Dự án phát triển chăn nuôi gà đồi Hiệu quả từ việc xây dựng mô hình nuôi gà thả vườn theo hướng sản xuất hàng hóa.

Trong những năm gần đây, bên cạnh việc chăn nuôi các giống gà nội, gà ngoại...truyền thống, theo các phương thức khác nhau: Chăn thả,bán chăn thả và nuôi công nghiệp. Thì gần đây có xuất hiện 1 mô hình mới ở các vùng trung du và miền núi, đó là chăn thả gà đồi. Nuôi thả gà đồi thực chất là nuôi thả các giống gà lông màu ở các vùng đồi núi có độ dốc thấp...dễ chăm sóc đầu tư ban đầu ít nên rất hợp để xóa đói giảm nghèo. Là huyện vùng cao, diện tích đồi núi rộng, nguồn thức ăn sẵn có đã tạo điều kiện thuận lợi để phát triển chăn nuôi gà theo hướng bán công nghiệp.

Dự án phát triển chăn nuôi gà đồi.

I Giới thiệu chung về dự án

1 Lý do chọn dự án

- Thịt gà là thức ăn rất phổ biến và có mặt trong hầu hết các bữa ăn của người dân,

tuy nhiên số lượng thịt gà hiện tại không đủ cung cấp cho người tiêu dùng, kèm với

số lượng thiếu là chất lượng thịt gà cũng giảm dần Cùng với đó là sự xuất hiện củacác loại gà thải loại của Trung Quốc siêu rẻ với chất lượng kém gây hại cho sứckhỏe hay một số loại gà siêu nạc, siêu trứng đang thao túng trên thị trường cả nước

- Trong những năm gần đây, bên cạnh việc chăn nuôi các giống gà nội, gà

ngoại truyền thống, theo các phương thức khác nhau: Chăn thả,bán chăn thả vànuôi công nghiệp Thì gần đây có xuất hiện 1 mô hình mới ở các vùng trung du vàmiền núi, đó là chăn thả gà đồi Nuôi thả gà đồi thực chất là nuôi thả các giống gàlông màu ở các vùng đồi núi có độ dốc thấp dễ chăm sóc đầu tư ban đầu ít nên rấthợp để xóa đói giảm nghèo Là huyện vùng cao, diện tích đồi núi rộng, nguồn thức

ăn sẵn có đã tạo điều kiện thuận lợi để phát triển chăn nuôi gà theo hướng bán côngnghiệp

2 Sản phẩm, dịch vụ cung cấp: ngoài các sản phẩm có thể áp dụng của gà đồi YênThế ta có thể cung cấp các loại gà khác trên thị trường để đa dạng các sản phẩmcung cấp nhưng vẫn xuất phát từ việc được thả đồi tự nhiên Có thể cung cấp một sốgiống gà sau: Gà ri, gà đông tảo, gà mía, gà chọi, gà tam hoàng, gà lai, các giống gàngoại…được chăn thả đồi tự nhiên

có thể chuyển sang mô hình tập trung, liên kết các gia đình để mở rộng với quy môlớn

II.Tính khả thi về bối cảnh ra đời dự án

- Hiện tại trên thị trường cầu về thịt gà là rất lớn tuy nhiên cung về thịt gà đảm bảo

chất lượng là rất ít Sự xâm nhậm thị trường của một số giống gà siêu nạc làm chocầu về thịt gà sạch, chất lượng ngày càng cao Nuôi gà đồi có tỷ lệ nuôi sống cao,đồng đều, chóng lớn, đẹp, ngon, dễ bán và hiệu quả cao

- Sự thành công của một số mô hình chăn nuôi gà đồi tiêu biểu như gà đồi Yên Thế

đã đem lại thu nhập cao cho người dân địa phương vùng đồi núi Chăn nuôi gà đãtrở thành một nghề đối với nhiều hộ dân, lợi thế so sánh về vườn đồi với mô hìnhnông, lâm kết hợp đã giúp cho nhiều hộ dân có thu nhập từ 100 - 200 triệu đồng,nhiều khoản chi tiêu trong các hộ gia đình khó khăn được giải quyết từ chăn nuôi

gà, qua đó đã góp phần không nhỏ trong việc tạo thêm việc làm, tăng thu nhập chongười lao động Đến nay, tổng đàn gà toàn huyện Yên Thế đã đạt trên 4,5 triệu con,tổng giá trị sản lượng đạt 900 tỷ đồng/năm Yên Thế trở thành huyện có tổng đàngia cầm lớn nhất toàn quốc Gà đồi Yên Thế là giống gà địa phương có ngoại hìnhđẹp, được thả trong đồi vải với những chiếc "nhà sàn" nhỏ nhắn xinh xắn, thức ănchủ yếu là ngô hạt, côn trùng nên thịt săn chắc, có vị ngọt đậm đà và mùi thơmngon đặc trưng của vùng rừng núi Giờ đây sản phẩm ''Gà đồi Yên Thế'' đã có mặt

tại các thị trường khó tính như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh… Nhiều nhà hàng,khách sạn ở các thành phố về tận nơi đặt hàng

- Xã Tân Bình là xã có diện tích đồi núi nhiều, là một trong những xã thuộc diện

nghèo của huyện Xã Tân Bình có diện tích 38,61 km², dân số năm 1999 là 2368người,mật độ dân số đạt 61 người/km² Đất lâm nghiệp lớn với nhiều vườn đồi,vườn rừng, độ dốc thấp và cơ bản được phủ xanh bằng tán cây ăn quả, cây lâmnghiệp lâu năm Thêm vào đó, đa số các vườn đồi có tính biệt lập cao, cách xa khudân cư nên rất thuận tiện cho phát triển chăn nuôi gia cầm theo phương thức thả đồi,thả vườn với số lượng lớn

- Điều kiện kinh tế tại địa phương kém, thu nhập bình quân đầu người, tốc độ tăng

trưởng kinh tế tại địa phương còn thấp Thu nhập chính của người dân ở đây vẫncòn phụ thuộc vào mùa vụ từ việc trồng các cây nông nghiệp ngắn ngày trên các đồinúi như ngô, khoai, sắn… Dự án chăn nuôi gà đồi với chi phí thấp rất phù hợp với

sự phát triển hiện tại của địa phương, hơn nữa dự án lại phù hợp với điều kiện củavùng, dễ chăn nuôi, khả năng sống sót cao

III Nghiên cứu thị trường dự án

- Xác định thị phần: Người dân Thanh Hóa, các nhà hàng địa phương, các nhà hàng

đặc sản, khách sạn, các siêu thị lớn trong tỉnh, các khu du lịch trong và ngoài huyện.Nếu phát triển mạnh có thể đưa thị trường tiêu thụ ra ngoài tỉnh như Hà Nội Với sốdân hơn 6 triệu người, bấy lâu nay, Hà Nội là thị trường lớn khu vực phía Bắc vềtiêu thụ hàng nông sản, thực phẩm, đặc biệt là gà đồi khi mà nguồn cung chính ít vàkhông rõ nguồn gốc suất xứ

- Đối thủ cạnh tranh: trên thị trường ngoài một số thương hiệu như gà đồi Yên Thế,

gà Tiến Vua… thì đa số gà chất lượng được cung cấp từ các hộ gia đình chăn nuôinhỏ, họ cung cấp chủ yếu qua chợ Tuy nhiên gần đây với đánh giá của thị trườngtiêu thụ thì gà đồi Yên Thế cũng như một số gà thương hiệu khác không đạt đượcchất lượng như người tiêu dùng mong đợi, gà không thơm ngon cũng như không dainhư một số gà trên thị trường mà giá cả lại cao Vì vậy việc đưa ra dự án này làhoàn toàn có cơ sở để là đối thủ cạnh tranh với các thương hiệu nổi tiếng khác trênthị trường

- Biện pháp chiếm lĩnh thị phần:

+ Bước đầu tạo dựng tên tuổi về thương hiệu gà đồi tại địa phương với ưu thế cạnhtranh vốn có, liên hệ với quán ăn, các chợ đầu mối, các khách sạn, siêu thị…có nhu

cầu về gà đồi để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm Đảm bảo chất lượng gà cung cấptrên thị trường là thơm ngon, dai Cùng với đó là giá cả hợp lí, phù hợp với mọi đốitượng tiêu dùng Mình có thể cung cấp với số lượng nhiều và lâu dài, có thể ký hợpđồng.

+ Sau khi tạo dựng được tên tuổi về thương hiệu gà đồi tại địa phương thì mở rộngquy mô cùng với đó là mở rộng thị trường ra các tỉnh, đặc biệt là Hà Nội thì trườngđầy tiềm năng

IV Nghiên cứu công nghệ, kỹ thuật dự án.

1 Chuẩn bị chuồng trại, thiết bị nuôi gà.

a Chuồng nuôi và khu vực chăn thả

- Chuồng nuôi:

+ Vị trí: càng xa nhà ở càng tốt

+ Ấm với gà con, thoáng với gà lớn

+ Không xây tường, chỉ che lưới và bạt để dễ nâng lên, hạ xuống

+ Mái kép (4 mái, có hệ thống phun mưa…), trồng nhiều cây tán rộng xung quanhchuồng nuôi

+ Cách ly: xa dân, đường đi, chợ, trường học…

+ Chỉ nuôi một loại gà, không nuôi bất cứ con vật nào khác: chó, mèo, vịt, lợn, bồcâu…

- Khu vực chăn thả dưới bóng cây trên đồi có độ dốc vừa phải

- Ưu điểm:

+ Có chỗ che nắng cho gà

+ Đất có độ dốc lớn nên ko dễ dọng nước dễ dàng vệ sinh ít bệnh tật

+ Thoáng khí tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của gà

b Chuồng úm gà (giữ ấm cho gà).

- Có đệm lót bằng trấu hay dăm bào, dày 15-17 cm

- Yêu cầu khô, sạch, khử trùng trước khi sử dụng.

- Mỗi đời gà chỉ dùng đệm lót một lần (không thay hay bổ sung lót chuồng khi

nuôi), sau khi bán gà mới thay đệm chuồng

- Lớp độn lót dày là để:

+ Trấu hút ẩm trong phân gà, không làm bẩn chân, lông gà

+ Để gà vùi mình vào trấu khi lạnh hay nóng quá

+ Khi phân thải ra, nước trong phân được hút vào lớp độn, sau đó bốc hơi vào không khí

+ Trong phân gà có quá nhiều vi khuẩn, vi rút, trứng giun sán… chúng sẽ

bị lên men và giết chết khi bị lên men do bị vùi trong lớp độn chuồng dày

- Tránh bụi cho gà ( khi thay trấu mới, chuồng rất bụi, làm cho gà dễ mắc bệnh đường

hô hấp)

- Tóm lại: độn chuồng dày làm cho chuồng luôn sạch sẽ, không bụi, không bẩn,

không có quá nhiều khí độc… tạo điều kiện tốt cho gà sống và sản xuất, ít bị bệnh…

- Không được để nền ẩm ướt, chống bệnh cầu trùng (đi ngoài ra máu) Đảm bảo ấm

nhưng thông thoáng.

- Có thể tận dụng cót để quây làm chuồng úm gà

c Một số thiết bị nuôi gà

- Chuồng nuôi gà: Thực chất chuồng này chỉ để gà ngủ vào ban đêm và là chỗ trú của

gà khi thời tiết bất thường Căn cứ vào số lượng gà nuôi để làm chuồng cho phùhợp Mật độ khoảng 6-8con/m2 Chuồng này xung quanh không có vách mà chỉ có

bạt che để đảm bảo thông thoáng Nền chuồng lát xi măng, phía trên là sàn tre cáchmặt đất khoảng 40cm để phân rơi xuống dưới đảm bảo vệ sinh.

- Máng ăn máng uống cho gà: Máng ăn và máng uống cho gà thường được làm bằng

tôn hoặc nhựa để ở ngoài bãi chăn thả và trong chuồng

2 Các giống gà thả đồi.

a Gà ri

- Gà ri có tầm vóc nhỏ, thanh tú, nhỏ xương thịt thơm ngon.

- Gà ri có khối lượng cơ thể khi trưởng thành: con trống 1,8-2,5kg Con mái

1,3-1,8kg

- Gà mái có thể cho trứng hằng năm

- Đây là giống gà thích hợp với khí hậu nước ta, gà rất chịu khó kiếm ăn nên khi nuôi

chỉ cần cho ăn ít và ko cần chăm sóc nhiều

b Gà đông cảo

- Đặc điểm nổi bật có tầm vóc lớn khi trưởng thành con trống nặng từ 3-4kg Con mái

từ 2-3kg

- Tuy nhiên gà này ít di chuyển,chậm chạp nên cần phải chăm sóc nhiều

- Khả năng sống sót thấp

c Gà mía

- Gà Mía đầu nhỏ, mình vuông, dễ nuôi; gà mái trưởng thành nặng 2,8 - 3kg, gà trống

4 - 6kg Gà mái thường có chân nhỏ, lông vàng, sau khi đẻ 4 - 5 lứa sẽ mọc yếm(dải thịt bên dưới bụng) Gà trống thân to, dài hơn, lông thường có màu mận chín

d Gà chọi.

- Thân hình lớn khối lượng lớn thịt thăn chắc ngon nhưng khả năng tăng đàn thấp.

- Ngoài ra gần đây gà chọi dc coi là 1 thứ dặc sản bán rất dc giá.

e Ngoài ra còn một số loại gà nhập ngoại và gà lai trên thị trường như gà tam hoàng,

gà kirb

- Những giống gà này thân hình khối lượng vừa phải từ 2-3kg với con trống và từ

1,5-2,5 với con mái Khả năng thích nghi với môi trường và sống sót cao tuy nhiênlại ko được thị trường ưa thích

3 Thức ăn chăn nuôi.

Chi phí của thức ăn chiếm tới 70% chi phí cho chăn nuôi nên thức ăn là một phầnrất quan trọng Ngoài ra thức ăn quyết định đến tốc độ lớn, thời gian chăn nuôi vìthế làm cách nào để tiết kiệm chi phí và thức ăn vẫn có hiệu quả là điều rất đáng chú

ý dưới đây có 2 cách để tạo thức ăn cho gà

a Chế biến thức ăn có sẵn

- Nên tận dụng các loại thức ăn có sẵn trong nhà cùng với 1 số cách pha trộn để tạo

thức ăn đầy đủ dinh dưỡng mà tiết kiệm cho gà như: bột ngô, cám gạo, bột sắn, thócnghiền, đậu tương, bột cá, premix…

- Biết được thành phần hoá học và giá trị dinh dưỡng của một số N.liệu thức ăn (tra

bảng)

- Phối hợp các nguyên liệu: Theo nguyên tắc hình ô vuông.

Ví dụ: Xây dựng công thức thức ăn hỗn hợp cho gà thịt có 16 % đạm Nguyên liệugồm có: Ngô, đậu tương rang, Premix

Nghĩa là: cứ đem 8 phần đậu tương rang, trộn với 24 phần ngô, sẽ có thức ăn cho gàthịt có 16% đạm

Ngô là 100 - 33,3 = 66,7%

Sau đó, trộn thêm 0,5% premix

Trộn thật đều: loại nhiều đổ trước, rải loại ít lên sau, Riêng premix, phải trộn tăng dầnvới thức ăn

Xác định giá của 1 kg thức ăn để hạch toán lỗ lãi

Như vậy, giá của 1 kg thức ăn tự phối là 7.510 đ

- Dưới đây sẽ là 1 số phương pháp pha chế thức ăn cho gà

b Một số cách tạo thức ăn đạm cho gà

- Nuôi giun

Nuôi giun có các cách nuôi sau:

+ Cách đơn giản là đào hố sâu 50cm, rộng hẹp tùy ý, đổ vào hố 3 phần phân hoại 1phần đất vụn sau đó thả vào hố số giun đất (loại giun hồng hay giun quế) thỉnhthoảng tưới nước đủ ẩm, trên mặt hố phủ lớp rơm Khoảng 30 ngày nuôi, giun đãsinh sản và phát triển nhiều, bắt giun lớn cho gà ăn sau đó cho thêm phân và tướinước để cho giun con và trứng giun nở phát triển chở thu hoạch đợt giun kế tiếp

+ Nếu chăn nuôi nhiều gà thì nuôi theo phương pháp thâm canh chọn giống giun đẻ nhiều, lớn nhanh (giun kế có bán giống tại trung tâm chuyển giao kỹ thuật của trường ĐHNN Hà Nội) Nuôi giun trong thùng gỗ hoặc xây gạch kích thước dài 50, rộng 35, sâu 30 cm, đáy thùng dùi một số lỗ nhỏ để thoát nước và thông khí, đổ phân mục và đất (như cách trên) vào thùng rồi tưới nước ẩm Sau đó ghả giun vào, mỗi thùng 350 - 400 con có thể dùng nước gạo tưới cho giun rất tốt Sau 30 ngày nuôi ta thu hoạch giun bằng cách

-đổ giun trong thùng lên mặt sàng dưới ánh nắng hoặc ánh điện, giun sợ ánh sáng mạnh chui qua mắt sàng hoặc lưới mắt nhỏ rơi xuống dưới Đất, phân lẫntrứng giun và giun nhỏ trên sàng ta lại đổ vào thùng và trộn với phân

bổ sung, đồng thời nhặt khoảng 200 - 250 giun ta thả vào thùng làm giống Nuôi trong thùng tiết kiệm được diện tích, thuận tiện cho việc tưới nước

Nuôi giun ở nơi tối mát, ẩm nhưng phải thoáng khí thì giun mới phát triển tốt

Chú ý: Các loại phân gà, phân lợn, phân trâu phải ủ 25 - 30 ngày, sau đó tãi ra cho

bay hết mùi hôi mới dùng nuôi giun Không được tưới đẫm, không được tưới nước

xà phòng, nước bẩn

- Tự chế biến bột cá từ cá tươi có sẵn ở địa phương: mua cá tươi, rửa sạch, cho vàochảo ngoáy đều trên ngọn lửa, khi đã cạn nước thì cho nhỏ lửa đi, đảo đều cho đếnkhi cá ròn, nghiền hoặc giã nhỏ, sàng thành bột cá nhạt, để nguội hoàn toàn, đóngvào túi ni lông, dùng dần

4 Kỹ thuật nuôi gà.

IV.1.Từ 1-3 tuần tuổi

- Phải chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị trước khi đưa gà vào chuồng Vệ sinh tẩy uếchuồng trại, tháo gỡ máng ăn, lau bụi, bẩn, phân, rửa sạch, khử trùng formon 2%hoặc thuốc tím, tráng qua nước lã, đem phơi nắng Tiến hành tương tự với chụp sưởi

và các vật dùng trong chuồng, hót hết lớp lót chuồng cũ, quét sàn nhà, lưới, tường,

trần nhà rửa bằng vòi nước áp suất, khử trùng sàn nhà bằng: NaOH 10% 1m2/2,5l.Hoặc quét vôi đặc, formon, crefin 3%, phun dipterex xung quanh chuồng khử: chuột,

vi trùng

- Khô sàn nhà thì rải lớp đệm lót mới vào: phoi bào, trấu, rơm chặt nhỏ bảo đảm: khô,hút ẩm tốt, sạch, được khử trùng trước khi đưa vào Trải dày 15 - 17 cm Đưa máng ăn,uống vào chuồng Xắp xếp máng ăn máng uống đều đặn hợp lý ở trong chuồng.Máng đựng thức ăn làm bằng tôn hoặc nhựa Ở gia đình có thể dùng mẹt Tốt nhấttrong 3 ngày đầu rải thức ăn trên giấy để gà dễ ăn và kích thích gà khách ăn, nhờnghe tiếng kêu "bộp "bộp" của con khác mổ thức ăn Thức ăn ở khay không dày quá2cm Hàng ngày phải sàng thức ăn để loại phân lẫn trong thức ăn, đảm bảo vệ sinh

- Gà giống nên mua ở cơ sở có uy tín chất lượng Có thể chọn gà con ngay lúc 1 ngàytuổi Chọn xong, gà được đựng trong hộp, xung quanh và trên nóc hộp có khoannhiều lỗ để thông khí và để gà vào nơi ấm và thoáng khí

- Nguyên tắc chọn: Dựa vào đặc điểm ngoại hình.

Đặc điểm ngoại hình cần chọn Loại bỏ những con sau đây

Khối lượng sơ sinh lớn

Lông bông, tơi xốp

Hậu môn dính phân

Khoèo chân, Vẹo mỏ

- Chọn theo các đặc điểm nêu trên theo trình tự sau đây: Bắt lần lượt từng con và cầm

gà trên tay, quan sát toàn diện từ lông, đầu, cổ, chân, bụng và hậu môn để phát hiệncác khuyết tật Sau đó thả gà để quan sát dáng đi lại Loại những con không đạt yêucầu

a Đặc điểm của gà con

- Khả năng điều tiết thân nhiệt chưa hoàn chỉnh do đó phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ

môi trường

- Sức đề kháng kém, dễ cảm nhiễm bệnh.

- Tốc độ sinh trưởng nhanh, hiệu quả sử dụng thức ăn cao.

- Đòi hỏi thức ăn có chất lượng cao.

b Yêu cầu kỹ thuật

- Nhu cầu dinh dưỡng cao

- Chế độ cho ăn: Ăn tự do cả ngày lẫn đêm.

- Nhiệt độ sưởi ấm: Trong 2 tuần đầu nhiệt độ sưởi ấm 32 - 35oC, sau đó giảm dầnđến nhiệt độ tự nhiên

- Phòng bệnh: Tiêm phòng vắcxin phòng một số bệnh cho gà con theo lịch tiêm

phòng

Lịch tiêm phòng

1 - 4 ngày đầu Cho gà con uống thuốc bổ như vitamin B1, B- Complex

7 ngày tuổi Dùng vắcxin Lasota nhỏ vào mắt, mũi mỗi con 2 giọt để phòng bệnh

gà rù và chủng đậu để phòng bệnh đậu

10 ngày tuổi Nhỏ vắcxin Gumboro để phòng bệnh Gum-bô-rô

21 ngày tuổi Nhỏ vắcxin Lasota và vắcxin Gum-bô-rô lần 2, kết hợp phòng bệnh

đường ruột bằng kháng sinh theo liều hướng dẫn

Các giống gà nội thả vườn đã có khả năng chịu đựng kham khổ và tính kháng bệnhcao, do đó nếu cho ăn uống đầy đủ và tiêm phòng đúng lịch, chắc chắn gà ta sẽ có

tỷ lệ nuôi sống cao

c Nuôi úm gà con

- Độn chuồng : Trước khi đưa gà vào rải 1 lớp độn chuồng bằng phoi bào, trấu, rơm

chặt nhỏ dày 5 - 10 cm, hoặc giấy báo vào quây úm hoặc lồng úm