Tiểu luận Ước lượng và dự đoán cầu của mặt hàng sữa bột dành cho trẻ em Dielac Alpha 123 của Vinamilk

MỤC LỤCLỜI MỞ ĐẦU CHƯƠNG 1: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 1.1 Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản 1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu 1.3 Phân tích độ co giãn của cầu 1.4 Ước

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu

1.3 Phân tích độ co giãn của cầu

1.4 Ước lượng cầu

1.5 Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu của những công trình năm trước

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ PHÂN

TÍCH THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

2.2 Giới thiệu về Công ty cổ phần sữa Việt Nam

2.3 Thực trạng và phân tích các nhân tố tác động đến nhu cầu về sữa bột dành cho

trẻ em

2.4 Kết quả phân tích mô hình ước lượng

CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT VỚI VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

3.1 Các kết luận vàphát hiện qua nghiên cứu

3.2 Dự báo triển vọng và quan điểm giải quyết vấn đề nghiên cứu

3.3 Các đề xuất, kiến nghị với vấn đề nghiên cứu

DANH SÁCH NHÓM 5

2 4

4 4 5 6 8

9

9 9 10

11

14

14 15 17

18

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Ước lượng và dự đoán cầu về các mặt hàng tiêu dùng đã được tiến hành rất phổ biến và là một trong những hoạt động quan trọng và phổ biến nhất đối với các nhà Kinh tế học Vi mô, các Nhà quản trị doanh nghiệp, việc ước lượng hàm cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoạch định chính sách, dự báo và ra những quyết định đúng đắn trong những tình huống cụ thể để phục vụ công tác quản lý một cách có hiệu quả nhất là một việc rất cần thiết

Theo số liệu thống kê từ Tổng cục thống kê Hà Nội, tính đến hết tháng 7 năm

2011 cả nước đã nhập 484,3 triệu USD sữa và các sản phẩm từ sữa, tăng 15,44% so với cùng kỳ năm 2010, và theo dự đoán con số này sẽ tiếp tục tăng trong những tháng tiếp theo Cụ thể, tháng Bảy sản lượng sữa bột đạt 5.400 tấn, tăng 23% so với tháng 7/2010; tính chung 7 tháng đạt 35.200 tấn, tăng 18,4% so với cùng kỳ Hiện nay, trên thị trường có hơn 300 loại sản phẩm sữa với nhiều nhãn mác khác nhau do nhiều tổ chức, cá nhân tham gia quá trình sản xuất, nhập khẩu và phân phối

Với nhu cầu sử dụng sữa tại nước ta đang không ngừng gia tăng dù giá cả của mặt hàng này vẫn không ngừng biến động, các nhà hoạch định cần phải có những bằng chứng thực nghiệm để nắm được sự biến đổi của thị trường mặt hàng sữa tại Việt Nam Xuất phát từ bối cảnh đó, với những kiến thức thu được trong môn Kinh tế học

quản lý, chúng em chọn “Ước lượng và dự đoán cầu của mặt hàng sữa bột dành cho

trẻ em Dielac Alpha 123 của Vinamilk” làm đề tài nghiên cứu.

2 Các mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những lý luận chung về ước lượng và dự đoán cầu, cùng với phân tích thực trạng và phân tích các nhân tố tác động đến nhu cầu về sữa bột dành cho trẻ em, từ đó đưa ra các đề xuất kiến nghị nhằm đưa ra các dự báo chính xác của lượng cầu về sữa bột Dielac trong tương lai

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Với đối tượng nghiên cứu trong đề tài của nhóm, chúng tôi tập trung nghiên cứu

về “Ước lượng và dự đoán cầu của mặt hàng sữa bột dành cho trẻ em Dielac của Vinamilk” Về phạm vi không gian: tập trung nghiên cứu trên thị trường toàn quốc Với phạm vi về thời gian: thời gian tiến hành khảo sát thực tế từ năm 2008 đến 2010

4 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu đã đặt ra và làm rõ nội dung của đề tài, Nhóm 5 đã sử dụng các phương pháp: phương pháp nghiên cứu, thu thập thông tin qua Công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk, phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích định tính, phân tích định lượng,

phương pháp dự báo thông tin Số liệu được lấy từ các nguồn: Công ty cổ phần sữa Việt

Nam Vinamilk, trên các kênh thông tin

5 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, bài tập được chia thành 3 chương:

Chương 1: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng vấn đề nghiên cứu

Chương 3: Kết luận và đề xuất với vấn đề nghiên cứu

Do điều kiện thời gian và nguồn lực có hạn, bài tập nhóm của chúng em không thể không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót Vì vậy chúng em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Thầy cô và các bạn nhằm giúp cho bài tập được đầy đủ và hoàn thiện hơn Qua đây, chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Từ Thúy Anh và TS Nguyễn Bình Dương đã tận tình hướng dẫn chúng em hoàn thành bài tập này Chúng em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản

Cầu (D): Phản ánh lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua mong muốn và

có khả năng mua tại các mức giá khác nhau trong một giai đoạn nhất định và giả định rằng các yếu tố khác là không thay đổi

Phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS) là một thủ thuật toán học được sử dụng để ước lượng mối tương quan giữa các biến khác nhau

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu

* Giá cả hàng hóa hay dịch vụ

Luật cầu: Giả định tất cả các yếu tố đều không đổi nếu giá của hàng hóa hay dịch vụ tăng lên sẽ làm cho lượng cầu về hàng hóa hay dịch vụ đó giảm đi và ngược lại

Giá và lượng cầu có mối quan hệ nghịch: P() QD ()

*Số lượng người mua

Số lượng người mua ↑(↓) => cầu ↑(↓) (Do cầu thị trường là tổng cầu của các cá nhân.)

*Thị hiếu, sở thích: Thị hiếu xác định chủng loại hàng hóa mà người tiêu dung muốn mua và thường sẵn sàng bỏ nhiều tiền để mua các hàng hóa theo thị hiếu và sở thích

*Thu nhập

- Đối với hàng hóa/dịch vụ thông thường và cao cấp: thu nhập ↑(↓) => Cầu về hàng hóa ↑(↓)

- Đối với hàng hóa/dịch vụ thứ cấp: Thu nhập ↑(↓) => cầu về hàng hóa ↓(↑)

* Giá của hàng hóa liên quan trong tiêu dùng:

- A và B là hai hàng hóa thay thế trong tiêu dùng:

PA  cầu về B

PA   cầu về B

- M và N là hai hàng hóa bổ sung trong tiêu dùng:

PM  cầu về N và

PM   cầu về N

* Các kỳ vọng:

- Kỳ vọng về thu nhập:

+ Kỳ vọng thu nhập trong tương lai tăng => Cầu hiện tại tăng + Kỳ vọng thu nhập trong tương lại giảm => Cầu hiện tại giảm

- Kỳ vọng về giá cả:

+ Kỳ vọng giá tăng trong tương lai =>Cầu hiện tại tăng + Kỳ vọng giá giảm trong tương lai => Cầu hiện tại giảm

* Các chính sách của Chính phủ: đánh thuế, trợ cấp

* Các yếu tố khác: thời tiết, quảng cáo…

1.3 Phân tích độ co giãn của cầu

a Độ co giãn của cầu theo giá:

 Độ co giãn của cầu theo giá (EDP): Phản ánh phần trăm thay đổi trong lượng cầu một mặt hàng khi giá của mặt hàng đó thay đổi 1%

 Công thức: EDP = Q P

%

%

 Do luật cầu nên E luôn là một số âm

 Giá trị tuyệt đối của E càng lớn thì người mua càng phản ứng nhiều trước sự thay đổi của giá cả

 Các độ co giãn:

| E | >1 => |%∆Q| >|%∆P|: cầu co giãn

| E | <1 => |%∆Q| <|%∆P|: cầu kém co giãn

| E | = 1 => |%∆Q| = |%∆P|: cầu co giãn đơn vị

 Các yếu tố tác động đến E

- Sự sẵn có của hàng hóa thay thế: Các hàng thay thế đối với một hàng hóa hoặc dịch vụ càng tốt và càng nhiều thì cầu đối với hàng hóa hay dịch vụ đó càng co giãn

- Phần trăm ngân sách người tiêu dùng chi tiêu cho hàng hóa đó: Phần trăm trong ngân sách tiêu dùng càng lớn cầu càng co giãn

- Khoảng thời gian từ khi giá thay đổi: Thời gian điều chỉnh càng dài thì cầu càng co giãn

b Độ co giãn của cầu theo thu nhập

- Co giãn của cầu theo thu nhập: đo lường phản ứng của lượng cầu trước sự thay đổi thu nhập (các yếu tố khác là cố định)

- Độ co giãn của cầu theo thu nhập >1 đối với hàng hóa cấp cao (xa xỉ) (co giãn theo thu nhập)

- Độ co giãn của cầu theo thu nhập > 0 và <1 đối với hàng hóa thiết yếu (không

co giãn theo thu nhập)

- Độ co giãn của cầu theo thu nhập < 0 đối với hàng hóa thứ cấp (cấp thấp)

c Độ co giãn của cầu theo giá chéo

Co giãn của cầu theo giá chéo: đo lường phản ứng của lượng cầu hàng hóa X khi giá của hàng hóa có liên quan Y thay đổi (tất cả các yếu tố khác cố định)

- Độ co giãn chéo là dương đối với hàng hóa thay thế

- Độ co giãn chéo là âm đối với hàng hóa bổ sung

1.4 Ước lượng cầu

Các phương pháp phổ biến được dùng để ước lượng cầu:

- Phỏng vấn hay điều tra khách hàng

- Nghiên cứu và thử nghiệm thị trường

- Phân tích hồi quy

a Phỏng vấn hay điều tra khách hàng (người tiêu dùng):

 Người tiêu dùng biểu hiện ý muốn và khả năng mua sắm của họ thông qua cầu đối với hàng hóa và dịch vụ Điều tra người tiêu dùng là việc hỏi xem họ sẽ phản ứng như thế nào khi có những sự thay đổi liên quan đến giá của hành hóa

và các yếu tố khác của cầu, như giá hàng hóa có liên quan, thu nhập…

 Thông thường các doanh nghiệp sử dụng các mẫu để điều tra Tùy thuộc vào đặc điểm cụ thể của các doanh nghiệp (đặc điểm về sản phẩm, về thị trường…) phương pháp điều tra có thể khác nhau

 Có thể việc điều tra được tiến hành rất đơn giản thông qua việc phỏng vấn trực tiếp khách hàng tại các địa điểm bán hàng, hoặc đôi khi các biểu mẫu điều tra phải được thiết kế rất cẩn thận và được chuyển tới khách hàng trước để họ nghiên cứu

 Phương pháp điều tra người tiêu dùng đôi khi rất tốn kém, do đó trong thực tế các doanh nghiệp còn sử dụng phương pháp nghiên cứu quan sát hành vi của người tiêu dùng

 Nghiên cứu quan sát hành vi của người tiêu dùng là thu thập các thông tin về sở thích của người tiêu dùng thông qua việc quan sát hành vi mua sắm và sử dụng sản phẩm của họ

 Cả hai phương pháp trên thường được sử dụng để hỗ trợ cho việc điều tra của doanh nghiệp

b Phương pháp nghiên cứu và thử nghiệm thị trường

Đây là phương pháp có thể thực hiện trong các điều kiện thí nghiệm hay thực hiện trong thị trường thực

 Với phương thức điều tra cầu của người tiêu dùng trong phòng thí nghiệm, nghĩa là người tiêu dùng được cho một số tiền và được yêu cầu chi tiêu trong một cửa hàng Tại đó, người ta sẽ thấy được thái độ của người tiêu dùng đối với sự thay đổi về giá của hàng hóa, của bao bì; giá của hàng hóa liên quan và của các yếu tố ảnh hưởng

đến cầu khác Tuy nhiên người tiêu dùng được chọn phải mang tính “đặc trưng” cho các đặc điểm kinh tế- xã hội của thị trường thử nghiệm Để đảm bảo cho người tiêu dùng thể hiện đúng ý muốn của họ, các hàng hóa lựa chọn sẽ thuộc về họ Phương pháp này phản ánh tính hiện thực hơn là phương pháp điều tra người tiêu dùng

 Khác với phương thức thử nghiệm được tiến hành trong phòng thí nghiệm, phương pháp này còn được tiến hành tại thị trường Một trong những phương pháp thường được tiến hành là lựa chọn một số thị trường có đặc điểm kinh tế xã hội giống nhau, sau đó tiến hành thay đổi giá ở một số thị trường ,thay đổi bao bì ở một số thị trường khác, thay đổi hình thức xúc tiến bán hàng ở một số thị trường và ghi chép lại phản ứng của người tiêu dùng ở các thị trường khác nhau Dựa vào số liệu thu thập được, có thể xác định đươc ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau như: tuổi tác , giới tính, thu nhập , giáo dục, quy mô gia đình tới cầu đối với hàng hóa

c Phương pháp phân tích hồi quy

 Phương pháp phân tích hồi quy là một phương pháp cơ bản để ước lượng hàm cầu

 Để ước lượng hàm cầu, chúng ta cần sử dụng một dạng hàm cầu đặc trưng Có thể

là hàm cầu tuyến tính hoặc hàm cầu phi tuyến tính (hàm cầu mũ) Vì cầu là hàm phụ thuộc vào nhiều biến số, trong đó có những biến số rất khó quan sát và lượng hóa như thị hiếu, do đó khi ước lượng hàm cầu chúng ta phải xác định được các biến độc lập, căn cứ vào tình hình cụ thể để sử dụng phép hồi quy cho phù hợp Sau

đó phải tiến hành kiểm tra các hệ số đã ước lượng

 Hàm cầu tuyến tính: Qi = + 1Y + 2P + 3Ps + 4Pc + 5 Z + e

Trong đó:

Qi: Lượng cầu về hàng hóa i

Y: thu nhập

P: Giá hàng hóa i

Ps: Giá hàng hóa thay thế

Pc: Giá hàng hóa bổ sung

Z: các nhân tố quyết định cầu hàng hóa I khác

e: sai số

 Hàm cầu mũ (phi tuyến tính): Qi = A.Y 1P2Ps3Pc4Z5

Để ước lựong hàm cầu dạng này phải chuyển về loga tự nhiên:

lnQi = ln+ 1lnY + 2 lnP + 3 lnPs + 4 lnPc + 5 lnZ + e

 Sử dụng phân tích hồi quy để ước lượng các giá trị của  và i được ước lượng từ

số liệu trong quá khứ

1.5 Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu của những công trình năm trước

Trên thực tế những công trình nghiên cứu ước lượng cầu về sữa bột tại thị trường Việt Nam là rất ít và chưa được quan tâm đúng mức, do chưa nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Trong đề tài nghiên cứu này, nhóm đã phân tích được một số nhân tố ảnh hưởng quan trọng tới cầu về sữa bột Vinamilk trên thị trường Việt Nam và dự báo được nhu cầu cảu sản phẩm này trong giai đoạn tiếp theo

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp nghiên cứu

2.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

Thu thập dữ liệu là một giai đoạn có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với quá trình nghiên cứu các hiện tượng kinh tế xã hội Tuy nhiên việc thu thập dữ liệu lại thường tốn nhiều thời gian, công sức và chi phí; do đó cần phải nắm chắc các phương pháp thu thập

dữ liệu để từ đó chọn ra các phương pháp thích hợp với hiện tượng, làm cơ sở để lập kế hoạch thu thập dữ liệu một cách khoa học, nhằm để đạt được hiệu quả cao nhất của giai đoạn quan trọng này

Dữ liệu gồm 2 nguồn: dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

- Nguồn dữ liệu thứ cấp là loại dữ liệu được sưu tập sẵn, đã được công bố nên dễ thu thập, ít tốn thời gian tiền bạc trong quá trình thu thập

+ Nguồn dữ liệu thứ cấp bên trong tổ chức như các báo cáo về doanh thu bán hàng, báo cáo về hoạt động sản xuất của công ty cổ phần sữa Vinamilk

+ Nguồn dữ liệu thứ cấp bên ngoài tổ chức như các niên giám thống kê, các ấn phẩm thương mại, các trang web điện tử

- Nguồn dư liệu sơ cấp là các dữ liệu được thu thập trực tiếp từ đối tượng nghiên cứu, đó là các dữ liệu gốc chưa được qua xử lý

Trong bài nhóm chỉ sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp

2.1.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

Hiện nay có rất nhiều phần mềm dùng để phán tích dữ liệu như: SPSS, Excel, Sdata, Eviews,… Nhóm chọn phương pháp hồi quy trong Excel để phân tích dữ liệu do

ưu điểm chính của Excel là có thể cho kết quả nhanh chóng về hàm kinh tế lượng cho các

dữ liệu chép, dữ liệu chuỗi thời gian và dữ liệu bảng

2.2 Giới thiệu về Công ty cổ phần sữa Việt Nam

Được hình thành từ năm 1976, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (VINAMILK) đã lớn mạnh và trở thành doanh nghiệp hàng đầu của ngành công nghiệp chế biến sữa, hiện chiếm lĩnh 75% thị phần sữa tại Việt Nam Phần lớn sản phẩm của Công ty cung cấp cho thị trường dưới thương hiệu “Vinamilk” Thương hiệu này được bình chọn là một

“Thương hiệu Nổi tiếng” và là một trong nhóm 100 thương hiệu mạnh nhất do Bộ Công Thương bình chọn năm 2006 Vinamilk cũng được bình chọn trong nhóm “Top 10 Hàng Việt Nam chất lượng cao” từ năm 1995 đến năm 2007

Danh mục sản phẩm của Vinamilk, bao gồm: sản phẩm chủ lực là sữa nước và sữa bột; sản phẩm có giá trị cộng thêm như sữa đặc, yoghurt ăn và yoghurt uống, kem và

phó mát Vinamilk cung cấp cho thị trường một những danh mục các sản phẩm, hương vị

và qui cách bao bì có nhiều lựa chọn nhất

Riêng Sữa bột dành cho trẻ em, Vinamilk có:

 Dielac Alpha Step 1: 0 – 6 tháng tuổi

 Dielac Alpha Step 2: 7 – 12 tháng tuổi

 Dielac Alpha 123: 1 – 3 tuổi

 Dielac Alpha 456: 4 – 6 tuổi

Nhóm quyết định lựa chọn sản phẩm Dielac Alpha 123 hộp thiếc 400g để tiến hành ước lượng và dự đoán cầu

2.3 Thực trạng nhu cầu về sữa bột dành cho trẻ em và các yếu tố ảnh hưởng đến cầu sữa bột tại Việt Nam

Sự kiện trẻ mắc bệnh sỏi tiết niệu do dùng sữa bột Sanlu (Tam Lộc) có chứa chất melamin xảy ra ở Trung Quốc không chỉ làm người tiêu dùng Trung Quốc chấn động mà còn khiến nhiều quốc gia khác bị ảnh hưởng Sữa bột Vinamilk của Việt Nam cũng bị ảnh hưởng không ít

Tại Việt Nam, nhiều sản phẩm đã được xác định là có melamine do nhập nguyên liệu từ Trung Quốc, trong đó có những tên tuổi lớn như: HanoiMilk, Anco… Tuy sản phẩm của Vinamilk không có chất melamine nhưng cũng bị ảnh hưởng do tâm lý hoang mang lo ngại về các sản phẩm sữa bột trên thị trường

Chính vì trong nước không có nhà cung cấp nguyên liệu sữa, hiện các hàng sữa Việt Nam hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu ngoại nên khi thị trường thế giới biến động đã tác động ngay đến thị trường trong nước Tình hình khan hiếm nguồn nguyên liệu sữa bột và sữa tươi đang diễn ra trên khắp các thị trường Hai khu vực cung cấp nguyên liệu sữa lớn của thế giới là New Zealand và Úc đang gặp khó khăn về thời tiết Trong lúc nguồn cung hạn chế thì cầu lại tăng nhanh Ở Trung quốc, lượng nhập sữa nguyên liệu tăng 60%, Ấn Độ tăng 30%

Thêm vào đó, các yếu tố như thu nhập, thị hiếu, thói quen tiêu dùng cũng có ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng của người dân Về thị trường sữa bột tại Việt Nam, ngoài Dielac, người tiêu dùng đã quen thuộc với các nhãn hiệu Cô gái Hà Lan, XO, Friso, Dugro, Pedia sure, Hipp, Gain IQ, Milex, Similac, … Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng trở nên khắt khe hơn với lựa chọn các sản phẩm trực tiếp liên quan đến sức khỏe Thậm chí, đối với những người tiêu dùng ở khu vực đô thị, có mức thu nhập khá,

họ sẵn sàng chi trả thêm 1 khoản tiền để mua sữa bột ngoại với kỳ vọng về chất lượng tốt

Cuối cùng, thu nhập bình quân đầu người đang tăng lên theo danh nghĩa nhưng lại