luận văn thạc sĩ Quản lý nhà nước đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa  Quản lý Tiếp cận thứ nhất: Quản lý là một quá trình, trong đó chủ thể quản lý tổ chức, điều hành, tác động

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan bài luận văn “Quản lý nhà nước đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa” là công trình khoa học nghiên cứu độc lập

của riêng tôi Tất cả các nội dung của công trình nghiên cứu này hoàn toàn được hình thành và phát triển từ những quan điểm của chính cá nhân tôi Các số liệu và kết quả được nêu trong luận án là hoàn toàn trung thực

Một lần nữa, tôi xin khẳng định về sự trung thực của lời cam kết

Tác giả

Bùi Thị Thanh Huyền

LỜI CẢM ƠN

Trong khoảng thời gian thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ kinh tế, tác giả đã gặp nhiều khó khăn trong việc chuẩn bị tài liệu, thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp Tuy nhiên, với sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ tận tình các thầy cô giáo trường Đại học Thương mại, các cán bộ quản lý Khoa sau Đại học, cô giáo hướng dẫn, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp trong suốt quá trình học tập và công tác

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Ban Giám hiệu trường Đại học Thương mại, Khoa sau Đại học đã động viên và tạo mọi điều kiện để tác giả có thể yên tâm với công việc nghiên cứu

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn cô giáo PGS.TS Nguyễn Thị Bích Loan - người đã hướng dẫn chỉ bảo tận tình, động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Tác giả xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo, cán bộ công nhân viên các Bộ, Ban ngành gồm: Bộ Công thương, Bộ Y tế, Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh, Cục Quản lý thị trường, Tổng Cục Hải quan đã hỗ trợ cung cấp tài liệu để tác giả có cơ sở thực tiễn hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng hoàn thành nội dung nghiên cứu bằng tất cả năng lực và sự nhiệt tình của bản thân, tuy nhiên luận văn này không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được các ý kiến đóng góp quý báu của các thầy, cô và đồng nghiệp để hoàn thiện hơn nữa nhận thức của mình

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ

U ĐỒ

BMI Body Mass Index

mại thế giới)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, kinh doanh mặt hàng bánh kẹo là một trong những ngành có tốc

độ tăng trưởng cao và ổn định tại Việt Nam Theo điều tra cho thấy, giá bánh kẹo tại Việt Nam ít biến động như các sản phẩm khác mà thường được giữ cố định trong một thời gian từ 3-6 tháng, và có xu hướng tăng lên Mặc dù giá bánh kẹo tăng nhưng nhu cầu tiêu dùng sản phẩm này vẫn có xu hướng tăng do kinh tế Việt Nam phục hồi khá tốt sau khủng hoảng, lạm phát được duy trì ở mức chấp nhận được (6% - 8%) Ngoài ra, dân số với quy mô lớn, cơ cấu dân số trẻ, tỷ lệ dân cư thành thị tăng nhanh khiến cho Việt Nam trở thành một thị trường tiềm năng về tiêu thụ hàng bánh kẹo Theo Tổng cục Thống kê, giá trị bánh kẹo nhập khẩu tiêu thụ tại Việt Nam năm 2010 đạt 119.509 nghìn USD, năm 2011 đạt 180.653 nghìn USD, năm 2012 đạt 205.805 nghìn USD Dự kiến tăng trưởng về giá trị bánh kẹo nhập khẩu năm 2013 là 8%, cao hơn so với con số của năm 2011 và 2012 Qua đây, có thể thấy bánh kẹo nhập khẩu có tốc độ tăng trưởng cao, ổn định, có vai trò đóng góp vào GDP tương đối cao Để ngành bánh kẹo nhập khẩu phát triển thì cần thiết phải quản lý tốt việc nhập khẩu và kinh doanh bánh kẹo

Tuy nhiên, công tác QLNN đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu thời gian qua còn nhiều hạn chế Cả nước đã xảy ra nhiều ngộ độc thực phẩm do ăn phải bánh kẹo không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng hóa kém chất lượng Việc kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu lậu ngày càng tràn lan Thực tế, có rất nhiều cuộc điều tra phát hiện các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu vi phạm quy định về kinh doanh như: trốn thuế, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, ngày sản xuất, hạn sử dụng, tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, hàng giả, hàng nhái xuất hiện nhiều… Những vấn đề này ngày càng xảy ra nhiều và làm ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp kinh doanh cùng ngành, cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và lòng tin của người tiêu dùng Ngày càng thể hiện những yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

Kể từ khi việc giảm thuế nhập khẩu cho các mặt hàng bánh kẹo xuống còn 20% có hiệu lực trong năm 2003, các doanh nghiệp trong nước dưới sức ép cạnh tranh từ hàng nhập khẩu Trên thị trường xuất hiện ngày càng nhiều bánh kẹo nhập khẩu, vì vậy việc quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa cũng gặp phải những khó khăn nhất định như :

Thứ nhất, từ việc đưa các văn bản pháp quy của Chính phủ vào thực tiễn

vẫn còn có khoảng cách Có những văn bản pháp luật đưa ra thực hiện lại không hiệu quả, còn nhiều vấn đề bất cập, cũng có những chính sách thể hiện chưa đầy đủ

rõ ràng và đồng bộ

Thứ hai, các chính sách QLNN về phát triển thương mại sản phẩm bánh kẹo

chưa đầy đủ và chưa thay đổi kịp được với sự thay đổi của KT - XH Quá trình thực thi các chính sách cũng còn nhiều điều bất cập, yếu kém Dịp tết Nguyên Đán 2013 nhu cầu về bánh kẹo tăng cao nhưng Việt Nam lại có những chính sách thắt chặt biên giới Việt – Trung Việc giao lưu buôn bán mặt hàng bánh kẹo giữa hai nước cũng có phần khó khăn

Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị

trường còn chưa hiệu quả Do tình trạng buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, buôn lậu gian lận thương mại vẫn còn diễn ra Sáu tháng đầu năm 2013 thu giữ gần 6.000kg bánh kẹo không có tem, nhãn phụ, nguồn gốc xuất

xứ Trong khi đó quá trình xử lý vi phạm cũng chưa thật sự được quan tâm, mới chỉ dừng lại ở thu giữ hàng hóa và phạt hành chính không thỏa đáng

Thứ tư, việc phối hợp giữa các bộ ngành với nhau trong việc quản lý kinh

doanh bánh kẹo nhập khẩu tuy đã có tăng cường nhưng còn chưa có sự kết hợp chặt chẽ, các văn bản pháp luật cũng còn chưa hoàn chỉnh và chồng chéo Đơn vị quản lý trực tiếp sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu cũng chưa có các chính sách quản

lý phù hợp

Ngoài ra còn tác động bởi các yếu tố như: hàng giả, hàng nhái ngày càng tăng, mẫu mã, tính năng… không được kiểm soát tốt đã ảnh hưởng tiêu cực tới việc quản lý kinh doanh mặt hàng này

Việc QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là rất quan trọng Việc tuân thủ theo quy định về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu sẽ

có lợi ích với người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan QLNN Điều này được thể hiện ở ba khía cạnh: thể hiện chất lượng của hàng hóa, thể hiện trách nhiệm của các doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu, là cơ sở để cho các cơ quan quản lý khi có khiếu nại, tố cáo

Chính vì vậy, việc nghiên cứu QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa là hết sức cần thiết Đó là lý do mà tác giả lựa chọn đề

tài: “QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa” làm luận văn thạc sĩ.

2 Tổng quan tình hình khách thể nghiên cứu đề tài

Ở Việt Nam và nước ngoài có rất nhiều công trình nghiên cứu đề tài về QLNN đối với các đối tượng khác nhau Với cách tiếp cận cũng như phương pháp nghiên cứu khác nhau, mỗi tác giả đã tìm ra cho mình những hướng đi phù hợp để đạt được hiệu quả cao Sau đây là một số đề tài:

Tác giả Nguyễn Minh Quang (2012), luận văn thạc sĩ, với đề tài “Quản lý chất lượng mặt hàng sữa nhập khẩu trên địa bàn Hà Nội”, trường Đại học Thương mại,

đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lý chất lượng mặt hàng sữa nhập khẩu tại Việt Nam Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và thực trạng chất lượng sữa nhập khẩu trên địa bàn Hà Nội, phát hiện ra những mặt hạn chế trong quản lý chất lượng sữa nhập khẩu trên địa bàn Hà Nội của nhà nước và đưa ra các giải pháp quản

lý hữu hiệu Đề tài có những ý nghĩa tích cực đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp kinh doanh sữa và đặc biệt là sự quản lý của nhà nước Về phía quản lý của nhà nước, thì qua đề tài nghiên cứu có thể thấy cái nhìn tổng quát nhất về thị trường sữa

từ đó đưa ra các chính sách, văn bản quản lý sao cho phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp kinh doanh, và có những chế tài quản lý chặt chẽ về những vi phạm

của nhà cung ứng sữa [16]

Nguyễn Thị Nga (2007), luận văn thạc sĩ “QLNN về hải quan đối với hoạt

động nhập sản xuất xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”, trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, luận văn tập trung

vào nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu trong giai đoạn năm 2005 – 2007 tại Cục Hải quan Đồng Nai từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện QLNN về hải quan nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực và thế giới trên lĩnh vực kinh tế đối ngoại nói chung và hoạt động hải quan nói riêng [15]

Trần Thu Trang (2012), luận văn thạc sĩ “Quản lý nhà nước trong lĩnh vực

thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu theo pháp luật Việt Nam”, trường Đại học Luật Hà

Nội, luận văn phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật về QLNN trong lĩnh vực thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Trên cơ sở lý luận, thực trạng pháp luật về QLNN trong lĩnh vực này để rút ra những mặt được, chưa được, nguyên nhân và giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về QLNN trong lĩnh vực thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ở Việt Nam [18]

Trần Tú Cường (2007), luận án tiến sĩ kinh tế “Tăng cường vai trò quản lý

nhà nước đối với đất đai trong quá trình đô thị hóa ở Hà Nội”, trường Đại học

Kinh tế quốc dân, tác giả đưa ra những cơ sở lý luận và phân tích thực trạng QLNN đối với đất đai ở thành phố Hà Nội từ khi có Luật đất đai năm 1987 đến nay Đồng thời tác giả đưa ra những giải pháp nhằm tăng cường vai trò QLNN đối với đất đai

ở thành phố Hà Nội trong quá trình đô thị hóa.[13]

Nguyễn Thị Thanh Hương (2012), luận án tiến sĩ “Thực trạng và giải pháp

nâng cao năng lực quản lý việc sử dụng một số phụ gia trong chế biến thực phẩm tại Quảng Bình”, Viện Dinh Dưỡng, cải thiện việc quản lý sử dụng phụ gia trên địa

bàn tỉnh Quảng Bình, đề tài nghiên cứu với mục tiêu đánh giá thực trạng quản lý việc sử dụng một số phụ gia trong chế biến thực phẩm và đánh giá hiệu quả mô hình can thiệp nâng cao năng lực quản lý việc sử dụng một số phụ gia trong chế biến thực phẩm tại Quảng Bình [14]

Tác giả Phan Thế Công và Ninh Thị Hoàng Lan (2009), với đề tài nghiên

cứu khoa học cấp Bộ “Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong việc bảo vệ

quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng Việt Nam giai đoạn hiện nay”, trường Đại

học Thương mại Các tác giả đã tập trung phân tích sâu về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các thực trạng QLNN về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay Đặc biệt là các tác giả đã đưa ra được một hệ thống các giải pháp và kiến nghị với cơ quan QLNN về bảo vệ người tiêu dùng, các tổ chức và hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng, các doanh nghiệp và chính người tiêu dùng [12]

Báo cáo hàng năm của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm - Bộ Y tế Trong báo cáo này phản ánh khá toàn diện bức tranh về chất lượng, giá cả… đối với mặt hàng thịt lưu thông trên thị trường Việt Nam Báo cáo cũng đưa ra những biện pháp cần thiết mà nhà nước cần thực hiện để giải quyết tình trạng kém chất lượng của sản phẩm thịt lưu thông trên thị trường

Như vậy, đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLNN đối với các sản phẩm khác nhau với bối cảnh kinh tế là khác nhau Tuy nhiên, các công trình có những ưu điểm, hạn chế nhất định Đến nay, chưa có công trình khoa học nào phân tích QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa Đề tài này là một hướng đi mới và không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào được công bố trước đó

3 Mục đính nghiên cứu đề tài

Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

Để đạt được mục đính đó, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau đây:

Một là, hệ thống hóa một số lý luận cơ bản về QLNN đối với kinh doanh

mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

Hai là, phân tích và đánh giá thực trạng QLNN đối với kinh doanh mặt hàng

bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa trong thời gian qua (từ năm 2010 đến năm 2012)

Ba là, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với kinh doanh mặt

hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

b Phạm vi nghiên cứu

Để phù hợp với yêu cầu của luận văn cũng như điều kiện cho phép về thời gian, kinh phí và năng lực của bản thân, phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

Về không gian

Thị trường được đề cập tới trong luận văn là thị trường nội địa nước ta

Có nhiều chủ thể kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa: doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; các nhà môi giới, tư vấn, giao nhận, quảng cáo - những người cung cấp các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh Tuy nhiên, luận văn giới hạn nghiên cứu, thu thập số liệu tại các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu

Về thời gian

Nghiên cứu thực trạng QLNN về kinh tế đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa trong giai đoạn 2010-2012, từ đó đề xuất các giải pháp đến năm 2017, định hướng đến năm 2020

Về nội dung

Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta

5 Phương pháp nghiên cứu

Để phân tích các cơ sở lý luận cũng như thực trạng và giải pháp về vấn đề QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa, tác giả đã kết hợp sử dụng nhiều phương pháp cơ bản nghiên cứu đề tài như: Phương

pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử trên quan điểm tiếp cận hệ thống, toàn diện Ngoài ra kết hợp sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như:

a Phương pháp thu thập dữ liệu

- Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp

Để có được thông tin đầy đủ cho mục đích nghiên cứu, tác giả đã sử dụng phương pháp điều tra trắc nghiệm và phương pháp phỏng vấn

+ Phương pháp điều tra trắc nghiệm

Điều tra trắc nghiệm là việc sử dụng các phương pháp thông dụng nhằm mục đích thu thập dữ liệu phục vụ cho mục đích nghiên cứu Bằng việc thiết lập các phiếu điều tra bao gồm các câu hỏi, mỗi câu hỏi đều có các phương án trả lời khác nhau, người được điều tra sẽ nhận phiếu điều tra trực tiếp sau đó chọn một trong những phương án mà mình cho là đúng nhất Đối với một số trường hợp do những yếu tố khách quan không thể điều tra trực tiếp, tác giả đã sử dụng phương pháp điều tra qua các phương tiện khác như email, điện thoại Liên quan đến vấn đề QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu tác giả tiến hành điều tra trực tiếp, qua mail Phát ra 240 phiếu điều tra, trong đó 120 phiếu dành cho doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, 120 phiếu dành cho cán bộ thuộc cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, sau đó thu thập và tập hợp lại các thông tin đã cập nhật được để sử dụng các phương pháp phân tích Phương pháp này phục vụ cho chương 2, chương 3 của luận văn

+ Phương pháp phỏng vấn

Việc sử dụng phương pháp phỏng vấn chủ yếu phục vụ cho chương 2 và chương 3 của luận văn Tác giả đã tiến hành phỏng vấn 12 cán bộ chủ chốt của cơ quan thuộc Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh, các phòng ban trong huyện, các chủ doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Cách thức tiến hành phỏng vấn là tiến hành phỏng vấn trực tiếp hoặc gián tiếp qua email, điện thoại và thu về kết quả hoặc ghi chép các câu trả lời Mục đích của việc làm này nhằm tham khảo ý kiến đánh giá của các cá nhân là những người trực tiếp quản lý hoạt động kinh

doanh bánh kẹo nhập khẩu.

- Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp

Là phương pháp thu thập thông tin gián tiếp thông qua tài liệu, sổ sách, báo cáo của công ty kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Ngoài ra, còn thu thập qua internet, sách báo, tạp chí Qua đó tổng hợp thống kê hoạt động quản lý kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trong thời gian qua

b Phương pháp xử lý dữ liệu

- Phương pháp xử lý dự liệu sơ cấp

Các dữ liệu được xử lý bằng phần mềm excel, phần mềm SPSS và tổng hợp phân tích dựa trên các phương pháp thống kê mô tả, thống kế phân tích và phương pháp so sánh Kết quả điều tra có tổng số 240 phiếu phát ra và có 216 phiếu thu về hợp lệ (trong đó 108 phiếu phỏng vấn doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu

và 108 phiếu phỏng vấn cán bộ thuộc cơ quan quản lý), đạt tỷ lệ chung là 90% Tỷ

lệ phiếu phát ra và thu về, mẫu phiếu điều tra và kết quả cụ thể được trình bày phần lục lục

- Phương pháp xử lý dữ liệu thứ cấp

Sau khi tổng hợp các dữ liệu thứ cấp, luận văn sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung trong khoa học kinh tế như: phương pháp phân tích định lượng,

so sánh, tổng hợp, phương pháp thống kê mô tả từ đó đưa ra kết luận chung nhất

c Phương pháp khác

Ngoài ra, trong quá trình hoàn thành luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như phương pháp đồ thị, biểu đồ, hình vẽ hoặc mô hình Từ các bảng số liệu, lập ra biểu đồ để thông qua đó quan sát và rút ra những đánh giá tổng quát QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

6 Ý nghĩa của việc nghiên cứu

Việc QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa có một ý nghĩa hết sức quan trọng như:

Làm tài liệu tham khảo phục vụ cho việc nghiên cứu và giảng dạy những vấn

đề có liên quan đến đề tài luận văn

Đối với người tiêu dùng: Thông qua những hàng hóa có đầy đủ thông tin, nguồn gốc xuất xứ, hàng hóa được ghi rõ ràng về ngày sản xuất, hạn sử dụng, tiêu chuẩn chất lượng sẽ tạo lòng tin cho người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm khi họ

đi mua sắm

Đối với các doanh nghiêp kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu: Việc QLNN đối với bánh kẹo nhập khẩu tốt có vai trò rất quan trong đối với các doanh nghiệp chuyên kinh doanh mặt hàng này Giúp các doanh nghiệp này có môi trường kinh doanh lành mạnh, đảm bảo được hiệu quả trong kinh doanh cũng như hình ảnh của mình trên thị trường

Đối với vấn đề quản lý: Những nghiên cứu và kết luận đề tài đưa ra góp phần vào công tác QLNN đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra sâu và rộng như hiện nay.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, lời cảm ơn, mục lục và các doanh mục, đề tài bao gồm 3 chương:

Chương 1: Những lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

Chương 2: Thực trạng QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện QLNN đối với mặt hàng kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QLNN ĐỐI VỚI KINH DOANH

MẶT HÀNG BÁNH KẸO NHẬP KHẨU TRÊN THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA 1.1 Khái niệm, vai trò, phương pháp và công cụ QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

1.1.1 Khái niệm QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

a Kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

Mặt hàng bánh kẹo là một trong những mặt hàng thực phẩm dinh dưỡng thông dụng trong nền kinh tế Sản phẩm bánh kẹo không chỉ được sử dụng trong tiêu dùng như một loại thực phẩm thông thường mà nó còn mang biểu tượng của

sự sang trọng và lịch sự khi người ta sử dụng nó như một món quà để biếu, tặng đầy ý nghĩa

Như vậy, mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu được hiểu là: Sản phẩm bánh kẹo có

xuất xứ từ các quốc gia khác được nhập khẩu vào thị trường nội địa.

Hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau đối với khái niệm về kinh doanh hay hoạt động kinh doanh Nhưng dưới góc độ pháp lý thì kinh doanh được hiểu là: Việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư,

từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩn hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời (Theo khoản 2, điều 4, Luật doanh nghiệp 2005) [7]

Hoạt động kinh doanh trong một số trường hợp được hiểu như hoạt động thương mại, khoản 1, điều 3, Luật thương mại 2005 giải thích: Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đính sinh lợi khác.[8]

Về bản chất, có thể hiểu kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị

trường nội địa là: Tổng hợp các mối quan hệ, các hoạt động trao đổi, mua bán mặt

hàng bánh kẹo nhập khẩu giữa các chủ thể trên thị trường nội địa nhằm mục đích lợi nhuận Trong đó, chủ thể, đối tượng trao đổi là các công ty sản xuất nước ngoài,

người tiêu dùng và thương nhân kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, quan hệ trao đổi trong kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu bao gồm các quan hệ chủ yếu giữa nhà sản xuất nước ngoài với thương nhân, thương nhân với nhau, nhà sản xuất nước ngoài và thương nhân với người tiêu dùng trong nước Ngoài ra, chủ thể tham gia

vào kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu còn có các nhà môi giới, tư vấn, giao nhận, quảng cáo, họ là những người cung cấp các dịch vụ hỗ trợ và thúc đẩy kinh doanh mặt hàng này phát triển [11]

Trong kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, quan hệ giữa người bán và người mua được thể hiện trên thị trường thông qua hình thức trao đổi sản phẩm bánh kẹo – tiền tệ Các quan hệ trao đổi mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu được thực hiện bởi các phương thức mua bán khác nhau diễn ra trên cả phạm vi thị trường quốc tế và thị trường nội địa

b QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

 Quản lý

Tiếp cận thứ nhất: Quản lý là một quá trình, trong đó chủ thể quản lý tổ chức, điều hành, tác động có định hướng, có chủ đích một cách khoa học và nghệ thuật vào khách thể quản lý nhằm đạt được kết quả tối ưu theo mục tiêu đã đề ra thông qua việc sử dụng các phương pháp và công cụ thích hợp

Tiếp cận thứ hai: Quản lý còn được hiểu là một hệ thống, bao gồm các thành tố: Đầu ra, đầu vào, quá trình biến đổi đầu vào thành đầu ra, môi trường và mục tiêu Các yếu tố trên luôn tác động qua lại lẫn nhau Một mặt, chúng đặt ra các yêu cầu, những vấn đề quản phải giải quyết Mặt khác, chúng ảnh hưởng tới hiệu lực và hiệu quả của quản lý

Quản lý là một hiện tượng khách quan trong mọi hình thái kinh tế - xã hội

Nó là sự tất yếu của lao động tập thể và các hoạt động mang tính cộng đồng, xã hội Ngày nay, nhận thức của con người về lợi ích và hiệu quả to lớn của quản lý trong nền kinh tế nói chung, cũng như trong thương mại nói riêng ngày càng cao Quản lý trở thành vấn đề trọng tâm trong cải cách kinh tế của các quốc gia trên thế giới Ở nước ta trong suốt 20 năm đổi mới vừa qua cũng là thời kỳ tiến hành cải cách kinh

tế và thay đổi cơ chế quản lý trên cả tầm vĩ mô và doanh nghiệp [17]

 Quản lý nhà nước

Quản lý Nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực Nhà nước, được sử dụng quyền lực Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước

Quản lý nhà nước đối với kinh doanh là một bộ phận hợp thành của quản lý nhà nước về kinh tế Đó là sự tác động có định hướng, có tổ chức của hệ thống cơ

quan quản lý trên tầm vĩ mô về kinh doanh các cấp đến hệ thống bị quản lý thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đặt

ra trong điều kiện môi trường xác định

Quản lý nhà nước đối với kinh doanh bao giờ cũng là một quá trình thực hiện

và phối hợp bốn chức năng cơ bản: Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát của các cơ quan quản lý vĩ mô các cấp

Các cơ quan quản lý vĩ mô của nhà nước đối với kinh doanh là người ra quyết định, người tổ chức, điều hành và tác động tới các doanh nghiệp Các tổ chức

cá nhân tiến hành hoạt động kinh doanh trong phạm vi thị trường cả nước, thị trường từng địa phương theo phạm vi phân công, phân cấp quản lý

Nhà nước sử dụng quyền lực của mình trong điều hành và quản lý kinh doanh thông qua ban hành và sử dụng các công cụ kế hoạch hóa, chính sách, luật pháp và các quy định khác về kinh doanh để tác động tới các chủ thể người bán, người mua trên thị trường Sự tác động của hệ thống quản lý nhà nước về kinh doanh đến đối tượng trao đổi luôn đặt trong mối quan hệ với môi trường cụ thể, xác định trong từng thời kỳ [17]

 Quản lý nhà nước về kinh tế

Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở trộng giao lưu quốc tế.

Theo nghĩa rộng, quản lý Nhà nước về kinh tế được thực hiện thông qua ba

cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của nhà nước

Theo nghĩa hẹp, quản lý Nhà nước về kinh tế được hiểu như hoạt động quản

lý có tính chất nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hành pháp (Chính phủ) [17]

 Quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu

Quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là quá trình cơ quan QLNN sử dụng các phương pháp, công cụ để tác động vào các chủ thể kinh doanh hàng bánh kẹo nhập khẩu nhằm đạt được mục tiêu, định hướng, dẫn dắt các chủ thể này thực hiện tốt kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa.

Ngoài ra, QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là tác động của cơ quan QLNN về kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu trong thời gian nhất

định thông qua việc sử dụng các phương pháp, công cụ gắn với kinh doanh hàng hóa Vì kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là một bộ phận của kinh doanh hàng thực phẩm

QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu đòi hỏi phải có một cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với phân công, phân cấp quản lý rõ ràng QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa bao gồm các nội dung cơ bản như: Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức thực hiện và quản lý hoạt động; kiểm tra, thanh tra việc thực hiện; giải quyết khiếu nại và xử lý vi phạm.[17]

1.1.2 Vai trò QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị

trường nội địa

Xuất phát từ thực trạng về vi phạm kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu

và chức năng chung của Nhà nước thì việc QLNN đối với kinh doanh mặt hàng này trên thị trường nội địa có vai trò rất lớn

Thứ nhất, nhà nước vai trò định hướng, hướng dẫn hoạt động của các doanh

nghiệp kinh doanh, thông qua các văn bản pháp luật, chiến lược, các chương trình, mục tiêu… của mình mà nhà nước buộc các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ theo các quy định chung Từ đó các doanh nghiệp mới có cơ sở để tính toán, lựa chọn các quyết định đầu tư, kinh doanh sao cho phù hợp nhất Nhà nước một mặt hướng dẫn, khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh thông qua chiến lược, quy hoạch, các chương trình dự án và kế hoạch vĩ mô đã đặt ra Mặt khác, nhà nước phải điều chỉnh thị trường khi cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì sức mạnh nền tài chính quốc gia, giữ vững sức mua của tiền tệ, đảm bảo quyền lợi của người kinh doanh và người tiêu dùng Ngoài ra, thông qua các văn bản, chính sách nhà nước cũng quy định rõ các nhiệm vụ quản lý nhà nước của từng Bộ, Ngành và các cấp để thay mặt nhà nước quản lý chặt chẽ vấn đề kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu hiện nay

Thứ hai, QLNN đối với kinh doanh còn tạo lập ra môi trường thương mại

cạnh tranh công bằng cho các chủ thể tham gia kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Nhà nước tạo lập và cải thiện môi trường kinh doanh sao cho các doanh nghiệp khai thông các quan hệ thương mại, làm thông thoáng sự giao lưu hàng hóa trong và ngoài nước thông qua việc thiết lập các khung khổ pháp lý đầy đủ hơn, đồng bộ hơn… Nhà nước vừa là người ban hành các chính sách cũng vừa là người

chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nhằm đưa chúng vào thực tiễn cuộc sống của các doanh nghiệp Các chủ thể phải tuân theo các quy định của pháp luật tránh tình trạng gian dối trong kinh doanh nhằm đảm bảo lợi ích của các bên

Thứ ba, nhà nước có vai trò hỗ trợ các doanh nghiệp giải quyết các tranh

chấp, mâu thuẫn trong thương mại Thông qua các chính sách cụ thể nhà nước bắt buộc các chủ thể phải tuân theo các quy định, do đó khi có tranh chấp, mâu thuẫn thì nhà nước sẽ căn cứ vào các chính sách quản lý đã ban hành để giải quyết Nhà nước là người trực tiếp can thiệp, giải quyết các mâu thuẫn trên thị trường thông qua các công cụ của mình Chỉ Nhà nước chứ không phải thị trường mới có khả năng và cần thiết phải giải quyết các mâu thuẫn giữa các chủ thể kinh doanh với nhau giữa mua và bán, giữa kinh doanh đúng đắn và kinh doanh trốn thuế, giữa kinh doanh hàng thật và kinh doanh hàng giả… Nhà nước dựa vào các chuẩn mực

về luật pháp, các định chế cần thiết để thực hiện và cưỡng chế việc thi hành luật, giải quyết tranh chấp thương mại thông qua hệ thống bộ máy tổ chức gồm tòa án, và các cơ quan cưỡng chế thi hành luật khác Thông qua các chính sách quản lý mà nhà nước có thể giám sát, điều tiết các hoạt động thương mại Nhà nước đã xây dựng chiến lược chung cho phát triển sản phẩm bánh kẹo vào rất nhiều yếu tố Do

đó bắt buộc các chủ thể tham gia phải tuân thủ theo các văn bản pháp luật, theo quy hoạch, mục tiêu phát triển của nhà nước Nhà nước có thể giám sát điều tiết việc kinh doanh thông qua các văn bản pháp luật, các chính sách của mình

Thứ tư, nhà nước là người tuyên truyền, phổ biến pháp luật liên quan đến

kinh doanh mặt hàng bánh kẹo trên thị trường nội địa Các cơ quan QLNN hiện nay cũng đã nhận thức được tầm quan trọng trong việc quản lý đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, do đó chất lượng của các cuộc tuyên truyền, vận động đã

có nhiều cải thiện Các chương trình đã thu hút được phần lớn các doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng tạo ra xu hướng xã hội kinh doanh hiện đại Đối với người tiêu dùng, thông qua hình thức tuyên truyền của các nhà quản lý, họ sẽ có những hiểu biết nhất định để có thể lựa chọn những sản phẩm bánh kẹo tốt để tiêu dùng Hơn nữa họ còn phản ánh được cơ quan QLNN về tình trạng thực tế của sản phẩm bánh kẹo hiện nay Đối với các doanh nghiệp, kiến thức pháp luật về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu sẽ giúp thực hiện có trách nhiệm đối với các quy định trong kinh doanh Công tác tuyên truyền phổ biến và giáo dục pháp luật ngày càng trở lên quan trọng

1.1.3 Phương pháp QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu

Phương pháp quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu của nhà nước là tổng thể những cách thức tác động có chủ đích và có thể của Nhà nước lên hệ thống kinh

tế nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý của Nhà nước

Trong thực tế tổ chức và quản lý đối với nền kinh tế nói chung và quản lý đối với kinh doanh nói riêng, Nhà nước có thể và cần phải thực hiện các biện pháp chủ yếu, đó là: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp giáo dục thuyết phục

a Phương pháp hành chính

Phương pháp hành chính là cách thức tác động trực tiếp của Nhà nước thông qua các quyết định dứt khoát và có tính bắt buộc trong khuôn khổ luật pháp lên các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, nhằm thực hiện các mục tiêu của Nhà nước trong những tình huống nhất định

Phương pháp này mang tính bắt buộc và tính quyền lực Tính bắt buộc đòi hỏi các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu phải chấp hành nghiêm chỉnh các tác động hành chính, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời, thích đáng Tính quyền lực đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước chỉ được phép đưa ra các tác động hành chính đúng thẩm quyền của mình

Thực chất của phương pháp này là sử dụng quyền lực nhà nước để tạo sự phục tùng của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trong hoạt động quản lý của nhà nước

Nhà nước xây dựng và không ngừng hoàn thiện khung pháp luật, tạo ra một hành lang pháp lý cho các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu tham gia vào hoạt động của nền kinh tế Nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định về mặt tổ chức hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu và những quy định về mặt thủ tục hành chính buộc tất các những chủ thể từ cơ quan nhà nước đến các doanh nghiệp đều phải tuân thủ Tác động điều chỉnh hành động, hành vi của các chủ thể kinh tế là những tác động bắt buộc của nhà nước lên quá trình kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo, nhắm đảm bảo thực hiện được mục tiêu quản lý của Nhà nước

Phương pháp hành chính được dùng để điều chỉnh các hành vi mà hậu quả của nó có thể gây ra thiệt hại cho cộng đồng, cho Nhà nước Trong trường hợp những hành vi này diễn ra khác với ý muốn của Nhà nước, có thể gây ra những

nguy hại nghiêm trọng cho xã hội thì Nhà nước phải sử dụng phương pháp cưỡng chế để ngay lập tức đưa hành vi đó tuân theo một chiều hường nhất định, trong khuôn khổ chính sách, pháp luật về kinh tế Chẳng hạn, những đơn vị nào kinh doanh hàng nhái, hàng giả bị Nhà nước phát hiện sẽ phải chịu xử phạt hành chính như: đình chỉ kinh doanh, nộp phạt, tịch thu tài sản…

b Phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế là cách thức tác động gián tiếp của Nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính hướng dẫn lên các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, nhằm làm cho đối tượng này tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Phương pháp kinh tế là phương pháp tác động lên doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu không bằng cưỡng chế hành chính mà bằng lợi ích, tức là Nhà nước chỉ đề ra mục tiêu, nhiệm vụ phải đạt, đặt ra những điều kiện khuyến khích về kinh tế, những phương tiện vật chất có thể sử dụng để họ tự tổ chức việc thực hiện nhiệm vụ Có thể thấy đây là phương pháp quản lý tốt nhất để thực hành tiết kiệm

và nâng cao hiệu quả kinh tế Phương pháp này mở rộng quyền hoạt động cho các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, đồng thời cũng tăng trách nhiệm kinh tế của họ

Phương pháp kinh tế đề ra chiến lược phát triển kinh tế - xã hội qui định nhiệm vụ mục tiêu phù hợp với thực tế Sử dụng các định mức kinh tế (mức thuế, lãi suất…), sử dụng các chính sách ưu đãi kinh tế, các biện pháp đòn bảy kích thích kinh tế để lôi cuốn, thu hút, khuyến khích các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu phát triển theo hướng ích nước, lợi nhà

Phương pháp kinh tế được dùng khi cần điều chỉnh các hành vi không có nguy cơ gây hậu quả xấu cho cộng đồng, cho Nhà nước hoặc chưa đủ điều kiện để

áp dụng phương pháp hành chính cưỡng chế Trên thực tế, có những hành vi mà nếu không có sự điều chỉnh của Nhà nước, sẽ không diễn ra theo chiều hướng có lợi cho Nhà nước và cho cộng đồng, nhưng cũng không có nghĩa là nó gây ra những thiệt hại cần phải điều chỉnh tức thời Chẳng hạn, Nhà nước muốn đầu tư giúp các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo trong nước phát triển Nhà nước phải chia sẻ lợi ích kinh tế với họ bằng các hình thức như: giảm thuế, miễn thuế thu nhập, cho vay vốn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ về kĩ thuật… Các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu gặp nhiều khó khăn hơn khi cạnh tranh với doanh nghiệp trong nước

c Phương pháp giáo dục

Phương pháp giáo dục là cách thức tác động của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của con người nhằm nâng cao tính tự giác, tích cực và nhiệt tình lao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Phương pháp giáo dục mang tính thuyết phục cao, không dùng sự cưỡng chế, không dùng lợi ích vật chất mà là tạo ra sự nhận thức về tính tất yếu khách quan để các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu tự giác thi hành nhiệm

vụ Phương pháp giáo dục sử dụng giáo dục đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Giáo dục ý thức lao động sáng tạo, hiệu quả Xây dựng tác phong lao động trong thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa

Phương pháp giáo dục cần được áp dụng trong mọi trường hợp và phải được kết hợp với hai phương pháp trên để nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý Sở dĩ như vậy là do, việc sử dụng phương pháp hành chính hay kinh tế để điều chỉnh các hành vi của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu suy cho cùng vẫn là tác động bên ngoài, và do đó không triệt để, toàn diện Một khi không có những ngoại lực này nữa, đối tượng rất có thể lại có nguy cơ không tuân thủ người quản lý Hơn nữa, bản thân phương pháp hành chính hay kinh tế cũng phải qua hoạt động thuyết phục, giáo dục thì mới truyền tới được các doanh nghiệp, giúp họ cảm nhận được áp lực hoặc động lực, biết sợ thiệt hại hoặc muốn có lợi ích, từ đó tuân theo những mục tiêu quản lý do Nhà nước đề ra

1.1.4 Công cụ quản lý Nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo

nhập khẩu

Công cụ quản lý nhà nước về kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu là một phần trong các công cụ quản lý nhà nước về kinh tế; là tổng thể những phương tiện hữu hình và mô hình mà nhà nước sử dụng để tác động lên mọi chủ thể kinh tế trong xã hội nhằm thực hiện mục tiêu quản lý kinh tế quốc dân Một số công cụ quản lý mà nhà nước sử dụng để quản lý kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu như:

a Công cụ pháp luật

Pháp luật là công cụ quản lý không thể thiếu được của một Nhà nước Từ xưa đến nay, Nhà nước nào cũng luôn thực hiện quyền cai trị của mình trước hết bằng pháp luật Nhà nước dùng pháp luật tác động vào ý chí con người để điều chỉnh hành vi của con người

Công cụ pháp luật trong quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu là duy trì trật tự an toàn xã hội trong lĩnh vực kinh doanh bánh kẹo Do đó, đòi hỏi Nhà nước

phải có khung pháp luật rõ ràng và phù hợp các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, phù hợp với người tiêu dùng, cùng với một đội ngũ công chức chuyên nghiệp mới có thể giải quyết triệt để vấn đề.

Pháp luật là công cụ bắt buộc các doanh nghiệp kinh doanh thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước nhằm bảo đảm sự bình đẳng, công bằng cũng như giải quyết mối quan hệ về lợi ích trong lĩnh vực kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Trong kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, các doanh nghiệp có quyền được kinh doanh nhưng phải thực hiện các nghĩa vụ nhất định như đóng thuế, kinh doanh đúng pháp luật… Trên thực tế không phải lúc nào nghĩa vụ đó cũng được thực hiện một cách đầy đủ Có rất nhiều trường hợp phải dùng biện pháp cưỡng chế và bắt buộc thì nghĩa vụ đó mới được thực hiện

Pháp luật là công cụ mà qua đó Nhà nước đảm bảo sự bình đẳng, công bằng giữa những người kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Nhờ những điều khoản bắt buộc, thông qua các chính sách miễn giảm, thưởng, phạt cho phép Nhà nước thực hiện được sự bình đẳng Điều này không những để duy trì trật tự xã hội mà còn để các tổ chức cá nhân hiểu rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình

Pháp luật là công cụ tạo điều kiện cho các công cụ quản lý khác, các chế độ, chính sách của Nhà nước được thực hiện có hiệu quả hơn Vì vậy, Luật pháp về kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu cần phải rõ ràng, đơn giản dễ áp dụng và có tính ổn định lâu dài, có các quy định buộc các đối tượng phải chấp hành Tránh tình trạng

“xung đột” và các “khoản trống” trong hệ thống Luật pháp về kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Luật phải được ban hành đồng bộ cùng các văn bản hướng dẫn nhằm sớm phát huy hiệu quả

b Công cụ quy hoạch, kế hoạch

Công cụ quy hoạch, kế hoạch là công cụ quan trọng trong quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Nhà nước thực hiện công cụ kế hoạch, quy hoạch để định hướng, hướng dẫn hoạt động kinh doanh của các chủ thể tham gia kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, giúp các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu có sự lựa chọn và quyết định đúng đắn, chiến lược, chính sách và kế hoạch kinh doanh trong từng giai đoạn phát triển Quy hoạch, kế hoạch kinh doanh bánh kẹo là một nội dung quan trọng trong việc quản lý, nó đảm bảo cho sự lãnh đạo, chỉ đạo một cách thống nhất trong quản lý nhà nước về kinh doanh Thông qua quy hoạch, kế hoạch

đã được phê duyệt Nhà nước kiểm soát được mọi hoạt động kinh doanh của ngành

Định hướng cho các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập

Bằng việc ban hành quy định số việc đăng ký kế hoạch nhập khẩu bánh kẹo

đã giúp các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu có sự lựa chọn và quyết định đúng đắn để đưa ra kế hoạch và chiến lược kinh doanh Quy hoạch bánh kẹo được lập theo như: quy hoạch bánh kẹo trong nước, quy hoạch bánh kẹo nhập khẩu

Chức năng của công cụ chính sách thể hiện theo sơ đồ 1.1 sau:

Sơ đồ 1.1: Chức năng công cụ chính sách trong kinh doanh

mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu

Nguồn: tác giả nghiên cứu tổng hợp

Yêu cầu của công cụ chính sách cần có tính khách quan, tính chính trị, tính đồng bộ hệ thống, tính thực tiễn và tính hiệu quả

1.2 Nội dung QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

1.2.1 Xây dựng, ban hành các văn bản

Việc xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật về quản lý đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu sẽ tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp đồng thời nâng cao năng lực QLNN về kinh doanh đối với mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Liên quan đến QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa có hệ thống văn bản pháp luật, các

thông tư, nghị định, nghị quyết liên quan đến bánh kẹo nhập khẩu Hệ thống pháp luật, quy định phải đảm bảo tạo mọi thuận lợi cho hoạt động quản lý và thực thi đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu nhằm chống lại hình thức kinh doanh bất hợp pháp của các doanh nghiệp, đảm bảo lợi ích, vệ sinh an toàn thực phẩm của người tiêu dùng…

Để giúp các doanh nghiệp có định hướng đầu tư và kinh doanh đúng đắn, các văn bản kế hoạch hóa và chính sách thương mại cũng như pháp luật của nhà nước cần phải thống nhất, minh bạch, rõ ràng và đồng bộ Đó là các yếu tố cơ bản đối với việc xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong việc điều chỉnh liên quan đến kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu

- Tính thống nhất: Tăng cường quyền quản lý tập trung thống nhất của trung

ương, kết hợp chặt chẽ việc phân công, phân cấp hợp lý và quy định phối hợp chặt chẽ để tăng cường QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Các văn bản quản lý liên quan đến kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu không được mâu thuẫn với nhau Cần được rà soát văn bản thường xuyên nhằm chỉnh sửa bổ sung phù hợp với thực tế và thống nhất với mục tiêu phát triển kinh tế đất nước trong các giai đoạn

- Yêu cầu tính minh bạch của các văn bản quản lý: Tất cả văn bản điều chỉnh

về hàng thực phẩm tới các đối tượng liên quan đều được công bố rộng rãi Thông qua các tuyên truyền, vận động thì các văn bản này được truyền tải một cách chi tiết, cụ thể tới các đối tượng chịu trách nhiệm liên quan như các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa, người tiêu dùng và các cơ quan QLNN có liên quan Điều này đảm bảo trong quá trình thực hiện sẽ mang tính hiệu quả cao, hạn chế các vi phạm gây thiệt hại cho xã hội

- Yêu cầu tính rõ ràng: Các văn bản quản lý đối với kinh doanh mặt hàng

bánh kẹo nhập khẩu được quy định cụ thể, dễ hiểu, không mâu thuẫn với nhau Các điều kiện kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu của các doanh nghiệp trên thị trường nội địa được quy định xuất phát từ thực tế tạo thuận lợi trong quá trình thực thi cho các doanh nghiệp

- Tính đồng bộ: Các quy định hàng bánh kẹo nhập khẩu có thể được nằm

trong các văn bản quản lý khác nhau nhưng được liên hệ chặt chẽ với nhau, tránh tình trạng tạo ra các khe hở lớn tạo điều kiện cho các hình thức kinh doanh gian lận Các văn bản phải có hệ thống theo chiều dọc hoặc chiều ngang, tránh tình trạnh lách luật của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu sai phạm Mặt khác, tính

đồng bộ của các văn bản sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh thực hiện đúng và đủ các quy định về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa.

Chất lượng của công cụ kế hoạch hóa, chính sách và bộ máy tổ chức trong quản lý nhà nước về kinh doanh hàng thực phẩm nói chung và kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu nói riêng được tăng cường tạo niềm tin, sự yên tâm cho các doanh nghiệp trong tính toán quyết định phương án đầu tư, sản xuất kinh doanh

1.2.2 Tổ chức, quản lý hoạt động của các cơ quan QLNN

Các văn bản quản lý được xây dựng và ban hành sẽ được đưa vào thực tế Bản chất của việc tổ chức và quản lý hoạt động của cơ quan QLNN về kinh doanh đối với mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu các cấp là tuyên truyền phổ biến các văn bản luật này đến các doanh nghiệp, người tiêu dùng để hướng dẫn họ thực hiện đúng quy định Hơn nữa bước này thực hiện còn nhằm mục đích đảm bảo thống nhất và phù hợp với hệ thống chính sách và cơ chế phát triển thương mại, phát triển kinh tế trong điều kiện hội nhập với kinh tế thế giới và khu vực Cần có sự hướng dẫn cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước để các doanh nghiệp dẽ dàng tiếp cận các thông tin về chiến lược, chính sách, quy hoạch, dự án và thông hiểu các quyết định của nhà nước Để thực hiện được điều đó nhà nước thiết lập các cơ quan và hệ thống tổ chức quản lý, sử dụng bộ máy này để hoạch định các chiến lược, quy hoạch, chính sách, các văn bản pháp quy khác về quản lý kinh doanh Đồng thời sử dụng sức mạnh của bộ máy tổ chức để triển khai thực hiện những công việc thuộc

về chức năng QLNN, nhằm đưa chính sách pháp luật vào thực tiễn kinh doanh của các doanh nghiệp, biến chiến lược, quy hoạch, kế hoạch tăng cường QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa thành hiện thực

Việc tổ chức thiết lập các cơ quan và hệ thống QLNN kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu cụ thể như sau:

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu;

- Bộ thương mại chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu;

- Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ thương mại thực hiện quản lý nhà nước về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu;

- Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trong phạm vi địa phương

Qua việc phân cấp bộ máy quản lý trên, ta thấy nhà nước vừa là người ban hành các chính sách, các quy định vừa là người chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nhằm đưa chúng vào thực tiễn cuộc sống của các doanh nghiệp Trong quá trình đó nhà nước sử dụng quyền lực, sứ mạng và khả năng của mình để kiến tạo môi trường kinh doanh Nếu môi trường kinh doanh phù hợp nghĩa là có sự đồng thuận, thống nhất giữa nhà nước và doanh nghiệp Chính phủ trong trường hợp này đã ủng hộ thị trường, tôn trọng và phát huy hiệu quả của thị trường.

Nhà nước còn kết hợp hài hòa, đúng đắn các phương pháp kinh tế, hành chính, giáo dục, tuyên truyền, động viên Trong đó phương pháp kinh tế tạo động lực trực tiếp đối với cả bên mua và bên bán, nhà kinh doanh và khách hàng, nhà sản xuất đóng gói hàng bánh kẹo khập khẩu và cộng đồng người tiêu dùng Phương pháp giáo dục là tác động tích cực vào nhận thức và hành động của các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu cả về vấn đề kinh tế và pháp luật Những quy định hành chính cũng như quy phạm pháp luật bắt buộc các đối tượng quản lý phải thực thi theo hệ thống pháp luật, chính sách thương mại trong nước và quốc tế Phương pháp hành chính tác động đến chủ thể hoạt động kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu phải được tinh giảm, gọn nhẹ, kịp thời và chính xác

Để sử dụng hiệu quả các công cụ và phương pháp quản lý kinh doanh, ngoài yếu tố cơ sở vật chất kỹ thuật, tài chính, công nghệ thì vấn đề có ý nghĩa then chốt

là hợp lý của cơ cấu bộ máy quản lý và tính chuyên nghiệp của cán bộ trong các cơ quan, tổ chức QLNN về kinh doanh ở các cấp

Ngoài ra, công tác tổ chức và quản lý hoạt động của cơ quan QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa ở các cấp bao gồm việc

hỗ trợ, đầu tư phát triển hạ tầng, nhằm đảm bảo thực hiện tốt quy định về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta Hỗ trợ tạo nguồn nhân lực của các doanh nghiệp phục vụ cho quá trình nhập khẩu hàng bánh kẹo đúng theo quy định, kinh doanh sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn an toàn vệ sinh, kinh doanh đúng theo quy định về an toàn chất lượng

1.2.3 Kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật

Ngoài việc tổ chức thực hiện quy định pháp luật thì các cơ quan QLNN cần phải thực hiện các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực thi các chính sách và pháp luật của nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa Quy định rõ quyền hạn của các tổ chức, cơ quan thực hiện kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật về kinh doanh hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nước ta Thực hiện đúng quy định về thủ tục, thời gian kiểm

tra, thanh tra nhằm kịp thời phát hiện sai phạm để xử lý nghiêm các vi phạm của doanh nghiệp Đồng thời nhà nước cần quan tâm thực hiện tốt các công tác chống buôn lậu, hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại…

Các cơ quan quản lý nhà nước khi thực hiện quá trình thanh tra, kiểm tra có một số quyền và trách nhiệm sau:

- Yêu cầu tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin, tư liệu và trả lời những vấn đề cần thiết phục vụ công tác thanh tra về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Yêu cầu đối tượng thanh tra cung cấp tài liệu, hồ sơ gốc chứng minh doanh nghiệp kinh doanh đúng quy định Khi phát hiện sai phạm, các cơ quan QLNN sẽ niêm phong tài liệu, tang vật có liên quan đến nội dung thanh tra, lập biên bản về các hành vi sai phạm trong kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa theo đúng quy định của pháp luật

- Xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử

lý vi phạm pháp luật về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta theo quy định của pháp luật

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận, biện pháp xử lý hoặc quyết định thanh tra của mình

- Các quyền và trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật

Kiểm soát và điều chỉnh việc thực hiện mục tiêu phát triển thương mại đòi hỏi phải có sự phối hợp giữa các cấp và các ngành, giữa trung ương và địa phương, giữa nhà nước và quốc tế, nhất là trong lĩnh vực QLNN về kinh doanh hàng hóa, trong các hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại Để công tác giám sát kiểm tra của nhà nước đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển thương mại, đòi hỏi bộ máy tổ chức và nhân sự phải phù hợp, kỹ thuật trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ kiểm soát phải được tăng cường Đồng thời phải kết hợp hệ thống kiểm soát với các hệ thống khác của QLNN như thông tin, hoạch định, kiểm soát, thanh tra… thương mại

1.2.4 Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm pháp luật

Các cơ quan QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa sẽ dựa vào kết quả của các cuộc kiểm tra, thanh tra, đối chiếu với các quy định trong văn bản pháp luật đã được ban hành và đang có hiệu lực để thực hiện xử lý các vi phạm của doanh nghiệp Các cơ quan chức năng này còn đóng vai trò là trọng tài để giải quyết các khiếu nại, tố cáo của các cá nhân hoặc các tổ chức

về các vi phạm trong kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta Theo quy định về thủ tục giải quyết, các cơ quan phải có trách nhiệm điều tra và xử lý nghiêm túc Một mặt, tạo niềm tin cho người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ bánh kẹo, các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm đối với mặt

hàng bánh kẹo nhập khẩu Mặt khác, có hình thức răn đe và khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật quy định.

Những khiếu nại tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật là một trong những vấn

đề quan trọng giúp cho các cơ quan QLNN thực hiện hiệu quả hơn công tác quản lý

- Cá nhân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu với cơ quan pháp luật có thẩm quyền

Để công tác khiếu nại và tố cáo được thực hiện thường xuyên liên tục và có căn cứ hiệu quả thì nhà nước cần phải có cơ chế đơn giản nhằm tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức thực hiện khi có sai phạm Điều này đặc biệt quan trọng đối với NTD, đây là đối tượng gánh chịu trực tiếp các hậu quả của các sai phạm mà doanh nghiệp kinh doanh gây ra Tuy nhiên, NTD lại đang có tâm lý e ngại khi đi khiếu nại tố cáo Do đó, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng mà các cơ quan QLNN cần nghiêm chỉnh thực hiện nhằm tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ được quyền lợi của NTD, tăng thêm niềm tin của người dân vào công tác QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

1.3.1 Yếu tố về tổ chức bộ máy quản lý; trình độ, năng lực và phẩm chất đạo đức của cán bộ quản lý

Hoạt động quản lý nhà nước kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu tại các doanh nghiệp phụ thuộc vào tổ chức bộ máy quản lý nhà nước, sẽ không thể được quản lý tốt nếu tổ chức bộ máy quản lý không hợp lý Bộ máy quản lý gồm một cơ quan trung ương và các cơ quan địa phương Với mô hình này, việc giám sát doanh nghiệp được thực hiện theo phương thức từ xa, định kỳ theo quy định, tiến hành từ cấp địa phương đến trung ương Công tác giám sát từ xa nếu được thực hiện đầy đủ, kịp thời sẽ tạo điều kiện cho cơ quan quản lý có được cái nhìn tổng thể về toàn bộ

hệ thống doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trong nền kinh tế

Tuy nhiên, việc quản lý nhà nước không chỉ là nhiệm vụ của một cơ quan duy nhất,

nó đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ của các cơ quan quản lý khác như đơn vị chủ quản,

cơ quan thuế, cơ quan y tế Các cơ quan này cũng thực hiện việc giám sát tại chỗ đối với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Doanh nghiệp rất nhạy cảm đối với hoạt động giám sát tại chỗ này Việc giám sát tại chỗ có thực sự phát huy hiệu quả, nghĩa là thấy và phản ánh được kịp thời những khó khăn mà doanh nghiệp kinh doanh đang gặp phải để tìm cách tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đang thực hiện Đồng thời các cơ quan quản lý phải tổ chức việc giám sát tại chỗ cho phù hợp, không gây cản trở đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và không để cho một số cán bộ lợi dụng việc giám sát ngay tại doanh nghiệp

để làm lợi cho riêng mình

Ở nước ta, việc tổ chức phân cấp quản lý nhà nước vẫn còn những vướng mắc Bởi vậy, việc xây dựng và hoàn thiện hơn nữa bộ máy quản lý nhà nước tại các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trong thời gian tới là một vấn đề không kém phần quan trọng được đặt ra cùng với việc đổi mới công tác quản lý kinh doanh tại doanh nghiệp ở nước ta Cần có những tổ chức phân cấp quản lý rõ ràng đối với công tác kiểm tra, giám sát Công tác này chỉ thực sự hiệu quả khi có một đội ngũ cán bộ có ý thức Cũng như các doanh nghiệp kinh doanh, việc nhận thức trách nhiệm của mình trong công tác là một điều quan trọng Việc xử lý các hành vi vi phạm có nghiêm mình hay không là phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ này Che giấu các hành vi vi phạm đều có ảnh hưởng không tốt cả tầm vi mô và vĩ mô Trình độ, năng lực của cán bộ quản lý trực tiếp tác động tới hoạt động quản lý kinh doanh Bởi vậy, sự am hiểu của cán bộ quản lý về ngành nghề lĩnh vực mình quản

lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng nắm bắt tình hình của họ với lĩnh vực đó, do

đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới việc cán bộ quản lý đó có phân tích và đưa ra được những kết luận đúng đắn hay không, có dự thảo ra được những chính sách quản lý đúng đắn hay không? Thêm vào đó, phẩm chất đạo đức của cán bộ quản lý sẽ quyết định việc họ có thực hiện quản lý đúng theo lương tâm trách nhiệm hay không?

1.3.2 Yếu tố về môi trường kinh tế

Sự ổn định về kinh tế là nhân tố quan trọng, có tác động lớn tới hiệu quả kinh doanh tại doanh nghiệp và do đó tác động tới hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta Môi trường

kinh tế ổn định, nền kinh tế tăng trưởng ổn định, ít lạm phát và ít biến động sẽ tạo ra cho các doanh nghiệp kinh doanh một tâm lý yên tâm trong quá trình kinh doanh Nền kinh tế nước ta mới chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường - một cơ chế kinh tế luôn được quan niệm là năng động, bất ổn định, chứa đựng nhiều cơ hội và cả những khó khăn Trong thời gian qua, do nhiều lý do như ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế khu vực, thiên tai khiến môi trường kinh tế nước ta chưa thực sự ổn định Mặt khác, môi trường kinh tế hiện nay của nước ta còn đang thiếu nhiều yếu tố cần thiết để tạo điều kiện cũng như tạo động lực cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

Các công cụ điều hành kinh tế vĩ mô cũng là các yếu tố quan trọng mà doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu cần phải xem xét để có chính sách phản ứng trên thị trường Hiện nay, Việt Nam đang phát triển kinh tế nhiều thành phần khuyến khích các doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu vào kinh doanh Hơn thế các chính sách tài khóa, tiền tệ của Việt Nam thay đổi tương đối chậm giúp các nhà kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu kịp thời phản ứng để đưa ra những chiến lược kinh doanh

Những năm qua, thu nhập cũng như đời sống dân cư có sự tăng trưởng khá nhanh, đời sống người dân không ngừng được nâng lên Các yếu tố này đều có tác động tốt tới việc mở rộng hoạt động mua bán trao đổi bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta Vì vậy, Nhà nước cần phải có các chính sách quản lý làm sao cho phù hợp với sự thay đổi của kinh tế, sự thay đổi trong nhu cầu của người dân như các chính sách quy hoạch, kiểm tra kiểm soát chất lượng sản phẩm, VSATTP, các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu, các quy định về việc buôn bán hàng giả, hàng nhái… Tóm lại các chính sách QLNN phải thay đổi và hoàn thiện sao cho phù hợp với sự phát triển chung của kinh tế, sự phát triển của đời sống người dân

1.3.3 Yếu tố về văn hóa – xã hội

Việt Nam là một quốc gia có những tập tục riêng, giá trị văn hoá – xã hội và những chuẩn mực riêng Tất cả các yếu tố này qui định thái độ, hành vi tiêu dùng của người dân Xu hướng tiêu dùng của người dân vẫn là những sản phẩm bánh kẹo giữ nguyên giá trị văn hóa truyền thống ví dụ như bánh trung thu, bánh kẹo cưới,

bánh kẹo tết… Hiện nay, sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu mới lạ phù hợp với thời đại Sản phẩm này sẽ tạo ra các cơ hội thị trường hoặc các khuynh hướng tiêu dùng mới Việt Nam có nhu cầu tiêu thụ bánh kẹo mạnh vào các thời kỳ lễ, tết nguyên đán, tết trung thu… Mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là mặt hàng có tính mùa vụ cao, thường được tiêu thụ mạnh vào những thời kỳ nhất định trong một năm Chính vì lý do này

mà các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu cần phải nắm rõ phong tục, tập quán và thói quen của người tiêu dùng Việt Nam Từ đó các doanh nghiệp có thể đưa ra chiến lược kinh doanh cho sản phầm mình để phù hợp với văn hóa của Việt Nam Vì vậy, các nhà quản lý cần phải nắm rõ văn hóa từng vùng miền để đưa ra những chính sách quản lý phú hợp

Ảnh hưởng của văn hoá đến QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là hết sức rộng lớn và phức tạp Ảnh hưởng trực tiếp của văn hoá lên QLNN đối với kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu là tác động lên chính hành vi của các chủ thể kinh doanh hay hành vi của người tiêu dùng Ví dụ: những quy tắc xã giao, cách nói năng cư xử của một nền văn hoá nào đó mà các nhà hoạt động thị trường chịu ảnh hưởng sẽ đựơc họ mang theo và sử dụng trong quá trình giao tiếp, đàm phán, thương lượng với khách hàng So với ảnh hưởng trực tiếp, ảnh hưởng gián tiếp của văn hoá mang tính thường xuyên hơn với diện tác động rộng hơn Các giá trị văn hoá được truyền tải thông qua các tổ chức như: gia đình, các tổ chức tôn giáo, tổ chức xã hội, trường học, vv từ đó mà ảnh hưởng đến người mua để rồi quyết định của người bán Trong một nền văn hoá các giá trị văn hoá có tính bền vững và tính phổ cập khác nhau và do đó ảnh hưởng không giống nhau đến hoạt động quản lý Các giá trị văn hoá đặc thù tạo nên phong cách riêng trong nhu cầu hành vi, đặc tính mua bán của từng nhóm người tiêu dùng trong xã hội Các giá trị văn hoá ấy có thể được phân biệt theo vùng, loại tín ngưỡng, khu vực địa lý, nhóm dân tộc hay từng tầng lớp người Điều này cũng đã quyết định tính chất bền vững của những tập tính tiêu dùng của người mua chịu ảnh hưởng sâu sắc của những giá trị văn hoá đó Các nhà quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu hiểu được yếu tố về văn hóa – xã hội sẽ giúp việc quản lý được tốt hơn

1.3.4 Yếu tố môi trường quốc tế

Hội nhập kinh tế quốc tế đem lại nhiều thuận lợi cho hoạt động kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu và hoạt động kinh doanh các mặt hàng khác của nước ta Hội nhập kinh tế giúp các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu có điều kiện

mở rộng nguồn hàng, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường Thêm nữa, hội nhập kinh tế quốc tế cũng giúp nước ta hoàn thiện hơn hệ thống văn bản chính sách luật pháp cho phù hợp với luật pháp quốc tế, điều này giúp cho hoạt động kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu có thêm sức mạnh pháp lý khi tham gia thị trường xuất nhập khẩu thế giới Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, bánh kẹo nhập khẩu ngày càng tạo ra nhiều rào cản thương mại và rào cản kỹ thuật Nhà nước

ta cần nắm chắc các quy định của luật pháp quốc tế, tận dụng triệt để chính sách để

hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu

Trong xu thế toàn cầu hiện nay, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bánh kẹo nhập khẩu không chỉ diễn ra trong phạm vi quốc gia mà còn ở tầm quốc tế; môi trường kinh doanh thì không ngừng biến động Về phía các cơ quan quản

lý, cần phân tích, dự báo biến động của các yếu tố môi trường trong nước và quốc

tế để đưa ra các chủ trương, chính sách điều chỉnh kịp thời, hợp lý Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng, cơ chế chính sách không thể thay đổi thường xuyên, liên tục theo ý muốn chủ quan mà phải dựa trên cơ sở phân tích các thông tin thị trường một cách đúng đắn Có như vậy mới đảm bảo định hướng cho hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, đồng thời cũng không gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong quá trình thực thi các chủ trương, chính sách đó

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ngày càng diễn ra sâu và rộng hơn cùng với việc Việt Nam ra nhập WTO và hàng loạt các tổ chức quốc tế khác Quá trình hội nhập này cũng có ảnh hưởng đến QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Sự phát triển của ngành bánh kẹo phải phù hợp với quá trình hội nhập và các quy định của luật pháp quốc tế Nhất là sau khi Việt Nam đã là thành viên của WTO thì thị trường đã thực hiện những quy định về mở cửa, cắt giảm thuế, về đầu tư nước ngoài, về cạnh tranh, về chống buôn lậu…Vì vậy Nhà nước cần có các chính sách quản lý đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu sao cho phù hợp

1.3.5 Yếu tố về ý thức của các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng bánh kẹo

nhập khẩu

Các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu đóng vai trò yếu tố trung tâm, tiếp nhận sự tác động của các cơ quan quản lý trong hoạt động quản lý kinh

doanh bánh kẹo nhập khẩu Hoạt động quản lý kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu xét đến cùng cũng là quá trình tác động, định hướng hoạt động của các doanh nghiệp, đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, hướng mục tiêu của doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu phát triển KTXH chung của quốc gia Chính vì vậy việc hiểu biết pháp luật và chấp hành tốt các quy định của pháp luật về quản lý chất lượng hàng hóa, giá cả; về các thủ tục trong kinh doanh… không những giúp các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu nâng cao khả năng cạnh tranh mà còn giúp công tác quản lý được thực hiện dễ dàng hơn

Để các cơ quan QLNN quản lý tốt hoạt động kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu một phần phụ thuộc vào ý thức của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này Khi họ đã nhận thức được trách nhiệm của mình thì họ sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi đối với công tác quản lý của nhà nước Bánh kẹo nhập khẩu là một mặt hàng khá đặc thù và có quy mô chủ thể tham gia vào kinh doanh rất đa dạng Vì vậy, khi các chủ thể kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu nhận thức được quyền lợi và trách nhiệm của mình thì họ sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi đối với công tác quản lý của Nhà nước Đó là trách nhiệm đối với việc chấp hành các nội quy về kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu, trách nhiệm chống các hành vi như gian lận trong kinh doanh Nhưng ngược lại, khi họ cố tình hoặc không nhận thức được ý thức và trách nhiệm của mình thì sẽ là một khó khăn rất lớn đối với các cơ quan quản lý Tình trạng lách luật, tìm các kẽ hở trong các quy định hay các hành động gian lận trong kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu như buôn lậu, trốn thuế… sẽ thực sự là những trở ngại lớn đối với việc quản lý

Muốn quản lý tốt các doanh nghiệp các nhà quản lý cho rằng phải có sự hiểu biết và các nhìn đúng đắn về hoạt động kinh doanh ở các doanh nghiệp này Muốn

có được điều kiện đó các nhà quản lý cần dành nhiều thời gian nghiên cứu tìm hiểu nhu cầu thực tế và xu hướng tiêu dùng sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta Cần có thái độ nghiêm túc trong việc thực hiện và vận dụng các mô hình quản lý hiệu quả của địa phương khác để học hỏi các kinh nghiệm nhất định

1.3.6 Các yếu tố khác

Ngoài các yếu tố trên, QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa còn ảnh hưởng bởi các yếu tố như: Yếu tố về môi trường xã hội, quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, mở cửa thị trường hệ thồng bán lẻ, sự

cạnh tranh trên thị trường… Các nhân tố trên đây đều tác động lớn tới hoạt động quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Bởi vậy việc nghiên cứu tác động của từng yếu tố cũng như tác động tổng hợp của các yếu tố tới hoạt động QLNN về kinh doanh là hết sức cần thiết Từ đó tìm ra được các nguyên nhân dẫn đến những bất hợp lý trong hoạt động QLNN, rồi đưa ra những đề xuất để hoàn thiện công tác QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QLNN ĐỐI VỚI KINH DOANH MẶT HÀNG BÁNH KẸO

NHẬP KHẨU TRÊN THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA NƯỚC TA

2.1 Khái quát tình hình kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta trong thời gian qua (từ năm 2010 đến năm 2012)

2.1.1 Tổng quan các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khấu trên thị trường nội địa hiện nay

a Số lượng và quy mô các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta

Trước giai đoạn đổi mới, các cơ sở bánh kẹo lớn trong cả nước chủ yếu là các đơn vị kinh tế quốc doanh Khi giai đoạn đổi mới bắt đầu, thì việc nhập khẩu bánh kẹo từ thị trường các nước cũng tăng dần lên do năng lực sản xuất bánh kẹo trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu của người tiêu dùng Sản phẩm bánh kẹo nhập khẩu ngày càng đa dạng, phong phú, chất lượng cao Trong những năm gần đây, bộ mặt nước ta có nhiều thay đổi, nền kinh tế tăng trưởng với tốc độ cao cùng với đó là đời sống nhân dân được cải thiện Mức sống của người dân được nâng cao

do đó nhu cầu tiêu dùng của người dân cũng tăng theo Đối với mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, người tiêu dùng không những được đảm bảo về chất lượng mà mẫu mã, kiểu dáng và chủng loại đều phong phú

Từ năm 1990, ở Việt Nam bắt đầu xuất hiện một vài doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu Năm 2012 đã có hơn 400 các doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu mặt hàng này, được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2.1: Số lượng và quy mô doanh nghiệp kinh doanh

bánh kẹo nhập khẩu năm 2012

Đơn vị: Số doanh nghiệp

Quy mô doanh

thu/năm

Tổng số DN

Chia ra

DN nhà nước DN ngoài nhà nước DN có vốn đầu tư nước ngoài

có doanh nghiệp nào thuộc doanh nghiệp nhà nước Trong đó, các doanh nghiệp vừa

và nhỏ chiếm tỷ trọng cao với số lượng là 329 doanh nghiệp Qua nghiên cứu của tổng cục thống kê, các doanh nghiệp có quy mô lớn của lĩnh vực này vẫn còn chưa nhiều, mới chỉ có 8 doanh nghiệp với tổng doanh số trên 1.000 tỷ/năm

Tham gia thị trường bánh kẹo hiện nay có khoảng trên 30 doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh bánh kẹo có tên tuổi trên thị trường Số lượng các cơ sở sản xuất

và kinh doanh bánh kẹo nhỏ hiện chưa thống kê được chính xác Các cơ sở này kinh

doanh sản phẩm bánh kẹo chất lượng thấp, được tiêu thụ tại các địa phương riêng

lẻ, các cơ sở này ước tính chiếm khoảng 35% - 40% thị phần bánh kẹo cả nước

b Các ngành hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước ta

Mỗi doanh nghiệp kinh doanh có cơ cấu các ngành hàng khác nhau nhưng ngành hàng chủ yếu kinh doanh bao gồm: Bánh, kẹo, snack, Singum, chocolate Tuy nhiên theo khảo sát thực tế của tác giả thì hầu hết các ngành hàng được doanh nghiệp kinh doanh được phân định rõ theo các tiêu chí: Thứ nhất, theo nguyên liệu tạo ra sản phẩm Thứ hai, theo nguồn gốc xuất xứ hàng được nhập khẩu Thứ ba, theo hình dạng đóng gói sản phẩm

Kết quả khảo sát tại công ty TNHH Hoàng Mai, một trong những doanh nghiệp đứng đầu về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu tại Việt Nam cho ta thấy tỷ trọng các ngành hàng chính biểu đồ sau:

Biều đồ 2.1: Tỷ trọng các ngành hàng bánh kẹo nhập khẩu

Nguồn: Phòng kinh doanh công ty TNHH Hoàng Mai năm 2012

Qua biểu đồ ta thấy, các loại bánh Cookies được nhập khẩu cao chiếm 35% trên tổng thị trường, tiếp theo là bánh bông lan các loại với tỷ trọng 15% Trong khi

đó, các ngành hàng như Singum, Snack, chocolate lại chiếm tỷ trọng không cao

Hiện tại, các nhà sản xuất nội địa thống lĩnh phần lớn thị phần, và chỉ phần nhỏ thị phần dành cho các sản phẩm nhập ngoại Kinh Đô là đơn vị đang giữ vững ngôi đầu về thị phần bánh kẹo Việt Nam (khoảng 30 - 35% thị phần) Các sản phẩm của Kinh Đô tập trung cho phân khúc trung và cao cấp, thống lĩnh thị phần toàn thị trường có thể kể đến gồm các ngành hàng, sản phẩm như: Bánh Trung Thu (76%), bánh mỳ (64%), bánh mặn AFC (56%), bánh quy ngọt chiếm 30,4% thị phần nhưng đem lại nguồn doanh thu đáng kể nhất (28%) Công ty này cũng đang đầu tư và phát triển mạnh mẽ sang các sản phẩm trong ngành thực phẩm khác (sữa và đồ lạnh, mỳ gói, dầu ăn) bên cạnh mặt hàng bánh kẹo chủ lực

Công ty cổ phẩn thương mại xuất nhập khẩu Ánh Triều Dương, hiện đã chiếm 30% thị phần bánh bông lan Các sản phẩm bánh biscuits & cookies chiếm 20% thị phần bánh khô Bánh choco-pie và kẹo của Ánh Triều Dương được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng (Ánh Triều Dương hiện dẫn đầu thị phần kẹo nhập khẩu)

Công ty TNHH Astair chủ yếu phục vụ khách hàng tiêu dùng kẹo Kẹo các loại là dòng sản phẩm chủ lực đóng góp khoảng 75% doanh thu cho công ty Còn lại

là bánh kem xốp, bánh quy, craker và bánh trung thu góp hơn 20% Astair đứng thứ

2 thị phần kẹo với 14% (sau công ty TNHH thương mại Hoàng Mai) và chiếm lĩnh

vị trí dẫn đầu ở phân khúc sản phẩm kẹo mềm và kẹo xốp

Sản phẩm bánh kẹo của công ty cổ phẩn đa quốc gia IDI đáng chú ý là bánh quy, mứt tết và bánh hộp thiếc Riêng với bánh hộp thiếc, IDI là đơn vị dẫn đầu thị trường (hai nhãn hiệu Denmark và British rất được ưa chuộng) Ngoài ra, IDI còn nhập khẩu các loại socola Ý, snach và bánh trứng Layer được nhập từ Malaysia

Các loại bánh mềm phủ chocolate, bánh cookiec và kẹo do công ty cổ phần Đại Tân Việt nhập khẩu được người tiêu dùng nông thôn ưa chuộng (thị trường nông thôn mang lại 60% doanh thu cho công ty) Do công ty có chiến lược kinh doanh nhập các mặt hàng có giá rẻ từ Trung Quốc đánh vào tâm lý người tiêu dùng nông thôn

Chiếm 55% lượng singum cung cấp cho thị trường Việt Nam, công ty cổ phần Phú Trường Quốc tế đã là một trong những công ty hàng đầu về phân phối singum cho nước ta Sau Phú Trường, tập đoàn Lotte, phân phối singum chiếm 30% thị phần tại Việt Nam

Qua đây, có thể thấy mỗi công ty có một cơ cấu ngành hàng là khác nhau xong lượng tiêu thụ chủ yếu vẫn là những mặt hàng thiết yếu với cuộc sống như bánh bông lan, bánh cookiec Tất cả các mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu được các doanh nghiệp kinh doanh đều được quy định rất nghiêm ngặt về nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm, quy trình kinh doanh Trong thời gian qua, nhìn chung các doanh nghiệp kinh doanh cũng đã tuân thủ theo quy định của Nhà nước về kinh doanh mặt hàng này

2.1.2 Khái quát tình hình nhập khẩu bánh kẹo của Việt Nam trong giai đoạn

từ năm 2010 đến năm 2012

Theo số liệu thống kê từ tổng cục hải quan Việt Nam, năm 2012 nhập khẩu mặt hàng bánh kẹo đạt 205,8 triệu USD, tăng 13,95% so với cùng kỳ năm trước; năm 2011 đạt 180,6 triệu USD, tăng 51,16% so với năm 2010 Tăng trưởng kinh ngạnh bánh kẹo nhập khẩu tại Việt Nam qua các năm được thể hiện ở biểu đồ sau:

Biểu đồ 2.2: Kim ngạch nhập khẩu bánh kẹo giai đoạn 2010 - 2012

Nguồn: Tổng cục thống kê – năm 2012

Năm 2012, Việt Nam nhập khẩu mặt hàng này đạt đã nhập khẩu 205,8 triệu USD, chiếm 8% trong kim ngạch nhập khẩu, giảm 13,95% so với cùng kỳ năm trước, tương đương với 25,2 triệu USD Tính riêng tháng 12/2012, nhập khẩu bánh kẹo giảm 25% so với tháng liền kề trước đó, tương đương 9,3 triệu USD.

Bảng 2.2: Thị trường nhập khẩu bánh kẹo vào Việt Nam

giai đoạn năm 2010 - 2012

ĐVT: USD

Thị trường Năm 2010 Năm 2011 Năm 2012 năm 2010/2011So sánh % +/- năm 2011/2012So sánh % +/- Tổng kim ngạch 119.509.352 180.653.459 205.805.614 51,16% 13,92%Indonesia 20.637.470 30.682.288 43.711.808 48,67% 42,47%Thái Lan 21.135.130 36.652.418 35.238.058 73,42% -3,86%Malaixia 13.943.100 24.288.890 25.640.302 74,20% 5,56%Trung Quốc 7.496.200 15.395.303 17.209.432 105,37% 11,78%Singapore 11.556.350 15.200.740 19.701.138 31,54% 29,61%Hàn Quốc 10.586.030 14.080.476 16.067.376 33,01% 14,11%

Tây Ban Nha 10.792.142 14.133.763 15.047.806 30,96% 6,47%

Nguồn: Tổng cục thống kê – năm 2012

Các thị trường chính nhập khẩu bánh kẹo trong thời gian này là Indonesia, Thái Lan, Malaixia, Trung Quốc…

Biểu đồ 2.3: Thị trường nhập khẩu bánh kẹo năm 2010 - 2012

Đơn vị: Nghìn USD

Nguồn: Tổng cục thống kê – năm 2012

Nhìn lên biểu đồ 2.4 ta thấy đứng đầu về kim ngạch nhập khẩu là thị trường Indonesia, năm 2011 đạt 30,68 triệu USD, tăng 48,67% so với năm 2010 Với 43,7 triệu USD năm 2012 Indonesia vẫn đứng đầu kim nhạch nhập khẩu vào Việt Nam, tăng 42,47% Qua đây có thể thấy nhập khẩu bánh kẹo tăng trưởng qua các năm, xong tốc độ tăng đang có xu hướng giảm dần Năm 2012, đúng thứ hai là thị trường Thái Lan kim nhạch nhập khẩu đang có xu hướng giảm 3,86%, tương đương với 1,4 triệu USD…

Tuy Việt Nam xuất khẩu nhiều mặt hàng bánh kẹo sang thị trường Trung Quốc, nhưng kim ngạch nhập khẩu bánh kẹo từ thị trường Trung Quốc trong năm

2012 cũng tăng 16,51%, tương đương với 1,3 triệu USD Năm 2011 nhập khẩu bánh kẹo từ thị trường Trung Quốc tăng cao với 105,37%

Nhìn chung năm 2012, bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường Việt Nam được nhập khẩu mạnh từ những nước lân cận như Thái Lan, Philippine, Singapore, Indonesia, Malaysia, Trung Quốc chiếm khoảng 66,67%, bánh kẹo châu Âu chiếm 20%, một số thị trường khác chiếm 13,33% Thị trường cung cấp bánh kẹo cho Việt Nam đang mở rộng và có xu hướng chuyển dịch nhập khẩu từ các nước châu Á sang các nước châu Âu.

Biểu đồ 2.4: Thị trường nhập khẩu bánh kẹo của Việt Nam

Nguồn: Tổng cục thống kê – năm 2012

Đáng chú ý, tuy kim ngạch nhập khẩu bánh kẹo từ thị trường Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Hà Lan đang có xu hướng tăng trưởng chậm lại so với các năm trước

2.1.3 Tình hình kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa nước

ta hiện nay

Năm 2012, Việt Nam tiêu thụ khoảng 162.510 tấn bánh kẹo một năm bình quân khoảng 1,8kg/người/năm Với khối lượng tiêu thụ như trên tổng giá trị của thị trường bánh kẹo vào khoảng 5.600 tỷ đồng Ngành bánh kẹo là một trong những ngành có tốc độ tăng trưởng ổn định, dân số phát triển nhanh khiến nhu cầu về bánh kẹo cũng tăng theo Về thị phần phân phối bánh kẹo Việt Nam chiếm khoảng 70%, còn bánh kẹo nhập khẩu chiến 30% Trong đó, bánh kẹo nhập khẩu từ các nước châu Á chiếm khoảng 20%, bánh kẹo châu Âu chiếm khoảng 6 - 7%, một số thị trường khác chiếm 3 – 4% Lượng tiêu thụ bánh kẹo ở thị trường Việt Nam ngày càng tăng cao và trở thành một trong những thị trường lớn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương (do tỷ lệ tiêu thụ bánh kẹo theo bình quân đầu người ở Việt Nam còn thấp so với tốc độ tăng trưởng dân số)

Theo thống kê, sức mua bánh kẹo nhập khẩu những năm gần đây có tăng song tốc độ tăng chậm Trong ba tháng đầu năm 2013, mức lưu chuyển hàng hóa bánh kẹo nhập khẩu liên tiếp giảm mạnh Cụ thể, tháng 3-2013 Việt Nam nhập khẩu khoảng 5,74 triệu USD bánh kẹo, giảm 61,3% so với tháng trước và chỉ tăng nhẹ 0,7% so với cùng kỳ năm ngoái Trong khi đó ngành hàng bánh kẹo của Việt Nam vài năm gần đây có những bước phát triển vượt bậc, ổn định do nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài nước tăng mạnh Điều này cho thấy bánh kẹo nhập khẩu đang dần bị thay thế bởi bánh kẹo trong nước Thực tế, trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, tiêu thụ bánh kẹo nội tăng mạnh và áp đảo trong các kênh phân phối Phòng kinh doanh các công ty bánh kẹo Hoàng Mai, Phú Trường… đều cho biết doanh thu mùa Tết có

mức tăng từ 25-30%, sản lượng vượt chỉ tiêu 10-15% Những thông tin về chất lượng bánh nhập khẩu không rõ ràng (như bánh kẹo từ Trung Quốc), bánh kẹo ngoại bị làm giả và nhái rất nhiều, cộng với hiệu ứng từ chương trình “Người Việt

ưu tiên dùng hàng Việt” là lực đẩy giúp ngành bánh kẹo trong nước có mức tăng trưởng tốt, giảm dần sự hiện diện của bánh kẹo nhập khẩu Bên cạnh đó cũng phải khẳng định bánh kẹo nhập khẩu có những ưu thế riêng của mình trên thị trường Việt Nam Bánh kẹo ngoại thu hút nhiều gia đình thành thị vì nó thường ngon hơn hẳn, yên tâm hơn hẳn về chất lượng Các gia đình không chỉ sắm bánh kẹo nhập khẩu làm thực phẩm mà nhiều người còn ưa chuộng tiêu dùng bánh kẹo nhập khẩu với lí

do làm quà biếu, thăm hỏi Bánh kẹo nhập khẩu thường có mẫu mã đẹp, thể hiện sự sang trọng và lịch sự

Theo Số liệu của Tổ chức điều phối IBA (GHM) ước tính năm 2013 sản lượng bánh kẹo tại Việt Nam đạt khoảng 160.000 tấn, tổng giá trị bán lẻ là 450 triệu USD Năm

2014 sản lượng sẽ ở vào khoảng 162.000 tấn, tổng giá trị bán lẻ sẽ ở mức 500 triệu USD Trong đó, doanh thu của doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2.3: Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kinh doanh

bánh kẹo nhập khẩu năm 2010 – 2012

Đơn vị : Nghìn USD

Chỉ tiêu Thực hiện năm 2010 Thực hiện năm 2011 Thực hiện năm 2012 2010/2011So sánh 2011/2012So sánh Doanh thu 206.231,40 290.679,60 375.675,87 140,95% 129,24% Nộp NSNN 19.513,00 28.067,00 35.567,00 143,84% 126,72% Chí phí 117.975,00 155.718,00 191.764,37 131,99% 123,15%

Nguồn: http://www.gso.gov.vn

Qua bảng 2.3 ta thấy doanh thu tăng liên tục qua các năm 2010 đến năm

2012 Từ năm 2010 đến năm 2011 doanh thu của công ty tăng 84.448 nghìn USD

Từ năm 2011 đến năm 2012 doanh thu tăng 84.996 nghìn USD Năm 2010 đạt mức doanh thu là 206.231 nghìn USD Năm 2011 đạt mức doanh thu là 290.679 nghìn USD, tăng 140,09% so năm 2010 Năm 2012 đạt mức doanh thu là 375.675 nghìn USD, tăng 129,24% Qua đây có thể thấy, doanh thu của các doanh nghiệp kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu tăng qua các năm