SKKN Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 3 - 4 tuổi phát triển thẩm mỹ qua hoạt động nặn

Tuổi mầm non trẻ rất hứng thú và ham thích được hoạt động nặn nhất là việc sử dụng đất để nặn thành các đồ vật, con vật một sản phẩm mà trẻ yêu thích…chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, tr

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ 3 - 4 TUỔI PHÁT

TRIỂN THẨM MỸ QUA HOẠT ĐỘNG NẶN”

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

I.LỜI MỞ ĐẦU

Phát triển thẩm mỹ là 1 trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm non Với mỗi trẻ

em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, bởi nó chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi ngộ nghĩnh… Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai

Nội dung hoạt động tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói riêng trong trường mầm non là

có vai trò rất quan trọng để phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách

Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 3 tuổi, đây là giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp ( kỹ năng cầm bút, thao tác cắt, xé dán…còn vụng) Một mặt do trẻ mới rời gia đình đến lớp với cô với bạn, lúc này môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ, trẻ chưa có khái niệm về cái gì cụ thể Mặt khác vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít Trẻ chưa thể diễn đạt nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc Vì vậy hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động nặn chính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xung quanh Để tạo ra một sản phẩm đẹp trước hết trẻ phải hiểu về cái đó, có tình cảm với nó và có kỹ năng tạo ra nó, thì trẻ mới hoàn thành sản phẩm đó được Chính từ các hoạt động đó sẽ làm phát triển tình cảm thẩm mỹ của trẻ

Tuổi mầm non trẻ rất hứng thú và ham thích được hoạt động nặn nhất là việc sử dụng đất để nặn thành các đồ vật, con vật một sản phẩm mà trẻ yêu thích…chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp Chính sự quan trọng của hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói riêng đối với việc chăm sóc giáo dục trẻ mầm non mà tôi với vai trò là giáo viên mầm non tôi muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào việc năng cao

chất lượng giáo dục trẻ, đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diện nhân cách

cho trẻ Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp hướng dẫn cho trẻ 3-4 tuổi phát

triển thẩm mỹ qua hoạt động nặn”.

II- THỰC TRẠNG

1.Thuận lợi:

- Năm học 2010 – 2011 được sự phân công trực tiếp phụ trách nhóm lớp 3- 4 tuổi bản thân luôn nhận được sự ủng hộ, quan tâm nhiệt tình của ban giám hiệu nhà trường, của các cấp lãnh đạo địa phương về việc tạo điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp khang trang, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi cho cô và trẻ đặc biệt là chuẩn bị đầy đủ các loại đất nặn để trẻ thực hành

Có đội ngũ đồng nghiệp nhiệt tình, trình độ chuyên môn tốt luôn tạo điều kiện để học hỏi lẫn nhau trong công tác

Các cháu đi học được sắp xếp vào lớp theo đúng độ tuổi của mình

- Đối với nhóm lớp 3-4 tuổi tôi trực tiếp phụ trách tuy trẻ mới đến lớp là phần đông, nhưng trẻ đi học đều, lại rất hăng say khi được cô tạo điều kiện cho trẻ tìm hiểu và hướng dẫn tham gia hoạt động nặn Đa số trẻ có nề nếp tốt và rất mạnh dạn hứng thú tham gia vào hoạt động

Tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc hướng dẫn trẻ nặn không những cung cấp kiến thức tạo hình mà còn mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ về các sự vật hiện tượng xung quanh, mà quan trọng hơn là bước đầu nhen nhóm óc nghệ thuật cho trẻ từ tuổi ấu thơ Bản thân tôi luôn trau dồi kiến thức học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp để làm sao đưa ra phương pháp dạy, giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức một cách có hiệu quả nhất

2 Khó khăn

- Phần lớn phụ huynh chưa biết cách chăm sóc con cái, họ đang xem nhẹ ngành học mầm non, đặc biệt đối với hoạt động tạo hình vì vậy chưa tạo điều kiện để trẻ phát huy hết khả năng năng khiếu của trẻ

Đối với trẻ 3 tuổi ở địa phương thường là các cháu mới lần đầu đến trường mầm non trong khi đó yêu cầu chương trình lại cần trẻ phải biết cầm bút để vẽ, tô màu, nặn Vì

vậy khi thực hiện chương trình giáo viên phải chú ý rất nhiều đến các kĩ năng cho trẻ, đặc biệt là kĩ năng nặn còn nhiều khó khăn

Ở trẻ chưa có khả năng tạo cảm hứng thẩm mỹ khi học nặn Bản thân chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ khi trẻ nặn

Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn, vườn cổ tích chưa đầy đủ và hợp lí nên việc

tổ chức hoạt động nặn còn gặp rất nhiều khó khăn đối với cô Chính vì vậy việc tổ chức hoạt động nặn đạt kết quả chưa cao

- Ở nhóm lớp tôi phụ trách 2/3 số trẻ trong lớp chưa qua nhà trẻ nên kỹ năng cầm nặn chưa có Vì vậy trẻ còn nhút nhát không tích cực hoạt động

Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, nhiều trẻ còn nói ngọng, trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác

Phụ huynh của các cháu trong lớp có hoàn cảnh khác nhau, sự quan tâm tạo điều kiện của gia đình đến trẻ cũng khác nhau, đấy là chưa kể đến các gia đình làm nông thời gian quan tâm đến trẻ là rất hạn chế

Mỗi trẻ có cá tính khác nhau nên việc tiếp cận chăm sóc giáo dục trẻ rất khó khăn

3 Kết quả thực trạng ban đầu qua khảo sát

Đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng ban đầu trên trẻ để nắm bắt khả năng tạo hình của trẻ từ đó có các phương pháp biện pháp phù hợp

STT ND khảo sát

Kết quả khảo sát

đạt

Số trẻ

% Số

trẻ

% Số

trẻ

% Số

trẻ

%

1 Trẻ có kiến thức nặn 5 16,6 6 20 10 33,3 9 30,1

2 Trẻ có kĩ năng nặn 2 6,6 4 13,3 11 36,8 13 43,3

3 Trẻ có khả năng sáng

tạo

3 10 5 16,6 9 30,1 13 43,3

4 Trẻ tự đặt tên và gọi

đúng tên sản phẩm

6 20 8 26,5 10 33,3 6 20

5

Trẻ có khả năng tự

nhận xét sản phẩm của

mình, của bạn 4 13,3 5 16,6 10 33,3 11 36,8

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

1 Cung cấp kiến thức, vốn hiểu biết về cái đẹp cho trẻ thông qua việc tạo môi trường trong, ngoài lớp;

2 Rèn luyện kiến thức, kĩ năng óc sáng tạo thông qua hoạt động có chủ định;

3 Tích hợp nội dung nặn vào các hoạt động khác có nội dung phù hợp;

4 Cung cấp củng cố kiến thức kĩ năng nặn ở mọi lúc mọi nơi;

5 Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng trẻ (đạt, chưa đạt);

6 Tổ chức hội thi bé khéo tay ở tại lớp;

7 Phối kết hợp với phụ huynh.

II CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN.

1, Cung cấp kiến thức,vốn hiểu biết về cái đẹp cho trẻ thông qua việc tạo môi trường trong lớp học và ngoài lớp học.

Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ về nghệ thuật tạo hình nói chung đặc biệt là hoạt động nặn

Tạo môi trường đẹp trong lớp để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tác động vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học của bé đẹp Bé quan sát xung quanh xem

lớp mình có khác nhà bé không? Có đẹp hơn nhà bé không? Chính môi trường lớp học

sẽ tạo ấn tượng khó phai trong bé Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy tôi đã tìm hiểu yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểm tâm lí của trẻ 3 tuổi mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ sao cho phù hợp nhất

Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của

các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và có tên thật gần gũi với trẻ

VD: Mảng chủ đề thường ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn dễ thấy Nội dung của mảng chủ

đề thường tổng hợp các hình ảnh về chủ đề: Như chủ đề trường Mầm non: Có hình ảnh ngôi trường, đu quay, cầu trượt…có cô giáo cùng bé đi dạo…

+ Các góc hoạt động như góc gia đình tôi đặc biệt là “ Tổ ấm 3-4 tuổi” trong đó có hình

ảnh Mẹ và bé mặc tạp dề nấu cơm, có đồ dùng dụng cụ chế biến Hay góc xây dựng tôi

lấy tên: “Kiến trúc sư tí hon”, “công trình mơ ước”, “tôi là kĩ sư tương lai”…có hình

ảnh các bé hoặc các con vật đang chuyển các vật liệu xây dựng, đang làm các bác thợ xây dựng, lắp ghép từ các hình ảnh ngộ nghĩnh ở phía trên mảng tường Còn phía mảng tường tôi thường làm bằng nhựa trong hoặc thảm gai, trong đó có các sản phẩm do chính tay trẻ làm để gài vào làm tranh trang trí cho góc đó

Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ đề ta cần thay đổi nội dung chủ đề mới Tôi đã cùng trẻ thảo luận và đặt tên cho chủ đề mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôi giới thiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ cho trẻ có vốn hiểu biết về nghệ thuật và say mê nghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốn thích tham gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trí lớp học của mình

VD: ở mảng hoạt động tạo hình :

Tôi đã trưng bày các sản phẩm mẫu tự làm và sưu tầm, cho trẻ quan sát nhằm kích thích khả năng sáng tạo và có nghệ thuật của trẻ

Tôi giới thiệu đây là ngôi nhà nghệ thuật của chúng mình Chúng mình hãy cùng chọn một cái tên thật hay để đặt cho nó nhé Nào ai có ý kiến, cô gợi ý các tên như sau: Hoạ sĩ nhí, bé khéo tay, bé làm hoạ sĩ, hoạ sĩ tí hon, …Cho trẻ thảo luận và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hay hơn cô có thể chọn làm tên góc hoạt động

Bây giờ ngôi nhà này đã có tên rồi: cô giới thiệu với chúng mình đây là hình ảnh bạn thỏ đang nặn… Đây là con Gà, con Vịt, quả Cam này là do cô tự làm lấy chúng mình thấy có đẹp không? Còn đây là quả chuối của bạn Yến năm trước học ở đây, đây là mâm ngũ quả của bạn Duy Đức…Bây giờ cô muốn mỗi bạn hãy làm thật nhiều những sản phẩm để trang trí cho ngôi nhà của chúng mình đẹp hơn nhé Cô muốn trong lớp mình ai cũng có sản phẩm được trưng bày trong ngôi nhà nhỏ của chúng mình để cô thay các sản phẩm của các bạn cũ, chúng mình có đồng ý không?

Từ lời gợi mở như vậy đã kích thích trẻ tạo ra sản phẩm mới

Để gây hứng thú cho trẻ nặn thì tuỳ theo từng chủ đề tiến hành mà tôi có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các loại đất nặn phù hợp và phong phú

VD: Đất nặn các màu khác nhau, các loại đất nặn khác nhau, có thể cả đất thật

Ở đây các loại đất thì giáo viên luôn để ở trạng thái mở giúp trẻ dễ lấy để sử dụng khi vào hoạt động Bên cạnh đó tôi chuẩn bị một sản phẩm nặn mà tôi đã cung cấp, hoặc sắp cung cấp trên hoạt động có chủ định để làm mảng cung cấp kiến thức cho trẻ thu hút sự chú ý của trẻ trong các hoạt động đón và trả trẻ, hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ý trẻ vào góc chơi Từ đó giúp trẻ được củng cố và làm quen kiến thức đó, giúp trẻ tăng thêm vốn kiến thức, kỹ năng hơn trong hoạt động chung

VD: Với chủ đề: “ Thế giới động vật” ở góc tạo hình tôi nặn một số con vật( gà, thỏ,

mèo, trâu, voi…) bày ở giá để cung cấp kiến thức cho trẻ Khi trẻ vào góc chơi hoặc giờ đón trả trẻ tôi thu hút gợi ý trẻ quan sát những sản phẩm đó:

+ Đây là con gì? Cô nặn như thế nào?

Nhờ đó khi thực hiện các đề tài “ Nặn con vật…” trẻ đã có vốn kiến thức hiểu biết

qua các sản phẩm thì trẻ sẽ tự tin hơn và thực hiện tốt hơn

Khi trẻ vào góc chơi tôi gây hứng thú hoạt động nặn cho trẻ bằng cách:

- Đố trẻ cô nặn con gì?

- Các quả này được nặn như thế nào?

Sau đó cho trẻ kể về các sản phẩm vừa nặn, cuối cùng cô khái quát về một số đặc điểm chung cơ bản của các sản phẩm đó và chất liệu cô đã sử dụng để làm

Với những nhóm trẻ chưa thể hiện được cô có thể hướng dẫn trẻ 1 cách tỉ mỉ hơn về cách nặn, kĩ năng nặn, sử dụng kĩ năng đó như thế nào? hoặc cô kết hợp làm chung với trẻ, cùng với lời động viên khuyến khích giúp trẻ vững tâm thế hơn

Như vậy, với đề tài về “quả” khi tôi tiến hành cho trẻ thực hiện theo nhiều hình thức

khác nhau sẽ tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, không gò bó, chán nản giúp trẻ sẽ tích cực hoạt động sâu hơn trong góc chơi từ đó đối tượng cô định cung cấp hoặc củng cố cho trẻ

sẽ dần dần được hình thành và khắc sâu trong tâm trí của trẻ Từ đó sẽ giúp trẻ phát triển khả năng, kỹ năng nặn Không những chỉ có góc tạo hình mới phát huy khả năng nặn của trẻ mà ở các góc chơi khác tôi cũng có thể rèn luyện kỹ năng về nặn cho trẻ Cụ thể:

+ Góc học tập:

Trong góc học tập luôn có nội dung cung cấp cho trẻ về toán và môi trường xung quanh thông qua các môn học đó giáo viên thiết kế lựa chọn các trò chơi, nội dung để củng cố, cung cấp cho trẻ Từ đó giáo viên có thể lồng ghép rèn luyện kỹ năng nặn cho trẻ

VD: Với nội dung toán: “Nặn quả theo yêu cầu của cô” thì giáo viên kết hợp rèn luyện cho trẻ kỹ năng nặn

Như vậy ở trong mỗi góc chơi, nhóm chơi chỉ có một nhóm trẻ hoặc một cá nhân tham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn luyện trẻ cá biệt, yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ Từ đó giúp trẻ phát triển hơn về khả năng tạo hình

Do phòng học hơi nhỏ tôi đã tận dụng không gian bên ngoài như hiên của phòng học làm nơi trưng bày sản phẩm của trẻ, ở đây trẻ được quan sát toàn bộ sản phẩm của mình và của bạn Trẻ có thể tự so sánh sản phẩm của ai đẹp hơn, ai xấu hơn, nếu sản phẩm của bé chưa đẹp, thì bé phải cố lên lần sau cố gắng làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để được trang trí trong các góc Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mê học nặn của trẻ

Ngoài ra tôi còn trang trí xen kẽ cây xanh, cây hoa, sắp xếp đồ dùng đồ chơi cho hợp lí để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động nặn

Đồng thời thông qua hoạt động ngoài trời trẻ được chơi với lá cây nên tôi tận dụng luôn các lá cây đó giúp trẻ sáng tạo thể hiện các sản phẩm nặn để làm giàu vốn kinh nghiệm cho trẻ và kết hợp rèn luyện các kỹ năng nặn cho trẻ

Tóm lại việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói riêng cho trẻ

2, Rèn luyện kiến thức, kỹ năng óc sáng tạo thông qua hoạt động có chủ định.

Thực tế đã chứng minh : Trẻ 3 tuổi tri giác sự vật hiện tượng bằng tư duy trực quan hành động nên rất cần sự hỗ trợ của cô nên dẫn tới kỹ năng nặn của trẻ còn yếu như: Kỹ năng

sử dụng đất nặn , nhào đất còn ngượng, còn vụng về Chính vì vậy mà cô phải đưa ra các biện pháp rèn kỹ năng cho trẻ

Từ việc tạo môi trường thẩm mỹ xung quanh lớp để gây ấn tượng, kích thích lòng ham muốn ở trẻ tạo ra sản phẩm để được trưng bày trang trí trong góc nghệ thuật để sản phẩm của trẻ đa dạng, phong phú và sáng tạo

Để giúp trẻ làm được sản phẩm vấn đề đặt ra là cần dạy trẻ 1 số kỹ năng cơ bản: Nhằm phát huy tính tích cực hoạt động ở trẻ, một trong những phương pháp của quá trình đổi mới là lấy trẻ làm trung tâm, trẻ phải được hoạt động

Dạy trẻ kỹ năng nặn:

Đối với trẻ 3 tuổi vận động tinh của trẻ phát triển ở mức độ thấp Vì vậy cần rèn luyện cho trẻ 1 số kỹ năng cơ bản sử dụng đất để tạo ra sản phẩm

VD: Dạy trẻ làm các động tác xoay tròn, ấn bẹt, lăn dọc, uốn cong

Khi nặn tôi dạy trẻ biết sử dụng các kĩ năng tạo hình sau đó mới dạy trẻ nặn, cho trẻ tập nặn từ đơn giản đến phức tạp VD: dạy trẻ nặn quả tròn sau đó dạy kĩ năng lăn dài, uốn sao cho giống quả thật dần dần dạy trẻ nặn những đồ vật khó hơn Muốn kỹ năng nặn ở trẻ được thuần thục thì mỗi giáo viên cần phải thường xuyên rèn luyện cho trẻ các kỹ năng trên

Để phát huy tính tích cực hoạt động ở trẻ, một trong những phương pháp của quá trình đổi mới là lấy trẻ làm trung tâm, trẻ phải được hoạt động

-Với hoạt động nặn theo mẫu:

Mẫu là hoạt động hướng dẫn kĩ năng mới, cô cần phải nắm kĩ yêu cầu của từng bài mẫu

và giới thiệu mẫu rõ ràng, cụ thể Mẫu phải đẹp Hướng dẫn trẻ quan sát cụ thể về màu sắc, hình dạng, đặc điểm cấu tạo của từng loại mẫu

Khi làm mẫu tôi chọn vị trí sao cho tất cả trẻ đều quan sát được, cô vừa nặn vừa giải thích ngắn gọn, rõ ràng, để trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu Đồng thời qua đó rèn các kĩ năng nặn cho trẻ

VD: Nặn đèn giao thông

Trước tiên cho trẻ quan sát và đàm thoại theo vật mẫu để trẻ khắc sâu kiến thức về mẫu, qua đó cung cấp thêm vốn từ, phát triển ngôn ngữ phong phú cho trẻ, để trẻ chủ động giao tiếp trong quá trình học nặn Sau đó tôi nặn mẫu cho trẻ quan sát Vừa nặn tôi vừa hướng dẫn trẻ cách nặn

.Để nặn được chiếc đèn trước hết cô phải làm gì?

.Cô nặn gì đây?