Với kết quả học sinh đọc yếu nhiều tôi rất băn khoăn, trăn trở và đã tìm ra những nguyên nhân của thực trạng đó: a/ Đối với giáo viên: - Phần chuẩn bị còn phụ thuộc vào sách giáo viên,
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
LỚP 3C TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VIẾT XUÂN”
Trang 2I MỞ ĐẦU
1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Phân môn Tập đọc trong trường Tiểu học có một ý nghĩa rất to lớn Nó trở thànhmột đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học Đọc giúp trẻ em chiếm lĩnh đượcmột ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập Nó là một công cụ để học tập các môn họckhác Việc dạy Tập đọc sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi dưỡng ở các em lòng yêu cáithiện, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lô gíc cũng như có hình ảnh
Như vậy, dạy Tập đọc có một ý nghĩa to lớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáodưỡng, giáo dục tình cảm chuẩn mực đạo đức và phát triển trí tuệ, tư duy
Qua nhiều năm dạy lớp 3 Tôi nhận thấy học sinh yếu các môn là do đọc yếu, đọcsai, phát âm không đúng và đọc không mạch lạc, không hiểu nội dung câu đọc Thực tếnăm học 2009 - 2010 học sinh lớp 3C của tôi chất lượng phân môn Tập đọc đầu nămchưa cao vì:
4/ 31 em đọc chậm, còn đánh vần
6/ 31 em ngắt nghỉ hơi chưa hợp lý
3 / 31 em đọc và phát âm chưa đúng
6 / 31 em đọc vẹt chưa hiểu nội dung
Đứng trước thực trạng trên là vấn đề nan giải, tôi nghĩ: Làm thế nào để nâng caochất lượng phân môn Tập đọc ở lớp tôi ngày càng cao hơn để các em thuận lợi trong quá
trình học tập các môn Vì vậy, tôi chọn đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng phân
môn Tập đọc lớp 3C trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân” năm học 2009 - 2010 để
nghiên cứu tiếp
2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- Ý thức, thái độ học tập của học sinh lớp 3C đối với phân môn Tập đọc
- Nhận thức của giáo viên lớp 3 về tầm quan trọng của phân môn Tập đọc
- Sự giúp đỡ của Ban giám hiệu và Tổ chuyên môn
- Sự quan tâm của phụ huynh đối với phân môn Tập đọc
Trang 3- Giải pháp nâng cao chất lượng phân môn Tập đọc lớp 3C trường Tiểu học Nguyễn ViếtXuân - Tân Đông - Tân Châu - Tây Ninh.
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
- Giai đoạn IV: Giữa học kì II - Cuối học kì II: Tiếp tục vận dụng đề tài
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
a/ Phương pháp đọc tài liệu.
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, Sách thiết kế Tiếng Việt 3
- Các tài liệu hướng dẫn triển khai thay sách
- Tài liệu tham khảo nắm được nội dung, chương trình sách giáo khoa
- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên Tiểu học chu kỳ III, tập II
- Phương pháp dạy môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học nói chung, lớp 3 nói riêng
b/ Phương pháp điều tra:
- Dự giờ:
+ Dự giờ minh hoạ chuyên đề
Trang 4+ Dự giờ đồng nghiệp 4 tiết / tháng
- Đàm thoại:
+ Ban giám hiệu 1 tháng / lần
+ Tổ khối 1 tháng / 2lần
+ Cha mẹ học sinh: Mỗi giai đoạn 1 lần
- So sánh, đối chiếu kết quả: Gíao viên điều tra kết quả đầu năm, phân loại học sinh để cóbiện pháp dạy phù hợp với từng đối tượng
Trang 5B NỘI DUNG:
1 CƠ SỞ LÍ LUẬN:
- Dạy tốt phân môn Tập đọc là tạo cho học sinh có một nền tảng vững chắc để họctốt môn Tiếng Việt và tất cả các phân môn khác Có đọc đúng, đọc trôi chảy mới cảm thụđược bài văn và đọc đúng sẽ hiểu tất cả các văn bản khác Những năng lực này khôngphải tự nhiên mà có Nhà trường phải từng bước hình thành và trường Tiểu học nhậnnhiệm vụ đặt viên gạch đầu tiên
- Tập đọc là một phân môn thực hành, nhiệm vụ quan trọng nhất là hình thành nănglực đọc cho học sinh từ 4 yêu cầu về chất lượng “đọc”: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ýthức và đọc diễn cảm
- Đọc đúng, đọc nhanh là đọc lưu loát trôi chảy
- Đọc có ý thức là đọc thông, hiểu được nội dung
- Đọc diễn cảm là ngắt, nghỉ hợp lí, giọng đọc phù hợp với từng nội dung, câu đọc,bài đọc, thể hiện nội tâm trong từng lời nói nhân vật hay nội tâm toàn bộ bài đọc Các kỹnăng đọc tác động tích cực qua lại lẫn nhau Vì vậy trong dạy học không thể xem nhẹ yếu
tố nào
- Phân môn Tập đọc còn hình thành ở các em phương pháp và thói quen làm việc vớivăn bản, giúp các em thấy được lợi ích của việc đọc trong học tập và cuộc sống
- Ngoài ra, phân môn Tập đọc còn có nhiệm vụ:
+ Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn học cho học sinh
+ Phát triển ngôn ngữ và tư duy cho học sinh
+ Giáo dục tư tưởng, đạo đức, thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh
2 CƠ SỞ THỰC TIỄN:
- Tất cả học sinh lớp 3C rất cần sự nhiệt tình của giáo viên Vì thế, bằng mọi hìnhthức giáo viên phải giúp học sinh học tốt phân môn Tập đọc
- Học tốt phân môn Tập đọc các em sẽ thuận lợi trong các môn học khác
- Năm học 2009 - 2010 tôi được giao nhiệm vụ dạy lớp 3C với tổng số học sinh là 31học sinh / 16 nữ
Trang 6* Qua kì thi khảo sát đầu năm chất lượng phân môn Tập đọc như sau:
Lớp TSHS Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % SL %
Đây là lớp 2 buổi / ngày mà tỉ lệ học sinh đọc yếu còn nhiều Nếu thực trạng này kéodài thì chất lượng phân môn Tập đọc không cao; học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc họcmôn Tiếng Việt và ảnh hưởng không nhỏ tới các môn học khác Tập đọc nó tích hợp tất
cả các môn học Với kết quả học sinh đọc yếu nhiều tôi rất băn khoăn, trăn trở và đã tìm
ra những nguyên nhân của thực trạng đó:
a/ Đối với giáo viên:
- Phần chuẩn bị còn phụ thuộc vào sách giáo viên, sách thiết kế nên bài dạy mangtính áp đặt, đơn điệu chưa phù hợp với từng đối tượng học sinh
- Giáo viên đọc bài chưa diễn cảm, chưa thu hút sự chú ý của học sinh
- Giáo viên chưa chú ý nhiều đến học sinh yếu vì sợ mất thời gian
- Việc chọn từ và giải nghĩa từ giáo viên còn rập khuôn (bám sát từ ở phần chú giảitrong sách giáo khoa)
- Chưa phân biệt lựa chọn từ mới để cung cấp cho nội dung bài
- Giáo viên chưa linh động, sáng tạo nhiều trong phương pháp giảng dạy, chưa khaithác hết ý đồ của sách giáo khoa
b/ Đối với học sinh:
Trang 7- Học sinh ít đọc sách, không chịu đọc sách ở nhà Nếu có đọc thì học sinh cũng chưabiết cách đọc, chỉ đọc một cách qua loa, đại khái, đọc cho có đọc, lười tìm hiểu.
- Chưa có sự chuẩn bị bài chu đáo trước khi đến lớp
- Học sinh đọc rất chậm, còn đánh vần, chưa ý thức được thói quen tập trung chú ýkhi đọc thầm
- Học sinh phát âm chưa chuẩn, chưa biết cách ngắt nghỉ hơi khi đọc, quen đọc theotiếng địa phương:
+ Học sinh đọc chưa đúng phụ âm đầu: ch/tr; d/r/gi; l/n; v/d:
Ví dụ: “che chẻ” (tre trẻ) ; “cây che” ( cây tre)
“dây phút” (giây phút) ; “dực dơ”õ ( rực rỡ) “chảo gián” (chảo rán) ; “lằm im” ( nằm im) “dui dẻ”û (vui vẻ)
+ Học sinh đọc chưa đúng vần:
Ví dụ : “khuỷ tay” (khuỷu tay)
“ngã khuỵ” (ngã khuỵu)
“thằng lằn” (thằn lằn)
“xe být” (xe buýt)
+ Học sinh đọc chưa đúng các âm chính:
Ví dụ: “ưu tin” (ưu tiên)
“mua riệu” (mua rượu)
+ Học sinh đọc chưa đúng thanh hỏi, thanh ngã:
Ví dụ: “trôi nỗi” (trôi nổi)
“kiên nhẩn” (kiên nhẫn)…
* Sau đây là bảng thống kê phân loại đối tượng học sinh học chưa tốt phân môn Tập đọc:
Trang 8Tổng số học sinh
học chưa tốt
phân môn Tập đọc
Đọc chậm
Phát âmchưa đúng
Ngắt nghỉhơi chưahợp lý
Đọc vẹtchưa hiểunội dung
c/ Đối với phụ huynh:
- Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân thuộc địa bàn xã biên giới, người dân đa số
từ các nơi đến lập nghiệp, trong đó không ít là Việt kiều Cam-pu-chia, nên trình độ cònthấp, ít quan tâm đến việc học của học sinh Bên cạnh đó, còn có một số phụ huynh có tưtưởng khoán trắng cho nhà trường và giáo viên chủ nhiệm nên việc kết hợp giữa gia đìnhvới giáo viên trong việc giáo dục học sinh còn nhiều hạn chế
3 NỘI DUNG VẤN ĐỀ:
- Khi dạy phân môn Tập đọc người giáo viên cần chú ý coi trọng quan điểm dạy học
“Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh”
- Để có một tiết dạy Tập đọc tốt, đạt hiệu quả cao, giáo viên cần coi trọng quan điểmdạy học: “Lấy học sinh làm trung tâm”
- Giáo viên cần xây dựng nề nếp học tập cho học sinh ngay từ đầu năm học, học sinh
có ý thức học tập Giáo dục cho học sinh thấy được tầm quan trọng trong việc học phânmôn Tập đọc
- Giáo viên cần chú ý đến công tác chuẩn bị
- Dạy Tập đọc nhất thiết giáo viên phải đọc bài Tập đọc nhiều lần từ việc đọc hiểu đếnđọc diễn cảm và cảm thụ bài đọc, dựa vào chuẩn kiến thức, đối tượng học sinh của lớp đểxây dựng mục tiêu bài dạy và đề ra phương án tiến hành
- Tham khảo thêm tài liệu có liên quan đến bài dạy (sách giáo viên, sách thiết kế, các
tư liệu khác…) nhưng không được rập khuôn mà phải dựa vào tình hình thực tế của lớp
Trang 9- Chọn phương án dạy, dự kiến các tình huống có thể xảy ra trên lớp: từ khó học sinhđọc dễ sai, từ mới học sinh khó hiểu, cách ngắt nghỉ hơi của một số câu thơ, đoạn văn,bài văn hay những văn bản; thông tin, báo chí, hành chính…
- Ngoài việc rèn đọc đúng, chính xác, giáo viên cần hướng dẫn học sinh ngắt nghỉhợp lý và thể hiện giọng đọc đúng nội dung với một số câu tiêu biểu
Ví dụ: Bài: “Cậu bé thông minh”; Sách giáo khoa Tiếng Việt 3 Tập I Trang 4.
Sau đây là cách đọc một số câu:
- Ngày xưa,/ có một ông vua muốn tìm người tài ra giúp nước.// Vua hạ lệnh cho
mỗi làng trong vùng nọ/ nộp một con gà trống biết đẻ trứng, / nếu không có thì cả làng phải chịu tội // ( giọng đọc chậm rãi).
- Cậu bé kia, / sao dám đến đây làm ầm ĩ ?// (đọc với giọng oai nghiêm)
- Thằng bé này láo, / dám đùa với trẫm! // Bố ngươi là đàn ông thì đẻ sao được? //
(Giọng bực tức, lên giọng ở cuối câu).
- Muôn tâu, / vậy sao Đức vua lại hạ lệnh cho làng con / phải nộp gà trống biết đẻ trứng ạ? // ( Đọc với giọng lễ phép, bình tĩnh, tự tin).
- Giáo viên đọc mẫu để học sinh luyện đọc theo mẫu
+ Đối với học sinh yếu, giáo viên xếp học sinh ngồi đầu bàn để tiện việc rènđọc cho học sinh Đặc biệt, chú ý rèn đọc trong mọi tiết dạy, luyện đọc cá nhân nhiều lần
để học sinh đọc đúng và nhớ lâu
- Trong từng bài dạy, giáo viên cần chọn lọc ra từ mới trọng tâm để giảng từ theophương pháp gợi mở nhằm cung cấp vốn từ cho học sinh
- Giáo viên nghe, sửa, hướng dẫn đọc mẫu cho học sinh là cơ bản
- Giáo viên phải có kế hoạch để rèn đọc cho từng học sinh lớp mình, dạy sao cho họcsinh thấy được luyện đọc là quyền lợi, đồng thời là nghĩa vụ trong tiết học Tập đọc
- Giáo viên kết hợp chặt chẽ giữa tìm hiểu bài với luyện đọc
- Giáo viên rèn đọc diễn cảm ngay từ đầu và cuối tiết học, dành thời gian để một vàihọc sinh đọc diễn cảm toàn bài
Trang 10- Rèn tốt nề nếp luyện đọc tiếp sức câu, luyện đọc tiếp sức đoạn, luyện đọc nhóm, tạomọi điều kiện để học sinh tham gia vào tiết học bằng nhiều hình thức thảo luận cặp,nhóm, hoạt động cả lớp.
- Để giờ dạy Tập đọc nhẹ nhàng, đem lại hiệu quả thiết thực đối với học sinh thuộcđối tượng cá biệt, giáo viên cần lưu ý một số điểm về phương pháp dạy Tập đọc như sau: + Giáo viên cần chú trọng hình thức đọc cá nhân để rèn luyện, uốn nắn cho từnghọc sinh, kết hợp hình thức đọc theo nhóm để nhiều học sinh tham gia và tham gia đọcnhiều lần trong một tiết học, xen kẽ hợp lý đọc đồng thanh để tạo không khí lôi cuốn họcsinh yếu, học sinh còn rụt rè vào hoạt động học
+ Đảm bảo toàn bộ cho học sinh đều đựơc tham gia luyện đọc càng đựơc nhiều lầncàng tốt
+ Đối với phần tìm hiểu bài, cần chú ý giải nghĩa từ khó, tận dụng tối đa tranhminh họa và đồ dùng dạy học trong việc giải nghĩa từ hoặc giải nghĩa từ trong câu cụ thể
để các em dễ cảm nhận tránh giải nghĩa từ dài dòng, vì vốn từ tiếng Việt của học sinh cònhạn chế
- Một số câu hỏi khó trong phần hướng dẫn tìm hiểu bài, giáo viên có thể chủ độnggợi ý hoặc giải thích không yêu cầu học sinh tự tìm hiểu và trả lời, dành thời gian nhiềuhơn cho phần luyện đọc rõ ràng, rành mạch
- Giáo viên nên cho học sinh nhận xét ý kiến của bạn đựơc rèn đọc đúng và diễncảm trong tiết học, giáo viên giữ vai trò tổ chức hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài và luyệnđọc bằng nghe và sửa cách đọc của từng học sinh nhưng không áp đặt và gò ép Nên tổchức trò chơi thi đua trong tiết học
- Muốn cho học sinh có tính siêng năng, chăm học, thích tìm tòi, giáo viên cần giớithiệu sách hay có liên quan đến bài học để học sinh tìm đọc Hình thức đọc cũng rèn kĩnăng đọc của các em
- Giáo viên cần rèn đọc thông qua các môn học khác, chẳng hạn như đọc câu hỏi,đọc yêu cầu bài, đọc đề bài
- Phân loại học sinh theo từng đối tượng (dạy theo từng đối tượng)
Trang 11* CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ:
1 Đối với học sinh:
a/ Học sinh đọc chậm, phát âm chưa đúng:
- Giáo viên hướng dẫn rèn luyện đọc nhiều lần để các em quen với mặt chữ
- Giáo viên cần hướng dẫn các em đọc theo hình thức cá nhân; luyện đọc tiếng khó,
từ khó nhiều lần để học sinh đọc đúng
- Giáo viên xếp học sinh ngồi đầu bàn để tiện việc rèn đọc cho học sinh
- Ngoài việc đọc đúng giáo viên cần xây dựng nề nếp học, thói quen đọc tiếp sứccâu, đoạn
- Giáo viên tổ chức cho học sinh khá giỏi kèm thêm học sinh đọc chậm, phát âmchưa đúng trong giờ Tập đọc (đọc sách ở Thư viện)
- Giáo viên vận dụng phương pháp luyện đọc theo mẫu, yêu cầu học sinh nghe vànhìn; giáo viên đọc mẫu thật chuẩn, học sinh chú ý nghe và nhìn miệng giáo viên để đọctheo Biện pháp này giáo viên cần giảng, phân tích một cách đơn giản khi học sinh phát
âm để phát âm đúng: s/x; r/d/gi; ch/tr; l/n…để học sinh nhận diện nhằm khắc sâu trí nhớcách đọc đúng cho học sinh
Ví dụ: “ con sâu”
“ xâu kim”
+ Rèn cho học sinh phát âm theo đúng chữ viết
Ví dụ: phát âm “ưu tiên”chứ không phải “ưu tin”
+ Hướng dẫn cho học sinh phát âm đúng thanh hỏi, thanh ngã
Ví dụ: “nỗi buồn” chứ không phải “nổi buồn”
“một nửa” chứ không phải “một nữa”
b/ Học sinh ngắt nghỉ hơi chưa hợp lí:
- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh đọc ngắt, nghỉ theo dấu câu Nếu là dấu phẩy thìchỉ ngắt hơi, nếu là dấu chấm thì phải nghỉ hơi Giọng đọc rõ ràng, phát âm chuẩn
s
âux
Trang 12Ví du 1ï: Trong bài thơ “Bận” Sách giáo khoa Tiếng Việt - Tập I trang 59.
Ngoài việc đọc đúng, chính xác, giáo viên cần chú ý hướng dẫn học sinh cáchnhấn giọng và ngắt nhịp giữa các dòng thơ đúng chỗ và thể hiện giọng đọc đúng với nộidung
Trời thu / bận xanh / Còn con / bận bú /
Sông Hồng / bận chảy / Bận ngủ / bận chơi /
Ví dụ 2: Bài : “Nhớ lại buổi đầu đi học” Sách giáo khoa Tiếng Việt - Tập I trang 51.
Đoạn 1:
Hằng năm, / cứ vào cuối thu, / lá ngoài đường rụng nhiều, / lòng tôi lại nao nức/ những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.// Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy / nảy nở trong lòng tôi / như mấy cánh hoa tươi / mỉm cười giữa bầu trời
quang đãng //
- Giáo viên sử dụng phương pháp luyện đọc theo mẫu Giáo viên đọc mẫu, học sinhtheo dõi đọc lại
c/ Đối với học sinh đọc vẹt, chưa hiểu nội dung:
- Giáo viên cần rèn cho học sinh kĩ năng đọc thầm Đây là hình thức đọc hiểu màđòi hỏi học sinh phải có tính tự giác Do đó, trước khi cho học sinh đọc thầm, giáo viêncần giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh nhằm định hướng rõ việc đọc - hiểu (đoạn văn haykhổ thơ nào, đọc để biết, hiểu, nhớ hay suy nghĩ và trao đổi về điều gì,…)
- Giáo viên kết hợp quan sát, theo dõi từng học sinh để biết học sinh đọc đến đâu
Có như vậy mới nâng cao được chất lượng đọc thầm nhằm giúp các em hiểu được nội