Trịnh Minh Đức 1.Mục tiêu của đề tài: Nhằm đẩy mạnh trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 2.Nội dung chính: Làm rõ một số lý thuy
Trang 1TÓM LƯỢC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Dung
Giáo viên hướng dẫn: ThS Trịnh Minh Đức
1.Mục tiêu của đề tài: Nhằm đẩy mạnh trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu
tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
2.Nội dung chính: Làm rõ một số lý thuyết cơ bản về trả công lao động nhằm tạo cơ sở
khoa học cho việc phân tích thực trạng của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trìnhgiao thông 1 – CIENCO1.Phân tích, đánh giá thực trạng trả công lao động tại công ty cổ phần
Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 nhằm tìm ra những hạn chế vànguyên nhân của những hạn chế đó trong trả công lao động Đồng thời đưa ra đề xuất, kiếnnghị nhằm đẩy mạnh trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trìnhgiao thông 1 – CIENCO1
3.Kết quả đạt được: Về mặt lý luận, đề tài đã làm rõ những khái niệm cơ bản về quản trị
nhân lực, trả công lao động, vai trò, nguyên tắc trả công lao động trong doanh nghiệp và nhữngnhân tố ảnh hưởng đến trả công lao động
Về mặt nội dung, dựa trên phiếu điều tra chúng tôi xác định được mức độ hài lòng củanhân viên đối với trả công lao động của công ty Đồng thời, chúng tôi cũng điều tra, lấy ý kiếncủa các nhà quản trị về công tác trả công trong công ty.Kết hợp phân tích dữ liệu sơ cấp và thứcấp, em rút ra được những kết luận và hạn chế công ty đang gặp phải
Bên cạnh đó, đè tài đề cập tới phương hướng hoạt động của công ty trong thời gian tới vàquan điểm giải quyết trả công tại công ty Từ đó, chúng tôi đưa ra một số đề xuất và kiến nghịnhằm đẩy mạnh trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giaothông 1 – CIENCO1
Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô để hoàn thiện tốt hơnbài khóa luận của mình
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập tại trường Đại học Thương Mại cũng như khoa Quản Trị Nhân
Trang 2những kiến thức mà mình đã được học và là cơ hội để học hỏi thêm nhiều kiến thức mới khi ápdụng vào khóa luận đang thực hiện Đồng thời rút ra những kinh nghiệm quý báu.
Thông qua khóa luận này chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến thầyThS Trịnh Minh Đức đã tận tình hướng dẫn chúng tôi trong suốt quá trình thực hiện khóaluận.Mặc dù luôn bận rộn trong công tác nhưng thầy vẫn luôn dành những thời gian quý báu đểgiảng giải và phân tích cho chúng tôi hiểu các vấn đề, giúp chúng tôi có đủ kiến thức thực tế vàlòng tự tin để hoàn thành bài khóa luận này
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng xin cảm ơn công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng côngtrình giao thông 1 – CIENCO1 và một số cán bộ nhân viên trong công ty đã hỗ trợ trong quátrình thực tập tại công ty và cung cấp các số liệu để chúng tôi có thể hoàn thành bài khóa luận.Kết quả đạt được chắc chắn không tránh khỏi những thiếu xót khi thực hiện bài báo cáo củamình.Kính mong quý thầy cô thông cảm và bỏ qua và các bạn là những bài học kinh nghiệmcho chúng tôi sau này
Sau cùng chúng tôi xin kính chúc quý thầy cô mạnh khỏe, đạt được nhiều thắng lợi sựnghiệp giáo dục
Trân trọng kính chào!
Sinh viên thực hiệnNguyễn Thị Dung
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ
Bảng 3.1: Kết quả kinh doanh của công ty giai đoạn 2011-2013
Trang 3Bảng 3.2: Mức lương tối thiểu của công ty CIENCO1 trong giai đoạn 2011-2013
Bảng 3.3: Tiêu chí cho điểm công việc
Bảng 3.4: Ngạch và bậc lương của công ty CIENCO1
Bảng 3.5: Mức lương của một số chức danh trong công ty CIENCO1
Bảng 3.6: Tổng quỹ lương của công ty giai đoạn 2011-2013
Bảng 3.7: Quỹ tiền thưởng của công ty CIENCO1 giai đoạn 2011-2013
Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ đánh giá về tính tập trung dân chủ
Biểu đồ 3.2: Mức độ hài lòng về mức trả lương tại công ty CIENCO1
Trang 4DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CP: Cổ phầnCNV: Công nhân viênBHYT: Bảo hiểm y tếBHXH: Bảo hiểm xã hộiHĐQT: Hội đồng quản trị
Trang 5CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI: “HOÀN THIỆN TRẢ CÔNG LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY CP TƯ VẤN ĐẦU TƯ CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 1
- CIENCO1”
1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Con người là chủ thể của mọi hoạt động của doanh nghiệp, vì vậy việc phát huy được yếu
tố con người hay không sẽ quyết định tới kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.Xuất phát từ tầm quan trọng của cong người đối với các hoạt động của doanh nghiệp mà quảntrị nhân lực có những vai trò đặc biệt: Quản trị nhân lực góp phần phát huy năng lực làm việccủa con người ở mức độ triệt để và hiệu quả; có vai trò quyết định trong việc thành công haythất bại của doanh nghiệp; là nền tảng để triển khai các hoạt động quản trị khác
Trả công lao động trong doanh nghiệp là một hoạt động của quản trị nhân lực có ý nghĩarất lớn trong việc giúp cho tổ chức đạt được hiệu suất cao cũng như tác động một cách tích cựctới đạo đức lao động của mọi người lao động Tuy nhiên, tác dụng của trả công còn phụ thuộcvào khả năng chi trả và ý muốn trả công của công ty cho người lao động trong tương quan với
sự đóng góp của họ Một hệ thống trả công hợp lý sẽ là cơ sở để xác định mức trả công côngbằng nhất cho người lao động
Kinh tế-xã hội nước ta trong giai đoạn 2011-2013 tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn.Mặc dù trong những tháng đầu năm 2013 các điều kiện về tài chính toàn cầu đã và đang đượccải thiện; những rủi ro ngắn hạn đang có dấu hiệu giảm bớt; một số nền kinh tế lớn đang ápdụng chính sách nới lỏng tiền tệ và tài chính nhằm tăng cầu trong nước nhưng nhìn chung, kinh
tế thế giới chưa hoàn toàn phục hồi, tăng trưởng chậm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất lợi Chínhsách bảo hộ hàng hóa nội địa diễn ra tại nhiều nước gây ảnh hưởng đến thị trường cầu.Thấtnghiệp vẫn là mối quan tâm chính ở các nước phát triển, trong đó có Việt Nam.Sản xuất kinhdoanh trong nước vẫn trong tình trạng khó khăn, thị trường cầu nội địa yếu.Sản phẩm hàng hóatiêu thụ chậm.Tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản từ cuối năm
2012 tiếp tục xảy ra trong những tháng đầu năm 2013.Việc làm của người lao động bấp bênhdẫn đến thu nhập giảm sút Các doanh nghiệp cầnchú trọng hơn tới trả công lao động để ngườilao động yên tâm công tác, gắn bó với doanh nghiệp, góp phần giúp doanh nghiệp phát triểnbền vững
Công ty CP Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 là công ty hoạtđộng trong lĩnh vựckhảo sát, tư vấn đầu tư xây dựng và quản lý dự án công trình giao thông,công nghiệp và thủy lợi, dân dụng Đồng thời công ty thực hiện giám sát thi công các công trình
Trang 6và tiến hành thí nghiệm vật liệu xây dựng.Hoạt động quản trị nhân lực đã bắt đầu được công tychú trọng trong thời gian gần đây,tuy nhiên, còn tồn tại một số vấn đề hạn chế Cụ thể là trảcông lao động trong công ty tuy đã được quan tâm song còn chưa hợp lý, có nhiều bất cập Vì
vậy, thông qua đề tài: “Hoàn thiện trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1”,chúngtôixin làm rõ hơn về thực trạng trả công lao
động trong công ty, các nguyên tắc trả công lao động của công ty, qua đó đưa ra một số giảipháp nhằm hoàn thiện sao cho phù hợp với tình hình hiện nay của công ty
1.2. Xác lập và tuyên bố vấn đề trong đề tài
Xuất phát từ vai trò quan trọng cấp thiết, ý nghĩa to lớn đối với doanh nghiệp và người laođộng cả về mặt lý luận và thực tiễn Từ tình hình thực tế của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xâydựng công trình giao thông 1 – CIENCO1, cùng với sự nhận thức được tầm quan trọng của trảcông lao động với sự tồn tại, phát triển và thành công của công tyTrong quá trình thực tậptạicông ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1, chúngtôi đãnghiên cứu thực trạng công tác trả trả công tại công ty và đề xuất mội số giải pháp nhằm hoàn
thiện công tác trả công tại công ty được phản ánh qua đề tài: “Hoàn thiện trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1”.
1.3. Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu của những công trình năm trước
Trước bất cập của vấn đề trả công lao động có ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động sảnxuất kinh doanh của công ty và ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống sinh hoạt của cán bộ công nhânviên trong các doanh nhiệp, các đề tài nghiên cứu về trả công lao động được nêu ra khá chi tiết,điển hình như:
Đỗ Thị Tươi (2012),“ Hoàn thiện phương pháp trả công lao động theo cơ chế thị trườngtrong các doanh nghiệp ở Hà Nội” , luận án tiến sĩ kinh tế trường Đại học Kinh tế quốc dân, doPGS.TS Nguyễn Tiệp và TS Nguyễn Quang Huề hướng dẫn.Luận án đã hệ thống được lýthuyết về trả công lao động, các phương pháp trả công và đi sâu nghiên cứu thực trạngphươngpháp trả công lao động tại một số doanh nghiệp ở Hà Nội, từ đó đánh giá về ưu điểm, nhượcđiểm trong việc áp dụng các phương pháp trả công lao động của các doanh nghiệp trên địa bàn
Hà Nội và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện phương pháp trả công lao động như trả công theocông việc, theo kết quả công việc và theo đặc tính cá nhân của người lao động
Lê Huyền Trang (2010),“Hoàn thiện công tác trả công lao động tại Công ty Cổ phầnSông Đà 9”, luận văn tốt nghiệp trường Đại học Kinh tế quốc dân, do Th.S Lương Văn Úchướng dẫn Luận văn đã nghiên cứu lý luận về chính sách trả công, công tác trả công lao động
và các nhân tố ảnh hưởng tới công tác trả công lao động gắn với thực trạng công tác trả công
Trang 7lao động thông qua các hình thức tài chính và phi tài chính, từ đó nhận xét ưu, nhược điểm vànêu ra các giải pháp hoàn thiện công tác trả công lao động tại công ty.
Nguyễn Thị Thúy Hoàn (2007), “ Cải thiện công tác đãi ngộ tài chính công ty cổ phầnxây dựng phát triển nhà và Thương mại”, luận văn tốt nghiệp trường Đại học Thương mại, do
TS Mai Thanh Lan hướng dẫn.Đề tài đã đi sâu vào nghiên cứu lý luận về đãi ngộ tài chính, cáchình thức đãi ngộ, những nhân tố ảnh hưởng đến đến đãi ngộ tài chính trong doanh nghiệp.Đềtài đã phân tích được thực trạng đãi ngộ tài tài chính của doanh nghiệp thông qua: lương,thưởng, trợ cấp, phụ cấp,phúc lợi, cổ phần từ đó rút ra những ưu điểm, hạn chế và đưa ra một
số biện pháp hoàn thiện công tác đãi ngộ tài chính cho công ty
Hà Thị Quỳnh Ngà (2007), “ Cải thiện công tác đãi ngộ phi tài chính tại công ty TNHHsản xuất và thương mại tổng hợp Việt Dũng”, luận văn tốt nghiệp trường Đại học Thương mại,
do ThS Vũ Thùy Dương hướng dẫn Trên cơ sở hệ thống lý luận về công tác đãi ngộ phi tàichính, các hình thức đãi ngộ phi tài chính và các nhân tố ảnh hưởng tới công tác đãi ngộ phi tàichính; luận văn đi sâu nghiên cứu thực trạng công tác đãi ngộ phi tài chính qua công việc vàmôi trường làm việc dựa trên việc thu thập và phân tích dữ liệu sơ cấp, thứ cấp Từ đó đánh giá
ưu điểm, hạn chế của công tác đãi ngộ phi tài chính tại công ty và đưa ra các biện pháp cải thiệncông tác đãi ngộ phi tài chính của công ty góp phần kích thích người lao động làm việc và gắn
bó lâu dài với doanh nghiệp
Vũ Thị Lệ Giang (2012), “ Hoàn thiện công tác trả lương của công ty cổ phần than CọcSáu”, luận văn tốt nghiệptrường Đại học Thương mại, do Th.S Phạm Hà Phương hướngdẫn.Luận văn đã đưa ra lý thuyết về công tác trả lương, các hình thức trả lương và các nhân tốảnh hưởng tới công tác trả lương Về thực trạng, luận văn đã nghiên cứu về thực trạng các nhân
tố ảnh hưởng tới công tác trả lương tại công ty, thực trạng xây dựng đơn giá tiền lương, quỹlương và các hình thức trả lương tại công ty; đánh giá ưu, nhược điểm và nêu ra các biện pháphoàn thiện công tác trả lương tại công ty
Trang 8Về phía công ty, đã từng có một số đề tài nghiên cứu như: Nguyễn Thị Yến (2009),
“Hoàn thiện công tác tuyển dụng lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và xây dựng côngtrình giao thông 1-CIECO1”, luận văn tốt nghiệp chuyên ngành kinh doanh công nghiệp và xâydựng, trường Đại học xây dựng Tuy nhiên, trong 3 năm trở lại đây chưa có công trình nghiêncứu nào được triển khai liên quan tới vấn đề trả công và hiện nay vấn đề trả công còn tồn tạimột số vấn đề bất cập và không ổn định Vì vậy, cần thiết phải nghiên cứu và hoàn thiện vấn đềtrả công trong công ty nhằm giải quyết tồn tại trong những năm gần đây, góp phần đảm bảo cho
sự phát triển vững mạnh của công ty
1.4 Mục tiêu nghiên cứu
có 3 nhiệm vụ cơ bản sau:
Thứ nhất là: Hệ thống hoá lý luận về trả công lao động trong doanh nghiệp, vai trò, nguyêntắc của trả công và các hình thức trả công, chính sách trả công trong doanh nghiệp
Thứ hai là: Nghiên cứu thực trạng thực hiện công tác trả công lao động tại công ty cổ phần
Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 trong 3 năm gần đây 2011 – 2013thông qua điều tra, phỏng vấn, thu thập và xử lý thông tin sơ cấp, thứ cấp
Thứ ba là: Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện trả công lao động tạicông ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
1.5 Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Đề tài đi sâu nghiên cứu trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấnđầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 và môi trường tại đại bàn hoạt độngcủa công ty
Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng về trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu
tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1 trong 3 năm 2011-2013, áp dụng trong giaiđoạn 2014-2017
Trang 9Về nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng trả công lao động tại công ty cổ phần Tưvấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1.
Về đối tượng nghiên cứu của đề tài: Công tác trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấnđầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO 1 nhằm làm rõ thực trạng trả công laođộng tại công ty, những thành công, hạn chế và nguyên nhân của trả công lao động, từ đó đềxuất giải pháp hoàn thiện trả công lao động tại công ty
1.6 Phương pháp nghiên cứu
1.6.1 Phương pháp luận
Phương pháp duy vật biện chứng: là phương pháp nghiên cứu, xem xét sựvật hiện tượng
trong mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau , trong trạng thái vận động và phát triển không ngừngcủa thế giới vật chất Cụ thể, trong quá trình nghiên cứu cần xem xét mối trả công lao độngtrong mối liên hệ với các hoạt động quản trị nhân lực trong công ty nói riềng và các hoạt độngquản trị nói chung Đồng thời cần xem xét tới các nhân tố ảnh hưởng tới trả công lao động tạicông ty
1.6.2 Thu thập thông tin
Thông tin có tầm quan trong đặc biệt trong nghiên cứu khoa học Thông tin giúp cho nhànghiên cứu biết được vấn đề nào đã được nghiên cứu Ngoài ra, bằng cách tham khảo nhữngkết quả nghiên cứu trước, nhà nghiên cứu có thể dẫn giải cho đề tài của mình đồng thời tiếtkiệm được thời gian, tiền bạc vì không phải đi nghiên cứu lại
Các phương pháp thu thập thông tin:
- Thu thập dữ liệu thứ cấp: Nghiên cứu báo cáo hoạt động và kết quả kinh doanh của công ty
trong 3 năm gần đây qua đó đánh giá kết quả kinh doanh và mức độ phát triển của công ty;nghiên cứu báo cáo của phòng nhân chính về vấn đề nhân sự trong công ty và thực trạng trảcông lao động trong 3 năm gần đây
- Thu thập dữ liệu sơ cấp: Điều tra khảo sát bằng bảng hỏi hoặc phỏng vấn nhân viên và một sốlãnh đạo trong công ty về các vấn đề về trả công lao động trong công ty, các phương hướnghoạt động trong tương lai
+) Điều tra khảo sát bằng bảng hỏi
Những thông tin trong phiếu điều tra nhằm làm rõ về trả công lao động tại công ty Đốitượng điều tra chính là các nhân viên trong công ty.Phát ra 10 phiếu với 10 câu hỏi trong mộtphiếu Các câu hỏi trong phiếu nhằm làm rõ trả công lao động của công ty Một dạng bảng hỏi
là phiếu khảo sát được gửi qua email Phương pháp này có rất nhiều điểm mạnh: chi phí thựchiện không cao, chúng ta có thể gửi cùng một nội dung hỏi cho một số lượng lớn người tham
Trang 10gia Phương pháp này cho phép người tham gia có thể hoàn thành bảng hỏi khi có thời gianthuận tiện.
Một dạng khác là bảng hỏi điều tra nhóm có giám sát Một nhóm những người tham giađược tập trung lại và được yêu cầu trả lời một bộ câu hỏi.Người nghiên cứu đưa bảng hỏi chonhững cá nhân có mặt tại đó và đảm bảo có được tỷ lệ phản hồi cao.Nếu người tham gia điềutra không hiểu nghĩa của câu hỏi, họ có thể yêu cầu giải thích ngay lập tức, địa điểm điều trathường là trong doanh nghiệp
+) Phỏng vấn
Phương pháp phỏng vấn điều tra nhằm thu thập những thông tin về trả công lao động tạicông ty Phỏng vấn là một hình thức nghiên cứu có tính chất cá nhân hơn nhiều so với bảnghỏi.phỏng vấn điều tra 5 nhân viên sau đó đối chiếu kết quả thu được với kết quả phiếu điều trakhảo sát bằng bảng hỏi Trong phỏng vấn cá nhân, người phỏng vấn làm việc trực tiếp vớingười được phỏng vấn Không giống như phiếu điều tra gửi qua email, người phỏng vấn sẽ có
cơ hội được đặt những câu hỏi tiếp theo Phỏng vấn thường dễ thực hiện hơn cho người đượcphỏng vấn, đặc biệt trong trường hợp thông tin cần thu thập là quan điểm hay nhận định
1.6.3 Xử lý thông tin
Việc nghiên cứu đề tài ngoài việc sử dụng phương pháp duy vật biện chứng còn kết hợpvới các phương pháp nghiệp vụ như: tổng hợp, phân tích, thống kê, so sánh các số liệu liênquan đến trả công lao động tại công ty CIENCO1 trên cơ sở sử dụng các số liệu, tư liệu cónguồn gốc rõ ràng Trên cơ sở đó có những nhận thức khoa học, có sự đánh giá khách quanthực trạng cũng như giải pháp cho vấn đề nghiên cứu
Phương pháp phân tích: là phân chia cái toàn thể của vấn đề trả công lao động trong doanh
nghiệp thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản đơn hơn như các thựctrạng các hình thức trả công để nghiên cứu, và từ đó giúp chúng ta hiểu được trả công lao động
đã đảm bảo các nguyên tắc của trả công hay không
Phương pháp tổng hợp :Từ những kết quả nghiên cứu từng mặt của tình hình hoạt động,
trả công lao động của doanh nghiệp, phải tổng hợp lại để có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về trảcông lao động, ưu điểm, nhược điểm và từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện
Phương pháp phân tích thống kê: là phương pháp thống kê những thông tin , số liệu sau
khi đã tổng hợp từ điều tra, phân tích những số liệu đó để so sánh, tìm hiểu nguyên nhân và mốiquan hệ với vấn đề cần nghiên cứu Cụ thể là những số liệu liên quan tới tình hình hoạt độngcủa công ty, tình hình sử dụng lao động, trả công trong doanh nghiệp
Trang 11Phương pháp so sánh: là phương pháp nhằm làm rõ sự khác biệt hay những đặc trưng
riêng có của công tác trả công lao động của công ty CIENCO1 so với các doanh nghiệpkhác trên thị trường để từ đó thấy được công tác trả công lao động tại công ty đã thực hiệntốt hay chưa
1.7 Kết cấu đề tài
Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và tài liệu tham khảo, khóa luận gồm có 4chương:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài: “ Hoàn thiện trả công tại công ty CP Tư vấn đầu
tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1”
Chương 2: Một số vấn đề lý luận về trả công lao động trong doanh nghiệp.
Chương 3: Thực trạng công tác trả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây
dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
Chương 4: Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác trả công lao động tại công ty cổ
phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
CHƯƠNG 2: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TRẢ CÔNG
LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Trang 122.1 Khái niệm, vai trò của trả công lao động
2.1.1 Khái niệm
2.1.1.1 Khái niệm quản trị nhân lực
Quản trị là hoạt động nhằm đạt được mục tiêu một cách có hiệu quả bằng phối hợp cáchoạt động của những người khác thông qua hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát.Vấn đềquản trị có sự phối hợp giữa tính khoa học và nghệ thuật lãnh đạo.Về phương diện khoa học,người quản trị thành công làn gười nắm vững các kiến thức và kỹ năng quản trị Về phươngdiện nghệ thuật, người quản trị thành công là người có các năng lực bẩm sinh như thông minh,
có tài thuyết phục, lôi cuốn người khác làm theo, có khả năng mau chóng nắm bắt vấn đề và
ra quyết định, dễ hòa hợp với mọi người, tự tin, linh hoạt xử lý các tình huống trong thực tế,
…(Williams.Mc Graw Hll Irwin, 2006)
Theo Bùi Văn Nhơn (2006) thì: “Nguồn nhân lực doanh nghiệp là lực lượng lao độngcủa từng doanh nghiệp, là số người có trong danh sách của doanh nghiệp, do doanh nghiệptrả lương”
Theo Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2004) thì khái niệm này được hiểu nhưsau: “Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổchức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thểlực và trí lực”
Như vậy, quản trị nhân lực (Human Resource Management) liên quan đến hai vấn đề cơbản là “Quản trị” và “Nhân lực”
Quản trị nhân lực là tổng hợp những hoạt động quản trị liên quan đến việc tạo ra, duy trì,phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người trong tổ chức nhằm đạt được mục tiêuchung của doanh nghiệp (Hoàng Văn Hải, Vũ Thùy Dương, 2012)
Như vậy, khái niệm quản trị nhân lực là quản trị con người thông quaphân tích công việc,hoạch định nhân lực, tuyển dụng nhân lực, tổ chức và định mức lao động, đào tạo và phát triểnnhân lực, đánh giá nhân lực, đãi ngộ nhân lực, quan hệ lao động nhằm đạt được mục tiêu chungcủa doanh nghiệp trong hiện tại cũng như trong tương lai
2.1.1.2 Trả công lao động
Theo quan điểm của Jean Marie Perretti (2004) thì “ Sự trả công được hiểu là tiền lươnghoặc lương tổng cơ bản, bình thường hay tối thiểu và mọi thứ lợi ích, phụ khoản khác, được trảtrực tiếp hay gián tiếp bằng tiền hay hiện vật mà người sử dụng lao động trả cho người lao độngtheo việc làm của người lao động”
Theo Paul Thompson (2004), “trả công lao động không chỉ bao gồm những yếu tố đãi ngộtài chính thông thường như lương cơ bản và các khoản tiền khác mà người lao động nhận được
Trang 13Trả công lao động bao gồm cả các yếu tố đãi ngộ phi tài chính như cơ hội nghề nghiệp, cơ hội
tự khẳng định mình, cơ hội học tập và bồi dưỡng cũng như chất lượng công việc”
Theo TS Hà Văn Hội (2007), “ Trả công lao động là quá trình tổ chức, doanh nghiệp(người sử dụng lao động) thực hiện việc chi trả tiền công và các đãi ngộ khác cho người laođộng theo thỏa thuận của hai bên trên cơ sở quy định của pháp luật”
Như vậy, chúng ta có thể hiểu, trả công lao động là quá trình tổ chức, doanh nghiệp cungcấp những lợi ích cho người lao động thông qua các hình thức tài chính (lương, thưởng, trợ cấp,phụ cấp, phúc lợi,…) và các hình thức phi tài chính
2.1.2 Vai trò của trả công lao động
Theo TS Lê Quân (2008), trả công lao động có các vai trò như sau:
Thứ nhất, trả công lao động ảnh hưởng đến sự công bằng của tổ chức Người lao động có
thói quen so sánh những gì mà họ nhận được với đóng góp mà họ bỏ ra Do vậy trả công laođộng sẽ ảnh hưởng đến sự tham gia của người lao động và các hoạt động của doanh nghiệp
Thứ hai, trả công lao động đóng vai trò là công cụ đòn bẩy tạo động lực làm việc cho
người lao động Theo lý thuyết động viên, sẽ có 2 xu hướng làm việc của người lao động: (1)làm việc theo những ràng buộc của hợp đồng lao động; (2) làm việc nhằm đạt được những mụctiêu của bản thân Trong nền kinh tế thị trường, rõ ràng xu hướng 2 chiếm vị trí chủ đạo
Thứ ba, trả công lao động ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển năng lực của nhân
viên Trong bối cảnh cạnh tranh, các doanh nghiệp cần phải sử dụng công cụ trả công lao động
để kích thích người lao động vượt qua thử thách và sáng tạo, thay đổi
Thứ tư, trả công lao động thông qua môi trường làm việc và thông qua công việc không
chỉ đơn thuần là năng cao chất lượng môi trường làm việc mà còn nâng cao nỗ lực phấn đấucủa từng người lao động
2.2 Nội dung trả công lao động
Trang 14trong quá trình thực hiện những công việc được giao Tiền lương cơ bản được xác định trên cơ sởtính đủ các như cầu cơ bản về độ phức tạp và mức tiêu hao sức lao động trong những điều kiệnlao động trung bình của từng ngành nghề, công việc Tiền lương giúp người lao động có phươngtiện để thỏa mãn các như cầu sinh hoạt của bản thân cũng như gia đình của họ, và do vậy tiềnlương trở thành một động lực rất lớn trong việc thúc đẩy người lao động hoàn thành các chứctrách được giao Con người khi làm việc luôn muốn nhận được một mức lương nào đó tươngxứng với năng lực của bản thân.Khi mới được tuyển dụng, họ có thể chấp nhận mức lương thấp
mà không có ý kiến gì vì để có thể được tuyển dụng và có việc làm Tuy vậy, các nhà quản trị cầnbiết rằng, nếu người lao động chưa đạt được mức lương mong muốn thì khó có thể phát huy tối
đa năng lực của mình Chính vì vậy, cần trả lương đầy đủ cho người lao động bằng cách tănglương khi thấy xứng đáng chứ không cần phải đợi người lao động có dấu hiệu đòi hỏi
Trong thực tiễn hiện nay các doanh nghiệp thường áp dụng một hoặc hai hình thức trảlương: theo thời gian và theo sản phẩm
• Trả lương theo thời gian: Tiền lương theo thời gian là tiền lương thanh toán cho người lao
động căn cứ vào thời gian làm việc và trình độ chuyên môn của họ
• Trả lương theo sản phẩm: Trả lương theo sản phẩm là hình thức trả lương căn cứ vào số lượng
và chất lượng sản phẩm mà người lao động tạo ra và đơn giá tiền lương theo sản phẩm để trảlương cho người lao động
Tiền thưởng
Là những khoản tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động do họ có những thành tích
và đóng góp vượt trên mức độ mà chức trách quy định Tiền thưởng cùng với tiền lương tạonên thu nhập bằng tiền chủ yếu của người lao động Vì vậy, tiền thưởng cũng góp phần giúpngười lao động thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần của bản thân và gia đình ở mức độcao hơn Từ đó có thể thấy, tiền thưởng là một công cụ khuyến khích vật chất có hiệu quả nhấtđối với người lao động, nhất là những người còn tiềm ẩn nhiều năng lực làm việc Tiền thưởng
có nhiều loại, bao gồm: Thưởng năng suất, chất lượng tốt; thưởng do tiết kiệm vật tư, nguyênliệu; thưởng do sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; thưởng theo kết quả hoạt động kinh doanh…
Phụ cấp
Phụ cấp là một khoản tiền được trả thêm cho người lao động do họ đảm nhận thêm tráchnhiệm hoặc làm việc trong các điều kiện không bình thường Phụ cấp có tác dụng tạo ra sự
Trang 15công bằng về đãi ngộ thực tế Doanh nghiệp có thể có các loại phụ cấp: Phụ cấp trách nhiệmcông việc, phụ cấp độc hại, nguy hiểm, phụ cấp khu vực và phụ cấp thu hút, phụ cấp lưu động.
Trợ cấp
Trợ cấp được thực hiện nhằm giúp nhân lực khắc phục được các khó khăn phát sinh dohoàn cảnh cụ thể Vì vậy, nếu có nhu cầu trợ cấp thì doanh nghiệp mới chi trả Trợ cấp có nhiềuloại khác nhau như: trợ cấp y tế, trợ cấp giáo dục, trợ cấp đi lại, trợ cấp nhà ở, trợ cấp đắt đỏ, trợcấp xa nhà…
Cổ phần
Cổ phần là công cụ trả công lao động nhằm làm cho người lao động gắn bó lâu dài với vớidoanh nghiệp cũng như nâng cao tinh thần trách nhiệm của họ dối với doanh nghiệp Cácdoanh nghiệp thường sử dụngcông cụ này dưới dạng quyền ưu tiên mua cổ phần và chia cổphần cho người lao động
Phúc lợi
Phúc lợi được cung cấp cho người lao động để họ có thêm điều kiện nâng cao chất lượngcuộc sống và sinh hoạt của gia đình Phúc lợi có hai phần chính: Phúc lợi theo quy định củapháp luật và phúc lợi do các doanh nghiệp tự nguyện áp dụng
Phúc lợi theo quy định của Pháp luật do Nhà nước quy đinh nhằm đảm bảo quyền lợi chongười lao động ở mức tối thiểu do họ ở vào thế yếu hơn so với người sử dụng lao động
Phúc lợi tự nguyện được các doanh nghiệp áp dụng nhằm kích thích nhân viên gắn bó vớidoanh nghiệp cũng như thu hút những người có tài năng về làm việc Phúc lợi tự nguyện phụthuộc nhiều vào khả năng tài chính của doanh nghiệp, nó bao gồm: Bảo hiểm y tế; chương trìnhbảo vệ sức khỏe; bảo hiểm nhân thọ theo nhóm; các loại dịch vụ như: xe đưa đón đi làm, phòngtập thể dục, thể thao, bãi đỗ xe, đảm bảo chăm sóc trẻ em…
Trả công tài chính có vai trò rất quan trọng đối với việc động viên khuyến khích người laođộng làm việc nhiệt tình, say mê, sáng tạo gắn bó lâu dài với doanh nghiệp
Trang 16Đối với người lao động trong doanh nghiệp, công việc được hiểu là những người hoạtđộng cần thiết mà họ được tổ chức giao cho và họ có nghĩa vụ phải hoàn thành (nhiệm vụ vàtrách nghiệm của người lao động) Công việc mà người lao động phải thực hiện có ý nghĩa rấtquan trọng vì nó gắn liền với mục đích và động cơ làm việc của họ Tính chất, đặc điểm, nộidung và tiêu chuẩn của công việc… là những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến kết quả thựchiện công việc của một người lao động Nếu người lao động được phân công thực hiện mộtcông việc quan trọng, phù hợp với trình độ chuyên môn, tay nghề, phẩm chất cá nhân và sởthích của họ sẽ làm cho họ có được những hứng thú trong công việc, có trách nghiệm đối vớikết quả công việc Mặt khác, nếu họ được giao cho những công việc quan trọng hơn, đòi hỏitrình độ chuyên môn cao hơn, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm hơn, lương thưởng cao hơn… sovới công việc họ đang làm, hay một công việc mà hàm chứa nhiều cơ hội thăng tiến sẽ làmngười lao động cảm thấy hài lòng và thỏa mãn, các nhu cầu cơ bản không những được đápứng tốt hơn mà các nhu cầu cấp cao (nhu cầu được thể hiện, được kính trọng…) cũng đượcthỏa mãn đầy đủ Khi đó, người lao động sẽ cảm thấy gắn bó và có trách nghiệm hơn trongthực hiện công việc.
Theo quan điểm của người lao động, một công việc có tác dụng đãi ngộ đối với họ phảiđảm bảo các yêu cầu sau: Thứ nhất, công việc phải mang lại thu nhập (lương, thưởng, trợcấp…) xứng đáng với công sức mà họ bỏ ra để thực hiện và có một vị trí, vai trò nhất địnhtrong hệ thống công việc của doanh nghiệp.Thứ hai, công việc phải phù hợp với trình độchuyên môn, tay nghề và kinh nghiệm của người lao động, đồng thời, có cơ hội để họ thăngtiến.Thứ ba, không nhàm chán, trùng lặp gây ức chế về mặt tâm lý, kích thích lòng say mêsáng tạo…Thứ tư, không làm ảnh hưởng đến sức khỏe, đảm bảo sự an toàn tính mạng trongkhi thực hiện công việc Thứ năm, kết quả công việc phải được xem xét đánh giá theo các tiêuchuẩn rõ ràng, mang tính thực tiễn
Thông qua môi trường làm việc
Trả công thông qua môi trường làm việc được thực hiện dưới các hình thức như:
Tạo dựng không khí khi làm việc; quy định và tạo dựng các quan hệ ứng xử giữa các thànhviên trong nhóm làm việc; đảm bảo điều kiện vệ sinh và an toàn lao động; tổ chức các phongtrào văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao; hỗ trợ các hoạt động đoàn thể; quy định thời gian vàgiờ giấc làm việc linh hoạt…
Bằng cách áp dụng các hình thức trả công nói trên doanh nghiệp có thể làm cho các thànhviên trong doanh nghiệp thông cảm, hiểu biết và chấp nhận lẫn nhau, đoàn kết, thương yêu,
Trang 17giúp đỡ lẫn nhau; Điều này sẽ góp phần quan trọng trong việc tạo ra tinh thần làm việc tự giác,thoải mái cho người lao động, giúp họ sẵn sang mang hết khả năng và công sức ra để làm việc
và cống hiến
Ngoài các hình thức nói trên, thái độ ứng xử của nhà quản trị đối với nhân viên thuộc cấp
là một trong những nội dung quan trọng của trả công phi tài chính và có tác động rất mạnh đếntinh thần làm việc của nhân viên và tập thể lao động Cách hành xử của các nhà quản trị trongcác tình huống nhạy cảm như: hiếu, hỷ hoặc thái độ đối vời người tốt, lập thành tích, người sailầm, có hành vi tiêu cực… luôn được người lao động để tâm chú ý và có “liên hệ” rất nhanh.Cũng cần phải nhấn mạnh đến sự quan tâm của nhà quản trị đối với đời sống tinh thần củangười lao động như một hình thức trả công phi tài chính: biểu dương, khen ngợi, thăng chức,quan tâm thông cảm, phê bình giúp đỡ
2.2.2 Các nguyên tắc trả công lao động
Trong nền kinh tế thị trường, dù thực hiện bất kỳ hình thức trả công nào, muốn phát huyđầy đủ tác dụng đòn bẩy kinh tế của tiền công với sản xuất và đời sồng, trả công của doanhnghiệp của doanh nghiệp phải được xác định nhằm đáp ứng một số nguyên tắc nhất định:
Nguyên tắc công bằng: Trả công phải thể hiện sự công bằng “ Không sợ thiếu chỉ sợ
không công bằng” Yêu cầu này phải thể hiện ở mọi khía cạnh của chính sách và là tư tưởng,triết lý xuyên suốt toàn bộ chính sách Nguyên tắc này bắt nguồn từ nguyên tắc phân phối theolao động: “Trả lương bằng nhau cho lao động như nhau” Có ý nghĩa là quy định tiền lương,tiền thưởng cho người lao động, nhất thiết doanh nghiệp không được phân biệt giới tính, tuổitác, dân tộc mà doanh nghiệp phải trả cho mọi người tương xứng với số lượng, chất lượng mà
họ cống hiến cho doanh nghiệp
Để duy trì nhân viên giỏi ngoài mức trả công cao còn phải thực hiện công bằng trong nội
bộ doanh nghiệp Trong các trường hợp trả công không công bằng, người lao động sẽ cảm thấykhó chịu, bị ức chế, chán nản và dễ rời bỏ doanh nghiệp (Lê Quân, 2008)
Theo Ths Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân (2004), nguyên tắc côngbằng trong trả công lao động bao gồm: công bằng bên trong và công bằng bên ngoài
Công bằng bên trong về mức trả công đạt được khi tỷ số đóng góp/thu nhập của
bản thân người lao động bằng với tỷ số đóng góp/thu nhập của những người lao độngkhác trong tổ chức
Trang 18Công bằng bên ngoài về mức trả công đạt được khi người lao động so sánh tỷ số đóng
góp/thu nhập của người lao động trong tổ chức ngang bằng với tỷ số đóng góp/thu nhập củanhững người lao động trong tổ chức khác
Nguyên tắc cạnh tranh: Trả công lao động phải đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh Mức trả
công của doanh nghiệp phải đảm bảo ngang bằng hoặc cao hơn so với các doanh nghiệp khác,đặc biệt là các doanh nghiệp trong cùng ngành nhằm thu hút được lao động có năng lực Nguyêntắc này được thực thi sẽ đảm bảo sức thu hút trên thị trường lao động Ứng viên đi tìm việcthường không biết mức trả công chính xác cho những công việc tương tự, họ thường khó sosánh về mức phúc lợi, khen thưởng, cơ hội thăng tiến trong nghề nghiệp, hay tính thách thức,thú vị của công việc Mức trả công đề nghị khi tuyển dụng thường là yếu tố cơ bản để ứng viênquyết định có làm ở doanh nghiệp hay không Mức trả công lao động càng cao càng có khảnăng thu hút nhân viên giỏi
Muốn đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh, doanh nghiệp phải tiến hành khảo sát mứcchi trả của thị trường lao động Ngoài ra, cần căn cứ vào thực tế của doanh nghiệp đểphân loại nhân sự, đưa ra chính sách trả công lao động cho phép thu hút và tạo ra lựclượng nòng cốt (Lê Quân, 2008)
Nguyên tắc phù hợp với khả năng thanh toán: Việc trả công lao động phải phù hợp với
khả năng thanh toán của doanh nghiệp Năng lực chi trả của mỗi doanh nghiệp là khác nhau, do
đó chính sách tiền lương phải đảm bảo doanh nghiệp có thể tồn tại và cạnh tranh được vì tiềnlương là yếu tố đầu vào chi phí quan trọng Doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả thấp thường
có mức chi trả thấp và ngược lại (Lê Quân, 2008)
Nguyên tắc tập trung dân chủ: Nguyên tắc tập trung dân chủ một mặt, đòi hỏikhi xây
dựng chính sách trả công, nhà quản trị phải phát huy tinh thần tham gia đóng góp của tập thểngười lao động và các đối tượng liên quan khác Mặt khác, việc xây dựng chính sách trả cônglao động phải mang tính tập trung, thống nhất trong toàn bộ doanh nghiệp, do giới quản trị caocấp quyết định dựa trên việc đảm bảo thực hiện mục tiêu chung (Hoàng Văn Hải, Vũ ThùyDương, 2012)
Nguyên tắc công khai: Trả công liên quan đến tất cả mọi thành viên và là động lực quan
trọng để thúc đẩy tinh thần làm việc cho nên phải được công bố công khai và được giải thích đểmọi người đều hiểu và thông suốt (Hoàng Văn Hải, Vũ Thùy Dương, 2012)
Trang 19Từ đây, chúng ta thấy công tác trả công lao động trong các doanh nghiệp phải tuân theocác nguyên tắc trên và tuân theo quy định của pháp luật Trong khóa luận này, chúng ta đánhgiá công tác trả công lao động của doanh nghiệp dựa trên năm nguyên tắc: công bằng, cạnhtranh, phù hợp với khả năng thanh toán, tập trung dân chủ và công khai.
2.2.Các nhân tố ảnh hưởng đến trả công lao động trong doanh nghiệp
Trả công lao động có thể chịu sự tác động, ảnh hưởng của các nhân tố bên trong và ngoàidoanh nghiệp Theo Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2013), các nhân tố ảnh hưởng tớitrả công lao động bao gồm:
2.2.1 Các nhân tố thuộc môi trường bên ngoài
2.2.1.2 Luật pháp và các quy định của chính phủ
Các điều khoản về tiền lương, tiền công và phúc lợi được quy định trong bộ luật lao độngđòi hỏi các tổ chức phải tuân thủ khi xác định và đưa ra các mức tiền lương
2.2.1.3 Tình trạng của nền kinh tế
Tình trạng của nền kinh tế đang suy thoái hay tăng trưởng nhanh sẽ tạo cho doanh nghiệp
có khuynh hướng hạ thấp hoặc tăng lương cho người lao động Bởi vì, trong điều kiện nền kinh
tế suy thoái nguồn cung lao động tăng lên, còn trong điều kiện nền kinh tế tăng trưởng thì việclàm được tạo ra và cầu về lao động tăng lên
2.2.2. Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp
2.2.2.1 Lĩnh vực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Mỗi ngành nghề sản xuất kinh doanh đều có mức trả công khác nhau.Các tổ chứcdoanh nghiệp thuộc các ngành nghề kinh doanh khác nhau sẽ đưa ra mức trả công phùhợp với ngành nghề đó
2.2.2.2 Tổ chức công đoàn
Công đoàn là một tổ chức có thế lực mạnh mà các cấp quản trị phải thảo luận với họ về cáctiêu chuẩn được sử dụng để xếp lương; các mức chênh lệch về tiền lương; các hình thức trảlương…Nếu doanh nghiệp được công đoàn ủng hộ thì các kế hoạch đề ra rất dễ giành đượcthắng lợi
Trang 202.2.2.3 Lợi nhuận và khả năng chi trả trả cônglao lao động của tổ chức
Các tổ chức kinh doanh thành công thường có khuynh hướng trả lương cao hơn mứclương trung bình của thị trường lao động bên ngoài và ngược lại
2.2.2.4. Bộ máy tổ chức của doanh nghiệp
Với một bộ máy tổ chức quản lý cồng kềnh, cơ cấu tổ chức có nhiều tầng nấctrung gian , thường thì chi phí quản lý lớn, do đó mức trả công sẽ bị giảm đối vớinhững nhân viên thừa hành
2.2.2.5. Trình độ trang bị kĩ thuật của doanh nghiệp
Trình độ trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại giúp công ty tiết kiệm được lao độngsống Từ đó, giảm chi phí cho trả công lao động trong doanh nghiệp
2.2.2.6. Giá trị công việc
Công việc là một yếu tố quyết định và ảnh hưởng đến trả cônglao động, mức trả công củangười lao động trong tổ chức Các doanh nghiệp rất chú trọng đến gía trị thực của từng côngviệc cụ thể Những yếu tố thuộc về công việc cần được xem xét tùy theo đặc trưng, nội dungcủa mỗi công việc cụ thể
2.2.3 Các nhân tố thuộc về bản thân người lao động
Cá nhân người lao động là yếu tố có tác động rất lớn đến việc trả lương Mức tiền lương,tiền công tùy thuộc vào sự hoàn thành công việc của người lao động, trình độ, kinh nghiệm,thâm niên công tác, sự trung thành, tiềm năng;
Sự hoàn thành công việc: Người lao động giỏi, có thành tích xuất sắc năng suất cáo thường
được trả lương cao hơn
Thâm niên công tác là một yếu tố được tính đến khi trả lương Người lao động có thâm
niên lâu năm trong nghề thường được nhận mức lương cao hơn
Tiềm năng: Khi định mức lương cần quan tâm đến tiềm năng của người lao động và nuôi
dưỡng tiềm năng đó Có thể người lao động chưa có kinh nghiệm hoặc chưa có khả năng làmđược những công việc khó ngay nhưng trong tương lai họ có tiềm năng thực hiện
Trang 21CHƯƠNG 3 :THỰC TRẠNG TRẢ CÔNG LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN
TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 1 – CIENCO1
3.1 Đánh giá tổng quan tình hình kết qủa hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
3.1.1 Sự hình thành và phát triển của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO 1
Tên công ty: Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 –CIENCO1
Địa chỉ: Số 2, Ngách 34/4, Ngõ 34, Đường Nguyên Hồng, Đống Đa, Hà Nội
3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO 1
3.1.2.1 Chức năng, nhiệm vụ của bộ máy tổ chức của công ty
Chức năng: Khảo sát, tư vấn đầu tư xây dựng và quản lý dự án công trình giao thông,
công nghiệp và thủy lợi, dân dụng Đồng thời công ty có chức năng giám sát thi công các côngtrình và tiến hành thí nghiệm vật liệu xây dựng
Nhiệm vụ: Xây dựng và thực hiện các mục tiêu nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, mở
rộng quy mô sản xuất.Phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn vốn và thực hiện nghĩa vụ với Nhànước.Chăm lo tới đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ công nhân viên trong công ty
Trang 223.1.2.2.Cơ cấu tổ chức bộ máy của công ty
(Nguồn: phòng nhân chính)
3.1.3 Lĩnh vực kinh doanh của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
- Khảo sát xây dựng công trình giao thông, dân dụng và thuỷ lợi
- Lập dự án đầu tư xây dựng và thiết kế công trình giao thông, dân dụng, công nghiệp và thuỷ lợi,lập quy hoạch công trình giao thông khu dân cư, khu đô thị và khu công nghiệp
- Tư vấn kiểm định chất lượng công trình, tư vấn giám sát thi công công trình giao thông, dândụng, công nghiệp và thuỷ lợi, tư vấn thẩm tra dự án đầu tư; thẩm tra thiết kế và tổng dự toán
- Thí nghiệm địa kỹ thuật và vật liệu xây dựng
3.1.4 Một số kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu của công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO 1 giai đoạn 2011-2013
Bảng 3.1: Kết quả kinh doanh của công ty giai đoạn 2011-2013
Đơn vị: nghìn đồng
Nă
m Tiêu chí
( Nguồn: Phòng tài vụ)
Trang 23Nhận xét:Doanh thu của công ty trong giai đoạn 2011-2013 có xu hướng giảm dần do ảnh
hưởng của biến động nền kinh tế và sự cạnh tranh trong ngành kinh doanh với các doanhnghiệp khác.Công ty CIENCO1 vẫn luôn hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho ngân sách nhànước Tuy nhiên, doanh thu giảm, lợi nhuận sau thuế giảm ảnh hưởng tới khả năng trả công laođộng trong công ty, công ty phải điều chỉnh nguồn hình thành quỹ lương; giảm quỹ tiền thưởng
để đảm bảo khả năng tài chính của công ty
3.2 Phân tích sự ảnh hưởng của nhân tố môi trường quản trị nhân lực đếntrả công lao động tại công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1- CIENCO1
3.2.1 Các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài
3.2.1.1 Quan hệ cung cầu trên thị trường lao động
Hiên nay, trên thị trường lao động có đội ngũ lao động phong phú, đội ngũ lao động trẻ dồidào, tuy nhiên tình hình nhân lực của công ty CIENCO1 trong 3 năm gần đây tương đối ổnđịnh, nhu cầu tuyển dụng nhân lực nhỏ Từviệc nhìn nhận mối quan hệ giữa cung nhân lực trênthị trường hiện nay và cầu về nhân lực mà công ty CIENCO1 áp dụng mứctrả côngngang bằngvới mức trả công trên thị trường để thu hút và giữ chân nhân viên và vẫn đảm bảo tính cạnhtranh
3.2.1.2 Hệ thống pháp luật, chính sách, quy định của nhà nước
Nội dung, các điều khoản của quy chế trả lương ty CIENCO1 đều phải tuân thủ theo quyđịnh của pháp luật Cụ thể,công ty đã tuân thủ Chính sách của Nhà nước về trả công laođộngnhư:Chính sách tiền lương tối thiểu, chính sách về thang, bảng lương, chính sách về quản
lý tiền lương, chính sách trợ cấp, , phụ cấp, phúc lợi
3.2.1.3 Tình trạng của nền kinh tế
Kinh tế-xã hội nước ta trong từ trước giai đoạn 2011-2013 đối mặt với nhiều khókhăn.Thất nghiệp vẫn là mối quan tâm chính ở các nước phát triển, trong đó có Việt Nam Tìnhtrạng doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản xảy ra phổ biến, nguồn cung laođộng tăng cao.Các doanh nghiệp trong nước nói chung và công ty CP Tư vấn đầu tư xây dựngcông trình giao thông 1-CIENCO1 riêng có xu hướng giảm mức trả công cho nhân viên.Sanggiai đoạn 2011-2013, tình hình kinh tế đã có những cải thiện, mức trả công của nhân viên đãtăng lên, phần nào đảm bảo được mức sống cho nhân viên trong công ty
3.2.2 Các nhân tố thuộc về công ty CIENCO1
3.2.2.1 Lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty CIENCO1
Trang 24Công ty CIENCO1 hoạt động trong lĩnh vực khảo sát, tư vấn đầu tư xây dựng và quản lý
dự án công trình giao thông, công nghiệp và thủy lợi, dân dụng Đồng thời công ty còn tiến hành giám sát thi công các công trình và tiến hành thí nghiệm vật liệu xây dựng Do vây, nhân lực tại công ty CIENCO1 phần lớn là lao động có trình độ cao Vì vậy, mức trả công tại công tyCIENCO1 cao hơn so với các công ty sản xuất khác
3.2.2.2 Tổ chức công đoàn
Công ty CIENCO1 có tổ chức công đoàn đã thành lập 28 năm với tổng số đoàn viên là
153 đoàn viên và được các nhân viên trong công ty đánh giá là hoạt động tốt Công đoàn đạidiện cho các nhân viên trong công ty tiến hành thảo luận với cấp quản trị trong công ty về cácmức chênh lệch về mức trả công, các hình thức trả công, việc điều chỉnh mức trả công trongthời kỳ khó khăn như năm 2012 và trong thời kỳ nền kinh tế đã có những cải thiện như năm
2013
3.2.2.3Lợi nhuận và khả năng chi trả của công ty CIENCO1
Trong những năm 2008-2010, lợi nhuận của công ty giảm mạnh, buộc công ty phải giảmmức trả công cho nhân viên để có thể đảm bảo khả năng tài chính Trong giai đoạn 2011-2013,tình hình kinh tế đã có những cải thiện, lợi nhuận của công ty tuy giảm nhưng tỷ lệ giảm đãthấp hơn giai đoạn trước, mức trả công cho nhân viên trong công ty đã dần tăng lên.Tuy nhiên,khả năng tài chính vẫn gặp nhiều khó khăn, vì vậy công ty chi ít ngân sách hơn cho khenthưởng, đồng thời nguồn hình thành quỹ lương cũng có sự thay đổi nhằm đảm bảo cân bằng tàichính
3.2.2.4 Bộ máy tổ chức của công ty CIENCO1
Bộ máy tổ chức có ảnh hưởng mức trả công trong công ty Trước đây, bộ máy quản lý củacông ty CIENCO1 khá cồng kềnh, khá nhiều cấp quản lý, do đó mức chi phí cho quản lý lớn.Sau khi tiến hành chuyển đổi thành công ty cổ phần và tiến hành điều chỉnh nhân sự, bộ máy tổchức đã có nhiều thay đổi hợp lý hơn, bớt cồng kềnh, do đó chi phí cho quản lý giảm, mức trảcông đối với nhân viên thừa hành tăng lên
3.2.2.5 Trình độ, trang thiết bị kỹ thuật của công ty CIENCO1
Công ty CIENCO1đã đầu tư hệ thống trang thiết bị đầy đủ và hiện đại như: Máy phục vụ
in ấn đóng gói hồ sơ, máy phục vụ khảo sát địa hình+ địa chất, thiết bị phục vụ thí nghiệm hiệntrường, máy tính phục vụ khảo sát Bên cạnh đó, công ty còn sử dụng nhiều phần mềm phục
vụ cho công việc giúp công ty giảm được chi phí thuê thêm laođộng ngoài, công việc được tiến
Trang 25hành nhanh chóng và thuận lợi hơn Do vây, công ty có điều kiện để tăng mức trả công chonhân viên.
3.2.2.6 Giá trị công việc
Trong hệ thống trả công mà công ty CIENCO1, mức trả công cho nhân viên phụ thuộcnhiều vào đặc điểm công việc và mức độ phức tạp của công việc mà họ đảm nhiệm.Đối vớinhững công việc có mức độ phức tạp cao mà người lao động đảm nhiệm đòi hỏi trình độ vàchuyên môn càng cao như kỹ sư giám sát, thiết kế…thì mức trả công của họ càng cao và ngượclại, đối với những công việc đơn giản như bảo vệ, lễ tân không đòi hỏi nhiều về trình độ chuyênmôn thì mức trả công của họ thấp hơn
3.2.3 Các nhân tố thuộc về bản thân người lao động
Trong hệ thống trả công mà công ty CIENCO1 áp dụng thì mức trả công cho nhân viêntrong công ty phụ thuộc nhiều vào mức độ hoàn thành công việc, thâm niên, tiềm năng củanhân viên
Thâm niên công tác của nhân viên: Hàng năm, công ty tiến hành tăng mức lương, với mức
tăng tương ứng với từng vị trí và tình hình kinh doanh của công ty Người có thâm niên lâu nămthì được nhận mức mức lương cao hơn Ví dụ, năm 2013, mức trả lương trong công ty tăng đốivới từng vị trí: Ban giám đốc: tăng 400.000 - 500.000 nghìn đồng; trưởng, phó phòng: tăng300.000 - 400.000 nghìn đồng; nhân viên: tăng 200.000 - 300.000 nghìn đồng
Tiềm năng của nhân viên: Trong việc xác định mức trả công cho nhân viên, công ty
CIENCO1luôn quan tâm đến tiềm năng của nhân viên, đặc biệt là nhân viên mới tuyển vàocông ty có thành tích học tập giỏi, có lòng ham học hỏi, sự cố gắng trong công việc thườngđược trả mức trả công cao hơn trên thị trường và đầu tư bồi dưỡng để họ có thể trở thành nhữngquản lý giỏi trong tương lai
3.3 Kết quả phân tích dữ liệu thứ cấp và sơ cấp về công tác trả công lao động của công ty
cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng công trình giao thông 1 – CIENCO1
3.2.1. Phân tích và đánh giá trả công của công ty từ 2011-2013 qua nghiên cứu dữ liệu thứ
cấp
3.2.1.1.Thực trạng các hình thức trả công tài chínhcủa công ty CIENCO1
a, Tiền lương
Đối với mức lương tối thiểu:Theo quy định của Nhà nước, từ ngày 1/7/2013 mức
lương tối thiểu chung là 1.150.000 đồng/tháng.Theo Thông tư 09/2005/TT – LĐTBXH