Yếu tố cung cầu trong thị trường nông nghiệp

Yếu tố cung cầu trong thị trường nông nghiệp

KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

- - -∞-∞- - -

Chuyên đề 2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM

VỀ CUNG VÀ CẦU SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP

Giáo viên hướng dẫn: Nhóm sinh viên thực hiện ( Nhóm 2):

TS Bùi Văn Trịnh Trần Thị Thúy Nguyên 4088312 Thạch Thị Sa Thanh 4085180 Nguyễn Thị Hái 4085306

Lê Việt Hải Yến 4094655

Nguyễn Phan Yến Trang 4094650

MỤC LỤC MỤC LỤC



Chuyên đề 2: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ CUNG VÀ CẦU SẢN PHẨM

NÔNG NGHIỆP Trang 3 2.1 GIỚI THIỆU VỀ LÝ THUYẾT CUNG - CẦU SẢN PHẨM NÔNG

NGHIỆP 3

2.1.1 Bản chất và quy luật của cầu nông phẩm 3

2.1.2 Đặ điểm của cầu nông phẩm 3

2.2 CẦU VỀ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP 4

2.2.1 Hàm số cầu & đường cầu 4

2.2.2 Sự dịch chuyển của đường cầu 5

2.2.2.1 Thu nhập 6

2.2.2.2 Thị hiếu và tập quán của người tiêu dùng 8

2.2.2.3 Giá của các nông phẩm khác có liên quan 8

2.2.4 Hệ số co giãn của cầu 10

2.2.4.1 Hệ số co giãn của cầu theo giá 10

2.2.4.2 Hệ số co giãn của cầu theo thu nhập 11

2.2.4.3 Hệ số co giãn chéo của cầu 11

2.3 CUNG SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP 12

2.3.1 Giới thiệu 12

2.3.1.1 Bản chất và quy luật của cung nông phẩm 12

2.3.1.2 Đặc điểm của cung nông phẩm 12

2.3.2 Hàm số cung & đường cung 13

2.3.3 Sự dịch chuyển của đường cung 14

2.3.4 Hệ số co giãn của cung theo giá 15

2.3.5 Tác động của giá cả thị trường đến cung cầu 15

2.3.6 Mối quan hệ trong phản – ứng – cung ( động thái cung ) 17

2.4 ỨNG DỤNG CỦA LÝ THUYẾT CUNG CẦU 18

DANH MỤC BẢNG Bảng 1: Sự khác nhau giữa đường cung sản phẩm truyền thống và mối quan hệ trong phản - ứng - cung 18

DANH MỤC HÌNH Hình 1: Đường cầu về nông sản 3

Hình 2: Đồ thị hàm số cầu 4

Hình 3: Đối với hàng hóa thông thường, thu nhập tăng làm đường cầu dịch chuyển sang phải 6

Hình 4: Đường cầu về một loại hàng hóa thứ cấp dịch chuyển sang trái khi thu nhập tăng 7

Hình 5: Sự thay đổi của sở thích của người tiêu dùng sẽ làm đường cầu dịch chuyển 8

Hình 6: Tác động của sự thay đổi giá cả của hàng hóa thay thế đến cầu về một loại hàng hóa 9

Hình 7: Đường cung về nông sản 12

Hình 8: Đồ thị hàm số cung 14

Hình 9: Sự biến động của cung 15

Hình 10: Hình thành giá trên thị trường 16

Hình 11: Sự thay đổi về cung cầu khi giá thay đổi 16

Hình 12: Đồ thị độ dốc đường cung 17

Chuyên đề 2

MỘT SỐ KHÁI NIỆM

VỀ CUNG VÀ CẦU SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP 2.1 GIỚI THIỆU VỀ LÝ THUYẾT CUNG – CẦU SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP

2.1.1 Bản chất và quy luật của cầu nông phẩm:

Cầu nông sản là lượng nông sản mà người mua có thể mua và sẳn sàngmua ở mỗi mức giá vào những thời điểm và địa điểm nhất định

2.1.2 Đặc điểm của cầu nông phẩm:

Cầu nông phẩm có những đặc điểm sau:

- Cầu về nông sản bao gồm cầu cho tiêu dùng trực tiếp, cầu cho sản xuất vàcầu cho chế biến;

- Cầu về nông sản cho tiêu dùng trực tiếp phụ thuộc nhiều vào sự phát triểndân số, mức thu nhập, quan hệ giữa nông sản hàng hóa với sản phẩm tiêu dùngcông nghiệp;

- Cầu cho sản xuất là các nông sản dùng làm đầu vào cho sản xuất;

- Nhiều nông phẩm có thể thay thế và bổ trợ cho nhau Vì thế, sự thay đổi

về cầu của sản phẩm này có thể ảnh hưởng đến cầu của sản phẩm khác

2.2 CẦU VỀ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP

2.2.1 Hàm số cầu & đường cầu

Trong quan hệ cầu, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, số cầu củangười tiêu dùng đối với một loại hàng hóa nào đó phụ thuộc vào giá của chính

nó Vì thế ta có thể biểu diễn số cầu là một hàm số theo giá như sau:

QD = f(P) với dQD/ dP ≤ 0 (1)

Hàm số biểu diễn mối quan hệ giữa số cầu đối với một hàng hóa nào đó(QD) và giá của nó (P), như hàm số (1), được gọi là hàm số cầu Để tiện phântích các vấn đề cơ bản của kinh tế học, người ta thường dùng hàm số cầu códạng:

QD = a + bP hay P = α + βQQD (2)

Trong đó: QD là số cầu ( hay lượng cầu ) của người tiêu dùng đối với mộtloại hàng hóa nào đó, P là giá của hàng hóa đó và a, b, α, βQ là các hằng số

Vì số cầu (QD) và giá (P) có mối quan hệ nghịch chiều nhau nên b ≤ 0 hay

βQ ≤ 0 Ngoài ra, QD và P phải là giá trị không âm nên a ≥ -bP ≥ 0 hay α ≥ βQQD

≥ 0 Với hàm số cầu (2) đồ thị hàm số cầu ( còn gọi là đường cầu) là mộtđường thẳng P

Hình 2: Đồ thị hàm số cầu

Khi phân tích nhu cầu đối với một loại hàng hóa nào đó ta giả định là cácyếu tố khác với giá của chính hàng hóa đó là không đổi, trong thực tế giả địnhnày là không đúng vì các yếu tố đó luôn thay đổi và sẽ ảnh hưởng đến số cầu.Các yếu tố này có thể bao gồm vào một hàm số cầu có dạng:

X D

Q = f( PX , PY , I, H )Hàm số này cho biết số cầu đối với một hàng hóa X nào đó phụ thuộcvào giá của chính hàng hóa đó PX và các yếu tố khác có liên quan như giá củahàng hóa có liên quan PY, thu nhập người tiêu dùng I, và một số yếu tố khác

H Hàm số cầu đối với những hàng hóa khác nhau sẽ có dạng khác nhau Hàm

số cầu thông dụng nhất là hàm số dạng tuyến tính:

Q D X= α0 + αXPX + αYPY + αII + αHH

2.2.2 Sự dịch chuyển của đường cầu

Gắn với mỗi đường cầu, trước đây chúng ta giả định rằng tất cả các yếu tốkhác đều giữ nguyên Khi thể hiện đường cầu, chúng ta mới chỉ quan tâmđến sự thay đổi của mức giá hàng hoá hiện hành ảnh hưởng như thế nàođến lượng cầu

Đường cầu về một loại hàng hoá dịch chuyển khi ở từng mức giá, lượngcầu tương ứng về hàng hoá thay đổi Trong trường hợp này, người ta nói cầu

về hàng hoá thay đổi Cầu về hàng hoá tăng lên phản ánh lượng hàng hoá mànhững người tiêu dùng sẵn lòng mua ở mỗi mức giá tăng lên Ngược lại,cầu về hàng hoá được coi là giảm xuống khi lượng cầu ở từng mức giá giảm.Thật ra, lượng hàng hoá mà người tiêu dùng muốn và sẵn sàng mua còn

bị chi phối bởi những yếu tố khác:

- Thu nhập của người tiêu dung;

- Thị hiếu và tập quán của người tiêu dung;

- Giá của các nông phẩm khác có liên quan;

- Quy mô dân số;

- Chính sách của Chính phủ;

- Ngoài ra cầu nông sản còn phụ thuộc tính thời vụ của nông phẩm và

kỳ vọng của người tiêu dung;

Khi những yếu tố này thay đổi, lượng cầu về hàng hoá ở mỗi mức giácũng sẽ thay đổi Đây là nguyên nhân làm đường cầu thị trường dịchchuyển

2.2.2.1 Thu nhập

Thu nhập là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến các quyết định của nhữngngười tiêu dùng Sự thay đổi về thu nhập thường dẫn đến sự thay đổi trongnhu cầu của họ Tuy nhiên, ảnh hưởng của thu nhập đến cầu về các hàng hoá

có thể là khác nhau, tuỳ theo tính chất của chính hàng hoá mà ta xem xét.Nhu cầu đối với hàng hóa thông thường ( thịt bò ngon, cá lóc, cá điêuhồng…) ở mỗi mức giá sẽ tăng khi thu nhập của người tiêu dùng tăng, khi đóđường cầu sẽ dịch chuyển sang bên phải và ngược lại

đường cầu dịch chuyển sang phải

Đối với một số loại hàng hoá khác mà người ta gọi là hàng hoá thứcấp, tình hình lại diễn ra theo chiều hướng ngược lại Chẳng hạn, khi cònnghèo, thu nhập thấp, các hàng hoá như sắn, khoai được xem như nhữngloại lương thực chính của các gia đình Việt Nam Tuy nhiên hiện nay, vớimức sống và thu nhập cao hơn, cầu về các hàng hoá này của họ giảm hẳn.Người ta không còn sử dụng sắn, khoai như một loại lương thực Thỉnhthoảng, người ta vẫn mua đôi củ sắn, dăm cân khoai song đó không còn lànhu cầu tiêu dùng hàng ngày của đại đa số dân chúng Những hàng hoánhư khoai, sắn được coi là những hàng hoá thứ cấp Khi thu nhập thấp, cầucủa người tiêu dùng về những hàng hoá hoá này tương đối cao và ngược lại

Hình 4: Đường cầu về một loại hàng hóa thứ cấp dịch chuyển sang trái

khi thu nhập tăng

Không dễ dàng phân biệt hàng hoá thông thường và hàng hoá thứ cấptheo những tính chất tự nhiên hay vật lý của chúng Vấn đề là có hai loạihàng hoá: một loại thì khi thu nhập tăng, cầu của người tiêu dùng về nó cũngtăng theo (và ngược lại, khi thu nhập giảm, cầu về nó cũng giảm), còn

một loại thì ngược lại: cầu của những người tiêu dùng về nó tăng khi thunhập của họ giảm, và cầu của họ giảm khi thu nhập tăng lên Loại hàng hoáthứ nhất được gọi là hàng hoá thông thường, loại hàng hoá còn lại được gọi làhàng hoá thứ cấp.

2.2.2.2 Thị hiếu và tập quán của người tiêu dùng.

Sở thích của người tiêu dùng phản ánh thái độ của người đó đối vớihàng hoá, với tư cách là đối tượng của sự tiêu dùng Mức độ yêu, thích củangười ta về một loại hàng hoá là rất khác nhau Đứng trước cùng một loạihàng hoá, người này có thể thích, người kia có thể không thích với nhữngmức độ đánh giá khác nhau

Khi xem xét một đường cầu về một loại hàng hoá chúng ta giả định sởthích của người tiêu dùng (dù xét cá nhân một người tiêu dùng hay tổng thểkhối người tiêu dùng) là đã xác định Khi sở thích của người tiêu dùng thayđổi, lượng cầu của người tiêu dùng ở từng mức giá cũng thay đổi Đường cầutrong trường hợp này sẽ dịch chuyển Khi một hàng hoá được người tiêudùng ưa chuộng hơn trước, cầu về nó trên thị trường sẽ tăng lên và đườngcầu lúc này sẽ dịch chuyển sang phải Ngược lại, vì một lý do nào đó mà

sự ưa thích của người tiêu dùng về một loại hàng hoá giảm xuống, cầu vềhàng hoá này sẽ giảm Tương ứng, đường cầu về hàng hoá này sẽ dịchchuyển sang trái P

D1 D2

D3

Q

Hình 5: Sự thay đổi của sở thích của người tiêu dùng sẽ làm đường cầu

dịch chuyển

2.2.2.3 Giá của các nông phẩm khác có liên quan

Khi giá hàng hóa có liên quan thay đổi sẽ làm đường cầu về hàng hoá

mà ta đang phân tích dịch chuyển Tác động như vậy diễn ra như thế nào tuỳthuộc vào quan hệ của những hàng hoá trên với hàng hoá đang được thểhiện trên đường cầu Có hai trường hợp: thứ nhất, B là hàng hoá thay thế của

A, thứ hai, B là hàng hoá bổ sung cho A

Hàng thay thế: B và A là những hàng hoá thay thế tốt cho nhau Ví dụ,thịt gà và thịt bò Tuy nhiên, trong một chừng mực nào đó, rau quả cũng làmột loại hàng hoá thay thế của thịt bò -> khi giá hàng hoá B thay đổi, điều

đó ảnh hưởng như thế nào đến cầu về hàng hoá A?

Khi giá của hàng hoá B tăng lên sẽ làm cho người tiêu dùng thấy rằng

B đang trở nên đắt đỏ lên một cách tương đối so với A Người tiêu dùng có

xu hướng chuyển sang việc sử dụng A nhiều hơn để thay thế cho B Lượngcầu về hàng hoá A tăng lên ở mỗi mức giá của A Khi đó đường cầu dịchchuyển sang phải Cũng theo cách lập luận tương tự thì trái lại, khi giá củahàng hoá thay thế hạ xuống, cầu về hàng hoá sẽ giảm và đường cầu của nó

sẽ dịch chuyển sang trái

P

D1 D2

D3

Giá hàng hóathay thế giảm

Giá hànghóa thaythế tăng

Hình 6: Tác động của sự thay đổi giá cả của hàng hóa thay thế

đến cầu về một loại hàng hóa 2.2.4 Hệ số co giãn của cầu

2.2.4.1 Hệ số co giãn của cầu theo giá

Trong nhu cầu tiêu dùng, hệ số co giãn của cầu được định nghĩa là tỷ lệphần trăm thay đổi của số cầu chia cho tỷ lệ phần trăm thay đổi của giá, đượctính theo công thức:

eQD, P = QP D P Q D% % =

D

D D

D

Q

P dP

dQ Q

P P

P P

với Q D = f (P)

Các lưu ý đối với hệ số co giãn của cầu theo giá:

Hệ số co giãn của cầu theo giá có giá trị âm hay bằng không do giá và

số cầu luôn thay đổi nghịch chiều nhau

Nếu eQD, P < -1 hay e Q D,P > 1 -> cầu co giãn vì số phần trăm thay đổicủa lượng cầu lớn hơn số phần trăm thay đổi của giá

Nếu eQD, P = -1 hay e Q D,P = 1 -> cầu co giãn đơn vị Khi đó số phầntrăm thay đổi của lượng cầu bằng đúng với tỉ lệ thay đổi của giá

Nếu eQD, P > -1 hay e Q D,P < 1 -> cầu không co giãn vì số phần trămthay đổi của lượng cầu nhỏ hơn số phần trăm thay đổi của tăng giá Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số co giản của cầu theo giá:

Khả năng thay thế của hàng hóa: một hàng hóa dễ bị thay thế bởi mộthàng hóa khác sẽ có hệ số co giãn càng cao

Mức độ thiết yếu của hàng hóa: đối với các hàng hóa thiết yếu, số cầucủa người tiêu dùng rất ít thay đổi khi giá tăng hay giảm Vì vậy, cầuđối với chúng rất kém co giãn

Mức chi tiêu của hàng hóa trong tổng chi tiêu: cầu đối với hàng hóa cómức chu tiêu cho nó càng nhỏ trong tổng chi tiêu càng kém co giãn.

Các yếu tố khác: sự thay đổi của cách thức tiếp thị, uy tín của thươnghiệu hàng hóa, lạm phát, …

2.2.4.2 Hệ số co giãn của cầu theo thu nhập

Hệ số co giãn của cầu theo thu nhập thể hiện phần trăm thay đổi về lượngcầu của một loại hàng hóa tương ứng với một mức phần trăm thay đổi về thunhập Có dạng:

Q

I X I

2.2.4.3 Hệ số co giãn chéo của cầu

Hệ số co giãn chéo của cầu đối với một loại hàng hóa nào đó cho biếtphần trăm thay đổi của số cầu đối với % thay đổi của giá hàng hóa có liên

quan ( hàng hóa bổ sung hay hàng hóa thay thế) Nếu các yếu tố khác không

đổi, giá của hàng hóa có liên quan (thay thế hay bổ sung) thay đổi sẽ làm thayđổi lượng cầu đối với hàng hóa đang xem xét

P’’: giá cả của hàng hóa có liên quan

e QD,P”: hệ số co giãn chéo

Ta có công thức tính hệ số co giãn chéo là :

Q

P X

Nếu hàng hóa thay thế lẫn nhau thì e QD,p”>0

Nếu hàng hóa bổ sung thì e QD,p”<0

Nếu hàng hóa độc lập thì e QD,p” = 0

2.3 CUNG SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP

2.3.1 Giới thiệu

2.3.1.1 Bản chất và quy luật của cung nông phẩm:

- Cung hàng hóa trong nông nghiệp là lượng một mặt hàng hay dịch vụ

mà người bán muốn bán ở mỗi mức giá vào thời điểm và địa điểm cụ thể

- Trong nông nghiệp, cung nông sản bao gồm khối lượng nông sản dự trữ

và khối lượng nông sản sản xuất trong vụ

- Cung nông sản phụ thuộc giá nông sản Nếu các yếu tố khác không đổi,giá càng cao thì cung càng lớn và ngược lại

- Cung nông phẩm thường muộn hơn so với thông tin của thị trường.

- Cung về nông sản mang tính thời vụ cao

- Thị trường trong nông nghiệp phần lớn là thị trường cạnh tranh hoànhảo

2.3.2 Hàm số cung & đường cung

Số cung của một hàng hóa phụ thuộc vào giá của nó (nó cũng phụ thuộcvào một số yếu tố khác)

Giả định các yếu tố không đổi thì số cung của một loại hàng hóa nào đó sẽ

là một hằng số đồng biến với giá của chính nó

Hàm số cung có dạng: QS = f(P)

QS: số cung của hàng hóaP: giá của hàng hóaHàm số cung biểu diễn mối quan hệ giữa số cung đối với một hàng hóa nào đó

Hình 8: Đồ thị hàm số cung

2.3.3 Sự dịch chuyển của đường cung

Đường cung là đường dốc lên, khi mức giá thay đổi thì lượng cung sẽ thayđổi.Đó là sự dịch chuyển dọc theo đường cung

Các nhân tố ảnh hưởng đến cung nông phẩm:

- Giá của nông phẩm;

- Giá của các nông phẩm có liên quan;

- Trình độ khoa học công nghệ;

- Thời tiết khí hậu;

- Quy mô sản xuất;

- Chủ trương chính sách của Chính phủ;

- Mục tiêu của người sản xuất;

- Ngoài ra còn các yếu tố khác như thủy lợi, giao thông, việc cung phânbón, thuốc hóa học và thị trường [1, tr.39]

PBP

2.3.4 Hệ số co giãn của cung theo giá

Hệ số co giãn của cung theo giá thể hiện phần trăm thay đổi về lượngcung tương ứng với mức phần trăm thay đổi về giá, trong điều kiện các nhân

eQs,P không mang giá trị âm

Công thức tính hệ số co giãn của cung theo giá có dạng:

S

Q

P dP

dQ Q

P P

P P

với QS = f (P)

Hình 9: Sự biến động của cung

2.3.5 Tác động của giá cả thị trường đến cung cầu

Giá cân bắng thị trường là giá mà tại đó lương cung bằng lượng cầu nôngsản

Giá cả thị trường là sự thỏa thuận giữa người bán và người mua

Sự thay đổi về giá kéo theo sự thay đổi cung, cầu hoặc thay đổi cả cung vàcầu cùng một lúc sẽ tạo ra sự mất cân bắng thị trường [3, tr 20-21]

Hình 10: Hình thành giá trên thị

trường