở gâ u i Nhí ; 13 ơ sở gâ u i He rừ g i; 6 ơ sở gâ u i Rắ , 2 ơ sở gâ u i Cầ v i hươ g; 1

ơ sở gâ u i Kỳ v 01 ơ sở gâ u i hiều i K t qu á h giá hằ u g ấp ơ

sở h vi phát hi á i ĐVHD ó h ă g phát triể gâ u i v hữ g i ít h ặ

h g ó h ă g phát triể gâ u i

 Phỏng vấn về nguồn thu – chi để tính toán hiệu quả kinh tế

Trê ơ sở á h giá h h, i với á i ó h ă g phát triể gâ u i trê thự t

t i phươ g, ti h h phỏ g vấ hi ti t về á h hi phí v thu h p ể tí h t á hi u

qu i h t tr g gâ u i i Phỏ g vấ ư thự hi ụ thể i với từ g i, the từ g qu

gâ u i i với hữ g ơ sở gâ u i th h g, hiều i h ghi , ể ó ư t qu về

 02 ơ sở u i Rắ rá trâu: Hữu Đ i (E K r) v Trầ Vă Tiề (E S p)

iv) Phương pháp đánh giá thực trạng quản lý gây nuôi ĐVHD

 Phỏ g vấ 2 hó i tư g: G 7 á ộ iể â trự ti p qu v 66 gười h á ơ sở gâ u i ĐVHD tr g t tỉ h (D h sá h ở phụ ụ 1 và 2, trang 58)

 Phâ tí h SWOT về “Thự tr g qu gâ u i ĐVHD” t i hội th á ê iê qu

iv) Phương pháp đề xuất giải pháp quản lý và k thuật phát triển gây nuôi ĐVHD hiệu quả

 Hội th các bên iê qu gây nuôi và qu vi gâ u i ĐVHD, tr g ó th

ẩ th u ằ g á g ụ:

+ Nêu vấ ề

+ Phân tích vấ ề v ề xuất hướ g gi i qu t vấ ề

+ Kỹ thu t phát triể gâ u i ột s i ĐVHD phổ i

+ Th tụ ă g , giá sát, …gâ u i ĐVHD tr g tỉ h Đă ă

+ Nhữ g ội u g ầ â g ă g ự tr g qu v giá sát gâ u i ĐVHD trê tỉ h Đă ă

9

4 KẾT QU NGHIÊN CỨU ÁNH IÁ

4.1 H ện trạng quản lý gây nuô động vật oang dã tạ ăk Lăk

4.1.1 T ực trạng gây nuô động vật oang dã

4.1.1.1 Th ng kê s lượng cơ sở gây nuôi theo địa phương, theo loài

Qu thự t iều tr trự ti p t i 73 ơ sở gâ u i ĐVHD the ă g v phát si h thê trê thự t t i 15 phươ g g Th h ph u Thuột v 14 th x , hu tr g t

tỉ h, tổ g h p ư s i u the g 4.1

Bảng 4.1: Th ng kê s liệu các cơ sở gây nuôi ĐVHD trong toàn tỉnh Đăk Lăk

TT a p ương Số cơ sở

theo đăng ký

Số l ệu đ ều tra c c cơ sở Số cơ

sở t ực

tế

T ờ g an bắt đầu

u Thuột phươ g ó hiều ơ sở ắt ầu gâ u i ĐVHD sớ , từ hữ g

ă 2003 – 2004 với hiều i ể thử ghi v ự họ i v t u i ph h p u H ,

Dúi 20 m2 – 50 m2 10 - 50 Nu i thử ghi Cao

ụ í h gâ u i hầu h t á ơ sở h thấ xuất phát ầu từ g u ó thê thu h p v t si h hộ từ i tư g v t u i ới ĐVHD Ng i trừ ột s hộ ắt

ầu ằ g á h t hiểu ỹ từ hâu th tụ , ỹ thu t u i i với á i; i i s

á ơ sở gâ u i tự phát the xu hướ g giá v iều i ó thể hộ Nhữ g ơ sở thườ g họ hỏi i h ghi từ á ơ sở u i th h g trướ ó, vừ u i vừ r t i h ghi , v ộ r i r há hi ó hữ g i ộ g về th trườ g ũ g hư ỹ thu t,

ặ i t ỹ thu t hă só v t s phẩ hất ư g Thê v ó, th trườ g ầu

r s phẩ v h ă g ti p á th trườ g h s phẩ th t á i ĐVHD g vướ g ắ ớ i với á ơ sở ới gâ u i tự phát, qu hỏ, ít ầu tư Điều ũ g

ư ph á h qu ghỉ v ỏ u i hiều ơ sở

11

S với s i u ă g gâ u i ở ơ qu iể â phươ g, ó 12 ơ sở ghỉ u i

ởi hiều v 01 ơ sở u i hi hi ụ Th s qu , 01 ơ sở u i hiều

7 Trầ Vă Nh ê Th Riê g, P E T , T Nhím 2009 - 2010 Giá bán nhím

Rắ , ỳ , nhím

12

 02 ơ sở gâ u i Cá sấu xiê : Nghỉ v gặp hó hă về v ầu tư, qu v t u i, ỹ thu t hă só i hỏi ỹ, iều i tự hiê ở phươ g tỏ r h g ph h p, ơ sở thu ỗ tr g quá tr h u i

 01 ơ sở u i hiều i, tr g ó ó rắ hí h, t p tru g hiều v i rắ hổ g

h , hổ g thườ g, ới gâ u i há th h g v xuất s phẩ t t; hi vướ g ầu r á i thuộ h ụ qu h á hó I v II gh h 32/2006

Bảng 4.4: S liệu các cơ sở gây nuôi theo loài

Như v : ó thể thấ i ĐVHD gâ u i t i Đă ă hi hiều hất vẫ Nhí

v He rừ g i Rắ rá trâu ũ g ư hiều hộ thử ghi v hấp h v u i v giá tr

i h t i Cầ v i hươ g hởi ầu ũ g ó hiều hộ thử u i, hư g hi hu ầu về gi g

gi , hu ể hướ g s g u i ầ t gu ê i u h s phẩ “ phê h ” i hỏi ầu tư

4.1.1.2 Đánh giá thực trạng và hiệu quả gây nuôi của các cơ sở trong toàn tỉnh

i) Kết quả đánh giá thực trạng gây nuôi

Tổ g h p t qu phỏ g vấ từ 70 ơ sở v g u tr vi gâ u i á i ĐVHD há h u tr g t tỉ h, ghi h hữ g iể h, u, ơ hội, trở tr g gâ

- Kh ă g si h trưở g, si h s

t t

- Điều i tự hiê

ở Đă ă ph

h p ể phát triể gây nuôi Nhím

- Ít t i tí h

-

- ột s ơ sở v

i í h i h t , phát triể gâ

u i tự phát

- Chá hi th trườ g gi g sụt

gi

- Nhí i ĐVHD thông thườ g

- Nhiều ơi u i thành công, có kinh ghi , th g ti

ư hi sẻ trê á phươ g tiê th g

- Th tụ kê khai, xin phép v

hu ể hiều ơi

hó hă

- Th tụ t

v si h i trườ g rườ

rà

- Th trườ g gi g

g h , h hưở g hu g

- Đầu r thươ g phẩ hư ổ

- Th trườ g s phẩ : thi u th g tin, h g ổ h

- Chư ó th riê g h ĐVHD

hă só v ph ng

h

- ột s ơ sở tự

t gi g é hất ư g, h hưở g u tí chung

- Tỷ h t

h h

- Kh ă g tă g trưở g i với

he thươ g phẩ h

- Nuôi theo phong

- He rừ g i ĐVHD th g thườ g

- Chất th i hiều, gây ô nhiể

i trườ g v

h hưở g xung quanh

- CVH i ĐVHD

th g thườ g

- Nhu ầu th trườ g về gi g

v “phâ phê”

- Cá ơ qu h

ă g t iều i trong gây nuôi, giám sát

- Đư ụ á GCF hỗ

tr h rộ g

h h g hộ ở phươ g ó iều

i

- Có giá tr i h t cao

- Nhu ầu về s phẩ “ phê h ”

g ư qu tâ

- Th g ti , th tụ

ể ti p th trườ g qu t

- Thi u h vụ th

y riêng cho ĐVHD

- ột s i ộ

gu hiể

- Th ă hó

hă , h hi vào mùa khô

ớ

- Cá ơ qu h

ă g t iều i gây nuôi, theo dõi

Kỳ - Ngu th ă i

, i

- Di tí h ất i

sử ụ g h hă nuôi ít

- Ít t g hă sóc, ph h p với gười tuổi

- Đ i hỏi ỹ thu t cao, i h ghi

u

- Ph h p với tuổi gi Người ất s

ộ g

- Kỳ i thuộ hó II (Ngh h 32/2006)

ụ g v giá vừ ph i

- Th tụ gâ u i, xuất á , ê khai

i ộ g s

ư g tr g quá trình nuôi

K t qu phâ tí h trê s ơ sở h vi họ ự á i ĐVHD hu á h gâ

u i v phát triể á i ph h p với iều i v i h ghi ụ thể ở phươ g, ũ g hư

ề xuất h h gâ u i i với ột s i ít ó h ă g phát triể , u u tr s h hưở g

á vấ ề về x hội, i trườ g, v ặ i t t á i tr g iều i tự hiê

Nghiê u ũ g tổ g h p t qu phâ tí h thự tr g gâ u i ĐVHD ói hu g từ g

16

K t qu phâ tí h thự tr g u g ấp ột phầ ơ sở h hướ g h á ê iê qu

ũ g góp , th u v ề xuất gi i pháp h phát triể gâ u i ĐVHD ề vữ g ở phươ g

ii) Kết quả đánh giá hiệu quả gây nuôi

K t qu á h giá h h hi u qu gâ u i ư ghi h , tổ g h p v phâ tí h riê g the từ g i ự trê phi u á h giá h iể

 Gây nuôi Nhím: Đá h giá h iể ở tất 36 ơ sở u i Nhí ở 12 phươ g g :

Th h ph u Thuột, á hu u Đ , th x u H , Kr g u , Cư Kui và

Kr g , Cư ‟G r, E K r, Kr g g, Kr g Nă g, ă v ‟Dră

 Gâ u i He rừ g i: Đá h giá h iể ở 13 17 ơ sở u i t i 7 phươ g g :

Th h ph u Thuột, th x u H , hu Kr g u , Cư ‟G r, E H‟ e , E K r,

Kr g P v ă Kh g á h giá h h u i he ở C g t phê Tru g Ngu ê ở ‟Dră

vì hi ơ sở g xâ ự g, h thi ,… hư ó s phẩ xuất á the á á từ qu

ơ sở Đ g thời, vi á h giá ũ g h g thự hi i với á ơ sở u i He rừ g i

hu g với á i ĐVHD há hư Nhí , Rắ , Kỳ ,…

 Gâ u i Rắ : Đá h giá h iể ở tất 6/6 ơ sở u i rắ ở th h ph u Thuột

v á hu E K r, E Sup, Kr g P Đá h giá h g thự hi ở 6 ơ sở ó u i rắ thử ghi , u i hu g với á i ĐVHD há

 Gâ u i Cầ v i hươ g: Đá h giá h iể ở 2 ơ sở u i Cầ v i hươ g hí h th ở

th h ph u Thuột v hu Kr g P ; h g á h giá ở 3 ơ sở gâ u i ít v hu g với á i há

Bảng 4.7: Kết quả điểm đánh giá các mặt trong thực tế gây nuôi đ i với các loài ĐVHD

T ng đ ểm t eo m c độ ểm TB c ung đố vớ gây nuô lo Kém TB Khá Tốt Nhím

Heo rừng lai

Rắn Cầy Vòi ương

17

 Gâ u i Kỳ : Chỉ thự hi á h giá ở 1 ơ sở gâ u i hu ê i Kỳ ở th h

ph u Thuột, h g á h giá ở á ơ sở u i thử ghi h ặ u i hu g ỳ với á loài khác

 Gâ u i tổ g h p hiều i: Thự hi á h giá h iể t i 1 ơ sở i i t i th h

ph u Thuột Đá h giá h g thự hi ở ơ sở ă g u i hiều i t i E S p, g

t Tru g Ngu ê v 2 ơ sở há gâ u i hiều i ể thử ghi ở u Thuột

K t qu h iể ở g trê ư thể hi ằ g th , ể thấ r hơ ộ t ư các ặt thể hi tí h ổ h v h ă g u tr , phát triể á h h gâ u i á i ĐVHD

 Mô hình nuôi nhím v rắ á i: Điể á h giá ti ở há về tất á ặt

 h h u i He rừ g: Điể á h giá á ặt thí h ghi i về h ă g si h trưở g, si h s ; i trườ g ti ở há Tu hiê về i h t v x hội ới hỉ

vư t ít s với tru g h, vi gâ u i i hỏi ầu tư v r i r về h h

hi phát triể gâ u i hỏ ẻ, tự phát

Hi tr g gâ Nu i hí

18

Hi tr g gâ u i He rừ g i

Hi tr g u i Rắ

19

Hi tr g u i Cầ v i hươ g

Hi tr g u i Kỳ vâ

20

Hi tr g u i hiều i

Hình 4.1: Kết quả điểm đánh giá hiệu quả nhiều m t của gây nuôi các loài ĐVHD ở Đăk Lăk

 h h u i Cầ v i hươ g: Gi g trườ g h p u i hí , iể á h giá ti ở

há t t

 h h u i Kỳ v tổ g h p hiều i: Điể á h giá ở tru g h v é

si h s

Sinh thái, môi trườ g

22

Từ t qu tổ g h p trê , iểu i ằ g th tỷ phầ tră s ơ sở gâ u i t

á hi u qu há h u, ể ó thể s sá h hi u qu v tí h ề vữ g tr g gâ u i hi

i với á i ĐVHD há h u ở Đă ă

23

 Gây nuôi Nhím: 75% ơ sở t tru g h, 22% ơ sở t há t t v 3% ơ sở

hư t, ở é Điều iê qu hí h i h t , ột s hộ ới gâ u i

từ ă 2010 thu ỗ u gi g hí , th trườ g hí gi g h , tr g

hi hư t ư ầu r h hí thươ g phẩ , ê h g thu h i ư v , ặ hí

ư s ơ sở hẳ g h i u i, thí h ghi với iều i ở phươ g, ó thể

t ụ g ư th ă từ hiều gu sẵ ó ở phươ g Khí h x hội ũ g h hưở g ởi th trườ g ầu r h hí thươ g phẩ hư ổ h, á hộ u i hí ỗ chán , ỏ ê, th h hí ,… h g h i g với vi gâ u i; tâ ắ g, sự qu tâ với gâ u i i từ ó ũ g gi i Về i trườ g, 8% s hộ ó t qu é iê qu

 Gây nuôi Heo rừng lai: Gầ 8% ơ sở u i ư á h giá ở é , i 92%

ơ sở t tru g h, h g ó há Điều iê qu á vấ ề về i h t ,

u i he rừ g i hỏi ầu tư ầu , i tí h rộ g, x hu â ư ể trườ g, ộ r i r về h h D v u i ở qu hộ hỏ, ẻ thườ g gặp hó

hă , ể r i r về th trườ g hi á hỏ, ẻ Đó hư ể vi phát triể gâ u i the

ph g tr hiều hộ, hi ó s phẩ h g á ư thườ g ó tâ há , h g

u u tr vi u i, th h he á với giá rẻ gâ h hưở g hất ư g v u

tí hiều ơ sở há Cá ơ sở ớ hư á g t trá h hi hữu h u i với qu

ớ , thườ g xu ê r t i h ghi v hư h i g với t qu hi ó ặ há , vấ ề th trườ g ổ h h ầu r s phẩ he gi g ẫ thươ g phẩ vẫ ột vấ ề hó

hă Về hí h i trườ g, u i he rừ g i i hỏi ph i x hu â ư, ọ v si h thườ g xu ê v h th g xử hất th i ph i ới trá h ư hi về i h i

ẫ gu ướ xu g qu h hu vự , ởi hất th i he há ớ

 Gây nuôi Rắn: 83% ơ sở t tru g h, 17% ơ sở t há t t, h g ó ơ sở

i é Điều ư hẳ g h qu h ă g thí h g i tr g iều i gâ

u i, hầu h t á i rắ hư Rắ rá , rắ rá trâu, rắ hổ g, hổ g h hi á ơ

sở u i tỷ ấp tr g ở từ 80 – 90%; ít i hỏi g hă só ; hất th i rất ít ê h g h hưở g hiều i trườ g, á u t si h thái xu g qu h; giá á s phẩ v qu trọ g th trườ g ầu r s phẩ rắ gi g v rắ thươ g phẩ hi vẫ i

24

Tu hiê về hí h i h t v x hội vẫ 33% s hộ ở é , iều iê qu

vi ự họ v ê với i rắ u i ột s ơ sở họ i rắ u i h Hổ

g h , hổ g; hi u i rất th h g, hư g h g thể xuất á s phẩ ư vướ g th tụ pháp v hữ g i rắ ư x p ở hó ghiê ấ v h h v

hu ể , u á thươ g i (Nhó I v II tr g Ngh h 32 2006) ột tr g hữ g

hó hă ột s ơ sở gu th ă h rắ v êu ầu về th tụ i trườ g hi quá ph t p, rườ r hi ă g th tụ gâ u i i Tr g s 6 ơ sở á h giá ó 4

ơ sở u i Rắ rá trâu há th h g, h á ơ sở tỏ r h i g về viê gâ u i i

v h i t h ă g phát triể , hâ rộ g h h Vấ ề i với gâ u i rắ hi

vẫ ầu r s phẩ hi vẫ phụ thuộ phầ ớ v th trườ g Tru g Qu Đâ

ột tr g hữ g e g i h r i r về th trườ g tr g tươ g i

 Gây nuôi Cầy vòi hương: K t qu á h giá hu g á ặt ở 2 ơ sở gâ u i Cầ v i

hươ g với ụ í h t gu ê i u h s phẩ “C phê h ” ư ghi h ở từ tru g h há t t Riê g về hâu u i Cầ , ư h i ơ sở hẳ g h sự th h g

th g qu h ă g thí h ghi v ư g s phẩ h si h s ũ g hư “phâ phê”

u i ầ t r h g ă Tu hiê vi gâ u i v phát triể i với i vẫ e

g i về ầu tư ầu ớ ; i hỏi ẩ th tr g á hâu ỹ thu t ể u i ầ si h s v

t s phẩ “phâ phê” ư th trườ g hấp h Điều iê qu h ă g

rộ g h h

 Gây nuôi Kỳ đà và nhiều loài: K t qu á h giá hu g á ặt ở ơ sở gâ u i hỉ

riê g Kỳ vâ ư ghi h ở é Ch ơ sở u tr ể thử ghi h g hỉ v

hơ ể phát triể u i với s ư g ớ Tr g s ó, ó ột ơ sở gâ u i hiều i iể

h h ể phụ vụ h á s phẩ trự ti p t i h h g gi h; v , i với á i

hó u i, hó si h s phát triể họ vẫ u tr v ể ó s phẩ g phụ vụ há h hàng

25

Trườ g h p gâ u i Kỳ v hiều i, thự t á h giá á ặt hỉ t từ tru g h v é , ặ i t tr g gâ u i hư v si h, i trườ g; hí h x hội ũ g h g ư á h giá ởi ộ thấp về sự h i g gười u i, sự qu

tâ hiều gười v h ă g hâ rộ g h h

Với t qu phâ tí h thự tr g v hi u qu êu trê , ó thể thấ i với ỗi i ĐVHD gâ u i ều ó hữ g thu i, hó hă v ơ hội, thử thá h riê g Xét về tí h ề

vữ g tr g hi u qu gâ u i, thự t hiều ơ sở gâ u i vẫ hư thể áp g êu ầu

Tu hiê với gó ộ gâ u i ĐVHD hằ góp phầ phát triể si h , t r thu h p v

ó g góp h sự g v t u i hư g vẫ h hí h i trườ g, t t i

á phươ g tr g tỉ h, ghiê u ề xuất:

 Các loài có khả năng phát triển gây nuôi: Nhí , He rừ g i, Cầ v i hươ g, Rắ

ráo trâu

 Các loài hạn chế gây nuôi và phát triển: Rắ hổ g, Rắ hổ g h

 Các loài không có khả năng phát triển gây nuôi: Kỳ , á i R ; ầ qu tâ

qu l rừ g tự hiê ể t v phát triể i Đ i với Cá sấu, gâ u i ầ h

h ă g thí h ghi i với iều i tự hiê , giá sát v qu ư v t nuôi

4.1.2 T ực trạng quản lý gây nuô động vật oang dã

i Thông tin và thủ t c đăng ký gây nuôi ĐVHD tại Đăk Lăk

Thự t t i Đă ă , iê qu qu v xá h , ấp th tụ ể ơ sở h tất

vi ă g gâ u i ĐVHD ó trự ti p ơ qu iể â á ấp; ph g i trườ g

Sở T i gu ê i trườ g h ặ ộ phâ qu i trườ g t i hu ; ơ qu Th ; C h sát i trườ g;

Cơ qu iể â trự ti p qu v ấp giấ phép h gâ u i Kiể â trự ti p giá sát quá tr h gâ u i, hi vẫ g ự trê ơ sở á iều i ể ă g

26

ố vớ động vật oang dã t ông t ường: Th tụ , h sơ g ó

1 Giấ ă g i h h (do UBND huyện, thành phố ho c Sở Kế hoạch và Đầu t tỉnh

cấp)

2 Giấ h g h về v si h i trườ g (do UBND huyện, thành phố ho c Sở

Tài nguyên và Môi tr ng tỉnh cấp)

3 H á ơ á h g (Hoá đơn đỏ do cơ quan Thuế cấp)

4 Giấ ề gh ă g tr i u i si h s , si h trưở g ộ g v t h g th g thườ g

(Mẫu biểu trong phụ biểu 1 Công văn sồ 515/KL-VPCITES, có ác nhận của chính quyền địa ph ơng)

5 H sơ xi ă g tr i u i si h s , si h trưở g ộ g v t h g v ă g i

nuôi ( ác nhận của chính quyền địa ph ơng)

6 iê iể tr “V v Gây nuôi ộ g v t h g th g thườ g” H t Kiể â sở

t i p (cósự tham gia và ác nhận của chính quyền địa ph ơng)

Tất á th tụ , giấ tờ êu trê hi Chi ụ Kiể â th tụ ă g

g ph t pp v g the hí h ể i hi u

ố vớ động vật rừng nguy cấp, quý, ếm: (Nghị định 32/2006/NĐ-CP)

Th tụ , h sơ hư s u:

1 H sơ tươ g tự hư i với ộ g v t h g th g thườ g êu trê

2 Tổ h , hộ gi h, á hâ xi ă g tr i u i ó vă t: Đ i với ộ g

u i ĐVHD ở á phươ g tr g tỉ h, t qu ư ghi h v phâ tí h ở ng 4.9

Cá vấ ề h hưở g g tá qu gâ u i ĐVHD g i hữ g hó hă

h qu ơ qu trự ti p qu iể â thi u á ộ hu ê trá h, á h th giá sát v p h t ữ i u á ơ sở gâ u i hư h qu t t, phụ thuộ phầ ớ v tí h h ộ g v tự giá h á ơ sở gâ u i

- Nhiều ơ sở ở x , hó iể tr

- Nhiều ơ sở u i tự phát, hư ă g

- V hu ể , u á , h i trái phép s phẩ ĐVHD ắt từ tự hiê g g g ti h vi

- ột s ơ sở i ụ g gâ u i ể u á , v

hu ể trái phép á i ĐVHD

Vi gâ u i thử ghi tự phát, h g ă g h ặ u i ột thời gi từ 1 – 3

ă ới ă g th tụ gâ u i; i ụ g gâ u i ể u á , h i v v hu ể trái phép á á thể ĐVHD g i ắt từ tự hiê ; ũ g gâ h g ít hó hă về ặt

qu á ơ qu h ă g v phươ g Ngư i, thi u sự ph i h p v th g hất

á ê iê qu tr g qu , ũ g hư thự hi hí h sá h the iểu gu ê tắ g

hắ , ụ thể giữ Kiể â với h sát i trườ g về th tụ h phép v hu ể h hưở g gười u i tr g vi xuất á s phẩ v ột s trườ g h p ỡ ơ hội ti p

th trườ g gười u i Điều thỉ h th g ũ g x r i với ơ qu th hi

iể h h phép xuất á v tr g quá tr h hu ê hở Cơ qu i trườ g hướ g ẫ

ẫu t v si h i trườ g hu g i với á i quá rườ r , h g ầ thi t i với

ột s i v gâ h g ít hó hă , phiề hi u h gười u i

4.1.3 Bản đồ v cơ sở dữ l ệu mở về quản lý gây nuô động vật oang dã tạ ăk Lăk

Sử ụ g ữ i u h sát, phỏ g vấ trự ti p t i á ơ sở hi g u tr v phát triể gâ u i i với á i, ghiê u h p v t p ơ sở ữ i u ở trê Ex e

ể ó thể p h t v hỗ tr tr g vi giá sát v qu gâ u i ĐVHD Cơ sở ữ i u

g các thông tin ơ ơ sở gâ u i: Ch hộ, tr g tr i, ă ắt ầu, th , x ,

hu , tỉ h, i u i, s ư g, v trí Cơ sở ữ i u ở ư tí h h p tr g ỹ thu t GIS ể

xâ ự g v trí á ơ sở u i

28

Hình 4.3: Cơ sở d liệu mở về các cơ sở gây nuôi ĐVHD tại Đăk Lăk

Hình 4.4: Bản đồ vị trí các cơ sở hiện còn nuôi ĐVHD trên toàn tỉnh

29

4.2 K ả năng s n trưởng, p t tr ển v c c vấn đề l n quan đến kỹ t uật nuô đố vớ một số lo VHD

Ghi h hữ g vấ ề tr g á hâu ỹ thu t gâ u i ơ i với á i từ gó

ộ gười u i; hằ i ti , hắ phụ tr g ề xuất ỹ thu t gâ u i h ph h p với iều

ii) Các vấn đề liên quan đến k thuật nuôi

Nhữ g vấ ề iê qu ỹ thu t ư phát hi v ghi h , tổ g h p the g s u

Bảng 4.10: Các khâu cơ bản và những vấn đề trong k thuật nuôi nh m

- Nu i hí thươ g phẩ v u hí

h h tă g â – h ă thê á g ghi p, s gi hất ư g th t

- Ph g v tr the i h ghi ; trườ g h p

ă g g thu hữ tr h gi s h ặ gười iều tr cho nhím

- Ch ă g 2 – 4 ầ uâ hu ể giữ th ă xanh và tinh

- Đ hu ầu ướ u g thườ g xu ê h heo nuôi

- Kiể tr hu g v the i iểu hi

- Chư ó thu ặ tr h HR

Nhữ g vấ ề phát si h iê qu ỹ thu t tr g quá tr h gâ u i từ á ơ sở

4.2.3 Gây nuô cầy vò ương

 Nu i CVH với ụ í h t gu ê i u h s xuất “ phê h ”, vấ ề tă g trọ g ầ h g qu trọ g ằ g i h ưỡ g, s hỏe,… ể phê, ầ s h s ư g gu ê i u

Kh ă g phát triể :

33

Cầ u i từ 6 – 8 thá g tuổi ó thể phát ụ v gi ph i ầ ầu, hư g t t hất ê

ể Cầ t từ 10 – 12 thá g tuổi ới h ầ gi ph i v si h s Như v s Cầ

ẹ si h s r ầ hỏe h, v h ă g hă só ầ t t hơ

Tr g iều i u i ỗi á thể ái ó thể ẻ từ 1 – 6 , 1 – 2 ă Tu hiê , ũ g

ó ột s á thể Cầ v i hươ g si h s thườ g ẻ 1 ă , ỗi tru g h từ 1- 4 con

ii) Các vấn đề liên quan đến k thuật nuôi Cầy vòi hương

- Nu i CVH thươ g phẩ : Chọ hữ g á thể ó màu lông sáng

- Nu i CVH t gu ê i u h s phẩ “ phê

h ” ê họ hữ g á thể ó u g hu g vàng

- ới ắt ầu u i ê u CVH t 2,5 – 3 thá g tuổi

- Nhiều ơ sở u CVH ắt từ

rừ g về u i ầ ó thời gi thuầ ưỡ g Ả h hưở g

-

Th ă - g thự v t & ộ g v t

- Thự v t tất hữ g i trái â hí ó v gọt, thí h ă hu i

h ă g si h s