GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TẠI CÁC VÙNG NÔNG THÔN, TỈNH AN GIANG

Để khắc phục hiện trạng này và nhằm thực hiện chiến lược, kế hoạch hành động lâu dài về bảo vệ môi trường, việc triển khai thực hiện các chương trình, dự án, mô hình quản lý mới nhằm nâ

GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN

TẠI CÁC VÙNG NÔNG THÔN, TỈNH AN GIANG

Đinh Thị Việt Huỳnh*

Sở Khoa học Công nghệ tỉnh An Giang

Tóm tắt

Hiện tại, có thể đánh giá rằng, phần lớn các loại chất thải và nhất là chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh An Giang được người dân thải trực tiếp vào sông ngòi, kênh rạch (đối với các hộ sống ven sông) và để tự nhiên trên những khu đất trống; một phần được thu gom và đốt vào mùa khô Để khắc phục hiện trạng này

và nhằm thực hiện chiến lược, kế hoạch hành động lâu dài về bảo vệ môi trường, việc triển khai thực hiện các chương trình, dự án, mô hình quản lý mới nhằm nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn tại các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh An Giang là rất cần thiết Trên cơ sở đó, mô hình quản lý chất thải rắn nông thôn được triển khai thí điểm tại địa bàn xã An Hảo, huyện Tịnh Biên thông qua dự án “Nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn (địa bàn xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang)” năm 2002 – 2003 và tiếp tục được Sở KHCN phối hợp với Sở TNMT tổ chức ứng dụng, nhân rộng tại các địa phương khác như: xã Cần Đăng, huyện Châu Thành (năm 2005 - 2006); xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại Sơn; xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú (năm 2006 - 2007); xã Quốc Thái, huyện An Phú và thị trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn (năm 2007 – 2008)

Mô hình đã thực hiện một cách có hiệu quả việc nâng cao nhận thức cũng như năng lực quản lý chất thải rắn cho các cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý có liên quan đến lĩnh vực môi trường của địa phương Cụ thể như, đã đào tạo một đội ngũ cán bộ thuộc các xã và huyện triển khai mô hình đạt được những kiến thức và kỹ năng cơ bản về tuyên truyền, quản lý chất thải rắn Một lượng lớn rác tồn đọng trong những năm qua cùng với lượng rác mới phát sinh trong thời gian triển khai mô hình đã được thu gom, xử

lý và thải bỏ hợp lý hơn

Trong quá trình triển khai, mô hình đã thực hiện tốt từ khâu tuyên truyền, vận động, đến việc tổ chức, phối hợp thực hiện, cũng như việc kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện, tạo nền vững chắc cho các địa phương được triển khai mô hình trong việc tiếp tục công tác quản lý chất thải rắn sau khi kết thúc sự hỗ trợ thực hiện từ Sở KHCN và Sở TNMT Trên cơ sở đó, kiến nghị giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn nông thôn tỉnh An Giang với các nội dung chính như sau:

1/ Tuyên truyền nâng cao nhận thức về rác thải và bảo vệ môi trường

2/ Đào tạo nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

3/ Cải tiến, hình thành hệ thống quản lý chất thải rắn tại địa phương

4/ Nhân rộng mô hình quản lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh An Giang

5/ Thử nghiệm các công nghệ xử lý rác qui mô nhỏ

6/ Giáo dục đại học đối với việc nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

Nội dung chính:

I Đặt vấn đề

Dân số ngày càng tăng, nhu cầu

về cuộc sống của người dân ngày càng

cao dẫn đến việc khai thác tài nguyên

thiên nhiên và thải bỏ chất thải ngày

càng nhiều Điều này đã và đang là một

trong những nguyên nhân làm chất lượng

môi trường sống ngày càng suy giảm

nghiêm trọng Thật vậy, trong thời gian

gần đây, người dân trên toàn địa bàn tỉnh

An Giang nói chung và ở các vùng nông

thôn nói riêng, đang phải đối mặt với các

vấn đề như: suy thoái các nguồn tài

nguyên (bao gồm: đất nông nghiệp,

nước, khoáng sản, sinh vật); và đối mặt

với các vấn đề về ô nhiễm môi trường tại

các khu đô thị, công nghiệp, nông

nghiệp, nông thôn Nếu như những vấn

đề này không được quan tâm, phòng

tránh và giải quyết một cách hiệu quả,

bền vững, thì trong thời gian tới chúng ta

sẽ đối mặt với những tác động tiêu cực

của các vấn đề này đến sự tồn tại và phát

triển của chúng ta

Theo kết quả quan trắc hiện trạng

môi trường trong những năm qua, nguồn

nước mặt trên địa bàn tỉnh An Giang đã

và đang bị ô nhiễm, đặc biệt, tại các khu

vực vùng sâu, vùng xa Dân số tăng, diện

tích đất bị thu hẹp, hơn nữa, tỷ lệ dân đói

nghèo vẫn còn ở mức cao, chính vì thế,

việc đầu tư cho các cơ sở hạ tầng nhằm phục vụ sinh hoạt cho người dân nói chung và phục vụ cho công tác giải quyết chất thải nói riêng, đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt chưa được quan tâm đúng mức Hiện tại, có thể đánh giá rằng, phần lớn các loại chất thải và nhất là chất thải rắn sinh hoạt tại các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh An Giang được người dân thải trực tiếp vào sông ngòi, kênh rạch (đối với các hộ sống ven sông) và để tự nhiên trên những khu đất trống; một phần được thu gom và đốt vào mùa khô

Để khắc phục hiện trạng này và nhằm thực hiện chiến lược, kế hoạch hành động lâu dài về bảo vệ môi trường, việc triển khai thực hiện các chương trình, dự án, mô hình quản lý mới nhằm nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn tại các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh

An Giang là rất cần thiết

Với quan điểm đó, thời gian qua,

Sở KHCN đã phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang hỗ trợ một số huyện (Châu Thành, Châu Phú, Thoại Sơn, An Phú, Tri Tôn) triển khai

mô hình nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn tại các xã điển hình, làm cơ sở cho việc nhân rộng cho các địa phương khác trên toàn tỉnh Đây là một trong những mô hình quản lý chất thải rắn

được áp dụng hiệu quả đối với vùng

nông thôn An Giang Mô hình này được

ứng dụng triển khai dựa trên kết quả dự

án nghiên cứu khoa học và phát triển

công nghệ: “Nâng cao năng lực quản lý

chất thải rắn (địa bàn xã An Hảo,

huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang)” với

các mục tiêu và nội dung chính như sau:

1.1 Về mục tiêu thực hiện:

- Xây dựng và đào tạo một đội

ngũ tại địa phương (cấp huyện, xã) có

kiến thức và kỹ thuật lắp đặt, vận hành

mô hình quản lý chất thải rắn từ hoạt

động sinh hoạt và thương mại, dịch vụ

tại địa phương

- Thực hiện hiệu quả công tác

quản lý, xử lý chất thải rắn trên địa bàn

xã điểm (xã được triển khai chương trình

nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn)

nhằm giảm một lượng lớn chất thải rắn

sinh hoạt và thương mại được thải bỏ, xử

lý không hợp lý; đồng thời, góp phần

giảm thiểu việc gây ô nhiễm môi trường

và giảm thiểu những ảnh hưởng đến sức

khỏe của người dân trong khu vực

- Tạo cơ sở cho việc xã hội hóa

công tác thu gom, xử lý và quản lý chất

thải rắn trên địa bàn xã điểm; đồng thời,

tạo kiện thuận lợi cho việc triển khai

nhân rộng mô hình xã hội hóa hoạt động

này đến các địa phương khác trên địa

bàn tỉnh An Giang

1.2 Về nội dung thực hiện

- Tổ chức tập huấn nhằm nâng

cao năng lực của đội ngũ có liên quan

đến công tác quản lý, công tác tuyên

truyền về môi trường nói chung và quản

lý chất thải rắn nói riêng Cụ thể như: các cán bộ quản lý có liên quan thuộc UBND các xã và UBND huyện (địa phương được triển khai chương trình nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn); Cán bộ tuyên truyền thuộc các tổ chức Đoàn thanh niên và Hội phụ nữ trên địa bàn huyện; Ban công trình công cộng và đại diện ban quản lý các tổ chức thu gom rác khác trên địa bàn huyện được triển khai chương trình

- Tổ chức thông tin tuyên truyền

về bảo vệ môi trường và quản lý chất thải rắn tại địa phương theo hình thức phát thanh tuyên truyền, họp cộng đồng, phát động và triển khai các phong trào làm sạch môi trường

- Xây dựng và chuyển giao mô hình thu gom, xử lý rác; Đầu tư trang thiết bị, phương tiện thu gom, vận chuyển rác và các thùng chứa rác trung chuyển cho xã điểm được triển khai chương trình

- Thiết lập các trạm trung chuyển rác phù hợp

II Một số kết quả đạt được của các địa phương thực hiện mô hình nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

Mô hình quản lý chất thải rắn nông thôn được triển khai thí điểm tại địa bàn xã An Hảo, huyện Tịnh Biên thông qua dự án “Nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn (địa bàn xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang)” năm

2002 – 2003 và tiếp tục được Sở KHCN phối hợp với Sở TNMT tổ chức ứng dụng, nhân rộng tại các địa phương khác

như: xã Cần Đăng, huyện Châu Thành

(năm 2005 - 2006); xã Vĩnh Khánh,

huyện Thoại Sơn và xã Khánh Hòa,

huyện Châu Phú (năm 2006 - 2007); xã

Quốc Thái, huyện An Phú và thị trấn Ba

Chúc, huyện Tri Tôn (năm 2007 – 2008)

Từ kết quả triển khai, có thể đánh

giá rằng, mô hình đã thành công trong

việc nâng cao nhận thức trong cộng đồng

dân cư, giúp mọi người có ý thức về

cộng đồng tham gia quản lý rác Thực tế

cho thấy, qua quá trình thực hiện dự án,

nhận thức của các tầng lớp nhân dân trên

địa bàn các xã điểm được triển khai mô

hình đã tăng lên rõ rệt

Mô hình đã thực hiện một cách

có hiệu quả việc nâng cao nhận thức

cũng như năng lực quản lý chất thải rắn

cho các cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản

lý có liên quan đến lĩnh vực môi trường

của địa phương Cụ thể như, đã đào tạo

một đội ngũ cán bộ thuộc các xã và

huyện triển khai mô hình đạt được những

kiến thức và kỹ năng cơ bản về tuyên

truyền, quản lý chất thải rắn Một lượng

lớn rác tồn đọng trong những năm qua

cùng với lượng rác mới phát sinh trong

thời gian triển khai mô hình đã được thu

gom, xử lý và thải bỏ hợp lý hơn

Trong quá trình triển khai, mô

hình đã thực hiện tốt từ khâu tuyên

truyền, vận động, đến việc tổ chức, phối

hợp thực hiện, cũng như việc kiểm tra,

giám sát quá trình thực hiện Trên cơ sở

đó, đã tạo nền vững chắc cho các địa

phương được triển khai mô hình trong

việc tiếp tục công tác quản lý chất thải

rắn sau khi kết thúc sự hỗ trợ thực hiện

từ Sở KHCN và Sở TNMT

Một số kết quả đạt được về tổ chức quản lý, thu gom và xử lý rác thải tại các địa phương, cụ thể như:

2.1 Xã An Hảo, huyện Tịnh Biên

Trước khi dự án được triển khai, luợng chất thải rắn được đội vệ sinh thuộc xã An Hảo thu gom, quản lý đạt khoảng 8% tổng lượng rác thải bỏ (không kể rác thải của du khách) Đối với 92% lượng rác thải không được thu gom và thải bỏ đúng nơi qui định, một số

hộ dân tự xử lý bằng cách đốt (chiến tỷ

lệ khoảng 24 - 35% tổng số hộ được điều tra); một số khác sử dụng biện pháp chôn tại sân vườn (2,6 - 3,8% hộ dân) và làm phân bón (chiếm tỷ lệ 2,7 - 5,1%) Các

hộ dân còn lại thải bỏ trực tiếp rác thải vào các ao, hồ, suối và khu đất trống gần nhà Riêng đối với tuyến đường lên Núi Cấm, rác thải từ du khách và các hộ dân sinh sống, kinh doanh trên tuyến đường này thật sự chưa được quan tâm và quản

lý đúng mức Do đó, việc nghiên cứu cải tiến hệ thống thu gom rác thật sự là một trong những vấn đề quan trọng cần nghiên cứu thực hiện trong dự án nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

Kết quả đạt được sau khi triển khai dự án:

- Về tổ chức thu gom:

+ Thu gom được rác trên tất cả các tuyến đường chính ở khu vực dưới chân núi (ấp An Hòa) và trên núi (ấp Thiên Tuế, Vồ Đầu), khu hành chính,

khu chợ, khu dân cư và trung tâm của

khu du lịch Lâm Viên

+ Tổng lượng rác được thu gom,

xử lý: 78,4 tấn (từ 8/2003 – 12/2003),

chiếm khoảng 43% tổng lượng rác thải

bỏ trên toàn xã An Hảo, tăng khoảng

35% trước khi thực hiện dự án; trong đó,

rác hữu cơ, loại rác dễ phân hủy, chiếm

khoảng 2/3 tổng lượng rác được thu

gom, bao gồm: dưới chân núi: 68,8 tấn

(bình quân 500kg/ngày); trên núi: 9,6

tấn (bình quân 200kg/ngày), rác sau khi

thu gom được cho vào khoảng 50 hố rác,

bãi rác lâu năm (trong đó, khoảng 7 hố

cố định) và xử lý bằng chế phẩm EM

Một phần nhỏ rác từ các hố chứa rác lâu

năm, dung tích nhỏ được xử lý bằng cách

đốt

2.2 Xã Cần Đăng, huyện Châu

Thành

Ước tính tổng lượng chất thải rắn

bình quân mỗi ngày từ các hoạt động

sinh hoạt, thương mại trên địa bàn xã

Cần Đăng, huyện Châu Thành của các hộ

dân chiếm khoảng 11 tấn/ngày (tính toán

theo các số liệu thống kê năm 2005 của

Sở Khoa học và Công nghệ), trong đó

đặc biệt chú ý: chất thải độc hại như: vỏ

bao thuốc bảo vệ vật, pin chì : 32

tấn/năm Các loại chất thải này rất khó

xử lý và dễ tích tụ độc chất trong động

thực vật dẫn đến gây nguy hại sức khỏe

con người khi ăn phải các động thực vật

bị nhiễm; túi ni lon chiếm: 21,861

tấn/năm Đây là loại chất thải khó phân

hủy trong môi trường, gây xấu cảnh

quan, làm thu hẹp diện tích đất canh tác

và làm ô nhiễm môi trường nước

Các loại chất thải rắn trên đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước nói riêng và môi trường sống nói chung Trong khi đó, hiện trạng hệ thống quản

lý chất thải ở khu vực này chỉ mang tính

tự phát và gây ô nhiễm môi trường Lượng chất thải rắn được đội vệ sinh thuộc xã Cần Đăng thu gom, quản lý (trong thời gian qua) đạt khoảng 15,97% tổng lượng rác thải bỏ Đối với 84,03% lượng rác thải không được thu gom và thải bỏ đúng nơi qui định, đa số hộ dân

tự xử lý bằng cách đốt (chiến tỷ lệ khoảng 45 - 55% tổng số hộ được điều tra); một số khác sử dụng biện pháp chôn tại sân vườn (2,6 - 3,8% hộ dân) và làm phân bón (chiếm tỷ lệ 2,7 - 5,1%) Các

hộ dân còn lại thải bỏ trực tiếp rác thải vào sông, ao, hồ và khu đất trống gần nhà Riêng đối với khu vực chợ xã Cần Đăng, rác thải từ các hộ dân sinh sống và

hộ kinh doanh ở khu vực này thật sự chưa được quan tâm và quản lý đúng mức Điều này đã gây ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan nói chung và chất lượng nguồn nước sinh hoạt nói riêng Chính vì thế, việc cải tiến hệ thống thu gom rác thật sự là một trong những vấn

đề quan trọng cần thực hiện trong thời gian tới nhằm làm tăng gấp đôi tỷ lệ rác được thu gom từ 15,97 % lên 38,64 % và giảm lượng rác thải không được thu gom

từ 84,03 % xuống 61,38%

Trên cơ sở tình hình thực tế về rác thải của các xã thuộc huyện Châu Thành nói chung và xã Cần Đăng nói riêng; Và nhằm thực hiện tốt công tác quản lý, xử

lý rác; Ủy ban nhân dân huyện Châu

Thành phối hợp với Sở Khoa học và

Công nghệ, Sở Tài nguyên và Môi

trường An Giang triển khai mô hình

quản lý xử lý rác trên địa bàn xã Cần

Đăng, huyện Châu Thành Mô hình này

đã được thực hiện từ tháng 8 năm 2005

và đạt được một số kết quả như sau:

- Về lượng rác được thu gom, xử

lý và chuyển về bãi rác của huyện mỗi

ngày khoảng 3,2 tấn, tăng 1,7 tấn/ngày

so với trước đây

- Về phạm vi thu gom rác: trong

thời gian triển khai mô hình, phạm vi

được mở rộng hơn trước, bán kính của

khu vực được thu gom tính từ trung tâm

xã là 500 mét, tăng 200 mét so với trước

đây

- Về số hộ tham gia mô hình: số

hộ đăng ký và tham gia thực hiện mô

hình ngày càng nhiều (452 hộ), tăng 41%

so với trước Bên cạnh đó, ý thức người

dân về vấn đề bảo vệ môi trường, thải bỏ

rác thải đúng nơi qui định ngày càng

tăng lên rõ rệt

2.3 Xã Vĩnh Khánh, huyện Thoại

Sơn; xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú;

xã Quốc Thái, huyện An Phú và thị

trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn

Theo đánh giá của Sở KHCN và

Sở TNMT, mô hình nâng cao năng lực

quản lý chất thải rắn tại các địa phương

trên đã đáp ứng được các mục tiêu đề ra,

bước đầu tạo dựng được mô hình điểm

thu gom rác tại các huyện được triển

khai hỗ trợ thực hiện mô hình, hình

thành được đội ngũ quản lý, thu gom rác

mang tính chuyên nghiệp tại địa phương

Bên cạnh đó, ý thức về bảo vệ môi trường của các người dân tại các địa phương này cũng được nâng cao, tạo tiền

đề tốt cho công tác duy trì hoạt động quản lý, thu gom rác thải và triển khai thử nghiệm các mô hình xử lý rác tại chỗ với qui mô nhỏ, phù hợp

III Kiến nghị giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn nông thôn tỉnh An Giang và vai trò của giáo dục đại học

3.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức về rác thải và bảo vệ môi trường:

- Các địa phương cần tích cực tham gia thực hiện các chiến dịch tuyên truyền về bảo vệ môi trường nói chung

và quản lý chất thải rắn nói riêng do Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng như Sở Tài nguyên và Môi trường phát động hàng năm Ngoài ra, địa phương cũng cần phải chủ động tổ chức các đợt tuyên truyền vận động khác theo điều kiện thực

tế của địa phương Mục tiêu của các chiến dịch tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức cũng như trách nhiệm của các nhà lãnh đạo, các cán bộ quản lý có liên quan đến lĩnh vực môi trường và quản lý chất thải, quan trọng hơn nữa là nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân sống và làm việc trên địa bàn xã

- Về hình thức tuyên truyền, có thể sử dụng hình thức phát thanh hàng tuần, tranh ảnh cổ động, tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường (quét dọn rác, khai thông cống rảnh ), tổ chức giải quyết các tranh chấp về môi trường

thông qua các buổi họp dân trong tổ,

trong ấp

3.2 Đào tạo nâng cao năng lực quản

lý chất thải rắn:

Công tác quản lý chất thải rắn

ngày càng đòi hỏi người tham gia phải

có những kiến thức cơ bản về qui trình

quản lý hợp lý và hạn chế các tác động

đến môi trường Do thành phần rác ngày

càng phức tạp, nên việc quản lý rác như

thời gian qua thật sự đã ảnh hưởng tiêu

cực đến chất lượng môi trường Một

trong những nguyên nhân dẫn đến hiện

trạng trên là do thiếu thốn về các cơ sở

vật chất và đặc biệt là hạn chế về nguồn

nhân lực có kiến thức quản lý chất thải

Chính vì thế, việc nâng cao năng lực đội

ngũ kỹ thuật quản lý chất thải cấp huyện,

xã là rất cần thiết Việc làm này sẽ tạo

cho địa phương một đội ngũ nhân lực

làm công tác quản lý chất thải có những

kiến thức cơ bản về thành phần rác thải,

cách phân loại, tái sử dụng, tái chế, và

quản lý chất thải một cách bền vững

Về đối tượng được đào tạo: Lựa

chọn và cử một số cán bộ tham gia các

lớp tập huấn ngắn hạn hoặc dài hạn do

Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc các

đơn vị khác có năng lực trong lĩnh vực

này tổ chức Cán bộ được lựa chọn phải

có khả năng tiếp nhận những kiến thức

về quản lý chất thải rắn, đồng thời, đang

hoặc được qui hoạch đảm nhiệm công

tác này tại địa phương

Phương pháp đào tạo: truyền đạt

lý thuyết, thảo luận nhóm, tham quan

thực địa tại một số bãi rác và khu vực tái chế, xử lý rác

Nội dung đào tạo: Nghiên cứu xây dựng tài liệu tập huấn và tổ chức tập huấn nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý chất thải rắn tại địa phương Thông qua lớp tập huấn, các học viên được trang bị các kiến thức cơ bản về: Tổng quan về chất thải rắn; Thành phần

và phân loại chất thải rắn; Hệ thống quản

lý tổng hợp chất thải rắn; Các công cụ trong quản lý chất thải; Công cụ kinh tế trong quản lý chất thải rắn; Những nguyên lý cơ bản của kinh tế chất thải;

Hệ thống kỹ thuật trong quản lý chất thải rắn; Giáo dục cộng đồng trong quản lý chất thải rắn; Ủ phân compost; Giới thiệu phương pháp tư duy trong giải quyết vấn đề; Các phương pháp thảo luận tư duy…

3.3 Cải tiến, hình thành hệ thống quản lý chất thải rắn tại địa phương:

- Tổ chức mới về nguồn lực tham gia mô hình quản lý chất thải rắn nông thôn tại địa phương (cấp huyện, xã) (đối với những địa phương chưa có đơn vị quản lý, thu gom rác) hoặc sắp xếp, cải tiến lại mô hình quản lý, thu gom rác (đối với những địa phương đã có nhưng hoạt động không hiệu quả), trước hết, thông qua việc thành lập Ban quản lý chất thải rắn do UBND xã quản lý, bao gồm các công nhân thuộc đội thu gom rác

Đối với công nhân thu gom rác, cần trang bị cho công nhân những kiến thức cơ bản, sơ bộ về thành phần, cách

phân loại, xử lý và thải bỏ rác thải hợp

lý Cần cung cấp thêm nhiều thông tin về

loại rác thải có thể được tái sử dụng, tái

chế và nơi thu mua các loại phế thải này

Ngoài ra, phải trang bị đầy đủ các dụng

cụ lao động và bảo hộ lao động nhằm tạo

điều kiện làm việc an toàn hơn cho công

nhân

Khi công tác quản lý chất thải của

địa phương hoạt động ổn định, UBND xã

cần tổ chức đấu thầu công khai cho các

tổ chức cá nhân có đủ năng lực đáp ứng

các yêu cầu mà công tác này đề ra, nhằm

thực hiện tốt việc xã hội hóa công tác

quản lý chất thải rắn nói riêng và bảo vệ

môi trường nói chung

- Xây dựng kế hoạch thu gom rác

(khu vực thu gom, lịch trình, tổ chức thu

phí, phân loại để thuận lợi cho việc tái sử

dụng, tái chế, giải pháp xử lý sơ bộ, kinh

phí triển khai….)

Xác định các khu vực cần được tổ

chức thu gom, trước hết tập trung vào

các khu vực chợ, khu hành chính, các cơ

sở sản xuất, kinh doanh và các khu dân

cư tập trung đông đúc khác nằm ven các

tuyến đường có điều kiện hạ tầng phù

hợp với phương tiện vận chuyển tại địa

phương Địa phương cần có kế hoạch mở

rộng mạng thu gom nhằm đáp ứng với

điều kiện phát triển kinh tế, xã hội và

góp phần làm giảm chi phí tổ chức và

đầu tư cho công tác này

Về lịch trình thu gom, vận chuyển

rác, cần thường xuyên theo dõi và nghiên

cứu lịch trình này để tổ chức thực hiện

phù hợp với các yêu cầu tối ưu về lượng

rác, nhân công, phương tiện vận chuyển, yêu cầu của chủ nguồn thải sao cho chi phí thu gom thấp nhưng đạt hiệu quả cao Đối với công đoạn vận chuyển, có thể đánh giá rằng, trong công đoạn này, phương tiện vận chuyển là một trong những nhân tố quan trọng quyết định hiệu quả của hoạt động thu gom Việc đầu tư phương tiện vận chuyển phải phù hợp với điều kiện về địa hình, hạ tầng, kinh phí, lượng rác thải của địa phương Ngoài ra, việc lựa chọn tuyến đường vận chuyển cũng cần phải quan tâm sao cho chiều dài quãng đường vận chuyển ngắn, thuận lợi và đáp ứng các yêu cầu đề ra

Về việc phân loại, xử lý và thải bỏ rác, công nhân thu gom rác cần quan tâm tách riêng những phế thải có thể tái sử dụng, tái chế từ khối rác (bao gồm các loại rác hữu cơ dễ phân hủy) Có thể sử dụng trạm trung chuyển làm nơi phân loại rác và xử lý một phần rác hữu cơ dễ phân hủy sau thu gom theo phương pháp compost hóa trong điều kiện sử dụng chế phẩm sinh học nhằm làm tăng quá trình phân hủy rác, giảm mùi hôi từ khối rác

và hạn chế được côn trùng gây bệnh Đồng thời, có thể thu hồi các rác thải vô

cơ có khả năng tái sử dụng, tái chế tại mặt bằng khu vực trạm trung chuyển Các loại rác thải sau khi đã được phân loại tại trạm trung chuyển, phần còn lại (những loại rác vô cơ không được thu hồi để tái sử dụng, tái chế và những loại rác hữu cơ khó phân hủy khác) sẽ được vận chuyển về bãi rác chung của huyện

để thải bỏ

Về hình thức và mức thu phí thu

gom, xử lý và thải bỏ rác thải bỏ rác thải,

nhằm duy trì hoạt động quản lý rác thải,

địa phương cần thực hiện tốt quá trình

vận động các hộ dân, hộ sản xuất kinh

doanh trên địa bàn tích cực tham gia

chương trình quản lý rác thải mà địa

phương đang thực hiện Mức phí và cách

thu phí phải được người dân thống nhất

cao và thể hiện rõ trong hợp đồng thu

gom, xử lý rác thải giữa chủ nguồn thải

và đơn vị quản lý hoạt động này Để thực

hiện tốt công tác vận động, UBND xã

nên phối hợp chặt chẽ với các tổ chức

mặt trận, đoàn thể của địa phương triển

khai một cách thường xuyên và có hiệu

quả về vấn đề quản lý rác, qua đó, vận

động sự đồng tình của chủ nguồn thải về

mức phí và cách thu phí thu gom

Để duy trì mô hình sau khi kết

thúc chương trình thông qua các dự án

hỗ trợ, UBND xã cần phối hợp chặt chẽ

với Ban Công trình công cộng huyện và

các đơn vị quản lý có liên quan khác

nghiên cứu và đề xuất phương án đưa chi

phí đầu tư cho hoạt động bảo vệ môi

trường nói chung và quản lý chất thải nói

riêng vào kinh phí hoạt động hàng năm

của địa phương trên cơ sở phân cấp về

quản lý và ngân sách

3.4 Nhân rộng mô hình quản lý chất

thải rắn trên địa bàn tỉnh An Giang

Trên cơ sở các giải pháp nhằm

nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

trên địa bàn các xã thuộc các huyện

được triển khai mô hình, các địa phương

khác có thể vận dụng các giải pháp này

nhằm xây dựng hoặc cải thiện hệ thống

quản lý chất thải rắn tại mỗi địa bàn tùy vào điều kiện thực tế của từng nơi Cụ thể như, cần quan tâm đến các yếu tố quan trọng trong hệ thống quản lý chất thải rắn như: Yếu tố về nguồn nhân lực

có khả năng tham gia quản lý chất thải rắn; Mức độ nhận thức về vấn đề bảo vệ môi trường nói chung và quản lý chất thải rắn nói riêng của các cấp lãnh đạo cũng như các tầng lớp nhân dân tại địa phương; Điều kiện về kinh tế xã hội và qui hoạch phát triển của mỗi địa phương; Điều kiện về tự nhiên, địa hình của mỗi vùng như: vùng núi, nhiều đồi dóc hay vùng ngập lụt, trủng, thấp; Điều kiện về địa giới hành chính hiện tại và trong tương lai Ngoài ra, cũng cần quan tâm hiện trạng dân số và chất lượng cuộc sống của người dân trong các cụm tuyến dân cư tại mỗi khu vực; Cần quan tâm đến điều kiện về hạ tầng, trang thiết bị hiện có và khả năng đầu tư đối với các đáp ứng trong hệ thống quản lý chất thải rắn

Việc quản lý chất thải rắn là một trong những công tác đòi hỏi phải có giải pháp tổng hợp từ nhiều lĩnh vực như: kỹ thuật, hành chính, xã hội, kinh tế và cần có sự hợp tác chặt chẽ của cả cộng đồng Chính vì thế, đây được xem là một trong những vấn đề gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện từ nhiều năm qua và ngay cả trong thời gian tới Tuy nhiên, để góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội, công tác quản lý chất thải rắn đòi hỏi phải được quan tâm

và thực hiện hiệu quả nhằm cải thiện chất lượng môi trường, cảnh quan môi

trường và quan trọng hơn nữa, chính là

chất lượng cuộc sống của cả cộng đồng

Về các chế tài trong quá trình

thực hiện công tác quản lý chất thải rắn

tại địa phương, cần ban hành các qui

định về việc xử lý, thải bỏ rác thải của

người dân trên địa bàn xã, đặc biệt đối

với các hộ dân không có hoạt động sản

xuất kinh doanh Trong đó, phải qui định

chi tiết về đối tượng xả thải rác, phương

pháp xử lý rác, nơi thải bỏ rác, hình thức

phạt, mức phạt đối với những hành vi vi

phạm trên cơ sở Pháp luật hiện hành và

phân cấp quản lý đối với địa phương

Qui định này phải được thống nhất của

Hội đồng nhân dân của địa phương

Trong quá trình triển khai thực hiện,

UBND xã cần kiểm tra, giám sát thường

xuyên nhằm phát hiện kịp thời những

thiếu sót, những điểm chưa phù hợp để

hoàn chỉnh dần qui định và để qui định

đi vào cuộc sống của người dân

3.5 Thử nghiệm các công nghệ xử lý

rác qui mô nhỏ

Việc thử nghiệm và lựa chọn mô

hình công nghệ xử lý rác phù hợp với

điều kiện và thành phần rác thải nông

thôn tại các địa phương cũng cần được

nghiên cứu triển khai ngay sau khi rác

thải được thu gom, quản lý tốt Rác thải

nông thôn với hàm lượng chất hữu cơ dễ

phân hủy cao, vì vậy, việc nghiên cứu

triển khai thử nghiệm các công nghệ xử

lý kết hợp tái chế chất thải hữu cơ thành

chất mùn, phân hữu cơ… là rất cần thiết,

nhằm góp phần làm giảm nhanh lượng

rác thải bỏ, tận dụng rác hữu cơ phân hủy thành mùn, làm nguyên liệu chế biến phân hữu cơ sinh học phục vụ sản xuất nông – lâm nghiệp Một số mô hình công nghệ có thể được nghiên cứu ứng dụng như: công nghệ xử lý chất thải rắn bằng biện pháp yếm khí tùy nghi (ABT), công nghệ xử lý bằng phương pháp ủ yếm – háo khí cưỡng bức…

3.6 Giáo dục đại học đối với việc nâng cao năng lực quản lý chất thải rắn

Nhằm nâng cao năng lực quản lý cũng như các giải pháp kỹ thuật trong tái chế, xử lý chất thải chất thải rắn nói chung và chất thải rắn tại các khu vực nông thôn nói riêng rất cần sự tham gia của giáo dục đại học

Giáo dục đại học có vai trò lớn trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho cộng đồng, xã hội có khả năng đáp ứng các yêu cầu về lĩnh vực bảo vệ môi trường cũng như lĩnh vực quản lý chất thải rắn thông qua các đề tài, dự án nghiên cứu, triển khai, và đặc biệt là, thông qua chương trình đào tạo ngắn hạn, dài hạn của các trường đại học

Một số nội dung đào tạo và các đề tài, dự án cần được nghiên cứu, triển khai để có thể đáp ứng tốt về nguồn nhân lực cũng như cơ sở lý luận phục vụ cho công tác quản lý chất thải rắn, cụ thể như: đào tạo về quản lý dự án, kiểm toán môi trường, kinh tế chất thải, các giải pháp kỹ thuật để thu gom, xử lý và tái chế chất thải rắn