luận văn thạc sĩ Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội Các nghiên cứu về QLNN đối vơ

LỜI CAM ĐOAN

TÊN ĐỀ TÀI: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội”

Giáo viên hướng dẫn : TS Ngô Xuân Bình

Tên học viên : Đỗ Thị Phương

Số điện thoại liên lạc : 0167 8 158 678

Ngày nộp luận văn : 15/8/2013

Lời cam kết: “Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình do chínhtôi nghiên cứu và soạn thảo Tôi không sao chép từ bất kỳ một bài viết nào màkhông trích dẫn nguồn gốc Nếu có bất kỳ sự vi phạm nào, tôi xin hoàn toànchịu trách nhiệm”

Hà Nội, ngày 15 tháng 8 năm 2013

Ký tên

Đỗ Thị Phương

i

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ CHỢ 9

1.1 Khái niệm, phân loại, ý nghĩa kinh tế của chợ 9

1.1.1 Khái niệm chợ 9

1.1.2 Phân loại chợ 10

1.1.3 Vai trò của Chợ trong nền kinh tế - xã hội nước ta hiện nay 11

1.2 Hợp tác xã chợ 14

1.2.1 Khái niệm 14

1.2.2 Các hình thức tổ chức của Hợp tác xã chợ 15

1.2.3 Bộ máy quản lý và nguyên tắc hoạt động của Hợp tác xã chợ 16

1.3 Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ 17

1.3.1 Bản chất Quản lý nhà nước về thương mại 17

1.3.2 Nội dung hoạt động kinh doanh của Hợp tác xã chợ 19

1.3.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ 21

1.4.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ của các địa phương 24

ii

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HÀ NỘI 31

2.1 Khái quát về hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 31

2.1.1 Về số lượng, quy mô và phân bố của mạng lưới chợ 31

2.1.2 Về mô hình tổ chức quản lý chợ 33

2.1.3 Về cơ sở hạ tầng 34

2.1.4 Về lao động quản lý và kinh doanh trên chợ 35

2.1.5 Về đầu tư xây dựng chợ 35

2.2 Thực trạng hoạt động mô hình HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 36

2.2.1 Về số lượng, quy mô, phân bố mạng lưới chợ 36

2.2.2 Mô hình tổ chức quản lý chợ 37

2.2.3 Về cơ cấu đầu tư 38

2.3 Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội qua phân tích số liệu sơ cấp 39

2.3.1 Hệ thống các văn bản Trung ương và địa phương 39

2.3.2 Phân cấp quản lý nhà nước trong việc QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các HTX chợ 42

2.3.3 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra tại các HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 46

2.4 Các đánh giá và phát hiện những vấn đề về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trong quá trình nghiên cứu 48

2.4.1 Đánh giá QLNN đối với các hoạt động kinh doanh của các HTX chợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội 48

iii

2.4.2 Một số tồn tại và hạn chế 51

2.4.3 Nguyên nhân hạn chế 52

2.4.4 Các phát hiện và vấn đề đặt ra cần tập trung xử lý 52

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 54

3.1 Quan điểm về định hướng và mục tiêu phát triển chợ ở Hà Nội đến năm 2015, tầm nhìn 2020 54

3.1.1 Nguyên tắc phát triển 54

3.1.2 Định hướng phát triển 57

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 65

3.2.1 Đối với UBND thành phố Hà Nội 65

3.2.2 Đối với Liên minh Hợp tác xã Thành phố Hà Nội 70

3.3 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 71

3.3.1 Kiến nghị với Chính phủ 71

3.3.2 Kiến nghị với các Bộ, ngành liên quan 72

3.4 Những hạn chế và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 72

3.4.1 Hạn chế về nội dung 72

3.4.2 Hạn chế về phương pháp 72

3.4.3 Hạn chế về phạm vi nghiên cứu 72

KẾT LUẬN 1

TÀI LIỆU THAM KHẢO 2

iv

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

HTX DV Hợp tác xã Dịch vụ

HTX DVTH Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp

QLNN Quản lý nhà nước

v

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Bảng 2.1 Thống kê số quầy hàng, cửa hàng và diện tích mặt bằng, diện tích

sử dụng kinh doanh một số chợ tại Hà Nội 35Bảng 2.2 Thống kê số lượng chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội 36

vi

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong hoạt động thương mại, sự hình thành và phát triển mạng lưới chợcó vị trí rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi vùng, mỗiquốc gia Chợ là một bộ phận quan trọng trong tổng thể kết cấu hạ tầng kinhtế xã hội, sự phát triển rộng rãi mạng lưới chợ cũng là phù hợp với nhu cầutrao đổi hàng hóa phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu dùng ngày càng tăng của

xã hội, nhất là trong cơ chế thị trường, định hướng Xã hội chủ nghĩa Chợ làmột loại hình thương mại truyền thống được duy trì và phát triển ở nhiều nơicả ở thành thị và nông thôn, vừa là nơi trao đổi, buôn bán hàng hoá dịch vụvừa là nơi giao lưu văn hoá thoả mãn nhu cầu sản xuất vật chất, tinh thần củamọi người dân khi đến chợ

Hiện nay, cả nước có 8.920 chợ các loại, trong đó: có 6.455 chợ ở khuvực nông thôn (chiếm 72,4%), 1.835 chợ ở khu vực thành thị (chiếm 27,6%).Phân cấp chợ như sau: Chợ đầu mối là 86, chợ hạng 1 là 244, chợ hạng 2 là

908, chợ hạng 3 là 7.138 chợ Về phân cấp quản lý và công tác quản lý chợhiện nay chủ yếu vẫn do nhà nước quản lý thông qua chính quyền các cấp.Trong cơ chế kinh tế thị trường hiện nay, công tác quản lý, khai thác hoạtđộng kinh doanh trong chợ theo mô hình Ban quản lý đã xuất hiện những bấtcập Hàng năm ngân sách vẫn phải tiếp tục chi cho việc đầu tư xây dựng chợvà trả lương cho cán bộ, nhân viên Ban quản lý chợ kể cả những chợ có thuthấp hơn chi Sự gắn bó trách nhiệm và quyền lợi giữa Ban quản lý với các hộkinh doanh không chặt chẽ, mâu thuẫn rất dễ nảy sinh Trong khi nhu cầu đầu

tư xây dựng, cải tạo nâng cấp chợ vẫn còn rất lớn, cần có một cơ chế xã hộihóa để huy động sự tham gia của cộng đồng để xây dựng, quản lý, kinh doanhchợ nhỏ, nhất là ở khu vực nông thôn

Thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác quản lý, đầu tư, kinh doanhchợ, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 02/2003/NĐ-CP ngày 14/1/2003 vềphát triển và quản lý chợ, áp dụng đối với tổ chức, cá nhân tham gia các hoạtđộng về chợ, bao gồm các lĩnh vực: quy hoạch phát triển mạng lưới chợ; đầu

tư xây dựng mới và sửa chữa, cải tạo nâng cấp chợ; hoạt động kinh doanhkhai thác và quản lý chợ; kinh doanh mua bán hàng hóa tại chợ Tại Mục 6Điều 1 Nghị định 114 đã quy định: “Đối với chợ xây dựng mới, giao hoặc tổchức đấu thầu để lựa chọn doanh nghiệp hoặc HTX kinh doanh, khai thác vàquản lý chợ; đối với các chợ ở địa bàn nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng

xa, hải đảo, giao cho các doanh nghiệp hoặc HTX đủ điều kiện theo quy địnhcủa UBND cấp tỉnh để tổ chức kinh doanh, khai thác và quản lý chợ” Đây làvăn bản pháp lý quan trọng để các HTX có thể tham gia kinh doanh, khai thácvà quản lý chợ

Mô hình HTX kinh doanh, khai thác và quản lý chợ (HTX chợ) là môhình mới xuất hiện nhưng đã có kết quả ban đầu rất đáng ghi nhận, tính đếnnay, đã có trên 30 tỉnh, thành phố có 161 HTX quản lý 173 chợ hạng 2, hạng

3 Một số tỉnh, thành phố có nhiều HTX kinh doanh, khai thác và quản lý chợbước đầu hoạt động đã mang lại những hiệu quả rất đáng được khuyến khíchvà nhân rộng

Hiện nay trên địa bàn Thành phố Hà Nội có 42 HTX tham gia hoạtđộng quản lý, kinh doanh khai thác 54 chợ, chủ yếu là các chợ loại 3 tại cácquận, huyện ngoại thành với tổng diện tích đất chợ khoảng 100.587m2, trongđó chợ do HTX quản lý kinh doanh có diện tích lớn nhất là 10.000m2; và chợnhỏ nhất là 1.070m2 Thực tế các HTX có thể được hình thành từ nhiều hìnhthức khác nhau đó là: Từ chuyển đổi mô hình giải thể Ban quản lý chợ đểthành lập HTX Trưởng phòng Tổ chức phong trào Liên minh HTX Hà NộiNguyễn Quang Hải cho rằng: Mô hình HTX kinh doanh, khai thác và quản lý

chợ (HTX chợ) mới xuất hiện nhưng đã có kết quả khả quan Tổng số hộ kinhdoanh trong tất cả các chợ khoảng 6.000 hộ, nhiều chợ có diện tích sử dụnglớn, mật độ các hộ kinh doanh trong chợ cao như chợ Nành do HTX DV tổnghợp Ninh Hiệp huyện Gia Lâm quản lý sử dụng 6.030m2 với 930 hộ kinhdoanh Việc giao các chợ cho HTX đầu tư, khai thác, quản lý, theo hình thứchạch toán kinh doanh, tự đảm nhận được thu chi, chủ động mọi hoạt động nêncó nhiều ưu điểm vượt trội so với mô hình Ban quản lý chợ HTX quản lý chợthực hiện được việc xã hội hóa công tác quản lý, đầu tư, kinh doanh chợ vàhuy động các nguồn lực, giảm được chi phí cho ngân sách… tiêu biểu như:HTX Láng Hạ - Đống Đa; HTX Dịch Vọng - Cầu Giấy; HTX TM ViệtPhương - Gia Lâm; HTX chợ Phủ - Quốc Oai

Qua đánh giá việc chuyển đổi mô hình từ Ban quản lý chợ sang mô hìnhHTX quản lý chợ của Liên minh HTX Hà Nội cho thấy: Các HTX quản lý chợkhông còn vướng mắc về nghĩa vụ thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước,HTX có tích lũy đầu tư lại cho cơ sở vật chất chợ Cán bộ, nhân viên Ban quảnlý chợ vẫn được ưu tiên bảo đảm việc làm đồng thời HTX cũng tạo thêm công

ăn việc làm mới cho xã viên, người lao động trong HTX bằng việc tổ chức hoạtđộng dịch vụ như trông xe, điện, nước, bảo vệ, bốc vác… Chủ nhiệm HTX chợPhủ - Quốc Oai nhận định: Khi được giao quản lý chợ, Ban quản trị HTX chợchủ động trong việc kinh doanh khai thác nguồn hàng, chủ động đầu tư nângcấp chợ, chỉnh trang, tu bổ hạ tầng, bố trí điểm kinh doanh khoa học và vănminh đáp ứng nhu cầu của xã viên và tiểu thương trong chợ

Tuy nhiên, chợ do HTX xây dựng và quản lý cũng còn những hạn chếmà điển hình là việc triển khai các văn bản của nhà nước, thành phố gặp nhiềukhó khăn; nếu không có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương với HTX

sẽ gặp nhiều vấn đề trong việc bảo đảm an ninh trật tự… Bên cạnh đó là việccác HTX phải bỏ 100% vốn để cải tạo, sửa chữa, nâng cấp hằng năm nên gặp

những khó khăn nhất định Các chợ do HTX quản lý kinh doanh hầu hết làchợ nhỏ, các HTX mới chỉ tập trung làm tốt khâu quản lý, chưa tổ chức đượchoạt động kinh doanh, khai thác dịch vụ tại chợ; chưa tổ chức cung cấp nguồn

hàng cho tiểu thương Vì vậy tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn Thành phố

Hà Nội”.

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Các nghiên cứu về QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các HTXchợ trên đại bàn thành phố Hà Nội trong và ngoài nước rất ít Các nghiên cứutrước đây thường tập trung vào các khía cạnh khác như: chính sách phát triển hệthống chợ; chuyển đổi mô hình quản lý chợ… có thể đưa ra một số đề tài sau:

- “Thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện hệ thống chợ trên đại bàntỉnh Vĩnh Phúc” – luận văn tốt nghiệp – Ngô Thị Loan K36F6 ĐHTM

Đề tài trên nghiên cứu tất cả các giải pháp để hoàn thiện hệ thống chợtrên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc chứ không đi sâu hơn vào bất kỳ giải pháp nào.Giải pháp chính sách quản lý nhà nước chỉ là một phần trong đó, vì vậy trong

đề tài này các giải pháp chính sách quản lý nhà nước không thể giải quyết mộtcách thấu đáo

- “Những giải pháp hoàn thiện chính sách thương mại trong công tácquản lý nhà nước về thương mại trên địa bàn tỉnh Hưng Yên” – luận văn tốtnghiệp – Nguyễn Tiến Dũng K39 ĐHTM

Đề tài nghiên cưu các giải pháp hoàn thiện chính sách thương mại trongcông tác quản lý nhà nước về thương mại nói chung, không đi sâu vào nghiêncưu hệ thống chợ, do đó có các chính sách của nhà nước để phát triển hệthống chợ chưa được làm rõ

- “Hoàn thiện nội dung quản lý nhà nước về thương mại trên đại bàntỉnh Bắc Ninh” – Luận văn tốt nghiệp – Nguyễn Đình Sơn K40 ĐHTM Cũngnhư 2 đề tài trên, đề tài này không đi sâu vào giải pháp chính sách quản lýnhà nước để phát triển hệ thống chợ.

- “Quản lý nhà nước địa phương đối với các loại hình chợ trên địa bànquận Cầu Giấy” – luận văn tốt nghiệp – Mai Tiến Tú K43F5 ĐHTM Đề tàidựa trên những phân tích, tìm hiểu thực trạng của hệ thống Chợ trên địa bànquận Cầu Giấy thuộc thành phố Hà Nội Từ đó có những đánh giá khách quan

về những thuận lợi, khó khăn trong việc sử dụng các phương pháp và công cụnhằm tổ chức và quản lý Chợ ….đề tài đã đưa ra một số đề xuất kiến nghị vàgiải pháp nhằm hoàn thiện các chính sách tổ chức quản lý đối với hệ thốngChợ trên địa bàn các quận thuộc thành phố

- “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địabàn Hà Nội nhằm bảo vệ NTD” - Luận văn tốt nghiệp Cao học - Nguyễn PhúThế Đề tài dựa trên những phân tích, tìm hiều, phỏng vấn chuyên gia, tiếnhành điều tra khảo sát, đưa ra những đánh giá chung về hoạt động kinh doanhtại các chợ và việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng tại các chợ Đánh giácác hoạt động quản lý của Nhà nước đồng thời đưa ra các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợnhằm bảo về NTD

3 Mục đích, nhiệm vụ khoa học của luận văn

- Nhiệm vụ của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của côngtác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợnói chung và các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng

- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện hơnnữa công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợptác xã chợ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: là các chính sách, quy định của nhà nước đốivới hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi không gian: nghiên cứu các HTX chợ trên địa bàn thành phốHà Nội

+ Phạm vi nội dung:

* Nghiên cứu lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanhchợ nói chung và hoạt động kinh doanh của các HTX chợ nói riêng

* Các lý thuyết liên quan đến quản lý nhà nước về thương mại, các lýthuyết liên quan đến Chợ, hệ thống Chợ, HTX khai thác, quản lý chợ…

* Nghiên cứu thực trạng quy hoạch, tổ chức và quản lý Hợp tác xã chợtrên địa bàn Thành phố thông qua thực trạng hoạt động, cơ sở vật chất, các cơchế chính sách trong tổ chức quản lý của Thành phố

* Nghiên cứu và tìm hiểu về các phương pháp và công cụ quản lý Hợptác xã chợ trên địa bàn

+ Phạm vi thời gian: từ năm 2006 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp: Phương pháp phân tích tổng hợp,thống kê, so sánh, điều tra, khảo sát…

5.1 Giả thiết

Việc nghiên cứu đề tài dựa trên một số giải thiết: chỉ xét các hoạt độngkinh doanh tại các HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội và nghiên cứumột số nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với các hoạt động kinhdoanh tại các HTX chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội và giả sử các yếu tốkhác không thay đổi

5.2 Điều tra, thu thập và phân tích số liệu

Đề tài tiến hành phát phiếu điều tra cho 2 đối tượng: cơ quan quản lý

Nhà nước có liên quan đến hoạt động kinh doanh tại các HTX chợ, ban chủnhiệm HTX chợ tại thành phố Hà Nội.

Thu thập phiếu và tiến hành tổng hợp, phân tích số liệu từ các phiếuđiều tra kết hợp các số liệu thứ cấp tiến hành phân tích thực trạng hoạt độngQLNN đốivới các hoạt động kinh doanh tại các HTX chợ trên địa bàn thànhphố Hà Nội, các nhân tố tác động từ đó tìm ra một số giải pháp hợp lý tăngcường QLNN đối với các hoạt động kinh doanh tại các HTX chợ trên địa bànthành phố Hà Nội Việc tổng hợp, phân tích các số liệu sơ cấp được thực hiệntrên phần mềm Excel, SPSS với các biến là các thông tin được khai thác từphiếu điều tra

5.3 Thống kê, so sánh, biểu mẫu

Đề tài phân tích các số liệu sơ cấp và thứ cấp với các công cụ cơ bản đểtiến hành thống kê, so sánh, lập biểu mẫu tiến hành phân tích, đánh giá cácvấn đề nghiên cứu

5.4 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

Tổng hợp, phân tích ý kiến các chuyên gia, các nhà quản lý trong QLNNđối với các hoạt động kinh doanh tại các HTX chợ trên địa bàn Hà Nội

Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng phương pháp nghiên cứu lý thuyết, các

đề tài nghiên cứu có liên quan, kế thừa các thành tựu của các công trình choquá trình nghiên cứu

6 Ý nghĩa của nghiên cứu

- Đánh giá được thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinhdoanh của các HTX chợ trên địa bàn Thành phố

- Việc nghiên cứu chuyên sâu về nội dung của đề tài đã đề xuất đượcmột số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạtđộng kinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

7 Kết cấu của luận văn

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà nước đối với hoạt độngkinh doanh của các Hợp tác xã chợ

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanhcủa các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

Chương 3: Một số giải pháp về quản lý nhà nước đối với hoạt độngkinh doanh của các Hợp tác xã chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ CHỢ 1.1 Khái niệm, phân loại, ý nghĩa kinh tế của chợ

1.1.1 Khái niệm chợ

- Trong hoạt động thương mại, sự hình thành và phát triển mạng lướichợ có vị trí rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi vùng,mỗi quốc gia và cả quốc tế Chợ là một bộ phận quan trọng trong tổng thể kếtcấu hạ tầng kinh tế xã hội, sự phát triển rộng rãi mạng lưới chợ cũng là phùhợp với nhu cầu trao đổi hàng hóa phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu dùngngày càng tăng của xã hội, nhất là trong cơ chế thị trường, định hướng Xã hộichủ nghĩa

- Chợ là một loại hình thương mại truyền thống được duy trì và pháttriển ở nhiều nơi cả ở thành thị và nông thôn, vừa là nơi trao đổi, buôn bánhàng hoá dịch vụ vừa là nơi giao lưu văn hoá thoả mãn nhu cầu sản xuất vậtchất, tinh thần của mọi người dân khi đến chợ

- Chợ là một thực thể tồn tại khách quan, song hành với hoạt độngtrao đổi, mua bán vật phẩm, hàng hoá trên thị trường Cùng với sự pháttriển kinh tế thị trường, chợ sẽ tồn tại vĩnh viễn với nhiều hình thức ngàycàng đa dạng, trong đó chợ truyền thống vẫn là hình thức phổ biến, nhất làkhu vực nông thôn

- Theo Nghị định số 02/2003/NĐ-CP ngày 14 tháng 1 năm 2003 củaChính phủ (gọi tắt là Nghị định 02) và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP ngày 23tháng 12 năm 2009 của Chính phủ (gọi tắt là Nghị định 114) sửa đổi bổ sungmột số điều của Chợ quy định về các loại chợ mang tính truyền thống, được

tổ chức tại một địa điểm theo quy hoạch, đáp ứng các nhu cầu mua bán, traođổi hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng của khu vực dân cư Phạm vi chợ: là khuvực được quy hoạch dành cho hoạt động chợ bao gồm diện tích để bố trí các

điểm kinh doanh, khu vực dịch vụ (như: bãi để xe, kho hàng, khu ăn uống, vuichơi giải trí và các dịch vụ khác) và đường bao quanh chợ.

1.1.2 Phân loại chợ

+ Chợ đầu mối: là chợ có vai trò chủ yếu thu hút, tập trung lượng hànghóa lớn từ các nguồn sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế hoặc củangành hàng để tiếp tục phân phối tới các chợ và các kênh lưu thông khác

+ Chợ kiên cố: là chợ được xây dựng bảo đảm có thời gian sử dụng trên

vụ đo lường, dịch vụ kiểm tra chất lượng hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩmvà các dịch vụ khác

+ Chợ loại 2: Là chợ có trên 200 điểm kinh doanh, được đầu tư xâydựng kiên cố hoặc bán kiên cố theo quy hoạch Được đặt ở trung tâm giao lưukinh tế của khu vực và được tổ chức họp thường xuyên hay không thườngxuyên Có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động chợ và tổchức các dịch vụ tối thiểu tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hóa, kho bảoquản hàng hóa, dịch vụ đo lường

+ Chợ loại 3: Là các chợ có dưới 200 điểm kinh doanh hoặc các chợchưa được đầu tư xây dựng kiên cố hoặc bán kiên cố chủ yếu phục vụ nhu cầumua bán hàng hóa của nhân dân trong xã, phường và địa bàn phụ cận

+ Chợ chuyên doanh: là chợ kinh doanh chuyên biệt một ngành hànghoặc một số ngành hàng có đặc thù và tính chất riêng.

+ Chợ tổng hợp: là chợ kinh doanh nhiều ngành hàng

+ Chợ dân sinh: là chợ hạng 3 (do xã, phường quản lý) kinh doanhnhững mặt hàng thông dụng và thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày củangười dân

+ Chợ biên giới: là chợ nằm trong khu vực biên giới trên đất liền (gồm

xã, phường, thị trấn có một phần địa giới hành chính trùng hợp với biên giớiquốc gia trên đất liền) hoặc khu vực biên giới trên biển (tính từ biên giới quốcgia trên biển vào hết địa giới hành chính xã, phường, thị trấn giáp biển và đảo,quần đảo)

+ Chợ tạm: là chợ nằm trong quy hoạch nhưng chưa được xây dựngkiên cố hoặc bán kiên cố

+ Chợ nông thôn: là chợ xã của các huyện và ở khu vực ngoại thành,ngoại thị

+ Chợ miền núi: là chợ xã thuộc các huyện miền núi

+ Chợ cửa khẩu: là chợ được lập ra trong khu vực biên giới trên đất liềnhoặc trên biển gắn các cửa khẩu xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa nhưng khôngthuộc khu kinh tế cửa khẩu

+ Chợ trong khu kinh tế cửa khẩu: là chợ lập ra trong khu kinh tế cửakhẩu theo các điều kiện, trình tự, thủ tục quy định tại Nghị định số29/2008/NĐ-CP ngày 14 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ quy định về khucông nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế

1.1.3 Vai trò của Chợ trong nền kinh tế - xã hội nước ta hiện nay

a, Về mặt kinh tế

Chợ là một bộ phận quan trọng trong cấu thành mạng lưới thươngnghiệp xã hội :

Đối với vùng nông thôn: Chợ vừa là nơi tiêu thụ nông sản hàng hoá, tập

trung thu gom các sản phẩm, hàng hoá phân tán, nhỏ lẻ để cung ứng cho cácthị trường tiêu thụ lớn trong và ngoài nước, vừa là nơi cung ứng hàng côngnghiệp tiêu dùng cho nông dân và một số loại vật tư cho sản xuất nông nghiệp

ở nông thôn

Ở khu vực thành thị: Chợ cũng là nơi cung cấp hàng hoá tiêu dùng,

lương thực thực phẩm chủ yếu cho các khu vực dân cư Tuy nhiên hiện nay đãxuất hiện khá nhiều hình thức thương mại cạnh tranh trực tiếp với chợ, vì thế bêncạnh việc mở rộng hay tăng thêm số lượng chợ chúng ta cần đầu tư nâng cấpchất lượng hoạt động của chợ và đầu tư nâng cấp chất lượng dịch vụ của chợ

Hoạt động của các chợ làm tăng ý thức về kinh tế hàng hoá của ngườidân, rõ nét nhất là ở miền núi, vùng cao từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển,góp phần tích cực vào công cuộc xoá đói giảm nghèo ở nông thôn, miền núi.Trong các phiên chợ, các buổi chợ là cơ hội của người dân giao lưu trao đổi,mua bán, lưu thông hàng hoá của mình, cập nhật thông tin, ý thức xã hội, nólàm tăng khả năng phản ứng của người dân với thị trường, với thời thế và tựmình có thể ý thức được công việc làm ăn buôn bán của mình trong côngcuộc đổi mới

Chợ là một nguồn thu quan trọng của Ngân sách Nhà nước Mặc dùNhà nước chưa có thể nâng cấp đủ hệ thống chợ ở nước ta, chưa đặc biệt quantâm đầu tư phát triển, nhưng các chợ trong cả nước đã đem lại cho Ngân sáchNhà nước khoảng 300.000 triệu đồng mỗi năm (chưa kể các nguồn thu từ thuếtrực tiếp)

Sự hình thành chợ kéo theo sự hình thành và phát triển các ngành nghềsản xuất Đây chính là tiền đề hội tụ các dòng người từ mọi miền đất nước tậptrung để làm ăn, buôn bán Chính quá trình này làm xuất hiện các trung tâmthương mại và không ít số đó trở thành những đô thị sầm uất

b, Về giải quyết việc làm

Chợ ở nước ta đã giải quyết được một số lượng lớn việc làm cho ngườilao động Hiện nay trên toàn quốc có hơn 2,3 triệu người lao động buôn bántrong các chợ và số người tăng thêm có thể tới 10%/năm

Nếu mỗi người trực tiếp buôn bán có thêm 1 đến 2 người giúp việc (phụviệc bán hàng, tổ chức nguồn hàng để đưa về chợ, đưa hàng tới các mối tiêuthụ theo yêu cầu của khách…) thì số người lao động có việc tại chợ sẽ gấpđôi, gấp ba lần số lượng người chỉ buôn bán ở chợ, và như thế chợ giải quyếtđược một số lượng lớn công việc cho người lao động khi hoạt động

c, Về việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Có thể nói, chợ là một bộ mặt kinh tế - xã hội của một địa phương và lànơi phản ánh trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của mộtvùng dân cư Tính văn hoá ở chợ được thể hiện rõ nhất là ở miền núi, vùngcao, vùng sâu, vùng xa

Đối với người dân: Đồng bào đến chợ ngoài mục tiêu mua bán còn lấychợ làm nơi giao tiếp, gặp gỡ, thăm hỏi người thân, trao đổi công việc, kể cảviệc dựng vợ gả chồng cho con cái Chợ còn là nơi hò hẹn của lứa đôi, vì vậyngười dân miền núi thường gọi là đi "chơi chợ" thay cho từ đi chợ mua sắmnhư là người dưới xuôi thường gọi Các phiên chợ này thường tồn tại từ rấtlâu đời và nó là những bản sắc văn hoá vô cùng đặc trưng của các dân tộc ởnước ta

Đối với chính quyền: ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa chợ làđịa điểm duy nhất hội tụ đông người Tại chợ có đại diện của các lứa tuổi, tấtcả các thôn bản và các dân tộc Vì thế, đã từ lâu, Chính quyền địa phương đãbiết lấy chợ là nơi phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng vàpháp luật của Nhà nước, là nơi tuyên truyền cảnh giác và đấu tranh với nhữngphần tử xuyên tạc đường lối của Đảng Từ phong trào kế hoạch hoá gia đình

đến kỹ thuật chăm sóc cây trồng vật nuôi, vệ sinh phòng dịch… đều có thểđược phổ biến một cách hiệu quả ở đây Chính vì lý do đó, chợ miền núi haymiền xuôi đều được bố trí ở trung tâm cụm, xã (nhất là miền núi) Trong mỗichợ đều giành vị trí trung tâm làm công tác tuyên truyền

Trên thực tế, một số chợ truyền thống có từ rất lâu đời đang trở thànhmột địa điểm thu hút khách du lịch (như Chợ Tình Sa Pa, chợ Cầu Mây ởNam Định…) Nếu được đầu tư thoả đáng cả về cở sở vật chất cũng như sựquan tâm quản lý của Nhà nước, đây sẽ là các địa danh hấp dẫn đối với khách

du lịch trong và ngoài nước, và nó sẽ là tiềm năng về kinh tế du lịch quốc gia

Hiện nay, khi mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ

đã hình thành và phát triển mạnh, mặc dù vẫn có tầm quan trọng trong sinhhoạt của người dân, nhưng không vì thế mà chợ mất đi vai trò của mình mà cóthể nói chợ đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình và sự phát triển mạng lướichợ chính là sự hỗ trợ cho sự hình thành và phát triển của các loại hình kinhdoanh mới, đó là siêu thị và trung tâm thương mại

1.2 Hợp tác xã chợ

1.2.1 Khái niệm

Hợp tác xã chợ là một tổ chức kinh tế tập thể do những xã viên là cá

nhân, pháp nhân (bao gồm xã viên là thương nhân kinh doanh tại chợ, xã viên

có quan hệ trao đổi hàng hóa, dịch vụ và làm việc tại chợ) có nhu cầu, lợi ích

chung, cùng tự nguyện góp vốn, góp sức thành lập và hoạt động theo LuậtHợp tác xã năm 2003 Hợp tác xã chợ có chức năng kinh doanh (hoạt độngnhư một loại hình doanh nghiệp) và chức năng quản lý chợ nhằm góp phầnphục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của sản xuất, kinh doanh và đời sống sinhhoạt (bao gồm cả đời sống văn hóa) của nhân dân trên địa bàn; qua đó gópphần phát triển kinh tế-xã hội nói chung, phát triển thương mại và mở rộng thịtrường trong nước nói riêng

1.2.2 Các hình thức tổ chức của Hợp tác xã chợ

a, Hợp tác xã đang hoạt động được giao quản lý chợ

Theo quy định của Nghị định 02, Thông tư số 06/2003/TT-BTM ngày15/8/2003 của Bộ Thương mại về việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn và tổ chức bộ máy của Ban Quản lý chợ (sau đây gọi là Thông tư06), các địa phương từng bước chuyển các Ban Quản lý chợ (chợ do Nhànước đầu tư hoặc hỗ trợ đầu tư trước khi có Nghị định 02) sang doanh nghiệphoặc hợp tác xã quản lý chợ trong thời hạn 5 năm kể từ ngày Nghị định 02 cóhiệu lực thi hành

Hợp tác xã đang hoạt động trên địa bàn có thể đề nghị Uỷ ban nhân dâncấp có thẩm quyền xem xét, quyết định giao cho hợp tác xã quản lý chợ nằmtrong qui hoạch phù hợp với điều kiện và khả năng của hợp tác xã, hoặc hợptác xã tham gia đấu thầu kinh doanh, quản lý chợ theo qui chế do Ủy bannhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi là Ủy ban nhândân tỉnh) ban hành

Đối với chợ khi chuyển giao cho hợp tác xã quản lý và điều hành, vềmặt nguyên tắc phải chuyển giao toàn bộ nhân sự Ban Quản lý chợ cho hợptác xã tiếp nhận sử dụng, việc chuyển giao thực hiện khoản 4 mục III Thông

tư số 06 và quy định của Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền

b, Hợp tác xã chợ thành lập mới trên cơ sở Ban Quản lý chợ

Ban Quản lý chợ, Tổ quản lý chợ (gọi chung là Ban Quản lý chợ) củacác chợ thuộc diện chuyển đổi vận động các cá nhân, pháp nhân, nhất là cáchộ kinh doanh tại chợ thành lập hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xãnăm 2003

c, Hợp tác xã chợ thành lập mới trên cơ sở huy động vốn của xã viên và các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư xây dựng chợ, sau đó trực tiếp tổ chức kinh doanh và quản lý chợ

Thành lập mới hợp tác xã chợ theo Luật Hợp tác xã năm 2003, đầu tưxây dựng chợ theo Nghị định 02 và các quy định hiện hành về quản lý đầu tưvà xây dựng Thiết kế chợ theo Quyết định số 13/2006/QĐ-BXD ngày19/4/2006 của Bộ Xây dựng về việc ban hành TCXDVN 361 : 2006 " Chợ -Tiêu chuẩn thiết kế ".

Ngoài các hình thức tổ chức trên, các địa phương có thể tổ chức hợptác xã chợ theo các hình thức khác, phù hợp với quy định của pháp luật vàđiều kiện cụ thể của từng địa phương

1.2.3 Bộ máy quản lý và nguyên tắc hoạt động của Hợp tác xã chợ

a, Tổ chức bộ máy

Tổ chức bộ máy của hợp tác xã chợ theo qui định của điều lệ cụ thể củahợp tác xã được Đại hội xã viên thông qua, phù hợp với Nghị định số77/2005/NĐ-CP ngày 09/6/2005 của Chính phủ về việc ban hành mẫu

hướng dẫn xây dựng điều lệ hợp tác xã Hợp tác xã tổ chức bộ máy hoạt động phù hợp, có thể tham khảo 2 trường hợp sau:

- Trường hợp hợp tác xã đang hoạt động được giao quản lý chợ thì thành lập Ban Quản lý chợ là bộ phận trực thuộc hợp tác xã, Ban Quản trị hợp tác xã cử thành viên làm Trưởng ban Quản lý chợ.

- Trường hợp hợp tác xã chợ thành lập mới trên cơ sở Ban Quản lý chợ và trường hợp hợp tác xã chợ thành lập mới trên cơ sở huy động vốn của xã viên và các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư xây dựng chợ thì Ban Quản trị hợp tác xã đồng thời là Ban Quản lý chợ.

Căn cứ tính chất, đặc điểm, nội dung hoạt động, quy mô chợ, điều lệcủa hợp tác xã qui định tổ chức bộ máy quản lý chợ, ngoài bộ phận quản lýcòn có bộ phận nghiệp vụ, kế toán; các tổ khai thác nguồn hàng và bán hàngtại chợ; các tổ phụ trợ bảo đảm dịch vụ kho bãi, vận tải, bốc xếp, đóng gói,điện, nước, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ, trông giữ xe, an ninhtrật tự…

b, Nguyên tắc hoạt động

Thực hiện đúng Điều 5 của Luật Hợp tác xã 2003, cụ thể:

(1) Tự nguyện: Mọi thương nhân (bao gồm cá nhân, hộ, pháp nhân)

kinh doanh tại chợ đều là xã viên HTX, xã viên có quyền ra hợp tác xã theoquy định của Điều lệ hợp tác xã;

(2) Dân chủ, bình đẳng và công khai: xã viên có quyền tham gia quản

lý, kiểm tra, giám sát hợp tác xã và có quyền ngangnhau trong biểu quyết;thực hiện công khai phương hướng sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phốivà những vấn đề khác quy định trong Điều lệ hợp tác xã;

(3) Tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi: hợp tác xã tự chủ và tự

chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh; tự quyết định vềphân phối thu nhập.Sau khi thực hiện xong nghĩa vụ nộp thuế và trang trải các

khoản lỗ của hợp tác xã, lãi được trích một phần vào các quỹ của hợp tác xã, một phần chia theo vốn góp và công sức đóng góp của xã viên, phần còn lại chia cho xã viên theo mức độ sử dụng dịch vụ của hợp tác xã;

(4) Hợp tác và phát triển cộng đồng: xã viên phải có ý thức phát huy

tinh thần xây dựng tập thể và hợp tác với nhau trong hợp tác xã, trongcộng đồng xã hội; hợp tác giữa các hợp tác xã trong nước và ngoài nước theoquy định của pháp luật

1.3 Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ

1.3.1 Bản chất Quản lý nhà nước về thương mại

QLNN là sự chỉ huy, điều hành xã hội của các cơ quan nhà nước (lậppháp, hành pháp và tư pháp) để thực thi quyền lực Nhà nước, thông qua cácvăn bản quy phạm pháp luật Quản lý nhà nước chính là sự tác động và điềuchỉnh mang tính quyền lực của nhà nước đối với các quá trình và hành vi xãhội nghĩa là quản lý toàn bộ xã hội

Thương mại, tiếng Anh là “trade” vừa có nghĩa là kinh doanh, vừa có nghĩa là trao đổi hàng hóa, dịch vụ Ngoài ra, tiếng Anh còn dùng một thuật

ngữ nữa là “business” hoặc “commerce” với nghĩa là buôn bán hàng hóa, kinhdoanh hàng hóa hay mậu dịch.

Theo nghĩa rộng: Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thịtrường Thương mại đồng nghĩa với kinh doanh được hiểu như là các hoạt độngkinh tế nhằm mục đích sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thị trường

Theo pháp lệnh trọng tài thương mại ngày 25/5/2003 thì hoạt độngthương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân,

tổ chức kinh doanh, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, phânphối, đại diện đại lý thương mại; ký gửi, thuê, cho thuê, thuê mua, xây dựng;

tư vấn; kỹ thuật; li – xăng; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dòkhai thác; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường hàng không, đườngbiển, đường bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật

Theo nghĩa hẹp: Thương mại là quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụtrên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa Nếu hoạt độngtrao đổi hành hóa vượt ra khỏi biên giới quốc gia gọi là ngoại thương

Quản lý là quá trình tác động của chủ thể đến khách thể hay đối tượngquản lý nhằm đạt mục tiêu trong điều kiện môi trường nhất định

Quản lý là một hệ thống bao gồm các thành tố: đầu vào, đầu ra, quátrình biến đổi đầu vào thành đầu ra, môi trường và mục tiêu; các yếu tố trênluôn tác động qua lại lẫn nhau Một mặt, chúng đặt ra các yêu cầu, những vấn

đề quản lý cần phải giải quyết, mặt khác chúng ảnh hưởng tới hiệu lực và hiệuquả quản lý

Quản lý nhà nước về thương mại là quá trình thực hiện và phối hợp cácchức năng hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động thươngmại trên thị trường trong sự tác động của hệ thống quản lý đến hệ thống bịquản lý nhằm đạt mục tiêu thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sáchquản lý

1.3.2 Nội dung hoạt động kinh doanh của Hợp tác xã chợ

a, Khái niệm về kinh doanh

Theo điều 3 của Luật doanh nghiệp (Quốc hội thông qua ngày12/6/1999) thì kinh doanh là việc thực hiện một, một số hay tất cả công đoạncủa quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụtrên thị trường nhằm mục đích sinh lợi

Theo định nghĩa trên thì các hành vi được gọi là kinh doanh khi hành viđó phải thỏa mãn các điều kiện:

- Hành vi đó phải mang tính nghề nghiệp

- Hành vi đó phải diễn ra trên thị trường

- Hành vi đó là hành vi được tiến hành thường xuyên

- Mục đích của hành vi đó là kiếm lời

Người ta có thể nhầm hành vi kinh doanh với hành vi thương mại: hành

vi thương mại là hành vi bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụthương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi nhuậnhay thực hiện các chính sách kinh tế xã hội

Theo các khái niệm trên thì chủ thể của hành vi thương mại là cácthương nhân gồm các cá nhân, pháp nhân, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ gia đìnhcó đăng ký kinh doanh hoạt động thương mại một cách độc lập thường xuyên

b, Khái niệm về hoạt động kinh doanh

Hoạt động kinh doanh là toàn bộ nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quátrình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp, nó phản ánh qua cácchỉ tiêu kinh tế của doanh nghiệp, qua báo cáo tài chính của doanh nghiệp…

c, Nội dung hoạt động kinh doanh của HTX chợ

Nội dung hoạt động áp dụng cho các hình thức tổ chức bộ máy quản lý hợp tác xã chợ:

- Hợp tác xã xây dựng nội quy của chợ trên cơ sở áp dụng Quyết địnhsố 772/2003/QĐ-BTM ngày 24/06/2003 của Bộ Thương mại về việc ban hành

nội quy mẫu về chợ.

- Hợp tác xã chợ tổ chức thực hiện các quy định tại Điều 9 Nghị định

02, bao gồm:

(1) Tổ chức kinh doanh các dịch vụ tại chợ

HTX tổ chức kinh doanh các dịch vụ tại chợ như: trông giữ phương tiệnvận chuyển, bốc xếp hàng hóa, cho thuê kho bảo quản cất giữ hàng hóa, cungcấp thông tin thị trường, kiểm định số lượng, chất lượng hàng hóa, vệ sinhmôi trường, ăn uống vui chơi, giải trí và các hoạt động khác trong phạm vichợ phù hợp với các quy định của pháp luật và theo hướng ngày càng vănminh, hiện đại;

(2) Bảo đảm công tác phòng cháy chữa cháy,vệ sinh môi trường, anninh trật tự và an toàn thực phẩm trong phạm vi chợ

(3) Xây dựng Nội quy chợ theo quy định tại Điều 10 Nghị định 02 đểtrình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền phê duyệt theo phân cấp quản lýchợ; tổ chức điều hành chợ hoạt động theo nội quy chợ và xử lý các vi phạm

về nội quy chợ

(4) Bố trí, sắp xếp các khu vực kinh doanh bảo đảm các yêu cầu về trậttự, vệ sinh, văn minh thương mại và phù hợp với yêu cầu của thương nhânkinh doanh tại chợ

(5) Ký hợp đồng với các thương nhân về việc thuê, sử dụng điểm kinhdoanh tại chợ và các dịch vụ khác theo quy định của pháp luật

(6) Tổ chức thông tin kinh tế; phổ biến chính sách, quy định của phápluật và nghĩa vụ đối với Nhà nước của thương nhân kinh doanh tại chợ theohướng dẫn của các cơ quan chức năng

(7) Tổng hợp tình hình hoạt động kinh doanh của chợ và báo cáo địnhkỳ cho các cơ quan quản lý Nhà nước theo hướng dẫn của Bộ Thương mại,đồng thời gửi báo cáo đến Liên minh Hợp tác xã tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương (sau đây gọi là Liên minh Hợp tác xã tỉnh)

Hợp tác xã chợ áp dụng cơ chế tài chính áp dụng cho doanh nghiệp kinhdoanh khai thác và quản lý chợ theo hướng dẫn của Thông tư số 67/2003/TT-BTC ngày 11/7/2003 của Bộ Tài chính.

Hợp tác xã chợ được hưởng các ưu đãi theo Nghị định 02, Nghị định88/2005/NĐ-CP ngày 11/7/2005 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ,khuyến khích phát triển hợp tác xã (sau đây gọi là Nghị định 88), và các quyđịnh hiện hành của pháp luật

1.3.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ

a, Ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, chính sách, pháp luật về hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã (HTX) chợ

Một trong các công cụ quan trọng Nhà nước sử dụng để quản lý cáchoạt động kinh doanh của HTX chợ đó là ban hành và tổ chức thực hiện chiếnlược, quy hoạch kế hoạch, chương trình, dự án, chính sách, pháp luật về hoạtđộng kinh doanh của các HTX chợ Việc phát triển các HTX chợ là nhiệm vụchiến lược đi đôi với việc phát triển thương mại, do vậy việc xây dựng một hệthống văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thực hiện các chính sách có ýnghĩa rất quan trọng

Hệ thống các văn bản, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình,dự án, chính sách pháp luật về hoạt động kinh doanh của các HTX chợ phảiđược xây dựng dựa trên phương hướng phát triển kinh tế - xã hội nói chung,của chính phát triển thương mại nói riêng Cơ quan quản lý phải xác định rõđược vai trò và phạm vi của mình, từ đó đưa ra các biện pháp các chính sáchhợp lý; vừa đảm bảo tạo tính trong sạch cho môi trường kinh doanh vừa đảmbảo ổn định cho toàn xã hội Việc tham mưu cho nhà nước ban hành và tổ

chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, chínhsách, pháp luật về hoạt động kinh doanh của các HTX chợ do Bộ Côngthương thực hiện.

Cơ quan quản lý nhà nước địa phương một mặt tuân thủ theo các vănbản pháp luật của Trung ương và tỉnh, thành phố bên cạnh đó phải xây dựng vàban hành các văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện trong thực tế cho phù hợpvới thực tế của địa phương Việc xây dựng các văn bản phải sát với thực tế, cótính định hướng cao, kết hợp tính khoa học và thực tiễn, có tính linh hoạt trongthực thi và có sự phối hợp đồng bộ của các cơ quan quản lý có liên quan

b, Thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm pháp luật về hoạt động kinh doanh của các HTX chợ

Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương là đơn vị trực tiếp thựchiện việc thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chấp hành pháp luật về kinh doanhtrên địa bàn, tiến hành xử lý, xử phạt đối với các cửa hàng vi phạm Bên cạnh đóviệc kiểm tra các tiêu chuẩn về chất lượng có sự phối hợp của Chi cục Tiêuchuẩn - Đo lường - Chất lượng tiến hành thanh tra, kiểm tra định kỳ, thườngxuyên hoặc đột xuất các cửa hàng để đảm bảo việc tuân thủ pháp luật, phục vụtốt cho nhu cầu sản xuất, tiêu dùng, phát triển kinh tế xã hội của địa phương

UBND các cấp thực hiện việc thanh tra, kiểm tra, giải quyết các khiếunại, tố cáo về vi phạm trong hoạt động kinh doanh của các HTX chợ theothẩm quyền

1.4 Những nhân tố ảnh hưởng và kinh nghiệm QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ tại các địa phương

1.4.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các HTX chợ

a, Về cơ chế chính sách

Việc sử dụng các công cụ trong quản lý góp phần rất quan trọng vào

thành công của hoạt động quản lý Nhà nước Các công cụ được sử dụng trongquản lý bao gồm: công cụ kinh tế, công cụ luật pháp, công cụ kế hoạch hóa…nếu không sử dụng các công cụ trong công tác quản lý một cách hợp lý khôngnhững không đem lại kết quả mà còn làm cho các vi phạm sẽ xảy ra một cáchthường xuyên và ngày càng nghiêm trọng hơn.

Hoạt đông kinh doanh tại các HTX chợ là kinh doanh có điều kiện, rất

đa dạng chủng loại hàng hóa do vậy việc xây dựng cơ chế, chính sách QLNNđối với hoạt động kinh doanh của các HTX chợ là việc cần thiết và quantrọng Ở cấp độ nhà nước ban hành các văn bản áp dụng cho quốc gia Các cơquan QLNN địa phương dựa trên các văn bản cấp trên xây dựng các văn bảnphù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương Việc xây dựng được cơchế chính sách phù hợp là nền tảng cơ sở cho các cơ quan QLNN tác động,điều chỉnh đối với hoạt động kinh doanh tại các HTX chợ mang lại hiệu quảcao nhất đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Ngược lại các

cơ chế chính sách chưa đủ chặt chẽ, không sát với thực tiễn sẽ là cơ sở cho xuhướng lách luật xảy ra

b, Đội ngũ nhân lực làm công tác hoạch định chính sách, công tác quản lý

Trình độ nhân lực và năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác hoạchđịnh, công tác quản lý sẽ quyết định đến việc các chính sách đưa ra có phùhợp và hiệu quả hay không Những người làm công tác hoạch định chínhsách cần có trình độ vững vàng trong chuyên môn, có khả năng tốt trongviệc phân tích quan điểm và chủ trương đường lối phát triển kinh tế vàthương mại của nhà nước, đồng thời phân tích thực trạng phát triển củatừng vùng, thu thập và xử lý chính xác mọi thông tim cần thiết cho quátrình ra chính sách, làm tốt được yêu cầu trên mới có khả năng cụ thể hóanhững chính sách kinh tế vĩ mô cho phù hợp với từng địa phương, đảm bảohiệu quả khi thực thi

c, Sự phối hợp lẫn nhau giữa các ban ngành

Các chính sách của nhà nước đưa ra cần đảm bảo phù hợp với tình hìnhthực tế để phát huy tối đa hiệu quả, vì vậy quá trình hoạch định và đưa rachính sách cần hết sức nhanh nhạy và chính xác, chính vì thế các ban ngànhchức năng có liên quan đến nhiệm vụ hoạch định và thực thi chính sách cầncó một cơ chế làm việc thông thoáng, có sự liên kết chặt chẽ với nhau để đảmbảo các chính sách đưa ra đúng thời điểm, phù hợp với điều kiện của từngvùng để có thể có được hiệu quả thực thi tốt nhất

d, Về các chế tài xử lý vi phạm

Chế tài xử lý vi phạm cũng là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực QLNN đốivới hoạt động kinh doanh Khi có vi phạm xảy ra cần có một chế tài đủ sứcrăn đe mới đem lại hiệu quả cao trong công tác quản lý Ngược lại, chế tài xửlý thiếu tính răn đe rất dễ làm cho các vi phạm đó tiếp tục xảy ra dẫn đến hiệuquả trong công tác quản lý sẽ không cao

1.4.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các Hợp tác xã chợ của các địa phương

a, Kinh nghiệm phát triển mô hình HTX chợ tại tỉnh Đồng Nai

Tỉnh Đồng Nai là một trong các tỉnh có phong trào phát triển mô hìnhHTX quản lý, kinh doanh chợ Đến thời điểm hiện nay, cả tỉnh đã có 27 HTXquản lý, kinh doanh chợ Đối với HTX được thực hiện theo hình thức chuyểngiao theo kế hoạch được UBND tỉnh duyệt mà không phải đấu thầu (đối với

DN phải đấu thầu) theo khoản 2 Điều 16 Quyết định số 2946/2005/QĐ-UBngày 17/8/2005 của UBND tỉnh Đồng Nai Trong số 27 HTX có 12 HTXđược thành lập mới từ giải thể Ban quản lý chợ, 12 HTX thương mại, HTXnông nghiệp, HTX vận tải được giao quản lý, kinh doanh chợ và 3 HTX đầu

tư xây dựng chợ mới trong khu được quy hoạch xây dựng chợ Để có kết quảtrên, Liên minh HTX tỉnh Đồng Nai đã có nhiều cố gắng trong công tác tham

mưu và trực tiếp tổ chức thực hiện như: xây dựng đề án, tham mưu cho tỉnhban hành văn bản pháp quy, tập hợp hệ thống văn bản có liên quan đến pháttriển mô hình HTX chợ, tổ chức hội thảo, tham quan, học tập, hướng dẫn giúp

đỡ HTX thực hiện việc chuyển đổi, thành lạp mới HTX kinh doanh, khai thácvà quản lý chợ

Hợp tác xã (HTX) Tân Long - Phường Long Bình Tân – Tp Biên Hoàlà đơn vị kinh tế tập thể đầu tiên của tỉnh, được tổ chức hoạt động theo môhình quản lý - kinh doanh - khai thác chợ Long Bình Tân, với số vốn banđầu 370 triệu đồng cùng 21 xã viên là người kinh doanh trong chợ và laođộng của HTX

Sau 4 năm chuyển đổi từ đơn vị sự nghiệp có thu thành đơn vị kinh tếtập thể, hạch toán độc lập, HTX Tân Long đã tự khẳng định được vai trò, vịtrí của đơn vị quản lý chợ, nhận được sự tín nhiệm của các hộ kinh doanhtrong chợ và những đối tác trực tiếp khác

Trước năm 2006, chợ Long Bình Tân rộng gần 4.000m2, được đầu tưxây dựng bằng nguồn kinh phí do 400 hộ tiểu thương kinh doanh đóng góp.Doanh thu hàng năm của chợ được nộp vào ngân sách nhà nước theo chủtrương “ lấy chợ nuôi chợ” Nhưng đến khi cần đầu tư nâng cấp chợ như: làmđường, sửa chữa nhà lồng chợ, hệ thống điện nước, PCCC…thì ngân sách Tp.Biên Hoà khó cân đối để cấp kinh phí, vì trung bình nguồn thu của chợ LongBình Tân hạn hẹp trong 300- 400 triệu đồng/ năm

Hiện nay, bằng nguồn vốn tích luỹ, chợ Long Bình Tân đã được HTXTân Long đầu tư 1 tỷ đồng để cải tạo, nâng cấp hạ tầng cơ sở chợ khangtrang, sạch sẽ, thoáng mát; trang bị hoàn chỉnh hệ thống thiết bị phòng, chốngcháy, xây mới 6 cửa hàng cho thuê…nên thu hút được nhiều khách hàng đếnchợ hơn Kết quả doanh thu hàng năm của HTX tăng từ 10- 15% Nếu năm

2006 doanh thu chỉ đạt 669 triệu đồng, thì năm 2009, HTX thực hiện doanh

thu trên 1 tỷ đồng, nộp ngân sách tăng 28%, lợi nhuận tăng 18%, thu nhậpngười lao động cũng được nâng cao hơn 23% so với năm 2006.

Chủ nhiệm HTX, ông Nguyễn Văn Ba cho biết, nguyên nhân đầu tiêngóp phần vào sự thành công của HTX chính là sự đoàn kết gắn bó trong nộibộ cùng với bộ máy nhân sự vững vàng nghiệp vụ chuyên môn Ban lãnh đạoHTX cân nhắc, chọn lựa nhân sự kỹ càng, nhất là những vị trí trực tiếp giao tếhàng ngày với hộ kinh doanh để tạo ấn tượng tốt về hình ảnh của HTX

Bên cạnh việc tích luỹ vốn, nâng cấp các hạng mục hạ tầng cơ sở tạomôi trường kinh doanh khang trang sạch sẽ, an toàn, tăng cường các biệnpháp phòng chống cháy nổ, HTX tích cực tìm kiếm các dịch vụ tại chợ truyềnthống để phục vụ bà con tiểu thương kinh doanh thuận lợi hơn như: cung ứnghàng hoá cho chợ thông qua đại lý cấp I, cung cấp điện nước, quảng cáo chothuê mặt bằng…

Ngoài việc vận động mọi xã viên nghiêm chỉnh chấp hành quy chế hoạtđộng, thường xuyên nêu gương điển hình nhằm kích thích tinh thần học tập,tích luỹ kinh nghiệm cho xã viên, HTX còn quan tâm đổi mới hình thức cùngnội dung hoạt động để thu hút khách hàng đến với chợ Đồng thời kiện toàn tổchức Công đoàn, Phụ nữ, hội Cựu chiến binh, chi hội Chữ thập đỏ…góp phầnxây dựng HTX phát triển bền vững

Qua 4 năm hoạt động, HTX Tân Long đã được nhận nhiều bằng khengiấy khen Được thành phố công nhận Chi bộ Đảng trong sạch vững mạnh, tổchức Công đoàn cơ sở vững mạnh, Chi hội Phụ nữ tiên tiến và Chi hội CựuChiến binh, Chữ thập đỏ xếp loại khá

b, Kinh nghiệm tổ chức quản lý chợ ở một số tỉnh khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long

Theo Thống kê thì Thành phố Cần Thơ có 88 chợ, khoảng trên 50% làchợ loại 3 Nhiều chợ xã, phường, thị trấn tương đối kiên cố nhưng không ít

nơi còn nhếch nhác do thiếu quan tâm tổ chức, quản lý, sắp xếp ngành Nguồnphí chợ thu được ít địa phương trích lại một phần cho tái đầu tư phát triểnchợ Bên cạnh đó, các Ban quản lý chợ còn yếu kém, ít kinh nghiệm, chủ yếu

lo tập trung vào thu lệ phí… chứ không mấy bận tâm đến công tác thăm dò thịtrường, định kế hoạch phát triển khai thác chợ sao cho người bán thì mongmuốn có một chỗ trong chợ để buôn bán thuận lợi, còn người mua thì khi cónhu cầu cũng nghĩ ngay đến chợ "sạch sẽ ngăn nắp, giá cả phải chăng, cân đotrung thực" Đây là hiện trạng khá phổ biến ở Thành phố Cần Thơ Do đó đểthúc đẩy hoạt động chợ phát triển, phục vụ tốt nhu cầu tiêu dùng của dân cư,việc thay đổi hình thức tổ chức quản lý đã được tiến hành Uỷ ban nhân dânThành phố Cần Thơ đã giao 17 chợ cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng,khai thác kinh doanh Mặc dù đến nay mới chỉ có một số chợ do Công tyThương mại Tổng hợp Thành phố Cần Thơ khai thác được, số còn lại bịvướng mắc ở khâu giải phóng mặt bằng nhưng các chợ khai thác được đềukinh doanh rất tốt, nộp ngân sách tăng nhanh

Đến nay, Liên minh Hợp tác xã Thành phố Cần Thơ đã phối hợp với SởThương mại khảo sát mạng lưới chợ, chủ yếu là các chợ lọai 3 trên toàn thànhphố, tiến hành các bước vận động tổ chức thí điểm Hợp tác quản lý chợ ở mộtsố chợ thuộc quận Ninh Kiều

Bên cạnh đó ở huyện Gò Công Tây (tỉnh Tiền Giang) có Hợp tác xãBình Tây từ một Hợp tác xã Nông nghiệp chuyển sang "đa ngành nghề" đãthực hiện mô hình khai thác chợ khá hiệu quả, đem lại việc làm thu nhập ổnđịnh cho các xã viên, hàng hoá đổ về chợ ngày càng phong phú Hợp tác xãBình Tây không chỉ quan tâm tạo ra một cái chợ sầm uất mà còn làm đầu mốigiao thương với các vùng lân cận Hàng năm ngoài việc nộp ngân sách Nhànước, Hợp tác xã còn đầu tư 30-40 triệu đồng cho việc nâng cấp, sửa chữa,duy tu các quầy sạp trong chợ

Hợp tác xã chợ - nếu được tổ chức thực hiện tốt sẽ là bước cải tiếnmang tính đột phá về công tác quản lý, hiệu quả đầu tư, thu hút mạnh vốntrong dân, đẩy mạnh giao thương, kích cầu tiêu dùng và tăng nguồn thu chongân sách Nhà nước.

* Thành phố Hồ Chí Minh:

Liên minh HTX thành phố Hồ Chí Minh đã phối hợp với Sở CôngThương, Sở Nội vụ và các Sở, ban ngành có liên quan tham mưu cho UBNDthành phố ban hành Quyết định số 216/QĐ-UBND ngày 15 tháng 9 năm 2004

về Quy chế đấu thầu kinh doanh, khai thác chợ cho phép thực hiện xã hội hóacác chợ từ loại 2 trở xuống Thành phố hiện có 238 chợ (chợ loại 1: 17; chợloại 2: 58; chợ loại 3: 163), kết quả sau 5 năm triển khai đã có 22 HTX đượcquản lý, kinh doanh 26 chợ, có 1 HTX quản lý 3 chợ ( HTX TM Bình Tây), 3HTX quản lý 2 chợ (HTX TMDVXD Tân Phước Hưng, HTX TMDV TânTiến, HTX TMDV Phú Hòa) Trong số 22 HTX quản lý, kinh doanh chợ có

11 HTX thực hiện cơ chế đấu thầu; 10 HTX được chỉ định thầu và 1 HTX tự

bỏ vốn xây dựng mới Các HTX này đã giải quyết được toàn bộ số cán bộ,nhân viên của Ban quản lý chợ cũ và vận động thêm được 1.855 hộ kinhdoanh tham gia HTX Hầu hết các HTX đều có các tổ chức chi bộ, công đoàn,đoàn thanh niên, chi hội phụ nữ, hội cựu chiến binh

c, Bài học kinh nghiệm rút ra

- Từ những kinh nghiệm của một số tỉnh, thành phố đã hình thành nhiềuHTX quản lý, kinh doanh chợ như: thành phố Hồ Chí Minh, thành phố CầnThơ, tỉnh Đồng Nai đã cho thấy việc hình thành HTX quản lý, kinh doanh chợlà kết quả của sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành trong đókhông thể thiếu vai trò của Liên minh HTX tỉnh, thành phố và cố gắng chungsức, chung lòng của cán bộ, xã viên HTX

- Các HTX quản lý, kinh doanh chợ có thể dược hình thành từ nhiềuhình thức khác nhau, phổ biến là từ chuyển đổi mô hình giải thể Ban quản lý

chợ thành lập HTX, từ các HTX thương mại, HTX nông nghiệp, HTX khácđược giao quản lý chợ (bằng hình thức đấu thầu, chỉ định thầu hoặc giao thầu)và từ thành lập mới HTX đầu tư xây dựng chợ Đối với HTX thương mại,HTX nông nghiệp và các HTX khác trên địa bàn đã có chợ nếu xét thấy đủđiều kiện có thể đề nghị UBND cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định giaocho HTX quản lý chợ nằm trong qui hoạch phù hợp với điều kiện và khả năngcủa HTX hoặc HTX tham gia đấu thầu kinh doanh, quản lý chợ theo qui chế

do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ban hành Đối với HTXthành lập mới ở những địa phương có chợ nằm trong kế hoạch chuyển đổi môhình quản lý có thể vận dụng việc chuyển đổi mô hình từ giải thể Ban quản lýchợ, Tổ quản lý chợ (gọi chung là Ban quản lý chợ) thành lập HTX Đối vớinhững chợ nằm trong qui hoạch xây mới, các HTX có điều kiện có thể thamgia đấu thầu, xin chỉ định thầu, giao thầu để tham gia xây dựng, quản lý, kinhdoanh theo các quy định của pháp luật

- Để xây dựng mô hình HTX chợ, Liên minh HTX phối hợp với SởCông thương tỉnh, thành phố khảo sát thực tế hoạt động các chợ loại 2, loại 3xây dựng đề án chuyển đổi mô hình quản lý để đề xuất với UBND tỉnh, thànhphố ban hành quy chế giao thầu, đấu thầu quản lý chợ Hướng dẫn các quận,huyện xây dựng kế hoạch chuyển đổi mô hình từ Ban quản lý sang mô hìnhHTX quản lý chợ, kiện toàn bộ máy quản lý và kinh doanh chợ sao cho tinhgọn và hiệu quả, tự chủ và tự chịu trách nhiệm trang trải các chi phí cho hoạtđộng không còn dựa vào sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước Ban quản trị mới cótrách nhiệm bảo quản, duy tu thường xuyên các cơ sở vật chất của chợ, đề xuấtcác cơ quan chức năng xét duyệt và tổ chức thực hiện các công trình sửa chữalớn để đảm bảo hoạt động của chợ được an toàn, văn minh và có hiệu quả

- Căn cứ các quy định của nhà nước và kế hoạch thực hiện của địa phương, tiến hành tuyên truyền, hướng dẫn, tư vấn cho các Ban quản lý/Tổ

quản lý chợ và người dân có nhu cầu thành lập HTX, vận động thành lập các HTX tham gia đấu thầu, kinh doanh, khai thác và quản lý chợ

- Với những HTX sau khi được thành lập mới hoặc bổ sung chức năng quản lý và kinh doanh chợ, Liên minh HTX đã chỉ đạo các phòng Ban chức năng, các đơn vị sự nghiệp như Trung tâm tư vấn hỗ trợ phát triển HTX tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý, các lớp chuyên đề về tài chính kế toán, về hoạch toán thuế, về kỹ năng quản lý dự án và xây dựng phương án kinh doanh… nhằm giúp cho Ban quản trị có kỹ năng quản lý mới

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ CHỢ

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Khái quát về hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

2.1.1 Về số lượng, quy mô và phân bố của mạng lưới chợ

Hiện nay, trên địa bàn Thành phố Hà Nội có 411 chợ, trong đó số chợ

đã phân hạng là 380 chợ, bao gồm 03 chợ đầu mối, 12 chợ hạng 1, 69 chợhạng 2, có 299 chợ hạng 3 Bình quân mỗi quận, huyện, thị xã có 14 chợ, mỗichợ phục vụ khoảng 15.165 người

- Tỷ lệ các chợ theo hạng như sau: 12 chợ hạng 1 chiếm 2,9%; 69 chợhạng 2 chiếm 16,8% và 299 chợ hạng 3, chiếm 72,7%; 31 chợ chưa phân hạng

- Phân bố mạng lưới chợ ở 10 quận có 103 chợ (25,06%), ở thị xã có 11chợ (2,68%), các huyện có 297 chợ (72,26%) Bình quân 1 quận nội thành có10,3 chợ và 1 huyện ngoại thành có khoảng 16,5 chợ

Về diện tích xây dựng chợ: Tổng diện tích đất chợ khoảng 1.560.536,2

m2 Diện tích đất chợ bình quân đầu người là 0,25m2/người, chỉ bằng 50% sovới chỉ tiêu này của cả nước

10 quận có 103 chợ, với tổng diện tích 313.868 m2, diện tích đất bìnhquân một chợ là 3.047,262 m2/chợ

19 huyện, thị xã ngoại thành có 308 chợ, với tổng diện tích 1.246.668,2

m2, diện tích đất bình quân một chợ là 4.047,6 m2/chợ

Qua các số liệu trên cho thấy, diện tích đất chợ bình quân trên địa bànHà Nội cũ cũng như diện tích đất chợ các quận nội thành Hà Nội mở rộng chỉbằng quy mô đất của chợ hạng 3 theo tiêu chuẩn xây dựng hiện hành

Nhìn chung, hệ thống chợ Hà Nội, không chỉ yếu mà thiếu, có đến 134xã/401 xã chưa có chợ Hệ thống chợ xuống cấp, việc quản lý cũng đang cónhiều bất cấp do có nhiều đầu mối khác nhau: có 87 chợ (chiếm 24% tổng số

chợ trên địa bàn) do quận, huyện quản lý; 259 chợ (67%) do xã, phương quảnlý; 34 chợ (9%) do doanh nghiệp, HTX quản lý Có tình trạng này là do việcquy hoạch, đầu tư xây dựng chợ trên địa bàn còn thiếu thống nhất; phân bổmạng lưới chợ chưa hợp lý về khoảng cách, bán kính, quy mô dân số phục vụ;chưa hình thành các chợ đầu mối nông sản đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ sảnphẩm nông nghiệp

Tên chợ

Chợ đầu mối Bắc Thăng Long

Chợ Nghệ

Sơn Tây

Chợ Hà Đông

Chợ

Quảng Oai – Ba Vì

Bảng 2.1 Thống kê số quầy hàng, cửa hàng và diện tích mặt bằng, diện tích sử dụng kinh doanh một số chợ tại Hà Nội

Bảng 2.2 Thống kê số lượng chợ trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Công tác quy hoạch chợ: Thành phố Hà Nội đã soạn thảo Đề án mạnglưới bán buôn, bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìnđến năm 2030 nhằm mục tiêu đáp ứng yêu cầu sản xuất, tiêu dùng của Thànhphố nói chung và tăng trưởng của ngành nói riêng, trong đó có tình đến vai tròdẫn đường, lan tỏa của Hà Nội vùng thủ đô và các tỉnh lân cận Bảo đảm cáchệ thống phân phối bao gồm nhiều kênh, nhiều phương thức kinh doanh,nhiều thành phần tham gia, huy động được nhiều nguồn lực; xây dựng nănglực cạnh tranh cao và có tác động tích cực trong quan hệ với những ngành,lĩnh vực khác

2.1.2 Về mô hình tổ chức quản lý chợ

Cùng với quy hoạch là cơ chế quản lý chợ, UBND Thành phố Hà Nội

đã ban hành quyết định số 1181/2006/QĐ-UBND ngày 7/3/2006 quy định về

cơ chế đầu tư và quản lý sau đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp chợ trên địabàn thành phố Hà Nội, đấu thầu, thu phí chợ, quy chế an toàn, quy chế đầu tư,quy tắc cân đo Chợ có bộ máy quản lý chiếm 55%, trong đó có 60% cán bộnhân viên thuộc biên chế nhà nước Số chợ còn lại chính quyền địa phươngcấp xã, huyện giao cho các tổ quản lý có cán bộ không thuộc biên chế nhànước Đến năm 2010, các chợ trên địa bàn thành phố do Ban quản lý chợquản lý phải có bộ máy quản lý phù hợp theo mô hình doanh nghiệp hoặcHTX kinh doanh và quản lý chợ UBND thành phố đã ban hành Quyết địnhsố 12/2011/QĐ-UBND ngày 9/3/2011 về việc ban hành Qui định về quy trìnhchuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh khai thác chợ trên địa bàn Thành phốHà Nội Chợ do Nhà nước đầu tư xây dựng mới sẽ được giao hoặc tổ chứcđấu thầu để lựa chọn doanh nghiệp kinh doanh khai thác và quản lý chợ theoquy định của pháp luật Các chợ đầu mối, các chợ có vị trí trọng điểm về kinhtế của quận, ở trung tâm huyện lỵ, UBND thành phố xem xét giao doanh

nghiệp Nhà nước quản lý hoặc thành lập công ty cổ phần trong đó vốn Nhànước chiếm cổ phần chi phối để đầu tư, kinh doanh khai thác và quản lý chợ.Trường hợp chợ được xây dựng bằng vốn góp của các tổ chức, cá nhân,doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế có hỗ trợ của Nhà nước, UBNDthành phố sẽ căn cứ vào vị trí trọng điểm về kinh tế của chợ trên địa bànquận, huyện và căn cứ vào tỷ lệ vốn góp của các tổ chức, cá nhân, doanhnghiệp để quyết định việc thành lập công ty cổ phần Nhà nước nắm cổ phầnchi phối hay không cần nắm cổ phần chi phối hoặc tổ chức đấu thầu lựachọn doanh nghiệp, HTX kinh doanh khai thác và quản lý chợ Tổ chức, cánhân, doanh nghiệp đầu tư xây dựng chợ dưới hình thức doanh nghiệp theoquy định của pháp luật.

Các chợ đã được phân hạng, đều có Ban quản lý chợ trực thuộc UBNDquận, huyện hoặc UBND xã, phường, hoặc là tổ quản lý chợ thuộc doanhnghiệp, HTX kinh doanh chợ:

- Chợ do quận, huyện quản lý có 88 chợ, chiếm khoảng 21%

- Chợ do xã, phường, thị trấn quản lý có 236 chợ, chiếm khoảng 58%

- Chợ do doanh nghiệp, HTX quản lý có 87 chợ, chiếm khoảng 21%