Những biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đào Xỏ -Thanh Thuỷ - Phỳ Thọ trong giai đoạn mới

,biện pháp, tổ chức,bồi dưỡng học sinh giỏ,trường THCS Đào Xỏ ,Thanh Thuỷ, Phỳ Thọ,giai đoạn mới

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Con ngời từ khi xuất hiện và tiến hoá trở thành xã hội loài ngời trải qua biết baothay đổi Từ cuộc sống bầy đàn đến các thời kỳ đồ đá, đồ đồng, đồ sắt cho đến khi conngời phát hiện ra năng lợng gió và nớc diễn ra với bao kỳ tích Nhng đến thế kỷ XV -XVI và đầu thế kỷ XVII nhân loại đã ghi nhận những thành tựu to lớn của những conngời tài năng và thiên tài Đó là cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật - giai đoạn rạng rỡthời Phục Hng sau những đêm dài trung cổ Tên tuổi của các nhà bác học lừng danhsáng mãi trong lịch sử loài ngời nh: Lêônađvinxi, Pecma, Côpecnic, Galilê, Niutơn

đến cuối thế kỷ XVIII nhiều tài năng mới lại xuất hiện và đợc ghi nhận nh: Anhxtanh,PeriQuiri, Eđixơn, Menđen, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật này có sự đóng góprất tích cực và hiệu quả với tốc độ rất lớn của những ngời có tài Họ đã trở thành độnglực tiên phong thúc đẩy tốc độ phát triển của xã hội Chính vì vậy, bất kỳ quốc gia nàomuốn có nền công nghiệp tiến bộ, muốn đất nớc phồn vinh thì phải xác định cho mình

giới, Việt Nam đã nhìn nhận và đánh giá đúng vai trò của "Nhân tài" Đó chính là

nguồn nhân lực quý báu của đất nớc, động lực phát triển kinh tế xã hội của quốc gia

Điều này đã đợc ghi trong Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VII:

“Dân trí, nhân lực, nhân tài là ba mục tiêu phát triển chiến lợc giáo dục” hay: “Con ngời là mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế xã hội” Từ những năm 90 vấn

đề ngời tài (phát hiện và bồi dỡng) đã đợc đa vào chơng trình nghiên cứu khoa học

giáo dục tầm cỡ quốc gia và đã đợc ghi trong Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt

Nam Đây là bớc chuyển mạnh trong chính sách "Nhân tài" của Đảng ta Đến Nghị

quyết TW2 khoá VIII chiến lợc phát triển con ngời đã đợc cụ thể hơn, giáo dục đợc

coi là "Quốc sách hàng đầu" Công tác giáo dục không chỉ nhằm cung cấp tri thức

phát triển nhân cách cho học sinh mà còn có nhiệm vụ phát triển và bồi dỡng nhân tàicho đất nớc Qua nhiều thời kỳ phát triển công tác bồi dỡng nhân tài ở các bậc họccũng có sự xoay vần, thay đổi Trong tình hình mới hiện nay từ khi có Nghị quyết 04của Ban chấp hành trung ơng Đảng khoá VII ngày 14/01/1993 về tiếp tục đổi mới sự

nghiệp giáo dục và đào tạo thì giáo dục THCS cũng chuyển hớng, với nội dung: “hình thành từng bớc các trờng trọng điểm chất lợng cao trong các ngành học, bậc học”

(trang 62) Công tác bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS thay đổi, chuyển hớng thế

nào, hoạt động ra sao? là vấn đề đợc nhiều nhà giáo dục quan tâm

Cùng với sự chuyển mình của giáo dục và đào tạo trong cả nớc, tỉnh Phú Thọ đãthực hiện u tiên hàng đầu cho phát triển giáo dục Hàng loạt các trờng học đợc sửasang và xây mới, nhiều trờng tiểu học, THCS, PTTH đã phấn đấu đạt chuẩn Quốc gia,chất lợng giáo dục tăng lên rõ rệt Những năm gần đây tỉnh Phú Thọ đã có học sinhgiỏi quốc gia, quốc tế ở bậc Trung học

Với trờng THCS Đào Xá- Thanh Thuỷ- Phú Thọ, hiện tôi đang công tác thì việc bồidỡng học sinh giỏi trong những năm gần đây đợc chú trọng đầu t về mọi mặt Nhà tr-ờng làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục vì vậy phong trào thi đua học giỏi không chỉtrong phạm vi nhà trờng mà còn lan rộng khắp địa phơng Nhận thức của phụ huynhhọc sinh đã tiến bộ, họ sẵn sàng đầu t về thời gian, kinh tế và các điều kiện khác đểcon em mình vơn lên trong học tập Tuy nhiên, là một địa phơng thuần nông, kinh tếcòn có nhiều khó khăn, phong trào giáo dục mới đợc chú trọng và phát triển từ nhữngnăm chín mơi trở lại đây nên còn rất nhiều những yếu kém và bất cập

Chính những lý do nêu ở trên tôi đã mạnh dạn lựa chọn nghiên cứu đề tài Những“

biện pháp tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS Đào Xá -Thanh Thuỷ - Phú Thọ trong giai đoạn mới” Mong muốn đề tài nh một ý kiến nhỏ góp phần thiết thực

trong công tác tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở các trờng THCS hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đề tài đóng góp những biện pháp có tính khả thi về công tác tổ chức bồi dỡng họcsinh giỏi ở trờng THCS Đào Xá

3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Nghiên cứu những cơ sở khoa học về tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờngTHCS

3.2 Phân tích và đánh giá thực trạng về tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi trờng THCS

Đào Xá - Thanh Thuỷ - Phú Thọ

3.3 Đề xuất một số biện pháp có tính khả thi nhằm tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ởtrờng THCS Đào Xá - Thanh Thuỷ - Phú Thọ

4 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

5 Phơng pháp nghiên cứu

5.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu tài liệu

6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu Các biện pháp tổ chức bồi d“ ỡng học sinh giỏi ở ờng THCS Đào Xá -Thanh Thuỷ - Phú Thọ”

tr-7 Cấu trúc của đề tài

+ Chơng II: Thực trạng của công tác tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng

THCS Đào Xá- Thanh Thuỷ - Phú Thọ

+ Chơng III: những biện pháp tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS

Đào Xá -Thanh Thuỷ -Phú Thọ trong giai đoạn mới

* Phần kết luận - Tài liệu tham khảo

Tuỳ theo mức độ và phạm vi quản lý, chức năng này có thể do một cơ quan (ở

Bộ do Vụ tổ chức cán bộ thực hiện), một phòng- ban (Phòng tổ chức cán bộ của Sở GD&ĐT), một tổ (ở Phòng GD) hoặc một ngời thực hiện Trong các trờng học, chức

năng này do chính Hiệu trởng đảm nhiệm

1.1.2 Khái niệm về năng lực, năng khiếu

* Năng lực: Là những đặc điểm tâm lý cá nhân của con ngời đáp ứng đợc yêu cầu của

một loại hoạt động nhất định và là điều kiện cần thiết để hoàn thành có kết quả tốt đẹploại hoạt động đó

Ngời ta phân ra ba trình độ của năng lực là:

- Năng lực (Capacity).

- Tài năng (Talent) là trình độ cao của năng lực.

- Thiên tài (Genius) là trình độ tột đỉnh của năng lực.

* Năng khiếu: Thờng đợc hiểu là mầm mống của tài năng Nó là hệ thống tiền đề bên

trong dựa trên những t chất bẩm sinh di truyền và những yếu tố đợc hình thành trong

đời sống cá thể của con ngời, cho con ngời khả năng giải quyết đợc một yêu cầu nhất

định nào đó Năng khiếu đợc phát hiện sớm và bồi dỡng có hệ thống sẽ phát triển và

có thể đạt tới đỉnh cao của nó là tài năng Hay nói cách khác năng khiếu là tín hiệucủa tài năng

Nh vậy năng lực đợc hình thành và phát triển trong hoạt động Tham gia hoạt

động là phơng thức cơ bản để phát triển năng lực Không tổ chức hoạt động thì nănglực, năng khiếu không phát triển đợc thậm chí còn mai một, thui chột đi hoạt độngdạy học, giáo dục là hoạt động tổ chức cho trẻ em hoạt động nên nó có tác dụng hếtsức lớn lao trong sự phát triển năng lực, năng khiếu

* Học sinh giỏi, học sinh năng khiếu:

Chất lợng học tập của học sinh giỏi không chỉ thể hiện và đánh giá bằng điểm sốqua các bài kiểm tra, bài thi mà quan trọng hơn cả là các em trởng thành phát triển nhthế nào? Các em có đợc phẩm chất gì của nhân cách đang hình thành, các em có đợcnăng lực gì để tiếp tục học tập và phát triển Vì thế không nên so sánh học sinh nàyvới học sinh khác, học sinh trờng này với học sinh trờng khác mà chỉ nên đối chiếuvới mục tiêu giáo dục để tạo điều kiện để động viên các em học tập theo hớng họcsinh nào cũng chăm ngoan tiến bộ.

Học sinh năng khiếu là học sinh có khả năng cao ở một số môn nào đó mà không

cần giàng buộc bởi sự phát triển cao ở các mặt khác Vì vậy “Học sinh giỏi” nói trong

đề tài trớc hết là học sinh có xếp loại học lực giỏi và có năng khiếu về môn văn hoáhay nghệ thuật nào đó

1.2 Công tác đào tạo tinh hoa trí tuệ ở Quốc tế.

Đào tạo tinh hoa trí tuệ và sử dụng hữu hiệu tinh hoa đó là một trong những yếu

tố quan trọng nhất để tạo lập và duy trì ở mức độ cao nhất tiềm năng khoa học, kinh

tế, văn hoá và xã hội của mỗi quốc gia

Trên thế giới đang tồn tại hai con đờng cơ bản để đào tạo "Ngời tài" Con đờng

thứ nhất đang đợc thực hiện ở Mỹ, Canada, Nhật Bản và một phần ở Thụy Điển Đặctrng bởi việc bồi dỡng đồng loạt tất cả các học sinh mà ở đó cá nhân họ có quyền lựachọn chơng trình cho phù hợp với hứng thú và khả năng của mình Con đờng thứ hai

đã và đang đợc thực hiện ở Israel, Anh, Pháp, Cộng hoà liên bang Đức và phần lớn ởcác nớc Tây Âu Đặc trng bởi sự phân chia khá rõ học sinh theo cấp độ đào tạo

ở Mỹ việc xác định chuẩn đánh giá thế nào là trẻ em có năng khiếu và tài năng

Có nhiều cách, song chung quy lại đó là những trẻ em có thể làm đợc tất cả hơi sớmhơn, hơi nhanh hơn và thờng là không giống trẻ em khác Qua xác minh ngời ta thấy

có từ 2 đến 3% học sinh hoàn toàn không có năng lực, còn lại là từ 97 đến 98% cónăng lực nào đó Trong đó lại có từ 2 đến 3% trẻ có năng lực rất cao đợc xếp vào loại

có năng khiếu Ngời Mỹ quan niệm rằng: Dù thế nào đi chăng nữa, hệ thống giáo dụccũng cần chú ý trớc hết đến việc xoá bỏ tính đồng nhất và phát triển tối đa những khảnăng của từng cá nhân Vì vậy trong nhà trờng không cần có một chơng trình duy nhất

và yêu cầu đồng loạt về tri thức đối với học sinh Trẻ em có t chất và tốc độ phát triểnkhác nhau, vì thế mỗi trẻ em cần có chơng trình học tập riêng của mình Thực thi quan

điểm này ngời ta xây dựng những hệ thống chơng trình tự chọn ở phổ thông và đạihọc Tức là cho phép sử dụng các trờng phổ thông bình thờng làm bộc lộ và phát triểntoàn diện trẻ em có năng khiếu Quan tâm đến vấn đề này chính phủ Mỹ hàng năm

dành từ 6,5 đến 7% tổng thu nhập quốc dân chi cho giáo dục (khoảng 200 tỷ USD).

ở Israel, việc xác lập chuẩn đánh giá còn có nhiều ý kiến khác nhau song nóichung lại đó là sự phát triển trí tuệ làm tiêu chuẩn chính Trải qua 17 năm Israel tiếnhành phát hiện một cách có hệ thống trẻ em có chỉ số phát triển trí tuệ đến ngạc nhiên.

Do việc đi nhà trẻ là bắt buộc nên công tác điều tra và phát hiện trẻ có năng khiếu đợctiến hành sớm và có hệ thống Hệ thống đào tạo trẻ có năng khiếu ở Israel đợc phânchia khá rõ theo cấp độ đào tạo Trong các trờng phổ thông ngời ta tổ chức các lớpdành riêng cho học sinh năng khiếu Các em đợc học các môn giống nh các em khácnhng cao và đi sâu hơn Giữa các trờng có những nét khác biệt trong việc lựa chọn nộidung và phơng pháp đào tạo

Nh vậy ở Mỹ hệ thống đào tạo đại trà nh mạch ngầm lan toả khắp nơi, hoà nhậpvào hệ thống ấy đồng thời họ đề ra những nguyên tắc phù hợp và thực thi sáng tạo Hệthống đào tạo ngời tài ở Mỹ không những chỉ định hớng phát hiện tài năng và đào tạomọi điều kiện thích hợp cho tài năng phát triển Chính vì vậy họ không bỏ sót tài năng,

đảm bảo cho các mầm mống tài năng đều đợc phát hiện và phát triển Đảm bảo tăng

trởng thờng xuyên về số lợng và đa dạng hoá "Ngời tài" Nhng điểm nổi trội hơn ở việc đào tạo "Ngời tài" ở Israel là khắc phục khoảng cách giữa học sinh có năng khiếu

và học sinh bình thờng, giữa học sinh năng khiếu với thực tế cuộc sống nhằm songsong đạt hai mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách học sinh có năng khiếu và xâydựng một xã hội tơng lai

Nhìn vào hệ thống giáo dục ở Việt Nam thì thấy chúng ta chú trọng giáo dục đạitrà, phổ cập hoá Trên cơ sở đó phát hiện, bồi dỡng học sinh có năng khiếu trong suốt

hệ thống phổ thông và đào tạo chuyên sâu các tài năng ở hệ thống đại học và sau đạihọc Chính sách và mức độ đầu t cho giáo dục ở nớc ta là cha nhiều so với các cờngquốc trên thế giới song cũng là một cố gắng rất cao so với thu nhập quốc dân Điều

này đã phần nào thể hiện rõ tính u việt trong chính sách "Ngời tài" của nớc ta "Ngời tài" trong nớc không bị bỏ sót, đợc phát triển trong điều kiện tốt nhất của đất nớc Cho

nên nhiệm vụ phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi của các trờng, đặc biệt là trờngTHCS là cần thiết và đợc coi là nhiệm vụ song song với nhiệm vụ dạy học và giáo dục

đại trà

1.3 Cơ sở khoa học của việc phát hiện, tuyển chọn và bồi dỡng học sinh giỏi

1.3.1 Tiêu chuẩn chung của một học sinh năng khiếu:

Tuyển chọn học sinh năng khiếu là bớc đầu tiên của quá trình bồi dỡng tài năng.Khi nắm vững đợc tiêu chuẩn của một tài năng, những biểu hiện của năng khiếu tamới làm đợc công việc tuyển chọn có hiệu quả Qua nghiên cứu, phân tích nhiều tàinăng khác nhau trên nhiều lĩnh vực ngời ta thấy: ngoài năng lực đặc thù trên từng lĩnh

vực những ngời tài năng đều có một số nét chung giống nhau, đợc quy vào ba tiêuchuẩn sau:

+ Thông tuệ: những ngời tài năng thờng thông minh trí tuệ phát triển, có năng lực

t duy tốt Họ tiếp thu vấn đề nhanh, nhớ lâu Họ có khả năng suy diễn, quy nạp, kháiquát hoá, trừu tợng hoá, tốt

+ Sáng tạo: Họ có óc t duy độc lập, có óc phê phán, không suy nghĩ theo đờng

mòn, luôn muốn đi vào bản chất tìm ra quy luật của hiện tợng, sự kiện, có khả năng dựbáo

+ Có một số phẩm chất nổi bật nh: say mê, tò mò, hoạt động có mục đích, trung

thực, kiên trì vợt khó, giàu lòng vị tha và tinh thần nhân văn, có ý chí vơn lên, vơn tớihoàn thiện với tinh thần chủ động

Ba mặt thông tuệ, sáng tạo và một số phẩm chất nổi bật với các biểu hiện cụthể nêu trên tạo nên cấu trúc của tài năng Ba tiêu chuẩn này phải đồng thời ở mức độ

cao (không dới 75% yêu cầu về từng tiêu chuẩn trong một con ngời) Ngoài ba yếu tố

chung ngời tài năng đều có năng lực nổi trội, họ có một số giác quan phát triển tinh tế,một số phẩm chất về sinh lý, thần kinh tơng hợp tạo điều kiện cho tài năng phát triển

Sơ đồ cấu trúc của tài năng

1.3.2 Các giai đoạn phát triển của một tài năng

* Giai đoạn 1: Đợc tính từ lúc ngời mẹ mang thai tới lúc trẻ ra đời Đây là giai

đoạn hình thành các tổ chức, cấu trúc tế bào gắn bó chặt chẽ với việc hình thành và

phát triển thai nhi cũng nh việc nảy sinh (hay thui chột) các mầm mống ban đầu tài

năng ở mỗi con ngời Trong giai đoạn này vai trò của di truyền, sức khoẻ vật chất, tinhthần, những hiểu biết và điều kiện sống của ngời bố nhất là ngời mẹ có ảnh hởng

Thông

Phẩm chất nổi bậtNăng

khiếu

quyết định tới việc phát triển thai nhi Trong đó đặc biệt là sự phát triển trí tuệ và tìnhcảm sau này của trẻ.

* Giai đoạn 2: từ 1 đến 30 tuổi.

Đợc tính từ khi trẻ ra đời cho tới lúc trẻ trởng thành Đây là giai đoạn làm nảysinh, bộc lộ, phát triển và xác lập năng lực Trong giai đoạn này, vai trò của môi trờng

vi mô (gia đình, nhà trờng, xã hội) nơi đứa trẻ sinh sống, học tập và giao tiếp hàng

ngày là cực kỳ quan trọng Nhng ảnh hởng của bố mẹ, bạn bè và nhất là thầy cô giáo

có tính chất quyết định

* Giai đoạn 3: từ 30 tuổi đến hết đời

Đây là giai đoạn tài năng đợc thể hiện, đợc sử dụng trong thực tế mang lại kếtquả các cống hiến cụ thể Trong giai đoạn này vài trò của môi trờng vĩ mô nh: đờnglối, chính sách, cơ chế, chế độ, cách thức quản lý chỉ đạo của nhà nớc, xu thế dântộc và thời đại đặc biệt có tác động và ảnh hởng tới việc phát triển sức sáng tạo vàcống hiến tài năng của mỗi ngời

Ba giai đoạn trên đây kế tiếp, đan xen, tạo điều kiện cho nhau phát triển Vìvậy mỗi giai đoạn cần có chủ trơng, phơng pháp, biện pháp tốt và tác động đúng lúc,kịp thời để năng lực của từng cá nhân phát triển, nảy nở Ngợc lại, nếu thực hiệnkhông tốt các mầm mống của năng khiếu và tài năng sẽ có nguy cơ bị thui chột hoặcmai một đi

2 Cơ sở pháp lý:

Trong Văn kiện của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã đề cập đến "Dân trí, nhân lực, nhân tài" ở các Đại hội Đảng khoá VIII và khoá IX vấn đề "Ngời tài" càng

đợc quan tâm và cụ thể hoá hơn

Trong Luật giáo dục có nêu rõ “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của nhà nớc và của toàn dân Để phát triển sự nghiệp giáo dục tăng cờng hiệu lực quản lý nhà nớc về giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc vì mục tiêu dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh ”

Nh vậy việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở các nhà trờng là thực hiện đúng chủtrơng, đờng lối, chính sách của Đảng và nhà nớc góp phần vào việc đào tạo nhân tàicho đất nớc

3 Cơ sở thực tiễn:

Trải qua các thời kỳ lịch sử của nhân loại cho ta thấy vai trò của "Ngời tài" đặc

biệt quan trọng đối với sự phát triển của xã hội Những ngời tài giỏi bằng năng lực vàsáng tạo của mình đã để lại biết bao công trình nghiên cứu, những phát minh, nhữnggiá trị về vật chất và tinh thần Nớc Việt Nam ta ngay từ thời phong kiến đã chú trọngngời hiền tài và ngày nay trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc nhất là

trong nền kinh tế tri thức thì vai trò của "Ngời tài" tăng lên gấp bội Mặt khác đối với

mỗi nhà trờng thì bồi dỡng học sinh giỏi là một trong hai hoạt động mũi nhọn khôngthể thiếu đợc Phong trào của nhà trờng mạnh hay yếu nó thể hiện ở chất lợng học tập

và rèn luyện của học sinh mà đặc biệt là kết quả của các kỳ thi học sinh giỏi hàngnăm Đây là vấn đề mà các nhà trờng các đoàn thể, tổ chức và gia đình cùng đông đảohọc sinh rất quan tâm trong giai đoạn hiện nay

Chơng 2: thực trạng của công tác tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS Đào Xá -Thanh Thuỷ - tỉnh Phú Thọ.

1 Đặc điểm nhà trờng và địa phơng.

Phú Thọ là một trong các địa phơng có phong trào học sinh giỏi ở các bậc họcluôn đợc đánh giá cao Thực hiện chủ trơng mới hiện nay, bậc THCS ở Phú Thọ khôngcòn trờng chuyên lớp chọn mà đã xuất hiện một số trung tâm chất lợng cao, trờngmang tên huyện, trờng bán công Dù ở nơi đã có trung tâm chất lợng cao hay nơi cha

có thì công tác bồi dỡng học sinh giỏi vẫn thờng xuyên chú trọng từ trờng đến Phòng

và Sở giáo dục Hàng năm Sở giáo dục và đào tạo Phú Thọ thờng xuyên tổ chức kỳ thi

học sinh giỏi THCS cho khối lớp 9 (khối lớp 6; 7; 8 chỉ tổ chức thi Ôlimpic ở cấp huyện) cuộc thi này thu hút đợc sự chú ý vơn lên trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi

của các trờng Nó còn là nguồn động viên học sinh, phụ huynh học sinh cố gắng vơnlên tầm cao trong học tập không phải chỉ vì thành tích, tiền thởng, mà nó còn là cái

đích để giáo viên và học sinh tự khẳng định mình Trên cơ sở này tuỳ điều kiện củamỗi địa phơng mà họ tổ chức bồi dỡng học sinh phù hợp với khả năng của mình

2 Đặc điểm chung của các trờng THCS:

Học sinh ở nơi này hay nơi khác có khác nhau về điều kiện sống và học tập nhngtrong các em đều chứa đựng tiềm tàng khả năng phát triển Thờng thì lớp học nào, tr-ờng THCS nào cũng có học sinh giỏi theo yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng cácmôn học Song cha phải nơi nào, trờng nào cũng có học sinh giỏi tầm cỡ quốc gia

Điều đó cho thấy rằng, học sinh giỏi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhng cơ bản nhất

là công tác bồi dỡng học sinh giỏi của từng nơi có đợc chú trọng hay không? Chútrọng nh thế nào?

Từ những năm chiến tranh chống Mỹ cứu nớc bậc THCS ( lúc đó gọi là cấp 2) đã

tổ chức cuộc thi chọn học sinh giỏi toàn miền Bắc Nhiều học sinh đạt giải cao ở cácmôn thi Toán hoặc Văn Sau này dần dần việc tổ chức thi học sinh giỏi quốc gia từngmôn riêng rẽ đã biến cuộc thi từ phơng tiện để động viên học tập thành mục đích củacác lớp chuyên, trờng chuyên Điều tai hại là học sinh ở những lớp chuyên đó chỉ đisâu vào một môn nên các em bị học lệch, mất tính giáo dục toàn diện

Từ năm học 1998 - 1999 bậc THCS không có cuộc thi câp quốc gia nữa, chỉ còn

các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh (thành phố), huyện (quận) Công tác bồi dỡng học

sinh giỏi ở các địa phơng ra sao để vẫn đáp ứng đợc chính sách ngời tài của Đảng vànhà nớc nhng vẫn đảm bảo giáo dục toàn diện của một bậc học là cái mới trong giai

đoạn hiện nay

3 Thực trạng của việc quản lý tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS Đào Xá Thanh Thuỷ - Phú Thọ

-3.1 Những kết quả đạt đợc trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi

Với đặc điểm tình hình của trờng THCS Đào Xá là một trờng nằm trên địa bànnông thôn nghèo thuộc huyện miền núi nên nhà trờng gặp nhiều khó khăn trong côngtác giáo dục nói chung và công tác bồi dỡng học sinh giỏi nói riêng Nhà trờng đã cốgắng hết sức mình, đã ít nhiều có quan tâm đến việc bồi dỡng đội ngũ giáo viên và bồidỡng học sinh giỏi do đó trờng đã đạt đợc một số kết quả đáng mừng Hàng năm nhàtrờng đã có học sinh giỏi cấp tỉnh và nhiều em là học sinh giỏi cấp huyện, có nhiều em

có năng khiếu đặc biệt về TDTT đã đợc tham gia vào đội tuyển của tỉnh

3.2 Những tồn tại trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Chính quyền địa phơng có nhiều việc phải chi nên phần ngân sách chi cho giáodục còn rất hạn chế Vì vậy cơ sở vật chất trờng học còn thiếu, số lợng phòng học cha

đủ để học sinh học một ca theo quy định Chất lợng đội ngũ còn bất cập, thiếu về số ợng, không cân đối về cơ cấu; nhiều giáo viên mới ra trờng, giáo viên hợp đồng ngắnhạn tay nghề còn non cũng là một khó khăn cơ bản của nhà trờng Hơn nữa vấn đề

l-sử dụng tài liệu gì và l-sử dụng nh thế nào cũng là một vấn đề mà nhà trờng còn đangtrăn trở

Nhà trờng thờng xuyên có học sinh giỏi ở các cấp nhng chỉ ở các môn "học

vẹt"-tự phát - "trời cho", giải thấp nh: Địa; Sử; KTKT; Sinh; Hoá; TDTT cha có HSG ở các môn "mạnh" nh: Toán, Lý

Nguyên nhân chính là nhà trờng cha có mô hình cụ thể trong công tác bồi dỡngHSG; cha có đội ngũ giáo viên nòng cốt, cha có tài liệu giảng dạy, bồi dỡng; quantrọng hơn là cha có chiến lợc trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi Hiện tại nhà trờngmới chỉ thực hiện một số giải pháp mang tính chữa cháy, ngắn ngày, ăn sẵn theo kiểu

"Mì ăn liền"…

3.3 Những vấn đề đặt ra trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Trên cơ sở những tồn tại và kết quả nêu trên chúng tôi thấy có 9 vấn đề cần đặt ra trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi là:

- Nâng cao nhận thức trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi.

- Tổ chức phát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi.

- Tổ chức xây dựng đội ngũ giáo viên.

- Tổ chức xây dựng và bảo quản CSVC, trang thiết bị dạy học bồi dỡng HSG.

- Tổ chức xây dựng và sử dụng tài liệu giảng dạy.

- Tổ chức dạy học cho đội tuyển học sinh giỏi.

- Tổ chức phân công lao động s phạm hợp lý.

- Huy động cộng đồng tham gia bồi dỡng học sinh giỏi.

- Tổ chức thi đua khen thởng về việc bồi dỡng học sinh giỏi.

Chơng III: Những biện pháp tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở

trờng tHCS Đào Xá - Thanh Thuỷ - Phú Thọ

trong giai đoạn mới

Có thể nói kết quả học sinh giỏi là tinh hoa có đợc từ nhiều giải pháp phát triểntoàn diện nhà trờng Việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi chú trọng giải pháp nào hơnhay có thêm những giải pháp đặc thù ra sao? Đánh giá tầm nhìn sâu rộng của nhàquản lý Vì thế các giải pháp nêu ra sau đây không xếp theo mức độ quan trọng màchúng đều thể hiện tính cấp thiết và phù hợp về tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi tronggiai đoạn mới - một mảng công tác lớn của nhà trờng

1 Nâng cao nhận thức trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay không ít ngời hiểu cha đúng về ngành giáodục, họ cho rằng việc tổ chức dạy thêm học thêm của nhà trờng là nhằm mục đích thutiền của học sinh Vì vậy muốn việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi đợc sự ủng hộ của

đông đảo quần chúng thì trớc hết nhà trờng (đứng đầu là Hiệu trởng) phải cho mọi

ng-ời thấy đợc mục đích chính của việc bồi dỡng học sinh giỏi là bồi dỡng "Ngng-ời tài" Thấy đợc vài trò của "Ngời tài" trong xã hội là vô cùng quan trọng đối với sự phát

triển lịch sử nhân loại Ngời hiền tài đã tạo ra những bớc ngoặt trong sự phát triển lịch

sử của nhân loại hoặc sản sinh ra những giá trị vật chất, tinh thần tiêu biểu trong nền

văn minh nhân loại Đối với mỗi quốc gia thì “Những ngời tài giỏi là yếu tố cốt tử của một chính thể Khi yếu tố này dồi dào thì đất nớc phát triển mạnh mẽ phồn vinh Khi yếu tố này kém đi thì quyền lực đất nớc bị suy thoái Những ngời giỏi có học thức là một sức mạnh đặc biệt quan trọng đối với đất nớc” (Trích bia Văn Miếu - Hà Nội) Chính vì thế bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới cũng đều đặc biệt quan tâm

đến việc đào tạo và bồi dỡng nhân tài cho đất nớc Gần đây, các hội thảo quốc tế, khu

vực về phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dỡng nhân tài ( tại Thợng Hải năm 1991, Nhật Bản năm 1993, Hàn Quốc năm 1998 ) đều nêu lên khuyến cáo: Mỗi quốc gia“

hãy nhanh chóng đề ra chiến lợc đào tạo nhân tài để góp phần đẩy mạnh sự phát triển kinh tế xã hội ở mỗi nớc ”

Đối với dân tộc Việt Nam ngay từ thời kỳ phong kiến đã rất coi trọng "Ngời tài"

và đến nay đã trở thành "Quốc sách hàng đầu".

Đối với trờng THCS Đào Xá, việc cần làm ngay là phải tổ chức đợc các hội nghịchuyên đề bàn về vấn đề học sinh giỏi, có nhiều hình thức tuyên truyền vận động ngay

từ trong đội ngũ giáo viên đến cha mẹ học sinh và toàn xã hội BGH (đặc biệt Hiệu ởng) phải là những ngời có đủ cả "tâm" và " tầm" để có sức thuyết phục cao, khi t tởng

tr-thông thoáng sẽ khơi tr-thông các con đờng đi đến thành công

2 Tổ chức phát hiện, tuyển chọn học sinh giỏi

Xuất phát từ thực tế không phải mọi học sinh có xếp loại học lực giỏi đều là họcsinh có năng khiếu cần bồi dỡng và ngợc lại những học sinh có năng khiếu cha hẳn đã

là học sinh có xếp loại học lực giỏi Cho nên làm thế nào để phát hiện đợc học sinh cónăng khiếu từ đó tuyển chọn và tiến hành bồi dỡng học sinh giỏi cho từng khối lớp làcông việc quan trọng Phát hiện đúng giúp tuyển chọn dễ dàng và nó còn mang một ýnghĩa định hớng phát triển đúng đắn cho một nhân cách Vì thế việc phát hiện vàtuyển chọn đợc học sinh nằng khiếu là bớc bản lề, là xuất phát điểm của việc bồi dỡnghọc sinh giỏi Đồng thời nó mang ý nghĩa giáo dục to lớn Định hớng sai khả năngphát triển của học sinh gây nên sự khiên cỡng, gò bó rất có hại cho một nhân cách

đang hình thành và phát triển Đây cũng là cái khó trong phát hiện và tuyển chọn họcsinh năng khiếu Thờng bộc lộ sớm và sớm khẳng định mình là những năng khiếuthuộc các lĩnh vực nghệ thuật, thể dục thể thao, các lĩnh vực gắn liền với đời sống cảmxúc, với sự tinh tế của các giác quan và sự mềm dẻo, uyển chuyển của cơ thể Cho nêntrong lĩnh vực các môn khoa học năng khiếu bộc lộ muộn hơn vì nó đòi hỏi các phẩmchất trí tuệ đợc rèn luyện khổ công hơn Dựa vào yếu tố này công tác tuyển chọn họcsinh giỏi ở THCS đợc tiến hành với học sinh từ khối lớp 6 Nh vậy là việc phát hiệnhọc sinh giỏi đợc bắt đầu sớm hơn trở thành một căn cứ cho việc tuyển chọn Công tác

phát hiện học sinh giỏi bộ môn khoa học đòi hỏi ngời giáo viên phải có cái nhìn “bản chất” và “tinh ý” Có nh vậy không nhầm lẫn những dấu hiệu bề ngoài với những

thuộc tính bản chất Những học sinh có năng khiếu hay thể hiện ở những cách giải

khác lạ (khác với sự hớng dẫn của giáo viên), những cảm xúc tự nhiên nhng tinh tế

độc đáo và mang bản sắc cá nhân Từ những vấn đề nêu trên cho ta thấy rằng tổ chứcphát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi cần đợc quán triệt tới mọi giáo viên trong trờng.Trớc hết coi đó là nghĩa vụ của ngời giáo viên và sau đó là việc phổ biến phơng phápcách thức phát hiện để công tác tuyển chọn đợc chu đáo Kết quả của quá trình pháthiện và tuyển chọn này là không bị nhầm, không bỏ sót

Một căn cứ nữa để phát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi là d luận cộng đồng, gia

đình của học sinh Căn cứ này dựa vào sự “di truyền” gen thông minh của cha mẹ,

dòng tộc Phần lớn những em học sinh giỏi đợc thừa hởng gen từ gia đình cũng thểhiện mình trớc tập thể Song cũng có em rụt rè, nhút nhát không bộc lộ khả năng củamình trớc tập thể Vì thế cần phát hiện và tuyển chọn học sinh giỏi từ bố mẹ và d luậncộng đồng Với những học sinh này giáo viên cần giúp đỡ để các em sớm hoà đồngtrong tập thể, nhanh chóng bộc lộ năng lực của bản thân

Với THCS Đào Xá, đầu vào là học sinh của hai trờng tiểu học đạt chuẩn Quốc