hướng dẫn sử dụng dành cho người nhập dữ liệu hàng ngày

Hướng dẫn sử dụng Dành cho người nhập dữ liệu hàng ngày Một vài thuật ngữ: Trang chủ: Đây là giao diện chính của phần mềm Ứng dụng Công nghệ Thông tin trong Quan trắc Cảnh báo Môi tr

Hướng dẫn sử dụng Dành cho người nhập dữ liệu hàng ngày

Một vài thuật ngữ:

Trang chủ: Đây là giao diện chính của phần mềm Ứng dụng Công nghệ Thông tin

trong Quan trắc Cảnh báo Môi trường Dịch bệnh Thủy sản Viêt Nam Trang chủ là trang chính, trang gốc mà từ ñó bạn có thể xem hoặc cập nhật thông tin theo các rẽ nhánh của nó

CSDL: Đây là viết tắt của Cơ Sở Dữ Liệu Vì phần mềm ñược tổ chức trên

nền một CSDL ñộng, nên CSDL là nơi cất giữ toàn bộ thông tin liên quan ñến hệ thống

Đăng nhập: CSDL ñược xây dựng có cơ chế bảo mật, chỉ những ai ñược phân

công cụ thể làm một công việc nào ñó thì người ñó mới có quyền thay ñổi, cập nhật thông tin Mỗi một người ñược phân công ñều có (tên ñăng nhập, mật khẩu) Tên ñăng nhập thì mọi người có thể biết nhưng mật khẩu thì bản thân từng người phải giữ kín Trước khi bạn muốn cập nhật thông tin, hệ thống sẽ hỏi tên ñăng nhập và mật khẩu Nếu tên ñăng nhập và mật khẩu không hợp lệ thì hệ thống sẽ không cho bạn vào ñể sửa ñổi

Đăng xuất: Sau khi ñã ñăng nhập ñược vào hệ thống thì máy chủ sẽ ghi các

thông tin về bạn (tên ñăng nhập, mật khẩu) lên CSDL trong phiên làm việc Để bảo ñảm bí mật, trước khi kết thúc phiên làm việc bạn nên ñăng xuất (hệ thống sẽ hủy các thông tin về tên và mật khẩu, vì vậy người khác có mạo danh tên bạn mà không biết mật khẩu thì cũng không thay ñổi ñược dữ liệu)

Phiên làm việc: Do ñặc trưng của công nghệ Web, người ta phải chú trọng ñến một

phiên làm việc (dịch từ “session” trong tiếng Anh ra) Nếu sau khi bạn cập nhật xong dữ liệu và bạn nhấn vào liên kết Đăng xuất (phía góc phải trên của màn hình) thì như vậy bạn ñã tự kết thúc phiên làm việc Còn nếu bạn cứ ñể máy mà không tiếp tục làm việc gì trong khonảg thời gian do hệ thống qui ước thì phiên làm việc của bạn cũng sẽ ñược hệ thống tự ñộng kết thúc Đây là một hình thức tăng cường tính bảo mật cho người dùng

File chuẩn File ñược quy ñịnh sẵn ñịnh dạng ñể phần mềm trên Trung tâm

quan trắc có thể hiểu ñược khi nhập dữ liệu theo lô từ file File kiểu text (ñuôi txt)

M ụ c l ụ c

1 Giới thiệu sơ lược về nguyên tắc hoạt ñộng của phần mềm Ứng dụng Công nghệ

Thông tin trong Quan trắc Cảnh báo Môi trường Dịch bệnh Thủy sản Viêt Nam 3

2 Kích hoạt chương trình và thoát ra khỏi chương trình 3

3 Cấu trúc dữ liệu các tham số ño môi trường 4

3.1 Cơ cấu và luồng dữ liệu 4

3.2 Thiết kế dữ liệu tham số ño môi trường và kế hoạch ño môi trường 4

3.3 Chu kỳ ño - tần suất ño 6

3.4 Hướng dẫn nhập dữ liệu theo lô Error! Bookmark not defined 3.5 Nhập dữ liệu ño 7

3.6 Xem dữ liệu ñã nhập 11

3.7 Xem dữ liệu ñã nhập bằng ñồ thị 14

1 Giới thiệu sơ lược về nguyên tắc hoạt ñộng của phần mềm Ứng dụng Công nghệ Thông tin trong Quan trắc Cảnh báo Môi trường Dịch bệnh Thủy sản Viêt Nam

Phần mềm Ứng dụng Công nghệ Thông tin trong Quan trắc Cảnh báo Môi trường Dịch bệnh Thủy sản Viêt Nam dựa trên mô hình Client/Server, hoạt ñộng trên nền công nghệ Web

Với cách tổ chức như trên, nhiều người có thể cùng chạy một phần mềm và

dữ liệu thì dùng chung nhau, trên một nền thống nhất

2 Kích hoạt chương trình và thoát ra khỏi chương trình

Thông thường người quản trị sẽ lo việc này cho bạn và họ ñể một lối tắt trên nền màn hình, rất dễ dàng cho bạn kích hoạt chương trình

Bạn chỉ việc kích ñúp vào biểu tượng ñó và máy sẽ tự gọi chương trình, sau một vài giây ñồng hồ, bạn sẽ thấy xuất hiện chương trình Internet Explorer với giao diện tương tự như trong hình vẽ sau:

Máy chủ

Máy tính của bạn

Bạn nhập dữ liệu và xem trang chủ ở ñây Chương trình

chạy ở ñây

3 Cấu trúc dữ liệu các tham số ño môi trường

3.1 Cơ cấu và luồng dữ liệu

3.2 Thiết kế dữ liệu tham số ño môi trường và kế hoạch ño môi trường

Để ñánh giá ñược môi trường thủy sản, thông thường người ta cần nhiều dữ liệu ñược ño theo ñịnh kỳ

Nền tảng của các dữ liệu ño là tham số ño Ví dụ: nhiệt ñộ, ñộ pH, CO2, COD, BOD5, các kim loại nặng, cặn lơ lửng, dòng chảy, tảo ñộc,

Các tham số ño môi trường thủy sản không nằm trong cùng một không gian Các phương pháp ño, phương pháp lấy số liệu cũng không thuần nhất Có một số tham số có thể dùng máy ño và ñọc ñược giá trị ño, có tham số cần phải làm xét nghiệm và có những tham số là hàm số của các tham số khác,

Trang chủ

(mọi người ñều

Máy chủ

Chuyên viên

cập nhật dữ liệu

Đăng nhập

Tham s ố ñ o môi t r ườ ng ñược thiết kế là thành tố cơ bản ñể lưu dữ liệu ño Mỗi tham số có các thuộc tính:

Mã tham số: Thường là các ký hiệu ñể dễ phân biệt

Tên tiếng Anh (ñể tham

khảo)

Đơn vị tính

Mức chuẩn dưới: Mức min của giá trị thường gặp

Mức chuẩn trên: Mức max của giá trị thường gặp

Mức cảnh báo dưới: Mức này nhằm hỗ trợ cảnh báo (thấp hơn bình

thường) Mức cảnh báo trên: Mức này nhằm hỗ trợ cảnh báo (cao hơn bình

thường) Giá trị thấp nhất: Giá trị này giúp kiểm ñịnh tính hợp lệ của dữ

liệu Giá trị cao nhất: Giá trị này giúp kiểm ñịnh tính hợp lệ của dữ

liệu Phương thức ño: Chỉ mang ý nghĩa tham khảo

Tỷ lệ: Không nhập dữ liệu này - chỉ ñể giúp vẽ ñồ thị

khi ngưỡng giá trị quá cao hoặc quá thấp

Nhóm các tham s ố ñ o môi t r ườ ng:

Mục ñịch của lập nhóm: ñể tập hợp các tham số ño theo tính tương tự, theo một số tiêu chí nhằm ñể ñạt ñược các kết luận về môi trường

Nhóm = {Tập hợp một số tham số ño}

Một tham số ño có thể tham gia vào nhiều nhóm

Chúng ta thấy rằng toàn bộ công tác ño tham số môi trường ñều xuất phát từ các CT quan trắc, nên các kế hoạch ño cũng tuân theo qui luật này Ngoài ra một kế hoạch phải có các yếu tố sau:

Đo ở ñâu? (Địa ñiểm do)

Ngày bắt ñầu

Ngày kết thúc

Người phụ trách

Đo những tham số nào?

Đối với các tham số ño, chúng tôi gộp chúng theo nhóm

3.3 Chu kỳ ño - tần suất ño

Vấn ñề còn lại là tần suất ño Chúng ta biết rằng các giá trị môi trường thường có sự biến ñổi tương ñối chậm Tuy nhiên, sự biến ñổi của chúng lại không ñồng ñều Điều ñó có nghĩa là ñối với từng nhóm, người quản trị phải ñưa ra các chu kỳ ño khác nhau Ví dụ: nhiệt ñộ có thể ño theo từng ngày (sáng, trưa, chiều), ñộ pH có thể ño theo tuần, cặn lơ lửng có thể ño theo tháng, tảo ñộc có thể ño theo mùa, các xét nghiệm sinh hóa có thể thực hiện theo thời ñiểm ấn ñịnh bất kỳ khi có nhu cầu,

Chúng tôi ñã thiết kế cho phép lập kế hoạch ño theo một tần suất rất tổng quát: có thể ño m lần trong n ñơn vị thời gian, ví dụ:

Đo 3 lần trong một ngày (sáng, trưa, chiều)

Đo 2 lần trong 1 tuần (thứ 2, thứ 6)

Đo 3 lần trong 2 tuần (thứ 2, thứ 5 tuần thứ nhất, thứ 4 tuần thứ 2)

Đo 3 lần trong một tháng (ngày 3, giữa tháng và ngày 27)

Dải ñơn vị thời gan cho phép là giờ, ngày, tuần, tháng và năm

3.4 Nhập dữ liệu ño

Đăng nhập

Vào mục Nh ậ p d ữ li ệ u ñ o môi tr ườ ng

Ta ñược một giao diện tương tự như sau:

Từ ñây ta có hai tùy chọn: nhập trực tiếp hoặc nhập từ file (theo lô ñã nhập

từ trước)

Trong mọi trường hợp, ta ñều phải chọn CT quan t r ắ c và K ế ho ạ ch ñ o Chú ý: phải chọn theo thứ tự CT quan t r ắ c rồi mới ñến chọn K ế ho ạ ch ñ o

cũng ñược

Tuy nhiên, nếu máy trạm ở xa máy chủ và phải kết nối thông qua ñiện thoại thì ta nên chọn phương án nhập từ file Lý do: ti ế t ki ệ m! Ta tận dụng

chương trình nhập tại chỗ rồi sau ñó dùng file ñể tải lên máy chủ Thời gian kết nối do ñó sẽ ở mức thấp nhất

Nh ậ p tr ự c ti ế p

Chúng ta cần cung cấp dữ liệu:

Người ño: Chọn từ danh sách

Phương thức ño: Chọn từ danh sách

Tham số ño: Chọn từ danh sách

Thời gian ño: Nhập trực tiếp hoặc chọn

Số ño ñược: Nhập trực tiếp

Sau ñó ta nhấn nút Nhập

Chú ý về nhập thời gian ño:

Thời gian ñược nhập theo dạng thức: ng-th-nnnn hh:pp

Ví dụ: 25-05-2004 09:35 (ngày 25 tháng 5 năm 2004, lúc 9 giờ 35 phút) Bạn có thể sử dụng nút , nằm ở phía phải cùng Khi kích chuột vào nút này, bạn sẽ ñược một hộp thoại tương tự như sau:

Trong hộp thoại trên, bạn có 2 phần lựa chọn một cách trực quan là ngày

Chọn ngày tháng n ă m: Ngày tháng năm trong tháng ñược chia theo tuần, và

do ñó có thể có cả một số ngày của tháng trước và tháng sau Ngày hiện tại ñược chọn là ngày có nền mầu hồng

Mũi tên lùi: Dùng ñể lùi 1 tháng

Mũi tên tiến: Dùng ñể tiến 1 tháng

Mũi tên lùi có chặn: Dùng ñể lùi 1 năm

Mũi tên tiến có chặn: Dùng ñể tiến 1 năm

Chọn thời gian: nhập theo hh:pp:ss (giờ:phút:giây)

Nh ậ p d ữ li ệ u t heo lô ( l ấ y t ừ file)

Sau khi nhập dữ liệu theo lô và ñã ñưa vào một file, ta thực hiện các bước sau ñây ñề tải dữ liệu lên máy chủ:

Đăng nhập

Vào mục Nh ậ p d ữ li ệ u ñ o môi tr ườ ng

Chọn CT quan tr ắ c

Chọn K ế ho ạ ch ñ o

Kích chuột vào nút Brow se

Chọn file chứa dữ liệu ñã nhập (thường có ñuôi là txt)

Kích chuột vào nút Nh ậ p theo file

Sau khi máy chủ xử lý xong, chương trình sẽ báo thông qua một hộp thoại tương tự như sau:

Nội dung chính của hộp thoại này là: Có bao nhiêu dữ liệu hợp lệ và có bao nhiêu dữ liệu không hợp lệ

Tiếp theo ta nhấn nút OK Chương trình sẽ thông báo chi tiết về từng dữ liệu

ñã nhập vào Màn hình thông báo có dạng như sau:

Màn hình trên ñây thông báo cho chúng ta biết về một số ño ta ñã nhập vào:

Tham số ño: Được lấy ra từ nhóm ño thuộc kế hoạch ño

Nơi ño: Được lấy ra từ kế hoạch ño

Kế hoạch ño: Thuộc CT quan trắc nào, và chi tiết của kế hoạch ño ñó (chi

tiết ñược thể hiện trên nền mầu hồng) Thời gian ño: Gồm Thứ, ngày tháng năm, giờ phút

Kỳ số: Đây là khái niệm phụ thuộc vào ñơn vị thời gian ño, ví dụ

nếu ñơn vị thời gian ño là t u ầ n, thì ñó là tu ầ n th ứ m ấ y (kể

từ thời ñiểm bắt ñầu) Lần ño: Lần ño thứ mấy (xem kế hoạch ño)

Thông báo về

tình tỵang ghi

dữ liệu:

Bản ghi ñã có hay chưa, ñược phép ghi ñè hay không

Thông báo về

tính hợp lệ:

Nếu hợp lệ, chương trình sẽ thông báo bằng chữ OK mầu xanh Còn nếu không, chương trình thông báo lỗi chi tiết bằng mầu ñỏ

Chú ý:

Về dạng thức của file nhập dữ liệu theo lô: chúng tôi có một chữ ký và qui ñịnh thứ tự chặt chẽ ñể dễ dàng nhận diện ra dữ liệu qui ước Nếu file không tuân thủ các qui ñịnh ñó, thì chương trình sẽ thông báo lỗi file, tương tự như trong màn hình sau:

3.5 Xem dữ liệu ñã nhập

Rất ñơn giản, trong màn hình này, ta nhấn nút Xem d ữ li ệ u ñ ã nh ậ p Chúng ta sẽ ñược màn hình tương tự như sau:

S ử d ụ ng kích ho ạ t Nhập dữ liệu ño các tham số môi trường

Nếu bạn kích vào liên kết này bạn sẽ thấy phần giao diện nhập dữ liệu ño các tham số môi trường sẽ ẩn/hiện

Bạn sẽ xuất danh sách các dữ liệu ñã nhập ra một sheet ở trong Excel (ñồng thời chương trình cũng sẽ tự ñộng kích hoạt Excel)

Danh sách dữ liệu ñã nhập mặc ñịnh sắp xếp theo thời gian ño và theo thứ tự tăng Tuy nhiên, bạn có thể xem tùy biến sắp xếp theo các cột khác và có thể sắp xếp theo tăng hoặc giảm Nguyên tắc rất ñơn giản, lấy ví dụ bạn muốn sắp xếp theo cột Nơi ño theo thứ tự giảm dần Bạn thực hiện các thao tác sau:

Trong danh sách các dữ liệu ñã nhập, bạn kích chuột vào liên kết N ơ i ñ o

Lúc này, danh mục ñược liệt kê và sắp xếp theo nơi ño, tăng (chú ý mũi tên mầu ñỏ nằm phía bên phải chữ N ơ i ñ o )

Bạn kích chuột vào liên kết N ơ i ñ o một lần nữa, bạn sẽ có danh mục ñược liệt kê và sắp xếp theo nơi ño và theo thứ tự giảm dần

3.6 Xem dữ liệu ñã nhập bằng ñồ thị

Đăng nhập

Vào mục Chuy ể n m ụ c khác > Nh ậ p d ữ li ệ u ñ o môi tr ườ ng

Vào mục Nh ậ p d ữ li ệ u ñ o môi tr ườ ng > Xem d ữ li ệ u ñ o d ạ ng ñồ th ị

Ta ñược giao diện tương tự như sau:

Trước khi xem ñồ thị, ta phải chỉ ñịnh:

Loại ñồ thị (cột / ñường)

Ngày bắt ñầu

Đến (ngày kết thúc)

Tham số ño

Địa hình ño

Cùng một tham số ño, ta có thể chọn nhiều ñịa hình ñể so sánh Chọn nhiều ñịa hình bằng cách kích chuột vào các ô kiểm tương ứng

Ch ọ n ngày t háng: bạn có thể ñánh tr ự c ti ế vào hoặc kích chu ộ t vào bi ể u

t ượ ng Thao tác chọn ngày tháng ñã ñược giải thích ở phần trước của tài liệu

Tiếp theo ta nhấn nút Xem ñồ t h ị, ta ñược màn hình tương tự như sau:

Nếu ta chọn loại ñồ thị là ñường, thì các giá trị ứng với ñồ thị cột như trên, ta

sẽ ñược ñồ thị ñường như sau:

Mục tiêu của xem ñồ thị là dễ so sánh cùng loại tham số ở các thời ñiểm và các vị trí ño khác nhau

Ngoài ra, ñồ thị cũng giúp ta phát hiện các lỗi nhập dữ liệu một cách trực quan