TRIỂN KHAI DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CHO MODULE HÀN ĐIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH (TT)

Với những lý do trên nên người nghiên cứu chọn đề tài: “TRIỂN KHAI DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CHO MODULE HÀN ĐIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH.’’ với hy vọng sẽ được tìm t

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Như quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục của nước ta từ 2009-2020 đã nhấn mạnh “Giáo dục và đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả trong môi trường toàn cầu hóa vừa hợp tác vừa cạnh tranh Điều này đòi hỏi phải có những thay đổi căn bản về giáo dục từ nội dung, phương pháp dạy học đến việc xây dựng những môi trường giáo dục lành mạnh và thuận lợi, giúp người học

có thể chủ động, tích cực, kiến tạo kiến thức, phát triển kỹ năng và vận dụng những điều đã học vào cuộc sống

Với những lý do trên nên người nghiên cứu chọn đề tài: “TRIỂN KHAI DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CHO MODULE HÀN ĐIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH.’’ với hy vọng sẽ được tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi nhiều hơn về phương pháp dạy học để phục vụ trong công tác giảng dạy

2 MỤC TIÊU: Nâng cao kết quả dạy học cho MĐ hàn điện cơ bản tại trường

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: PP dạy học theo ĐHHĐ cho module Hàn Điện Cơ Bản

4 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:

- Chương trình MĐ Hàn Điện Cơ Bản

-Hoạt động giảng dạy, học tập MĐ Hàn Điện Cơ Bản

5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU: Đề tài chỉ nghiên cứu việc giảng dạy module Hàn điện cơ bản theo ĐHHĐ tại trường trung cấp nghề Tây Ninh

6 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Nếu triển khai tốt việc “DẠY HỌC MODULE HÀN ĐIỆN CƠ BẢN THEO ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH’’ thì sẽ

- Nâng cao tính tích cực, tự giác, sáng tạo, và tự học của học sinh

- Nâng cao khả năng làm việc nhóm của học sinh

- Nâng cao năng lực giải quyết vấn đề cho người học

7 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận học tập định hướng hoạt động

- Khảo sát thực trạng giảng dạy MĐHàn Điện Cơ Bản tại trường trung cấp nghề Tây Ninh

- Dạy thực nghiệmmodule Hàn Điện Cơ Bản theo ĐHHĐ để so sánh, đánh giá kết quả DH

8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

8.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

8.2 Phương pháp khảo sát, điều tra, bút vấn

8.3 Phương pháp chuyên gia, phỏng vấn

8.4 Phương pháp thực nghiệm

8.5 Phương pháp thống kê phân tích số liệu

B PHẦN NỘI DUNG

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG

I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan

DH ĐHHĐ là quan điểm dạy học nhằm làm cho hoạt động trí óc và hoạt động chân tay kết hợp chặt chẽ với nhau Trong quá trình học tập, HS thực hiện các nhiệm vụ học tập và hoàn thành các sản phẩm hoạt động, có sự kết hợp linh hoạt giữa hoạt động trí tuệ và hoạt động tay chân Đây là một quan điểm dạy học tích cực hoá và tiếp cận toàn thể Vận dụng DH ĐHHĐ có ý nghĩa quan trọng cho việc thực hiện nguyên lý giáo dục kết hợp lý thuyết với thực tiễn, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội

 Nguồn gốc lịch sử của việc giảng dạy theo định hướng hoạt động

DHĐHHĐ có một truyền thống lâu đời vào cuối thế kỷ XVII và đầu thế kỷ XVIII gồm những tác giả sau:

• Jean – Jacques Rousseaus (1712 - 1778) kiểu mẫu giáo dục toàn diện, giáo dục hoàn hảo

• Ce1lestin Freinet (1896 - 1966), Maria Montessori (1870 - 1952) nhấn mạnh ảnh hưởng của học tập thông qua hoạt động thực hành

• Georg Kerschensteiner (1854 - 1932) Sư phạm nghề, tăng cường hoạt động thực hành trong quá trình đào tạo

Ở Việt Nam, năng lực thực hiện (khả năng hành nghề) là: Khả năng của một người lao động có thể thực hiện những công việc của một nghề theo những chuẩn được quy định Khả năng hành nghề bao gồm 3 thành tố có liên quan chặt chẽ với nhau là: Kiến thức, kỹ năng và thái độ

c Dạy học định hướng phát triển năng lực

Khái niệm:

• Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học: mục tiêu dạy học được mô tả thông qua các năng lực cần hình thành

M ô hình cấu trúc năng lực

Cấu trúc chung của năng lực hành động là sự kết hợp của 4 năng lực thành phần sau:

Hình 1.1: Các thành phần cấu trúc của năng lực [9]

b Phương pháp dạy học (giảng dạy)

Theo Tiến sĩ Lưu Xuân Mới “Phương pháp giảng dạy là tổng hợp các cách thức hoạt động tương tác được điều chỉnh của giảng viên và sinh viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học”

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến day hoc định hướng hoạt động

1.3.1 Tâm lý học hoạt động

a Cơ chế phát sinh hoạt động

Hình 1.2: Cơ chế phát sinh hoạt động [6, 82]

b Cấu trúc tâm lý của hoạt động

Tâm lý người có thể được nghiên cứu ở ba cấp độ khác nhau:

- Cấp độ thao tác, cử động ứng với các điều kiện phương tiện, công cụ

- Cấp bậc hành động tương ứng với các mục tiêu đích cụ thể (mục tiêu)

- Cấp bậc hoạt động tương ứng với mục đích chung, còn gọi là động cơ

Chủ

thể

Đối tượng khách quan

Động cơ hoạt động

Mục đích hoạt động

c Đặc trưng cơ bản của hoạt động.

Nhà tâm lý học Nga A.N.Lêônchiep đưa ra cấu trúc vĩ mô của hoạt động, bao gồm sáu thành tố:

Hình 1.4 Cấu trúc của hoạt động học tập

- Bất kỳ hoạt động nào cũng nhất thiết phải có đồng thời tính có chủ thể và tính có đối

tượng; không có chúng thì không có hoạt động [7]

d Các giai đoạn của hoạt động [10, 171]

e Lý thuyết hoạt động trong tâm lý học nghề nghiệp [9]

f Vận dụng phương pháp tiếp cận hoạt động vào dạy học

Cụ thể hóa các bước thực hiện đầy đủ của hoạt động đạt được trong dạy học như sau:

Hình 1.5: Các thành phần của hoạt động Người nghiên cứu vận dụng mô hình của thành phần hoạt động cho hoạt động học tập của

MĐ Hàn điện cơ bản

Hình 1.6: Vận dụng phương pháp tiếp cận hoạt động vào dạy MĐ hàn điện cơ bản

1.4 Dạy học định hướng hoạt động

1.4.1 Khái niệm Theo Dr Buning [4]

Hình 1.8: Mục đích cho người học theo định hướng hoạt động

LẬP QUY TRÌNH GIA CÔNG

2 Phân tích:

- Bản vẽ chi tiết

- Yêu cầ kỹ thuật

1 Nhiệm vụ, mục tiêu

7 Đánh giá

- Quá trình công việc

- Kết quả công việc

Xác định mục tiêu Cung cấp thông tin Lập kế hoạch Quyết định Thực hiện hoạt động Kiểm tra đánh giá

DẠY HỌC

ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG

Phân tích vấn đề

 Theo Hilbert Meyer [8]

Hình 1.9: Khái niệm dạy học định hướng hoạt động

1.4.2 Định nghĩa dạy học định hướng hoạt động [8].

1.4.3 Bảy đặc điểm của dạy học định hướng hoạt động [8]

a Dạy học định hướng hoạt động là dạy học mang tính chất toàn diện

b Dạy học định hướng hoạt động tạo là phương pháp dạy học tích cực hóa người học

c Dạy học định hướng hoạt động tạo ra sản phẩm hoạt động

d Dạy học định hướng hoạt động hướng người học tự đạt được sự hứng thú để đi đến điểm chính của mục tiêu giảng dạy

e Dạy học định hướng hoạt động là kế hoạch trọn vẹn xuyên suốt từ lúc bắt đầu kế hoạch thực hiện đến hình thành sản phẩm hoạt động

f Dạy học định hướng hoạt động thực hiện từ phương pháp ‘‘học mở’’

g Trong dạy học định hướng hoạt động, người học được kích thích do hoạt động trí óc kết hợp với hoạt động chân tay trong một mối quan hệ tương hổ mang lại

Kết luận: “Làm việc bằng trí óc và chân tay của học sinh đặt đồng thời trong quá trình học

tập và chúng là động lực tương tác qua lại lẫn nhau trong quá trình nhận thức“

Theo quan niệm truyền thống thì làm việc bằng trí óc thì đòi hỏi cao hơn, quan trọng hơn, phức tạp hơn là làm việc bằng tay chân Đó là một nhận định sai lầm không vững chắc trong nhận thức của chúng ta Vì quá trình học đòi hỏi phải được thực thi từ làm việc chân tay đến làm việc trí óc

DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG

Đặt ra vấn đề con người có chuyên môn, đạo đức, có khả năng tổ chức, các yếu

tố này không tồn tạo đọc lập mà chúng

có sự tác nhau

Chứng minh GV không chỉ dạy kiến thức hoàn hảo mà còn phải tạo

ra lỗi, để HS nhận ra cái đúng từ những sai sót

Đưa ra lý luận cơ bản

về sự học toàn diện, được bắt đầu với trí óc, trái tim, đôi tay trong một quan hệ tương hổ.

Hình thành thế hệ trẻ ham học hỏi, thích tìm hiểu, thực nghiệm với thực tế

Hoạt động thực hành là không thể thiếu được trong sự nhận thức, nó được xem như một tiền đề để đi đến nhận thức Nếu là như vậy thì việc dạy học phải toàn diện, không chỉ trong giai đoạn đầu, trong lớp học cấp thấp, trong đào tạo thực hành nghề…

1.4.4 Tổ chức dạy học theo quan điểm DH định hướng hoạt động

a Giai đoạn thứ nhất: Đưa ra vấn đề nhiệm vụ bài dạy

b Giai đoạn thứ hai: Tổ chức lập kế hoạch hoạt động giải quyết vấn đề:

c Giai đoạn thứ ba: Tổ chức thực hiện theo kế hoạch, qui trình đã lập

d Giai đoạn thứ tư: Tổ chức đánh giá

1.5 Các pp dạy học theo quan điểm DH

1.5.1 Phương pháp 4 bước

Hình 1.12: Cấu trúc của phương pháp 4 bước [1,39]

1.5.2 Phương pháp dạy học sử dụng tình huống

1.5.3 Phương pháp dạy học thực hành 6 bước

PP dạy TH 6 bước được xây dựng trên cơ sở của “lý thuyết hoạt động”, kết hợp với chức năng hướng dẫn và thông tin tài liệu để kích thích HS độc lập giải quyết nhiệm vụ học tập, hình

thành nhân cách [9,76]

Dưới đây là mô hình của phương pháp 6 bước:

Hình 1.13: Cấu trúc mô hình phương pháp dạy thực hành 6 bước 1.5.4 Phương pháp dạy học theo dự án

Thông tin

GV làm mẫu

HS làm lại

Tự luyện tập

Theo Xavier Roegiers: “Trong khoa sư phạm theo dự án, các học sinh học tập bằng cách

thực hiện các dự án do các em chuẩn bị và tự mình thực hiện” [11,34]

Quan điểm dạy học theo dự án là một cấu trúc học tập có thể làm thay đổi môi trường học

từ “giáo viên nói” thành “học sinh làm”

Bảng 1.4: Tham chiếu PP – năng lực

Bảng 1.5: Tham chiếu PP – Hoạt động nghề

Trong chương 1, tác giả đã tổng hợp và hệ thống được những cơ sở lý luận cần thiết, liên

quan đến đề tài Gồm các nội dung:

- Vấn đề nghiên cứu đề tài (tính cấp thiết, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài)

- Giải thích một số khái niệm liên quan

- Trình bày khái niệm, định nghĩa, bảy đặc điểm của dạy học ĐHHĐ; tổ chức dạy học

- Trên cơ sở của lý thuyết hoạt động, người nghiên cứu kết hợp các quan điểm về dạy học giải quyết vấn đề, tích hợp nội dung và dạy học thực hành theo 6 bước cho việc xây dựng quy trình cho bài dạy ĐHHĐ

Tóm lại, quan điểm đổi mới chất lượng dạy học trong dạy nghề là trang bị cho học sinh các

năng lực thực hiện nhiều hơn những tri thức có tính tái hiện lại

Bản chất của kiểu dạy học này là người học phải hoạt động cả tay chân và trí óc để tạo ra một sản phẩm hoạt động Hoạt động học tập này là một hoạt động có tính trọn vẹn

Chương 2: THỰC TRẠNG NGHIÊN CỨU

2.1 Tổng quan về trường trung cấp nghề Tây Ninh

2.1.1.Tổng quan về trường

* Tên trường (tiếng Việt và tiếng Anh):

- TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH

- MIDDLE VOCATIONNAL SCHOOL TAYNINH PROVINCE

* Tên trước đây:

- Từ năm 1965-1975 : Trường Trung học Kỹ thuật Tây Ninh

- Từ năm 1977-1986: Trường Kỹ thuật Công nghiệp Tây Ninh

- Từ năm 1986-1999: Trường Cơ Điện Việt Xô Tây Ninh

- Từ năm 1999-2007: Trường Dạy nghề tỉnh Tây Ninh

- Từ năm 2007-11/2010: Trường Trung cấp nghề Tây Ninh

* Cơ quan chủ quản:

Sở lao động – Thương binh & Xã hội tỉnh Tây Ninh

* Địa chỉ trường:

Số 19 – Đường Võ Thị Sáu – Phường III – Thị Xã Tây Ninh tỉnh Tây Ninh

* Số điện thoại/fax liên hệ: 066 3822438 ; Fax: 066 3815692

* Năm thành lập trường (theo quyết định thành lập gần nhất ):

Thành lập Trường Trung cấp nghề Tây Ninh theo Quyết định số: 926/QĐ-CT ngày 26 tháng 7 năm 2007 của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh

* Loại hình trường đào tạo:

Công lập:  Tư thục: 

2.1.2 Các nghề đào tạo và quy mô đào tạo của Trường

Danh sách các nghề đào tạo theo từng trình độ:

TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO TRUNG CẤP NGHỀ

3 Cắt gọt kim loại

2.1.3 Cơ sở vật chất, thư viện

Tổng diện tích đất sử dụng của trường (tính bằng m2

): 20.033 m2 Diện tích sử dụng (tính bằng m2

): 8640 m2

2.2 CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO MODULE

2.2.1 Thời gian khóa học và thời gian thực học tối thiểu:

Thời gian của khoá học và thời gian thực học tối thiểu:

- Thời gian đào tạo: 02 năm

- Thời gian học tập: 90 tuần

2.2.2 Nội dung đào tạo

2.3 CHƯƠNG TRÌNH MĐ HÀN ĐIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH

- Làm tốt các công việc cơ bản của người thợ hàn điện tại các cơ sở sản xuất

- Giải thích đầy đủ các khái niệm cơ bản về hàn hồ quang tay

- Nhận biết các loại vật liệu dùng để hàn hồ quang tay

- Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại máy hàn hồ quang tay

- Tính toán chế độ hàn hồ quang tay phù hợp chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu

liên kết hàn

- Hàn được các mối hàn cơ bản trên các kết cấu hàn thông dụng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

- Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp

- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác, trung thực của Học sinh

2.3.3 Nội dung module:

2.3.3.1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian:

2.4 THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC MÔ ĐUN HÀN ĐIỆN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TÂY NINH

2.4.1 Mục đích

Tìm hiểu rõ ràng hơn về thực trạng dạy học mô đun Hàn điện cơ bản tại trường trung cấp nghề Tây Ninh nhằm đề xuất tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học mới, góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

2.4.2 Phạm vi và đối tượng khảo sát

Khảo sát thực trạng dạy học mô đun Hàn điện cơ bản tại trường trung cấp nghề Tây Ninh và đối tượng khảo sát là học sinh và giáo viên ban Hàn

2.4.3 Chọn mẫu khảo sát

- Giáo viên dạy chuyên ngành hàn: 12 giáo viên

- Học sinh ngành hàn khóa 2012: 62 học sinh

- Học sinh ngành hàn khóa 2013: 38 học sinh

2.4.4 Phương tiện khảo sát:

+ Phiếu khảo sát dành cho học sinh (xem phụ lục 1) + Phiếu khảo sát dành cho giáo viên (xem phụ lục 3)

2.4.5 Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát

Số phiếu phát ra là 112 phiếu, số phiếu thu về hợp lệ là 100 phiếu (89,28%): số phiếu giáo viên: 12/12 (chiếm 100%), số phiếu học sinh: 88/100 (chiếm 88%)

2.4.5.1 Kết quả khảo sát học sinh

•Bảng 2.1 Về thực trạng việc học Module hàn điện cơ bản

Số phiếu Tỉ lệ

2 GV thường sử dụng PPDH truyền thống: thuyết trình, đàm

điểm cho qua GV chưa tạo cho HS sự đam mê học tập

4 Học sinh học thụ động, không trao đổi hay tham gia thảo luận

5 GV thường đánh giá bài học bằng cách ra đề tự luận, chấm

kết quả, không kiểm tra thường xuyên Ít quan tâm tới thái độ

học tập của HS

6 PPDH chưa kích thích sự tự giác, tính năng động trong người

7 PPDH chưa đáp ứng việc rèn luyện những kỹ năng nghề

nghiệp, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn 63/88 71,6%

9 GV rất ít quan tâm trao đổi HS chưa giải đáp thắc mắc cho

các em, đa số các em tự trao đổi trong quá trình học 78/88 88,64%

Từ bảng trên cho ta thấy: 90% số HS đều nhận xét là trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho việc giảng dạy; 95% HS cho rằng GV thường sử dụng phương pháp là thuyết trình, đàm thoại; 85,3% cho rằng học bài là bắt buộc để có điểm cho qua; 79,55% HS cho rằng chỉ nghe giảng thụ động không có ý kiến trao đổi hay thảo luận với GV; 73,86% cho biết GV thường đánh giá bài học bằng cách ra đề tự luận, chấm kết quả, ít quan tâm tới thái độ học tập của HS; 85,23% cho là PPDH chưa kích thích sự tự giác, tính năng động trong người học Vì vậy chưa tạo ra được động cơ học tập tốt cho người học

• Bảng 2.2 Về Mức độ thích thú học Mudule hàn điện cơ bản của HS:

Qua khảo sát cho ta thấy HS chưa có động cơ tốt để học tập, đa số chỉ học cho qua (45%),

chỉ có 21% xác định được mục tiêu học tập có đến 34% cho rằng chán học mà nguyên nhân là

do thiếu phương tiện dạy học, phương pháp dạy học chưa lôi cuốn, chưa kích thích sự tự giác, tính năng động trong người học

Hình 2.2 Biểu đồ Nguyên nhân học sinh thấy khó khăn khi học MĐ hàn điện cơ bản

Nguyên nhân học sinh cảm thấy khó khăn khi học MĐ hàn điện cơ bản là nội dung môn

học trừu tượng, phương pháp dạy học không lôi cuốn, phương tiện dạy học còn thiếu, bài học xa rời thực tế

• Bảng 2.3 Mức độ tự tin về chuyên môn

Hình 2.4 Mức độ kiến thức, kỹ năng đáp ứng nhu cầu thực tiễn công việc