TRÌNH BÀY NGUỒN VỐN ODA ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ SỞ HẠ TẦNG Ở VIỆT NAM. VÍ DỤ MINH HỌA

Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA: Theo Uỷ ban hỗ trợ phát triển DAC: ODA là nguồn vốn hỗ trợ chính thức từ bên ngoài bao gồm các khoản viện trợ và

ĐỀ TÀI: TRÌNH BÀY NGUỒN VỐN ODA ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ SỞ HẠ TẦNG Ở VIỆT NAM VÍ DỤ MINH HỌA

ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ SỞ HẠ TẦNG Ở VIỆT NAM VÍ DỤ MINH HỌA

• Huỳnh Thị Kim Thoa 2207 116 126

• Nguyễn Thị Thiên Trang 2207 116 039

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGUỒN VỐN ODA

LIÊN HỆ THỰC TẾ Ở VIỆT NAM BẰNG MỘT SỐ DỰ ÁN ODA ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ SỞ HẠ TẦNG SAU

GIẢI PHÁP VÀ KẾT LUẬN

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

1 Nguồn gốc của ODA

Ngay từ thời xã hội con người chưa hình thành nên nhà nước, giữa các bộ lạc đã có sợi dây liên hệ giúp đỡ nhau về mặt kinh tế, chủ yếu thông qua hình thức sơ khai (tiền thân của ODA ngày nay) thể hiện khi một bộ lạc thiếu thốn về mặt nào đó sẽ được bộ lạc khác dư dả hơn giúp đỡ

Từ khi xuất hiện hệ thống tiền tệ thế giới, việc vay mượn giữa nước này với nước kia chủ yếu được thực hiện bằng tiền Hàng hóa, lương thực, thực phẩm được dùng để viện trợ khẩn cấp Sau chiến tranh thế giới lần thứ II, loại hình hỗ trợ này mới thực sự phổ biến và được quốc

tế hóa Người ta thành lập hẳn ra những ban chuyên trách về công tác hỗ trợ ở các quốc gia và những tổ chức quốc tế Cho đến ngày nay, nguồn vốn ODA đã giúp đỡ rất nhiều cho các nước đang và chậm phát triển thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế xã hội của mình

2 Khái niệm và định nghĩa ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

Theo Uỷ ban hỗ trợ phát triển (DAC): ODA là nguồn vốn

hỗ trợ chính thức từ bên ngoài bao gồm các khoản viện trợ và cho vay với các điều kiện ưu đãi ODA được hiểu là nguồn vốn dành cho các nước đang và kém phát triển (và các tổ chức nhiều bên), được các cơ quan chính thức của các Chính phủ Trung ương và Địa phương hoặc các Cơ quan thừa hành của Chính phủ, các Tổ chức phi chính phủ tài trợ.

 Tuy nhiên , Liên hiệp quốc cũng có quy định trong Hiến

chương về ODA là ODA được tài trợ song phương hay đa phương không được dùng để tài trợ đầu tư trực tiếp tạo ra các sản phẩm hàng hóa có tính cạnh tranh và thu lợi trực tiếp.

4 Phân loại ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

Phân loại ODA theo hình thức cung cấp

 Viện trợ không hoàn lại (ODA không hoàn lại):

- Hỗ trợ kỹ thuật:

- Viện trợ nhân đạo bằng hiện vật:

- Đầu tư các dự án bảo vệ môi trường:

 Viện trợ có hoàn lại (ODA có hoàn lại-tín dụng ưu đãi):

 ODA hỗn hợp:

Phân loại ODA theo nguồn cung cấp

4 Phân loại ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

 ODA song phương:

 ODA đa phương:

4 Phân loại ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

Phân loại ODA theo mục tiêu sử dụng

 Hỗ trợ cán cân thanh toán

Hỗ trợ nhập khẩu dưới hình thức nhận viện trợ hàng hóa:

Chuyển giao trực tiếp cho nước nhận ODA

 Tín dụng thương nghiệp

 Viện trợ phi dự án

 Tài trợ theo chương trình, dự án

5 Vai trò và ý nghĩa của nguồn vốn ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

Đối với Bên tiếp nhận vốn

 Đẩy nhanh quá trình CNH và HĐH cho các nước đang phát triển.

 Tạo thêm nguồn lực chủ động đầu tư cho sự phát triển cơ sở

hạ tầng kinh tế-kỹ thuật-xã hội.

 Tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật-công nghệ hiện đại.

 Hoàn thiện cơ cấu kinh tế.

 Hỗ trợ thực hiện chiến lược về mặt xã hội.

 Tăng khả năng thu hút vốn FDI và tạo điều kiện để mở rộng đầu tư phát triển trong nước.

Đối với Bên tài trợ vốn

 Tài trợ ODA tạo điều kiện cho các Công ty của Bên cung cấp hoạt động thuận lợi hơn tại các nước tiếp nhận ODA một cách gián tiếp

 Cùng với sự gia tăng vốn ODA, các dự án đầu tư của những Công

ty nước viện trợ cũng tăng theo với những điều kiện thuận lợi, đồng thời kéo theo

 Đối với quốc gia hỗ trợ dự án, khi chấp nhận cung cấp ODA có nghĩa là một động tác cộng phí từ ngân sách nước họ đã được hình thành, tiếp theo là nhà thầu của quốc gia này cũng trúng thầu để họ trực tiếp thực hiện dự án theo nội dung điều ước hỗ trợ nguồn vốn ODA mà Chính phủ hai nước đã chấp thuận và ký kết

5 Vai trò và ý nghĩa của nguồn vốn ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

A Nguồn gốc, khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của nguồn vốn ODA:

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

B Cơ chế quản lý và thực trạng huy động, sử dụng nguồn vốn ODA

1 Cơ chế quản lý tài chính đối với các dự án sử dụng vốn ODA

cấp phát từ ngân sách nhà nước từ nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài cho chương trình, dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội

và chương trình, dự án thuộc các lĩnh vực khác không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước, theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước

Cho vay lại toàn bộ hoặc một phần từ nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài đối với:

i) Các chương trình, dự án đầu tư có khả năng thu hồi toàn bộ hoặc một phần vốn ODA và vay ưu đãi, bao gồm cả dự án xây dựng cơ sở

hạ tầng, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

ii) Các chương trình, dự án không thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước;

iii) Các chương trình, dự án do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan chủ quản thuộc đối tượng phải vay lại vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi của Chính phủ

 Ngân sách trung ương (NSTW) cấp phát cho

ngân sách địa phương (NSĐP) để đầu tư cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội.

 Khu vực tư nhân tiếp cận vốn ODA thông qua cơ

chế cho vay lại.

Chỉ tiêu ĐVT 2002 2003 2004 2005 2006

1- GDP Tỷ.đ 535.762 613.443 715.307 839.211 974.266 2-Tổng nợ công

a-Nợ trong nước

179.100 34.728 144.372 133.173 8.683

49.419 71.829 177.590 166.191 10.652

311.834 99.572 212.262 198.305 12.617

365.229 139.843 225.386 200.044 12.611

359.599 108.477 251.122 223.497 13.921

2-Cơ cấu ODA theo

chủ thể cho vay:

%

Bảng Tình hình nợ công và nợ ODA của Việt Nam giai đoạn

2002 -2006:

56,62 33,03 5,95 6,22 11,42 43,38 14,48 24,26 3,21 1,43

56,18 34,06 6,08 5,15 10,89 43,82 14,52 25,38 2,26 1,66

54,54 32,69 5,60 5,31 10,94 45,45 14,75 26,81 1,75 2,14

54,45 33,80 5,86 4,76 10,03 45,55 15,01 26,83 1,41 2,30 3-Cơ cấu ODA theo lãi suất

- Từ 0 – 2,99 %

- Từ 3 – 10%

%

75,36 24,64

82,44 17,56

84,16 15,84

79,54 20,,46

81,35 18,65 4-Tỷ trọng trên GDP

Của nợ công

Của nợ ODA

%

33,43 24,86

40,66 27,09

43,59 27,72

43,52 23,84

36,91 22,94

Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu Tư

Nhà tài trợ cung cấp vốn ODA cho Việt Nam:

Tổng số vốn ký kết theo cá hiệp định, thỏa thuận tài trợ là 42,399 tỷ USD trong đó Nhật Bản, Ngân Hàng Thế Giới và Ngân Hàng Phát Triển Châu Á là 3 nhà tài trợ lớn nhất Việt Nam

Nhóm tìm hiểu nguồn vốn ODA từ Nhật Bản

Tính đến ngày 22 tháng 8 năm 2007, Nhật Bản có 855 dự án đầu tư trực tiếp còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng

ký 8,4 tỷ USD, đứng thứ 4 trong số các nước và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư tại Việt Nam, sau Hàn Quốc, Singapore và Đài Loan Riêng năm 2006, tổng vốn đầu tư của Nhật Bản là 1,34 tỷ USD với

137 dự án cấp mới và 85 lượt tăng vốn

Nhiều tỉnh, thành phố nhận được sự hỗ trợ quan trọng của ODA

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

B Cơ chế quản lý và thực trạng huy động, sử dụng nguồn vốn ODA

3 Tình hình sử dụng vốn oda

Việt Nam sử dụng hiệu quả từng đồng vốn ODA:

- Số liệu thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, 20 năm qua, các nhà tài trợ đã cam kết dành cho Việt Nam trên 78,195 tỷ USD vốn ODA, trong đó

đã ký kết hiệp định chính thức 58,463 tỷ USD.

- Trong khi đó, với 37,597 tỷ USD vốn giải ngân, rất nhiều chương trình,

dự án sử dụng vốn ODA đã được đưa vào sử dụng, tạo nền tảng cho tăng trưởng và phát triển kinh tế- xã hội Việt Nam, góp phần xóa đói, giảm nghèo.

- Theo Bộ Kế Hoạch và đầu tư, giao thông vận tải và bưu chính viễn thông là 2 ngành được các nhà viện trợ đặc biệt quan tâm Lượng vốn ODA dành cho lĩnh vực này lớn nhất, chiếm 28%, năng lượng công nghiệp chiếm 20%, nông nghiệp phát triển nông thôn – xóa đói giảm nghèo 15%, môi trường- phát triển đô thị 14%, giáo dục đào tạo 4%, y tế- xã hội 4% và các ngành khác 15%.

- Việt Nam chưa có kinh nghiệm trong việc tiếp nhận vốn

ODA

- Công tác quản lý vốn ODA còn bị chồng chéo

- Mỗi nhà tài trợ lại có những quy định riêng và hầu như

chưa hài lòng với những quy định của Việt Nam.

- Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai làm ảnh

hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án.

- Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà tài trợ.

Những khó khăn Việt Nam gặp phải :

Phần I : NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ODA

B Cơ chế quản lý và thực trạng huy động, sử dụng nguồn vốn ODA

3 Tình hình sử dụng vốn oda

 Mục tiêu quản lý nợ nước ngoài trong đó có nguồn nợ ODA đã được Chính phủ xác định một cách cụ thể và rõ ràng

 Về tổng thể đã có sự phân công tương đối rõ ràng giữa các cấp bộ, ngành trong vấn đê quản lý ODA Bộ Kế hoạch

và Đầu tư là cơ quan đầu mối trong việc thu hút, điều phối

và quản lý ODA.

 Các khoản nợ nước ngoài nói chung và nguồn vay nợ ODA nói riêng hiện tại đảm bảo trong giới hạn an toàn cho phép; có lãi suất, thời hạn và đồng tiền vay hợp lí

 Nguồn vay nợ nước ngoài trong đó có ODA là nguồn tài chính quan trọng bổ sung cho ngân sách nhà nước, đảm bảo cho đầu tư phát triển, đầu tư cơ sở hạ tầng, đặc biệt là vấn

đề xóa đói giảm nghèo, tăng cường và củng cố thể chế pháp lý…

Trong vấn đề ODA có thể đúc kết được những thành công cơ bản sau:

Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn ODA

Thứ nhất, Chính phủ, chính quyền địa phương, cơ quan chủ quản

và chủ đầu tư các DA ODA phải thống nhất nhận thức

Thứ hai, Chính phủ cũng như từng chính quyền địa phương phải

hoạch định chiến lược vận động và sử dụng vốn ODA phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế xã hội

Thứ ba, cần quán triệt nguyên tắc quản lý vốn ODA phải căn cứ

vào kết quả và hiệu quả Xây dựng và thực hiện qui trình kỹ thuật dự án theo hướng chuyên nghiệp hóa

Thứ tư, để khắc phục tình trạng một dự án phải có hai thủ tục như

đã nêu ;Chính phủ cần chấp nhận dự án nhà tài trợ nào được phép áp dụng thủ tục và hướng dẫn của nhà tài trợ đó

Thứ năm, Chính phủ cần xây dựng hệ thống tiêu chí hợp lý, phân

cấp quản lý vốn ODA

Thứ sáu, các bộ ngành trong Chính phủ và chính quyền các địa

phương cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực của cán

bộ làm công tác quản lý vốn ODA theo hướng chuyên môn hóa

PHẦN II: LIÊN HỆ THỰC TẾ Ở VIỆT NAM BẰNG MỘT SỐ DỰ ÁN ODA ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ

SỞ HẠ TẦNG SAU

1 Dự án "Phát triển cơ sở hạ tầng thủy lợi tỉnh Bình Ðịnh và Hưng Yên" sử dụng vốn ODA của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD)

Dự án có tổng vốn 15.474.000 Euro, trong đó vốn vay của AFD trị giá 12.968.000 Euro dành cho tỉnh Bình Ðịnh; viện trợ không hoàn lại trị giá 150.000 Euro; vốn đối ứng của tỉnh Bình Ðịnh là 2.356.000 Euro; Thời gian thực hiện dự án tối đa là bốn năm

2 Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng ở Việt Nam sử dụng nguồn vốn ODA của Nhật Bản

Cả hai phía Việt Nam và Nhật

Bản đang tích cực triển khai các

thủ tục cần thiết để có thể ký

Công hàm trao đổi về việc

Chính phủ Nhật Bản cung cấp

cho Chính phủ Việt Nam 28,388

tỷ yên vốn ODA thuộc đợt 1 tài

khoá 2010 của Nhật Bản

PHẦN II: LIÊN HỆ THỰC TẾ Ở VIỆT NAM BẰNG MỘT SỐ DỰ ÁN ODA ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN SƠ

SỞ HẠ TẦNG SAU

Dự án Phát triển khu công nghệ cao Hòa Lạc

Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam

Dự án xây dựng đường sắt cao tốc Bắc - Nam

Dự án cầu Nhật Tân

Một số hình ảnh đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ở Hà Nội

sử dụng vốn ODA

Sa bàn quy hoạch mở rộng địa giới và giao thông Hà Nội

Tuyến đường vành đai 3 đoạn đi qua Bắc Bán Đảo Linh Đàm lúc đang xây dựng

Cầu vượt ở nút giao thông Láng Hạ - Thái Hà

Cầu Thanh Trì, một cây cầu lớn bắc qua sông Hồng , được xây dựng bằng nguồn vốn ODA của Nhật Bản

III: GIẢI PHÁP VÀ KẾT LUẬN SỬ DỤNG VỐN ODA:

1 Giải pháp sử dụng vốn ODA có hiệu quả:

Thứ Nhất: Trong quá trình tiếp nhận viện trợ phát triển, chính

sách phát triển kinh tế - xã hội đúng đắng đã cho thấy nguồn vốn ODA thường đến với những quốc gia đang phát triển có tình hình chính trị

ổn định, nền kinh tế tăng trưởng và phát triển, đời sống xã hội của nhân dân, nhất là những người dân nghèo, được quan tâm và cải thiện

Thứ hai, mặc dù chiếm tỷ trọng không lớn, khoảng 3-4% trong

GDP của Việt Nam, song ODA là nguồn vốn bổ sung cho nguồn vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của Chính phủ và là chất xúc tác cho các nguồn vốn đầu tư khác như vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vốn đầu tư của khu vực tư nhân,

Thứ ba, ODA có vai trò quan trọng hỗ trợ Việt Nam xây dựng

và hoàn thiện khung thể chế, pháp lý (xây dựng và hoàn thiện các

Luật, các văn bản dưới Luật) thông qua việc cung cấp chuyên gia

quốc tế, những kinh nghiệm và tập quán tốt của quốc tế và khu vực trong lĩnh vực pháp luật đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Thứ tư, nguồn vốn ODA có vai trò tích cực hỗ trợ phát triển

năng lực con người trong việc đào tạo và đào tạo lại hàng vạn cán

bộ Việt Nam trong thời gian qua trên rất nhiều lĩnh vực như nghiên cứu cơ bản và ứng dụng khoa học, công nghệ, quản lý kinh tế và xã hội, thông qua việc cung cấp học bổng nhà nước, cử chuyên gia nước ngoài để đào tạo tại chỗ trong quá trình thực hiện các chương trình, dự án ODA, chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến, cung cấp trang thiết bị nghiên cứu và triển khai,

Có thể nói, nguồn hỗ trợ phát triển chính thức ODA là nguồn vốn rất có lợi cho Việt Nam Tuy nhiên để quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn này là một vấn đề rất nan giải Thực tế cho thấy những năm qua , Việt Nam đã thu hút rất nhiều nguồn vốn ODA Đây là một thuận lợi lớn cho Việt Nam Nhưng có đến 80% vốn ODA là vay, mà đã vay thì phải trả Vì vậy, việc chọn phương án đầu

tư ra sao để phát huy được tốt nhất lượng tiền vay khổng lồ, rồi thực hiện ra sao cho tiết kiệm và kinh tế nhất

2 Kết luận:

Nếu vẫn giữ tư tưởng hưởng thụ, còn việc trả thì đã có thế

hệ sau lo thì nguồn ODA sẽ không bao giờ sử dụng có hiệu quả hơn nữa tệ nạn thất thoát trong xây dựng đang là một căn bệnh trầm kha Do đó nếu Chính phủ không có những biện pháp hữu hiệu để thay đổi tư tưởng trên và ngăn chặn tình trạng dùng “tiền chùa” này thì trong tương lai, Việt Nam

sẽ không còn thu hút nhiều nguồn ODA nữa, sẽ không còn là đối tác quan trọng của các tài trợ quốc tế Như vậy nhu cầu vốn của Việt Nam không được đáp ứng, thiếu vốn thì sẽ không đầu tư, tăng trưởng và phát triển nền kinh tế - xã hội

Vì vậy mà việc nhanh chóng đưa ra các biện pháp, chính sách nhằm nâng cao thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA của Chính Phủ là rất quan trọng và cần thiết.