Nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp tại tỉnh Bình Dương

6.2.2 Điều tra bằng phỏng vấn và phiếu hỏi Trao đổi, phỏng vấn và phát phiếu hỏi ý kiến cho cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ của doanh nghiệp, giáo viên trực tiếp giảng dạy môn kế toán t

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chiến lược phát triển giáo dục của nước ta giai đoạn 2001-2010 đã định hướng cho phát triển nguồn nhân lực Việt Nam với mục tiêu: “Tăng cường chất lượng và hiệu quả đào tạo, tiếp tục mở rộng quy mô các cấp, bậc học và trình độ đào tạo, phù hợp với cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vùng miền của nhân lực” Trong thời gian qua, mặc dù đã đạt được những thành tựu to lớn trong thời kỳ đổi mới, nhưng nhìn chung, giáo dục nước ta còn yếu về chất lượng, mất cân đối về cơ cấu, hiệu qủa giáo dục chưa cao, giáo dục chưa gắn bó chặt chẽ với thực tiễn Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo đang là thách thức lớn nhất cho toàn ngành giáo dục nước ta trong giai đoạn hiện nay Trong Báo cáo về tình hình giáo dục – Kỳ họp Quốc hội tháng 10/2004 đã cho thấy chất lượng của giáo dục nghề nghiệp còn thấp, đặc biệt về kỹ năng thực hành

và tác phong công nghiệp Quy mô đào tạo TCCN và dạy nghề chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động, cơ cấu ngành nghề đào tạo còn mất cân đối, tỷ lệ đội ngũ giáo viên trong giáo dục chuyên nghiệp đạt chuẩn còn thấp, giáo trình hiện

có chưa bảo đảm liên thông giữa các ngành đào tạo

Bình Dương là một trong những địa phương năng động trong kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài Tính đến tháng 10/2006, tỉnh đã có 1.285 dự án FDI với tổng số vốn 6 tỷ 507 triệu USD Năm 2007, tỉnh Bình Dương đặt mục tiêu thu hút trên 900 triệu USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tăng hơn 2,5 lần so với năm 2006 Năm

2009, Bình Dương có 13 khu công nghiệp đang hoạt động, trong đó nhiều khu công nghiệp đã cho thuê gần hết diện tích như Sóng Thần II, Đồng An, Tân Đông Hiệp

A, Việt Hương, Sóng Thần 1.Các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút 938

dự án đầu tư, trong đó có 613 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn 3,483 triệu USD và 225 dự án đầu tư trong nước có số vốn 2.656 tỉ đồng

Trong doanh nghiệp, bộ phận kế toán đóng một vai trò hết sức quan trọng Thông tin kế toán là rất cần thiết cho nhà quản trị đề ra các chiến lược và quyết định kinh doanh Do đó nếu thông tin kế toán sai lệch sẽ dẫn đến các quyết định của nhà

một bộ máy kế toán mạnh, sổ sách kế toán rõ ràng, phân tích thấu đáo sẽ giúp cho người điều hành đưa ra các quyết định kinh doanh đạt hiệu quả Mặt khác sổ sách rõ ràng thì việc quyết toán về thuế đối với cơ quan chức năng sẽ mau lẹ, giúp tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện tốt cho hoạt động sản xuất kinh doanh

Do đó, đi sâu nghiên cứu về những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp trong giai đoạn hiện nay là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, vừa cơ bản, vừa cấp bách

Vì vậy, nghiên cứu đề tài: “Nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính

ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp tại tỉnh Bình Dương” với mong

muốn góp phần giải quyết những vấn đề cấp thiết về lý luận và thực tiễn đã đặt ra

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đưa ra các giải pháp tác động cơ bản nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) tại tỉnh Bình Dương

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Khách thể nghiên cứu:

Quá trình dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp ở tỉnh Bình Dương

Đối tượng nghiên cứu:

Chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc trung cấp chuyên nghiệp ở tỉnh Bình Dương

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

 Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN

 Đánh giá thực trạng về chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán

bậc TCCN tại một số trường dạy kế toán bậc TCCN của tỉnh Bình Dương

 Đề xuất các giải pháp tác động nhằm nâng cao chất lượng dạy học ngành kế

toán bậc TCCN Ở TỈNH Bình Dương

 Thực nghiệm sư phạm, xin ý kiến chuyên gia và đánh giá kết quả

5 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương tại các trường: Trung cấp Công nghiệp Bình Dương, Trung cấp Bách Khoa Bình Dương, trường Trung cấp Tài chính - Kế toán Bình Dương

Khi xem xét đến các nhân tố tác động đến chất lượng dạy học môn kế toán

tài chính, tập trung vào một số nhân tố chủ yếu trong phạm vi nghiên cứu về giáo dục học và tác động của nhà trường Đề tài không đi sâu nghiên cứu đến các nhân

tố vĩ mô quản lý giáo dục

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp nghiên cứu lý luận nhằm phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các tri thức đã có trong các tài liệu về quan điểm giáo dục đào tạo của Đảng, Nhà nước Nghiên cứu các công trình khoa học về việc dạy học môn kế toán tài chính ngành

kế toán bậc TCCN trong nước và ngoài nước trong những điều kiện lịch sử, để đưa ra các luận cứ về cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn cho đề tài nghiên cứu

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Quan sát, tham quan

Quan sát các hoạt động dạy và học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc

TCCN tại một số trường đào tạo ngành kế toán bậc trung cấp

6.2.2 Điều tra bằng phỏng vấn và phiếu hỏi

Trao đổi, phỏng vấn và phát phiếu hỏi ý kiến cho cán bộ quản lý giáo dục, cán

bộ của doanh nghiệp, giáo viên trực tiếp giảng dạy môn kế toán tài chính, lao động làm việc ở doanh nghiệp và 300 học sinh trung cấp kế toán về mức độ phù hợp của chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và các vấn đề liên quan đến chất lượng dạy học môn kế toán tài chính

6.2.3 Xử lý thống kê

Xử lý các ý kiến, thông tin, số liệu từ các phiếu hỏi ý kiến nhằm tìm hiểu về thực trạng việc dạy học môn kế toán tài chính từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN

6.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm cho 2 lớp trung cấp kế toán ở trường Trung cấp Công nghiệp Bình Dương ( lớp 10TKT01 – thực nghiệm và 10 TKT02 –đối chứng) với phương pháp dạy học tích cực, giáo viên trong bộ môn dự giờ, kết hợp vói phương pháp quan sát và điều ra phỏng vấn sinh viên

7 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Hiện nay chất lượng dạy học môn KTTC ngành kế toán bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương còn nhiều hạn chế, nếu đề xuất được các giải pháp tác động giáo dục như cải tiến nội dung dạy học, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đội ngũ GV thì sẽ đáp ứng được việc nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính qua đó góp phần tích cực nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cung cho các KCN ở tỉnh Bình Dương trong giai đoạn tới

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Chương 1

NGÀNH KẾ TOÁN BẬC TCCN

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nâng cao chất lượng và đề tài nghiên cứu về chất lượng dạy học

ở bậc trung cấp chuyên nghiệp, giáo dục nghề nghiệp đã được thực hiện trong các năm gần đây như:

Nghiên cứu những vấn đề có liên quan đến công tác kiểm định chất lượng

với đề tài “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo đảm chất lượng đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp” của Trần Khánh Đức(1998) thông qua nghiên cứu

và thực nghiệm tại các cơ sở đào tạo, đã đề xuất việc ứng dụng các tiêu chí của ILO/ADB trong đánh giá các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục vào thực tiễn ở Việt Nam Trong đó, có sự thay đổi về nội dung và các tiêu chí đánh giá

Đề tài “Nghiên cứu đề xuất mô hình quản lý chất lượng đào tạo sau đại học ở Việt Nam” của Phan Văn Kha (2000) - Đề tài B99-52-37, Hà Nội đã đề cập đến

những tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục và giáo dục sau đại học áp dụng vào thực tiễn Việt Nam

Tác phẩm “Giáo dục kỹ thuật – nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực” của

Trần Khánh Đức (2002) đã đề cập đến một số vấn đề liên quan đến chất lượng và

đánh giá chất lượng TCCN và Đào tạo nghề

Đề tài “Phát triển lao động kỹ thuật ở Việt Nam giai đoạn 2001 -2010” của

Đỗ Minh Cương (2004) đã cho thấy rõ nét về thực trạng lao động kỹ thuật ở Việt Nam và đề xuất một số giải pháp phát triển lao động ở Việt Nam đến năm 2010

Tác phẩm “Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường,toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế”- Đề tài KX 05-10 – Do

trạng nguồn lao động kỹ thuật ở các trình độ khác nhau, phân tích các mặt mạnh, mặt yếu so với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực để CNH, HĐH Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp và chính sách trong đào tạo nguồn nhân lực trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

Đề tài “Các giải pháp tăng cường mối quan hệ giữa đào tạo với sử dụng nhân lực trình độ TCCN ở Việt Nam” - Đề tài B2003- 52 -TĐ50 của Phan Văn Kha

(2006) đã đề cập đến cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng nhân lực Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp tăng cường mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng nhân lực có trình độ TCCN ở Việt Nam

Tác phẩm “Một số vấn đề lý luận giáo dục chuyên nghiệp và đổi mới phương pháp dạy học” của Nguyễn Quang Hùynh (2006) đã trình bày một số vấn đề về lý

luận giáo dục chuyên nghiệp, đồng thời phân tích, tổng hợp những thông tin hiện đại về đổi mới phương pháp dạy học trong các trường chuyên nghiệp

1.2 Một số khái niệm và phạm trù cơ bản

1.2.1 Giáo dục

Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc trưng của xã hội loài người Giáo dục nảy sinh cùng với xã hội loài người, trở thành một chức năng sinh hoạt không thể thiếu được và không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của xã hội GD là một bộ phận của quá trình tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội, một trong những nhân tố quan trọng nhất thúc đẩy xã hội phát triển về mọi mặt

Giáo dục mang tính lịch sử cụ thể, tính chất, mục đích, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp và tổ chức GD biến đổi theo các giai đoạn phát triển của xã hội, theo các chế độ chính trị - kinh tế của xã hội

1.2.2 Đào tạo

Đào tạo là quá trình tác động đến một con người nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người

Về cơ bản, đào tạo là giảng dạy và học tập trong nhà trường, gắn với giáo dục đạo đức, nhân cách Kết quả và trình độ được đào tạo (trình độ học vấn) của một người còn do việc tự đào tạo của người đó thể hiện ra ở việc tự học và tham gia các hoạt động xã hội, lao động sản xuất, tự rút kinh nghiệm của người đó quyết định Chỉ khi nào quá trình đào tạo được biến thành quá trình tự đào tạo một cách tích cực, tự giác thì việc đào tạo mới có hiệu quả cao Tuỳ theo tính chất chuẩn bị cho cuộc sống và cho lao động, người ta phân biệt đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề nghiệp Hai loại này gắn bó và hỗ trợ cho nhau với những nội dung do các đòi hỏi của sản xuất, của các quan hệ xã hội, của tình trạng khoa học, kĩ thuật và văn hoá của đất nước

1.2.3 Quá trình dạy học

Các nhà sư phạm hiện đại định nghĩa Quá trình dạy học là sự phối hợp

thống nhất các hoạt động của thầy với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực của trò nhằm làm cho trò đạt được mục đích dạy học Như vậy QTDH bao gồm DẠY và HỌC cùng tồn tại và phát triển song song

Dạy là quá trình truyền đạt và điều khiển sự học của học viên; có nghĩa là

điều khiển tối ưu hóa hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực và sáng tạo của học viên trong việc nhận thức đúng các khái niệm khoa học cũng như hình thành nhân cách phát triển toàn diện của học viên

Học là quá trình lĩnh hội và tự điều khiển tối ưu sự chiếm lĩnh các khái niệm

khoa học, hình thành cấu trúc tâm lý mới, tái tạo các khái niệm, nắm vững bản chất của khái niệm để từ đó sáng tạo ra những ý tưởng sâu sắc và phong phú

Dạy học là hình thức đặc biệt của giáo dục nghĩa rộng

- Diễn ra theo một qui trình có chủ đích, có kế hoạch

- Có sự phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học nhằm đạt được

mục tiêu

Hệ thống trong dạy học bao gồm các thành tố sau:

- Cấu trúc: bao gồm các yếu tố cấu thành - Người dạy, người học, môi trường

- Hành vi: Các hoạt động tác động qua lại giữa các yếu tố: dạy – học

- Sự kết nối: mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ thống

Có thể biểu diễn hệ thống bằng sơ đồ sau:

Môi trường

Nội dung

Hình 1.1 Sơ đồ cấu trúc 4 yếu tố dạy học

Theo thuyết hệ thống, QTDH với tư cách như một hệ thống gồm có nhiều thành tố, giáo viên với hoạt động dạy, học sinh với hoạt động học, nội dung, chương trình, phương tiện Trong đó GV và hoạt động dạy, HS và hoạt động học là những thành tố cơ bản nhất Không có hai thành tố này, đặc biệt là không có người học với hoạt động học thì không thể có quá trình dạy học

Tuy nhiên để cho sự tác động qua lại của hai thành tố cơ bản trên đạt được hiệu quả như mong muốn thì không thể không kể đến thành tố môi trường Môi trường trong hệ thống dạy học ở đây được hiểu đó là nội dung, chương trình và phương tiện dạy học

Trong mối quan hệ dạy – học trong QTDH, GV đóng vai trò chủ đạo với tư cách là chủ thể tác động sư phạm, HS không chỉ là đối tượng chịu sự tác động sư phạm đó mà còn là chủ thể nhận thức, chủ thể của hoạt động học tập Chỉ khi nào

thực sự là chủ thể nhận thức thì HS mới tiếp thu một cách có ý thức và có hiệu quả

sự tác động sư phạm Vai trò chủ thể nhận thức đòi hỏi học sinh phải tự giác, tích

cực, độc lập trong hoạt động học tập của mình

1.2.4 Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học bao gồm: phương pháp dạy và phương pháp học, chúng là hai hoạt động khác nhau về đối tượng nhưng lại thống nhất với nhau về mục đích; chúng tác động qua lại với nhau và là hai mặt của QTDH Trong sự thống nhất này, PPDH giữ vai trò chỉ đạo, còn phương pháp học có tính độc lập tương đối, nhưng lại chịu sự chỉ đạo và chi phối của phương pháp dạy và nó có ảnh hưởng ngược lại đối với phương pháp dạy

1.2.5 Giáo dục Trung cấp chuyên nghiệp

Luật Giáo dục ban hành năm 2005 đã xác định Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) bao gồm trung học chuyên nghiệp và dạy nghề thực hành Mục tiêu của GDNN là đào tạo người lao động có kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp ở các trình độ khác nhau, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỉ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng tìm việc làm, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh Giáo dục TCCN được thực hiện từ ba đến bốn năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, từ một đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông Giáo dục TCCN nhằm đào tạo kĩ thuật viên, nhân viên nghiệp vụ có kiến thức và kĩ năng nghề nghiệp ở trình độ trung cấp

1.2.6 Chất lượng:

Hiện nay, chất lượng là mối quan tâm hàng đầu của mọi tổ chức mà không chỉ riêng nhà giáo dục và đào tạo Chất lượng là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của một tổ chức Chất lượng là một vấn đề rất trừu tượng, không ai nhìn thấy được và cảm nhận được nó một cách trực tiếp bằng các giác quan của mình, không thể đo lường bằng những công cụ đo thông thường

Tuy nhiên, trên thực tế ai cũng công nhận vai trò quan trọng của chất lượng, nhưng đang có nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí trái ngược về chất lượng và quản

lý chất lượng đào tạo nhân lực, trong đó có GDNN

Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (sự việc),

hiện tượng làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật (sự việc) khác (Từ điển tiếng Việt phổ thông)

Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu

người sử dụng (Tiêu chuẩn Pháp NF X 50 - 109)

Chất lượng là khả năng thỏa mãn nhu cầu của thị trường với chi phí thấp nhất

(Kaoru Ishikawa)

Chất lượng theo quan niệm tuyệt đối:

 Chất lượng được hiểu là sự xuất chúng, tuyệt vời, ưu tú, xuất sắc, sự hoàn hảo, sự thích hợp, phù hợp, sự thể hiện giá trị, sự biến đổi về chất (Harvey & Green, 1993)

 Chất lượng là mức hoàn thiện, đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ liệu, các thông số cơ bản của một sự việc, sự vật nào đó (Oxford Pocket Dictionnary)

 Chất lượng tuyệt đối là cái hầu hết chúng ta đều mong muốn đạt tới

nhưng rất khó có thể đạt được

Chất lượng theo quan niệm tương đối:

 Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu người sử dụng (Theo tiêu chuẩn Pháp NFX 50)

 Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thoả mãn những nhu cầu đã đề

ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn (Tiêu chuẩn Quốc tế – ISO – 9000)

 Theo quan niệm này thì một sản phẩm/ dịch vụ/ quá trình được xem là

có chất lượng khi nó đáp ứng được các mong muốn do người sản xuất định ra và các nhu cầu mà người sử dụng đòi hỏi Chất lượng vừa

mang tính chủ quan của người đánh giá, vừa thay đổi theo thời gian, không gian và điều kiện sử dụng

Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn (TCVN ISO 8402)

Theo các quan điểm quản lý chất lượng tổng thể ( Total Quality TQM) và tiêu chuẩn chất lượng ISO-9000, phiên bản năm 2000 thì chất lượng là sự thoả mãn nhu cầu của khách hàng Chất lượng được đảm bảo và đánh giá theo một quá trình, từ đầu vào - đến quá trình - đầu ra

Management-Những quan niệm về chất lượng nêu trên được áp dụng cho những ngành sản xuất và dịch vụ, xuất phát từ 4 cách tiếp cận khác nhau:

 Cách thứ nhất: Chất lượng của sản phẩm/ dịch vụ hay quá trình được xem xét như là thuộc tính, bản chất, tính chất và đặc trưng của chúng

 Cách thứ hai: Chất lượng được xem xét trên cơ sở mối quan hệ (sự phù hợp) giữa đặc tính, tiềm năng của sản phẩm/ dịch vụ hay quá trình với nhu cầu của thị trường, của khách hàng

 Cách thứ ba: Quan niệm cho rằng chất lượng được đánh giá qua mức độ trùng khớp với mục tiêu định sẵn chỉ phù hợp trong điều kiện mục tiêu được thiết kế chuẩn xác ,đáp ứng được nhu cầu của xã hội

 Cách thứ tư: Đánh giá chất lượng thông qua việc đánh giá chất lượng các

điều kiện đảm bảo chất lượng

1.2.7 Chất lượng đào tạo:

Nhiều học giả đã cố gắng lý giải chất lượng đào tạo thông qua các điều kiện bảo đảm chất lượng Trên thực tế những năm gần đây, các đề tài nghiên cứu khoa học, các đề án, đều sử dụng quan niệm này để đánh giá chất lượng quá trình đào tạo

Theo GS.TSKH Nguyễn Minh Đường, với quan điểm thị trường, chất lượng

đào tạo có thể được hiểu theo quan niệm tương đối với khái niệm như sau: “Chất

lượng đào tạo là mức độ đạt được so với mục tiêu đào tạo được đề ra nhằm thỏa mãn yêu cầu của khách hàng” [13, trang 114]

Hình 1.2: Quá trình đào tạo 1

“Khách hàng” trong lĩnh vực đào tạo nhân lực:

Trong đào tạo nhân lực, có thể phân loại khách hàng như sau:

1) Người học và cha mẹ học sinh: khách hàng bên ngoài thứ nhất (K1)

2) Các chủ doanh nghiệp: khách hàng bên ngoài thứ hai (K2)

3) Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương: khách hàng bên ngoài thứ ba (K3) 4) Giáo viên và cán bộ công nhân viên của chính các cơ sở đào tạo: khách hàng bên trong (K4)

Chất lượng đào tạo trong cơ chế thị trường vừa có tính tương đối vừa có tính giai đoạn và tính đa cấp

- Tính tương đối được thể hiện ở chỗ khi đánh giá chất lượng phải đối chiếu,

so sánh với một thước đo nào đó thường được gọi là chuẩn

- Tính giai đoạn được thể hiện nó sẽ thay đổi theo nhu cầu của khách hàng,

theo các tiến bộ khoa học công nghệ hoặc khi thực hiện các điều kiện để đào tạo được nâng cấp

- Tính đa cấp thể hiện đào tạo phải đáp ứng được nhu cầu các loại khách

hàng, do vậy cần có một hệ thống chuẩn đo lường với nhiều cấp độ khác nhau: chuẩn quốc tế, chuẩn quốc gia, chuẩn địa phương

1.3 Đặc điểm của quá trình dạy học ở bậc TCCN

1.3.1 Quá trình dạy và học ở bậc TCCN mang tính đặc thù

QTDH là một quá trình tổng hợp; chủ yếu là sự tương tác một cách giải chứng

và hệ thống giữa quá trình dạy và quá trình học, trong đó quá trình dạy giữ vai trò chủ đạo, chi phối quá trình học, còn quá trình học là quá trình tương tác một cách tích cực, tự lực và tự giác nhằm hoàn thành nhiệm vụ dạy học và đạt mục đích của dạy học

QTDH trong GDNN là một quá trình sư phạm mang tính đặc thù, nó tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm các nhân tố cơ bản như mục đích, nhiệm vụ dạy học, chương trình, nội dung, phương pháp, phương tiện, kết quả dạy học v.v Mối quan hệ giữa dạy và học được thể hiện với hai thành tố trung tâm của QTDH là hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò QTDH trong GDNN với những điều kiện sư phạm nhất định Trong nhận thức của HS còn chứa đựng các khâu củng cố, kiểm tra, đánh giá kết quả nhận biết tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp và nó thể hiện qua quy luật lĩnh hội của người học là sự lĩnh hội theo con đường xoắn ốc mở rộng và phát triển

Sự nhận thức từ thực tiễn được hệ thống và khái quát bằng lý luận để nâng cao trình độ nhận thức và trở về thực tiễn để kiểm chứng, củng cố và tiếp nối qua lý

luận để nâng cao trở thành những kỹ năng nghề nghiệp cơ bản

Mối quan hệ giữa dạy và học của QTDH ở bậc TCCN bao gồm hai quá trình dạy và học nhưng điểm khác biệt là bên cạnh việc dạy lý thuyết có dạy thực hành

mà phần dạy thực hành là trọng tâm

Ở bậc học TCCN, dạy lý thuyết để làm cơ sở và cơ bản để định hướng cho việc dạy thực hành hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho người học Do đó lý luận dạy học ở bậc học TCCN là một bộ phận của giáo dục học chuyên nghiên cứu những vấn đề liên quan đến giảng dạy và học tập bậc TCCN

Khi nghiên cứu về lý luận dạy học ở bậc TCCN, không chỉ xem xét hoạt động dạy của GV mà còn phải nghiên cứu xem HS tiếp thu nội dung giảng dạy bằng cách nào và những tác động của GV làm ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của

HS

QTDH ở bậc học TCCN được vận động tương tác với nhau trong một điều kiện môi trường nhất định và có hệ thống những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo để thực hiện các thao tác thực hành nghề và sử dụng dụng cụ và phương tiện sản xuất hiện đại; phải đạt được trình độ sản xuất thành thạo, những kinh nghiệm công tác trong việc hợp lý hóa và phát huy tính tích cực, tự lực sáng tạo, sẵn sàng tham gia tích cực vào hoạt động sản xuất của xã hội

Dạy học ở Bậc TCCN luôn gắn với việc ứng dụng kỹ thuật, công nghệ trong việc thực hành cho từng ngành nghề đào tạo Ðiều này nói lên sự phát triển của kỹ thuật và công nghệ kéo theo sự đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để nâng cao hiệu quả chất lượng đào tạo

1.3.2 Phương pháp dạy học ở Bậc TCCN

Trong QTDH, thông qua PPDH, GV phải truyền đạt cho HS về thái độ tác phong, kỷ luật, kỹ thuật và năng suất lao động Ðặc điểm này nhấn mạnh đến tác động giáo dục mang tính đặc thù trong GDNN Việc dạy học trong GDNN không chỉ thể hiện mối quan hệ giữa mục đích, nội dung, phương pháp mà còn có tác động đến người học về mặt tinh thần, thái độ và tính trách nhiệm với lao động nghề nghiệp

PPDH ở Bậc TCCN luôn gắn liền với các trang thiết bị và phương tiện dạy học hiện đại Nếu không có trang thiết bị và phương tiện thì phương pháp cũng không thể tiến hành được Ðặc điểm này đòi hỏi người giáo viên phải quan tâm đến trang thiết bị thực hành, thực tập một cách đồng bộ và sử dụng các phương tiện dạy học nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Ở Bậc học TCCN giải pháp quan trọng nhất để HS nắm vững tay nghề là HS phải trực tiếp luyện tập thực hành tại xưởng Kỹ năng, kỹ xảo chỉ được hình thành

sau nhiều lần luyện tập PPDH trong luyện tập thực hành nhằm thực hiện nhiệm vụ rèn luyện tay nghề nhằm tạo ra thói quen nghề nghiệp tốt cho HS Do đó, GV phải biết phối hợp nhiều phương pháp và khi chọn PPDH cần chú ý đến tâm lý lứa tuổi, điều kiện của từng học sinh ở Bậc học TCCN

1.4 Tính thống nhất giữa lý thuyết và thực hành ở bậc học TCCN

Ðặc trưng của QTDH trong ở Bậc TCCN là sự thống nhất hữu cơ giữa quá trình dạy lý thuyết và thực hành Ðây là sự tác động qua lại đa dạng của hoạt động dạy và hoạt động học nhằm tối ưu hóa QTDH

Lý thuyết là sự phản ánh từ những thực tiễn kỹ thuật được khái quát, hệ thống các khái niệm trong lĩnh vực chuyên môn nhất định Hệ thống các khái niệm trong lĩnh vực kỹ thuật được liên kết với nhau theo những quy luật nhất định và nó phản ánh logic của các mối quan hệ thông qua các biểu tượng của những khái niệm đã được trừu tượng hóa bằng các ký hiệu, quy ước, sơ đồ biểu diễn v.v

Quá trình lĩnh hội các quy luật, các nguyên lý môn lý thuyết trong GDNN cũng góp phần hình thành và phát triển các năng lực nhận thức kỹ thuật, tư duy kỹ thuật Do vậy đặc điểm cơ bản của QTDH ở Bậc TCCN là quá trình hình thành và củng cố những tri thức lý thuyết nghề nghiệp một cách vững chắc và đồng thời phát triển về mặt tư duy kỹ thuật trong mối tương tác giải chứng nhằm phát triển năng lực nhận thức và năng lực hành động hướng HS vào nhu cầu và hứng thú trong việc ứng dụng, vận dụng các nguyên lý, các quy trình vào thực tiễn học tập rèn luyện giúp cho HS hướng đến việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong luyện tập thực hành Thực hành ở Bậc TCCN là quá trình hình thành kỹ năng, kỹ xảo và thói quen nghề nghiệp cho học sinh Qua đó, làm sáng tỏ hơn về lý thuyết chuyên môn và hình thành cho học sinh thói quen đào sâu những kiến thức kỹ thuật chuyên môn, phát huy việc tự bồi dưỡng phát triển năng lực tư duy kỹ thuật

Trong quá trình giảng dạy ở Bậc TCCN bao giờ cũng diễn ra một cách thống nhất và giải chứng giữa lý thuyết và thực hành nghề và thực tiễn hoạt động nghề

nội dung phải hướng vào mục tiêu rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo Dựa trên cơ sở thực tiễn lao động, hình thức tổ chức hướng dẫn, kiểm tra đánh giá, đòi hỏi phải được thực hiện một cách khoa học, hệ thống, phong phú, linh hoạt để hình thành kỹ năng,

kỹ xảo một cách vững chắc

1.5 Nội dung chương trình dạy học ngành kế toán ở Bậc TCCN

Chương trình cung cấp cho học sinh kiến thức lý thuyết, kỹ năng thực hành nghề nghiệp trình độ trung cấp chuyên nghiệp Học sinh có khả năng làm kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh dịch vụ, các tổ chức xã hội, các cơ quan hành chính sự nghiệp, các ngân hàng nhà nước và ngân hàng cổ phần thương mại, đồng thời có khả năng học liên thông lên các trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội Chương trình này đảm bảo tính liên thông với chương trình đào tạo cử nhân ngành kế toán hoặc các ngành tương đương thuộc khối kinh tế

Chương trình được cấu trúc từ các học phần thuộc các khối kiến thức, kỹ năng gồm: khối kiến thức các môn chung; khối kiến thức, kỹ năng các môn cơ sở và chuyên môn với các nội dung cụ thể như: nguyên lý kế toán, kế toán doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh dịch vụ, thống kê doanh nghiệp, tài chính doanh nghiệp để vận dụng vào công tác kế toán như: Lập, kiểm tra, phân loại, xử lý chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán tổng hợp và sổ kế toán chi tiết, lập báo cáo tài chính và báo cáo thuế của doanh nghiệp, lập kế hoạch tài chính cũng như kiểm tra công tác kế toán tài chính của doanh nghiệp…

1.6 Vai trò của kế toán trong doanh nghiệp

Trong mỗi công ty, phần tài chính vận động trong nội tại, với chính phủ, với các doanh nghiệp với nhau Tài chính doanh nghiệp biểu hiện sự vận động dich chuyển các luồn giá trị phục vụ trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của

Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính gắn liền với viêc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp để phục vụ cho yêu cầu sản xuất của doanh nghiệp Trong đó, bộ máy kế toán sẽ điều hành toàn bộ hoạt động tài chính doanh nghiệp

Vai trò của tài chính doanh nghiệp và bộ máy kế toán trong mỗi công ty là rất quan trọng, nó tồn tại và tuân theo quy luật khách quan, tài chính doanh nghiệp

và bộ máy kế toán còn bị chi phối bởi các mục tiêu và phương hướng kinh doanh của doanh nghiệp

Theo các chuyên gia tài chính của Oracle, tập đoàn viễn thông lớn của châu Âu thì

bộ máy kế toán của Oracle nói riêng và của các công ty khác nói chung sẽ có tác dụng huy động khai thác nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu kinh doanh, tổ chức sử dụng vốn có hiệu quả nhất của doanh nghiệp

Bộ máy kế toán sẽ xác định đúng nhu cầu cần huy động vốn, lựa chọn nguồn tài trợ, lựa chọn phương tức đòn bẩy kinh doanh để huy động vốn, để nguồn vốn bảo toàn và phát triển, nâng cao thu nhập của công ty

Vai trò kích thích và điều tiết hoạt động kinh doanh là vai trò quan trọng nhất của tài chính doanh nghiệp và bộ máy kế toán vì nó thực hiện được mục tiêu công

cụ quản lý kinh doanh

Giúp cho doanh nghiệp theo dõi thường xuyên tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của mình: Quá trình sản xuất, theo dõi thị trường… Nhờ đó, người quản lý điều hành trôi chảy các hoạt động, quản lý hiệu quả, kiểm soát nội bộ tốt

Kế toán có vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp Cung cấp tài liệu cho doanh nghiệp làm cơ sở hoạch định chương trình hành động cho từng giai đoan từng thời kỳ nhờ đó người quản lý tính được hiệu quả công việc, vạch ra hướng hoạt động cho tương lai

• Giúp người quản lý điều hoà tình hình tài chính của doanh nghiệp

• Là cơ sở pháp lý để giải quyết tranh tụng khiếu tố, với tư cách là bằng chứng về hành vi thương mại

• Cơ sở đảm bảo vững chắc trong sự giao dịch buôn bán

• Là cơ sở cho người quản lý ra các quyết định phù hợp: Quản lý hạ giá thành, quản lý doanh nghiệp kịp thời

• Cung cấp cho doanh nghiệp một kết quả tài chính rõ ràng và chính xác

Tại các doanh nghiệp lớn đặc biệt là các doanh nghiệp của Mỹ, giờ đây người

ta coi rằng nhà quản lý doanh nghiệp hiểu biết về kế toán dĩ nhiên là không phải để

tự mình làm lấy các công việc lập sổ sách mà là để kiểm tra lại tính chính xác của những thông tin được thuộc cấp báo cáo, phục vụ cho việc đều hành và ra quyết định hiệu quả trong công việc sản xuất kinh doanh Do đó thông tin kế toán là rất cần thiết cho nhà quản trị đề ra các chiến lược và quyết định kinh doanh Vì vậy nếu thông tin kế toán sai lệch sẽ dẫn đến các quyết định của nhà quản trị không phù hợp, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng khó khăn Chính vì lẽ đó, một bộ máy kế toán mạnh, sổ sách kế toán rõ ràng, phân tích thấu đáo sẽ giúp cho người điều hành đưa ra các quyết định kinh doanh đạt hiệu quả Mặt khác sổ sách rõ ràng thì việc quyết toán về thuế đối với cơ quan chức năng sẽ mau lẹ, giúp tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện tốt cho hoạt động sản xuất kinh doanh

Tùy theo quy mô và lĩnh vực hoạt động, phòng kế toán có thể chia ra làm các bộ phận kế toán công nợ và thanh toán, kế toán nguyên liệu vật liệu, kế toán giá thành, kế toán lổng hợp, kế toán quản trị để thực hiện các công việc :

 Kiểm tra, phân loại, xử lý các chứng từ kế toán như: chứng từ thu, chi, chứng từ nhập, xuất hàng hoá,…

 Lập các báo cáo kế toán như: bảng cân đối kế toán, bảng kết quả kinh doanh… theo đúng quy định hiện hành;

 Phân tích tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp;

 Làm các nghiệp vụ: điều tra nghiên cứu thị trường, quảng cáo, mua bán vật tư hàng hoá

 Tham mưu cho lãnh đạo doanh nghiệp những ý kiến cải tiến để công tác

kế toán và công tác quản lý tài chính của doanh nghiệp đúng pháp luật

1.7 Nội dung và vị trí môn kế toán tài chính trong chương trình đào tạo ngành

- Kiến thức:

+ Vận dụng được các kiến thức đã học về kế toán tài chính trong việc thực hiện nghiệp vụ kế toán được giao

+ Thực hiện được các nội dung về nghiệp vụ kế toán doanh nghiệp

+ Vận dụng được các kiến thức kế toán đã học vào ứng dụng các phần mềm kế toán

- Kỹ năng:

+ Lập được chứng từ, kiểm tra, phân loại, xử lý chứng từ kế toán;

+ Sử dụng được chứng từ kế toán trong ghi sổ kế toán chi tiết và tổng hợp;

+ Lập được các báo cáo tài chính theo quy định

+ Sử dụng được 2 đến 3 phần mềm kế toán vào thực tiễn công tác kế toán

+ Kiểm tra được công tác kế toán tài chính trong doanh nghiệp

- Thái độ:

+ Tuân thủ các chế độ kế toán tài chính do Nhà nước ban hành

người học sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm kiếm việc làm tại các doanh nghiệp

1.7.2 Nội dung môn học

Chương 1: Tổ chức công tác kế toán tài chính trong Doanh nghiệp

 Vai trò nhiệm vụ của kế toán trong các doanh nghiệp

 Nội dung của công tác kế toán doanh nghiệp

 Tổ chức công tác kế toán doanh nghiệp

Chương 2: Kế toán vốn bằng tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn

 Kế toán vốn bằng tiền

 Khái niệm và nguyên tắc kế toán

 Kế toán tiền mặt

 Kế toán tiền gửi ngân hàng

 Kế toán tiền đang chuyển

 Kế toán các khoản đầu tư tài chính

 Khái niệm và nguyên tắc kế toán

 Kế toán đầu tư chứng khoán ngắn hạn

 Kế toán đầu tư ngắn hạn khác

 Kế toán dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn

 Kế toán đầu tư vào công ty liên kết

 Kế toán đầu tư liên doanh dài hạn

 Kế toán đầu tư dài hạn khác

 Kế toán dự phòng giảm giá đầu tư tài chính ngắn và dài hạn

Chương 3:Kế toán các khoản phải thu và các khoản ứng trước

 Kế toán các khoản phải thu

 Khái niệm và nguyên tắc kế toán

 Kế toán phải thu của khách hàng

 Kế toán thuế GTGT được khấu trừ

 Kế toán phải thu nội bộ

 Kế toán các khoản phải thu khác

 Kế toán dự phòng phải thu khó đòi

 Kế toán các khoản ứng trước

 Kế toán tạm ứng

 Kế toán các khoản cầm cố, ký quỹ, ký cược Kế toán chi phí trả trước

Chương 4: Kế toán vật liệu và công cụ, dụng cụ

 Khái niệm, nhiệm vụ của kế toán vật liệu, công cụ dụng cụ

 Phân loại, nguyên tắc và phương pháp tính giá vật liệu, công cụ dụng cụ

 Kế toán chi tiết nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ

 Kế toán tổng hợp nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ theo phương pháp kê khai thường xuyên

 Phương pháp hạch toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ theo phương pháp kiểm kê định kỳ

 Kế toán kiểm kê đánh giá lại nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ

 Kế toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Chương 5:Kế toán Tài sản cố định, Bất động sản đầu tư và đầu tư dài hạn

 Khái quát về TSCĐ

 Phân loại và đánh giá TSCĐ

 Kế toán tăng giảm TSCĐ

 Kế toán TSCĐ đi thuê và cho thuê

 Kế toán bất động sản đầu tư

 Kế toán khấu hao TSCĐ

 Kế toán sửa chữa, nâng cấp TSCĐ và đầu tư XDCB

 Kế toán tài sản thuế thu nhập hoãn lại liên quan đến tài sản cố định và bất động

Chương 6: Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương

 Ý nghĩa nhiệm vụ của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương

 Hình thức tiền lương, quỹ lương và các khoản trích theo lương

 Kế toán tổng hợp tiền lương và các khoản trích theo lương

 Phương pháp xây dựng bảng phân bổ tiền lương và BHXH

Chương 7: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

 Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

 Kế toán chi phí sản xuất theo phương pháp kê khai thường xuyên

 Kế toán chi phí sản xuất theo phương pháp kiểm kê định kỳ

 Kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm ở các loại hình doanh nghiệp chủ yếu

Chương 8: Kế toán thành phẩm, bán hàng, xác định kết quả

 Tổng quan về kế toán thành phẩm, bán hàng hoá, chi phí và xác định kết quả

hoạt động

 Kế toán thành phẩm

 Kế toán tiêu thụ thành phẩm

 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

 Kế toán kết quả hoạt động

Chương 9:Kế toán các khoản phải trả và nguồn vốn chủ sở hữu

 Kế toán nguồn vốn chủ sở hữu

 Kế toán các khoản phải trả người bán

 Kế toán chi phí phải trả

 Kế toán phải trả nội bộ

 Kế toán các khoản phải trả khác

 Kế toán quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm

 Kế toán các khoản dự phòng phải trả

Chương 10: Kế toán thương mại

- Kế toán thương mại

- Kế toán quá trình mua hàng hóa

- Kế toán chi phí mua hàng hóa

- Kế toán quá trình bán hàng

Chương 11: Kế toán thuế

- Tổng quan về kế toán thuế

- Kế toán thuế được khấu trừ

- Kế toán thuế phải nộp nhà nước

- Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp

- Kế toán tài sản thuế thu nhập hoãn lại

- Kế toán tài sản thuế thu nhập hoãn lại phải trả

Chương 12: Kế toán kinh doanh dịch vụ và kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa

- Tổng quan kế toán kinh doanh dịch vụ và kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa

- Kế toán kinh doanh nhà hàng khách sạn

- Kế toán kinh doanh du lịch

- Kế toán dịch vụ tư vấn

- Kế toán xuất nhập khẩu trực tiếp

- Kế toán nhập khẩu ủy thác

Chương 13: Sổ sách chứng từ kế toán , Báo cáo tài chính

 Khái niệm, tác dụng, yêu cầu báo cáo tài chính

 Hệ thống báo cáo tài chính

1.8 Mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng lao động ở Bậc TCCN

1.8.1 Chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN

Chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN là thành quả của quá trình tổng hợp của 4 yếu tố: đầu vào, quá trình đào tạo, đầu ra và kết quả đào tạo Trong bốn yếu tố này,

ba yếu tố đầu tiên (đầu vào, quá trình đào tạo, đầu ra) sẽ quyết định kết quả đào tạo

và yếu tố cuối cùng (kết quả đào tạo) sẽ quyết định hiệu quả sử dụng đào tạo

1.8.2 Chất lượng sản phẩm của Bậc học TCCN trong thị trường lao động

Trong các Hội thảo về lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, các chuyên gia trong nước,

ngoài nước hay nói đến khái niệm "khách hàng" của nhà trường, có thể phân loại

khách hàng như sau:

- Người học và cha mẹ học sinh - khách hàng bên ngoài đầu tiên

-Các chủ doanh nghiệp - khách hàng bên ngoài thứ hai

Doanh nghiệp mua (nhận) hàng hoá sức lao động của nhà trường để tăng cường năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Trong trường hợp này sản phẩm

Đầu vào Các hoạt

- Dịch vụ

- Nhận thức của học sinh (kiến thức, kỹ năng, thái độ)

- Tỷ lệ tốt nghiệp

- Sự tham gia vào công việc làm

- Mức thu nhập

hàng hố sức lao động đã thoả mãn nhu cầu đầu tư của DN Doanh nghiệp nhận sản phẩm Sức lao động ở đâu: cĩ thể tại trường, cĩ thể tại doanh nghiệp, tại hội chợ việc làm, tại cơ quan cung ứng lao động, nhưng tại doanh nghiệp là chủ yếu

Để cĩ thể lựa chọn nhân lực phù hợp với nhu cầu của các doanh nghiệp thì trong quan hệ với các trường, doanh nghiệp phải thực sự như một khách hàng: đặt hàng theo nhu cầu đầu tư, trả kinh phí cho việc mua sản phẩm - tiếp nhận sản phẩm

Sự phù hợp của GDNN với nhu cầu của thị trường và khách hàng được thể hiện qua nguyên tắc 3P sau đây:

Ở Bậc TCCN sản phẩm cĩ tốt đến đâu (hiệu năng/ tiềm năng của sản phẩm) nhưng giá quá cao hoặc được cung cấp vào những thời điểm khơng phù hợp thì khơng thể coi sản phẩm đĩ cĩ chất lượng Như vậy, muốn nâng cao chất lượng sản phẩm của Bậc TCCN không chỉ đáp ứng nhu cầu của DN về mặt số lượng mà còn đúng thời điểm và trong sự phù hợp nhất định Các chỉ tiêu cơ bản phản ánh sự phù hợp theo nhu cầu doanh nghiệp: Tỷ lệ HS tốt nghiệp cĩ

Sự phù hợp (Conformity)

Hiệu năngtiềm năng

Performance (Performance)

Thời điểm cung cấp

Punctuality (Punctuality)

Giá nhu cầu

Price

3 P

Hình 1.3: Nguyên tắc 3P

việc làm, trong đó có chú ý tới sau khi tốt nghiệp một thời gian bao lâu thì học sinh

có việc làm; Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp có việc làm đúng ngành nghề đào tạo; Sự thăng tiến trong nghề nghiệp của học sinh sau khi tốt nghiệp

1.8.3 Các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN Trong đó có các nhân tố vĩ mô như đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; quy định, quy chế của các Bộ chuyên ngành, các cấp quản lý địa phương tác động đáng

kể đến chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN

Chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN do nhiều nhân tố ảnh hưởng đến, chúng có quan

hệ giải chứng với nhau như:

- Mục tiêu, nội dung và phương pháp đào tạo

- Đội ngũ giáo viên

- Học sinh

- Cơ sở vật chất và phương tiện, thiết bị dạy học

- Công tác tổ chức, quản lý

- Kiểm tra, đánh giá

- Mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng lao động, giữa nhà trường và các doanh nghiệp

Trong phạm vi luận văn này tác giả chỉ đề cập đến những nhân tố chủ yếu trong lĩnh vực chuyên ngành Giáo dục học đã đi sâu nghiên cứu, đó là:

 Nội dung chương trình đào tạo

 Phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

 Đội ngũ giáo viên

 Học sinh

Đặc trưng của hệ thống TCCN hiện nay là đầu vào đa dạng Mặt khác, do ảnh hưởng của vấn đề nhận thức trong xã hội hiện nay về TCCN những học sinh không vào học được CĐ, ĐH mới vào học TCCN nên cũng ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo

Do đĩ, mỗi nhân tố ảnh hưởng nĩi trên đều đĩng một vai trị quan trọng trong việc tạo nên chất lượng ở Bậc TCCN, từ đầu vào, quá trình đào tạo và đầu ra Muốn nâng cao chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN, phải phân tích, làm rõ nội dung của từng nhân tố, tìm cách tác động vào chúng để phát huy cao nhất những mặt cĩ lợi và hạn chế tối đa các mặt bất lợi của các nhân tố nhằm mục đích cuối cùng là nâng cao chất lượng đào tạo Bậc TCCN.

Kết luận Chương 1

Ở Bậc TCCN sản phẩm cĩ tốt đến đâu (hiệu năng/ tiềm năng của sản phẩm) nhưng giá quá cao hoặc được cung cấp vào những thời điểm khơng phù hợp thì khơng thể coi sản phẩm đĩ cĩ chất lượng Như vậy, muốn nâng cao chất lượng sản phẩm của Bậc TCCN không chỉ đáp ứng nhu cầu của DN về mặt số lượng mà còn đúng thời điểm và trong sự phù hợp nhất định Các chỉ tiêu cơ bản phản ánh sự phù hợp theo nhu cầu doanh nghiệp: tỷ lệ HS tốt nghiệp cĩ việc làm, trong đĩ cĩ chú ý tới sau khi tốt nghiệp một thời gian bao lâu thì học sinh

cĩ việc làm; tỷ lệ học sinh tốt nghiệp cĩ việc làm đúng ngành nghề đào tạo; sự thăng tiến trong nghề nghiệp của học sinh sau khi tốt nghiệp

Muốn nâng cao chất lượng đào tạo ở Bậc TCCN, phải phân tích, làm rõ nội dung của từng nhân tố, tìm cách tác động vào chúng để phát huy cao nhất những mặt cĩ lợi và hạn chế tối đa các mặt bất lợi của các nhân tố nhằm mục đích cuối cùng là nâng cao chất lượng đào tạo Bậc TCCN

Đối với doanh nghiệp bộ máy kế tốn giữ vai trị quan trọng, điều hành tồn

bộ hoạt động tài chính doanh nghiệp, tồn tại theo quy luật khách quan Vì vậy nâng cao chất lượng đào tạo ngành kế tốn nĩi chung và nâng cao chất lượng dạy mơn kế tốn tài chính nĩi riêng là hết sức cần thiết

Từ cơ sở lý luận về ngành kế tốn, mơn học kế tốn tài chính, các vấn đề liên quan đến quá trình đào tạo ở Bậc TCCN là cơ sở để tác giả nghiên cứu thực trạng và

đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học mơn kế tốn tài chính ngành kế tốn bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN KẾ TOÁN TÀI CHÍNH NGÀNH KẾ TOÁN BẬC TCCN Ở TỈNH BÌNH DƯƠNG 2.1 Đặc điểm tình hình kinh tế xã hội tỉnh Bình Dương

Bình Dương là một trong những địa phương năng động trong kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài Tính đến tháng 10/2006, tỉnh đã có 1.285 dự án FDI với tổng số vốn 6 tỷ 507 triệu USD Năm 2007, tỉnh Bình Dương đặt mục tiêu thu hút trên 900 triệu USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tăng hơn 2,5 lần so với năm 2006 Năm

2009, Bình Dương có 13 khu công nghiệp đang hoạt động, trong đó nhiều khu công nghiệp đã cho thuê gần hết diện tích như Sóng Thần II, Đồng An, Tân Đông Hiệp

A, Việt Hương, Sóng Thần 1.Các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút 938

dự án đầu tư, trong đó có 613 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn 3,483 triệu USD và 225 dự án đầu tư trong nước có số vốn 2.656 tỉ đồng

Quy hoạch phát triển các KCN Bình Dương đến năm 2015: KCN Thới Hòa 200

ha, KCN Mỹ Phước II 890 ha, KCN Rạch Bắp 278 ha, KCN Khánh Bình 612 ha, KCN Nam Tân Uyên 360 ha, KCN Liên hợp Công nghiệp đô thị Đông Nam Á 4.196 ha, KCN Bàu Bàng 1000 ha, KCN An Tây 300 ha, KCN Tân Mỹ I 450 ha, KCN Tân Mỹ II 516 ha, KCN Vĩnh Tân 476 ha, KCN Tân Hiệp 220 ha, KCN Dầu

Tiến 270 ha, các cụm CN bổ sung 2.805 ha

2.2 Thực trạng dạy học ngành kế toán bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương

2.2.1 Tổ chức khảo sát

2.2.1.1 Mục đích khảo sát

Để khảo sát thực trạng và đánh giá chất lượng dạy học môn kế toán tài chính của học sinh ngành kế toán Bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương, tác giả đã tiến hành khảo sát nhằm các mục đích sau:

 Tìm hiểu thực trạng chất lượng dạy học môn kế toán tài chính của học sinh ngành kế toán Bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương

 Tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học môn kế toán tài chính của học sinh ngành kế toán Bậc TCCN nội dung chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, mối quan hệ giữa đào tạo và

sử dụng lao động sau khi tốt nghiệp

 Tìm hiểu thực trạng áp dụng các giải pháp hiện tại để nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính của học sinh ngành kế toán Bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương

2.2.1.2 Đối tượng khảo sát

Các cán bộ quản lý giáo dục được hỏi là các thầy Hiệu trưởng, Hiệu Phó, cán bộ lãnh đạo phòng, ban chức năng của các trường có đào tạo ngành kế toán Bậc TCCN của tỉnh Bình Dương với số lượng là 23 phiếu (Số phiếu phát ra 25 phiếu) Các giáo viên được hỏi là các giáo viên giảng dạy môn kế toán tài chính bậc TCCN với số lượng 89 phiếu (số phiếu phát ra 100 phiếu)

Các cán bộ lãnh đạo doanh nghiệp được hỏi với số lượng 50 phiếu (số phiếu phát ra 50 phiếu)

Các học sinh đang học tại các trường Trung cấp Công nghiệp Bình Dương, Trường Trung cấp tài chính kế toán Bình Dương, trường trung cấp Bách khoa Bình Dương với số lượng là 287 phiếu.( Số phiếu phát ra 300 phiếu)

Các lao động ngành kế toán đang làm việc tại các doanh nghiệp trong KCN với số lượng là 233 phiếu Số phiếu phát ra 250 phiếu)

2.2.1.3 Nội dung và phương pháp khảo sát

Tác giả đã sử dụng kết hợp 05 loại mẫu phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản

lý, giáo viên, học sinh và người lao động, tác giả sử dụng phần mềm thống kê chuyên dùng để xử lý kết quả khảo sát

 Các mẫu phiếu hỏi để khảo sát

Tác giả thiết lập các mẫu phiếu hỏi ý kiến để có số liệu đánh giá thực trạng chất lượng dạy học môn kế toán tài chính đối với học sinh ngành kế toán Bậc TCCN ở tỉnh Bình Dương

- Nội dung phiếu hỏi ý kiến các cán bộ quản lý giáo dục

+ Mức độ phù hợp của nội dung đào tạo của chương trình môn kế toán tài chính so với yêu cầu của doanh nghiệp theo 5 mức: tốt – khá – trung bình – yếu - kém

+ Tải trọng giữa học lý thuyết và học thực hành, bài tập ứng dụng được chia theo ba mức độ:nặng – phù hợp – nhẹ

+ Thực trạng phương pháp dạy học tích cực đang được áp dụng tại trường với ba mức độ đề nghị: Thường xuyên – Đôi khi – Chưa có

+ Thực trạng đội ngũ giáo viên với các nội dung : Về năng lực chuyên môn

so với yêu cầu hiện tại , kỹ năng thực tiễn và tiếp cận công nghệ mới, năng lực sư phạm và tác phong nghề nghiệp với ba mức độ: Rất tốt – tốt – trung bình

+ Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị với ba mức độ: hiện đại – đầy dủ - thiếu

+ Ý kiến đề nghị về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN

- Nội dung phiếu hỏi ý kiến giáo viên

+ Trình độ chuyên môn của giáo viên:Tiến sỹ - Thạc sỹ- Cử nhân - Cử nhân cao đẳng

+ Thực trạng giáo viên có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm hoặc đã được đào tạo nghiệp vụ sư phạm: có 2 lựa chọn có - không

+ Thâm niên giảng dạy của giáo viên với các khoảng thời gian: Trên 10

năm; từ 5 – 10 năm; từ 3 – 5 năm; dưới 3 năm

+ Khả năng sử dụng tin học ứng dụng( tin học văn phòng, các phần mềm

ứng dụng soạn giáo án điện tử như powerpoint, flash,….) với 4 mức độ: Rất tốt - tốt

- bình thường - chưa tốt

+ Trình độ tiếng Anh tương đương: Trình độ A - Trình độ B - Trình độ C

+ Mức độ tra cứu tài liệu giảng dạy bằng tiếng nước ngoài có ba mức độ:Thường xuyên – Thỉnh thoảng - hiếm khi

+ Mức độ phù hợp của nội dung đào tạo của chương trình môn kế toán tài chính so với yêu cầu của doanh nghiệp theo 5 mức: tốt – khá – trung bình – yếu – kém

+ Tải trọng giữa học lý thuyết và học thực hành, bài tập ứng dụng được chia theo ba mức độ:nặng – phù hợp – nhẹ

+ Thực trạng phương pháp dạy học tích cực đang được áp dụng tại trường với ba mức độ đề nghị: Thường xuyên – Đôi khi – Chưa có

+ Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị với ba mức độ: hiện đại – đầy dủ - thiếu

+ Thực trạng về phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá môn kế toán tài chính với 3 lựa chọn: Phù hợp – chưa phù hợp – ý kiến khác

+ Ý kiến đề nghị về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán

tài chính ngành kế toán bậc TCCN

- Nội dung phiếu hỏi ý kiến học sinh

+ Mức độ phù hợp của nội dung đào tạo của chương trình môn kế toán tài chính so với yêu cầu của doanh nghiệp theo 5 mức: tốt – khá – trung bình – yếu – kém

+ Tải trọng giữa học lý thuyết và học thực hành, bài tập ứng dụng được chia theo ba mức độ:nặng – phù hợp – nhẹ

+ Thực trạng phương pháp dạy học tích cực đang được áp dụng tại trường với ba mức độ đề nghị: Thường xuyên – Đôi khi – Chưa có

+ Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị với ba mức độ: hiện đại – đầy

dủ - thiếu

+ Thực trạng về giáo viên giảng dạy môn kế toán tài chính về kiến thức chuyên môn; phương pháp giảng dạy dễ hiểu, linh hoạt; thái độ đứng lớp nhiệt tình với bốn mức độ: rất tốt – tốt – bình thường – không tốt

+ Ý kiến đề nghị về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài

chính ngành kế toán bậc TCCN

- Nội dung phiếu hỏi ý kiến người lao động

+ Mức độ phù hợp của nội dung đào tạo của chương trình môn kế toán tài chính so với yêu cầu của doanh nghiệp theo 5 mức: tốt – khá – trung bình – yếu – kém

+ Tải trọng giữa học lý thuyết và học thực hành, bài tập ứng dụng được chia theo ba mức độ:nặng – phù hợp – nhẹ

+ Thực trạng phương pháp dạy học tích cực đang được áp dụng tại trường với

ba mức độ đề nghị: Thường xuyên – Đôi khi – Chưa có

+ Thực trạng khó khăn sau khi tốt nghiệp và đi làm việc tại các doanh nghiệp hiện nay về trình độ tay nghề không đáp ứng được yêu cầu của công việc thực tế tại các doanh nghiệp; Chưa được làm quen với các số sách chứng từ và phần mềm kế toán ứng dụng với

2 lựa chọn: có - không

+ Ý kiến đề nghị về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN

- Nội dung phiếu hỏi ý kiến cán bộ quản lý doanh nghiệp

+Thực trạng về số lượng lao động chuyên ngành kế toán bậc TCCN làm việc

tại doanh nghiệp có ba lựa chọn: thừa – đủ - thiếu

+ Thực trạng chất lượng lao động ngành kế toán đang làm việc tại doanh nghiệp: tốt – khá – trung bình – yếu – kém

+ Thực trạng về giáo viên giảng dạy môn kế toán tài chính về kiến thức chuyên môn; phương pháp giảng dạy dễ hiểu, linh hoạt; thái độ đứng lớp nhiệt tình với bốn mức độ: rất tốt – tốt – bình thường – không tốt

+ Ý kiến đề nghị về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn kế toán tài chính ngành kế toán bậc TCCN

2.2.1 Thực trạng chất lượng về nội dung dạy học

2.2.1.1 Đánh giá của giáo viên về nội dung dạy học

Về kiến thức Về kỹ năng, tay nghề Về thái độ, tác phong nghề nghiệp

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ thể hiện mức độ phù hợp của nội dung đào tạo so với yêu cầu của

doanh nghiệp theo đánh giá của giáo viên

Bảng 2.1: Bảng số liệu thể hiện mức độ phù hợp của nội dung đào tạo so với yêu

cầu của doanh nghiệp theo đánh giá của giáo viên giảng dạy

độ và tác phong nghề nghiệp giáo viên đánh giá ở mức độ yếu và kém (69.7 %)

Bảng 2.2: Bảng số liệu thể hiện mức độ phù hợp về tải trọng học lý thuyết và

thực hành theo đánh giá của giáo viên

Bảng 2.3: Bảng số liệu thể hiện mức độ phù hợp của nội dung đào tạo so với yêu

cầu doanh nghiệp theo đánh giá của người lao động

Biểu đồ 2.3: Biểu đồ thể hiện mức độ phù hợp của nội dung đào tạo so với yêu cầu

doanh nghiệp theo đánh giá của người lao động

Về phía người lao động nhận định nội dung đào tạo môn KTTC phù hợp yêu cầu doanh nghiệp về kiến thức ở mức độ trung bình khá (76.4%); về kỹ năng tay nghề ở mức trung bình khá (74.7%); về thái độ và tác phong công nghiệp ở mức yếu kém (63.1%)

Bảng 2.4: Bảng số liệu thể hiện mức độ phù hợp về tải trọng học lý thuyết và thực hành theo đánh giá của người lao động

Từ các số liệu và biểu đồ 2.4 cho thấy người lao động nhận định tải trọng lý thuyết và thực hành của nội dung môn KTTC là chưa hợp lí Về tải trọng lý thuyết được

đánh giá là phù hợp (nặng 19.3 %, phù hợp 64.4%, nhẹ 16.3%) nhưng tải trọng thực hành quá nhẹ (nặng 17.6%, phù hợp 8.2 %, nhẹ 74.2%)

2.2.1.3 Đánh giá của học sinh về nội dung dạy học

Bảng 2.5: Bảng số liệu thể hiện mức độ phù hợp về tải trọng học lý thuyết và thực hành theo đánh giá của học sinh

Biểu đồ 2.5: Biểu đồ thể hiện mức độ phù hợp về tải trọng học

lý thuyết và thực hành theo đánh giá của học sinh

Nặng Phù hợp Nhẹ

Ý kiến của học sinh đang học ngành kế toán bậc TCCN cho rằng tải trọng lý thuyết môn KTTC trong nội dung chương trình học là phù hợp (nặng 8.4%, phù hợp 74.9 %, nhẹ 16.7%) Tuy nhiên về tải trọng thực hành học sinh đánh giá là quá nhẹ (nặng 3.1 %, phù hợp 11.1%, nhẹ 85.8%)

2.2.2 Thực trạng chất lượng về phương pháp dạy học

2.2.2.1 Ý kiến của giáo viên giảng dạy KTTC về phương pháp dạy học

Bảng 2.6 Bảng số liệu thể hiện mức độ sử dụng các nhóm phương pháp dạy học tích cực qua đánh giá của giáo viên

TT Các nhóm phương pháp dạy học tích

cực

Mức độ

Thưòng xuyên Đôi khi Chưa có

Nhìn vào biểu đồ cho thấy giáo viên dạy môn KTTC tại các trường trung cấp có

sử dụng các phương pháp dạy học tich cực Tuy nhiên chỉ sử dụng nhóm phương pháp 1, 2,3 và ở mức độ đôi khi, không thường xuyên, riêng nhóm phương pháp dạy học theo dự

án chưa được giáo viên sử dụng (Thường xuyên 7.9%, đôi khi 20,2 %, chưa có 71.9%)

Biểu đồ 2.6: Biểu đồ thể hiện mức độ sử dụng các nhóm phương pháp

dạy học tích cực qua đánh giá của giáo viên