Xuất phát từ những đặc điểm trên, người nghiên cứu đã thực hiện luận văn tốt nghiệp với tên đề tài: “Xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng cho nghề Điện công nghiệp th
Trang 1Quá trình giáo dục - đào tạo bao gồm các thành tố cơ bản: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, tổ chức quá trình và đánh giá Các thành tố trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và cùng tạo nên chất lượng đào tạo Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng đào tạo,
cùng với việc đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình, phương
pháp,…việc nghiên cứu đổi mới và phát triển các phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập đảm bảo tính khoa học, tính thống nhất, khách quan và công bằng đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đào tạo
Theo Điều 3 của Quy định nguyên tắc, quy trình xây dựng và ban hành tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia được ban hành kèm theo Quyết định số 09/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 27 tháng 3 năm
2008 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Việc xây dựng các bộ công cụ đánh giá kết quả học tập theo các chuẩn
kỹ năng nghề quốc gia, ngoài việc giúp cho các trường dạy nghề
Trang 2đánh giá đúng kiến thức, tay nghề của người học, chúng còntạo điều kiện cho người đã tốt nghiệp có thể tham gia các kỳ kiểm tra, đánh giá để được cấp văn bằng, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia Chương trình dạy nghề Điện công nghiệp cũng như các chương trình dạy nghề khác trong khuôn khổ Dự án GDKT & DN được xây dựng theo phương thức đào tạo dựa vào năng lực thực hiện Theo phương thức đào tạo này, việc đánh giá các năng lực thực hiện phải được dựa theo theo các tiêu chí đánh giá và những tiêu chuẩn thực hiện công việc được xác định từ tiêu chuẩn kỹ năng nghề Xuất phát từ những đặc điểm trên, người nghiên cứu đã thực
hiện luận văn tốt nghiệp với tên đề tài: “Xây dựng ngân hàng đề
thi đánh giá kiến thức và kỹ năng cho nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề tại Trường Cao đẳng cơ điện và
nông nghiệp Nam Bộ”
2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để hoàn thành mục tiêu trên, đề tài tập trung vào các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
Trang 3- Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận về đánh giá, trắc nghiệm, nguyên tắc - phương pháp - quy trình xây dựng ngân hàng
đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
- Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu, phân tích nội dung chương trình đào tạo và bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề Điện
- Nhiệm vụ 3: Xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức
và kỹ năng cho nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
- Nhiệm vụ 4: Thử nghiệm, phân tích và điều chỉnh các câu hỏi trắc nghiệm, các bài thi kỹ năng, xác định tính khả thi của các câu hỏi và đề thi khi áp dụng vào thực tiễn đánh giá kết quả học tập của học sinh
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng cho nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
3.1 Khách thể nghiên cứu
- Bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề Điện
- Chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp
- Các văn bản pháp lý quy định về kiểm tra, đánh giá trong đào tạo nghề
- Các văn bản pháp lý quy định về quy trình xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng trong đào tạo nghề
Trang 4- Người đang học nghề và các giáo viên đang tham gia giảng dạy các môn học/ modul trong chương trình dạy nghề Điện công nghiệp
4 Giả thuyết nghiên cứu
Việc xây dựng được ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ
năng cho nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề sẽ
tạo điều kiện thuận lợi và nâng cao chất lượng cho hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Định hướng quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình học tập của học sinh để từ đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo
5 Giới hạn mục tiêu nghiên cứu
Vì khối lượng công việc xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng cho nghề Điện công nghiệp theo tiêu chuẩn
kỹ năng nghề là rất lớn Quá trình biên soạn, thử nghiệm và phân tích các câu hỏi, các đề thi yêu cầu rất công phu, phải dựa vào những điều kiện thực tế của nhà trường Mặt khác, thời gian cho phép để thực hiện đề tài có hạn nên người nghiên cứu giới hạn
phạm vi nghiên cứu trên 01 modul kỹ thuật chuyên ngành “MĐ 21 – Thực hành trang bị điện” trong chương trình dạy nghề Điện
công nghiệp, hệ trung cấp nghề Nội dung công việc thực hiện:
- Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm
- Xây dựng bộ đề thi kỹ năng nghề
6 Phương pháp nghiên cứu
Trang 5- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu các văn bản pháp lý, các tài liệu liên quan làm cơ sở lý luận để xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức và ngân hàng đề thi kỹ năng
- Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến chuyên gia đang hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu về tính khoa học, hợp lý và khả thi của các đề thi
- Phương pháp thử nghiệm: Thử nghiệm các câu hỏi đánh giá kiến thức và các đề thi đánh giá kỹ năng trong điều kiện thực tế để xác định tính khả thi của bài thi khi áp dụng vào thực tiễn
- Phương pháp thống kê toán học: Thống kê, tổng hợp các số liệu của quá trình thử nghiệm để trên cơ sở đó phân tích các câu trắc nghiệm, các đề thi thực hành đồng thời đưa ra kết luận hoặc điều chỉnh nội dung nghiên cứu
PHẦN NỘI DUNG Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ XÂY DỰNG NGÂN HÀNG ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG THEO TIÊU CHUẨN KỸ NĂNG NGHỀ
I TỔNG QUAN
1 Tổng quan ngoài nước
Việc đo lường và đánh giá trong giáo dục đã phát triển từ xa xưa, tuy nhiên có thể nói một ngành khoa học thực sự về đo lường trong tâm lý và giáo dục mới bắt đầu và hình thành từ cuối thế kỷ
19 ở Châu Âu và đặc biệt là Mỹ, lĩnh vực khoa học trắc nghiệm
Trang 6phát triển mạnh trong thế kỷ 20 Các thành tựu lý luận quan trọng của khoa học về đo lường trong giáo dục đạt được cho đến thập niên 70 của thế kỷ trước là “lý thuyết trắc nghiệm cổ điển” (classical test theory) Còn bước phát triển về chất của nó trong khoảng 4 thập niên vừa qua là “lý thuyết trắc nghiệm hiện đại” hoặc “lý thuyết đáp ứng câu hỏi” (Item Response Theory – IRT) IRT đã đạt được những thành tựu quan trọng nâng cao độ chính xác của trắc nghiệm và trên cơ sở lý thuyết đó, công nghệ trắc nghiệm thích ứng máy tính (Computer Adaptive Test – CAT) ra đời Ngoài
ra trên cơ sở của những thành tựu của IRT và ngôn ngữ học máy tính, công nghệ Criterion chấm tự động các bài thi tự luận tiếng Anh nhờ máy tính của EST đã được triển khai qua mạng Internet trong mấy năm qua [19, Tr 16]
2 Tổng quan trong nước
Tại Việt Nam việc đánh giá kết quả học tập của HS lâu nay vẫn được thực hiện một cách truyền thống, chỉ chú trọng kiểm tra kiến thức sách vở mà hầu hết là ở mức độ nhớ và tái hiện kiến thức dựa trên những bài kiểm tra trên giấy, thì trên thế giới từ giữa thập niên
1980 đã bùng nổ một cuộc cách mạng thực sự về KTĐG với những thay đổi căn bản cả về triết lý, quan điểm, phương pháp, và các hoạt động cụ thể Những thay đổi trong xu hướng KTĐG kết quả học tập trong hơn thập niên vừa qua được thể hiện trong bảng 1.1:
Trang 7Xu hướng kiểm tra đánh giá trong thời gian qua [26, Tr 6]
Các bài thi trên giấy được thực
hiện cuối kỳ
Nhiều bài tập đa dạng trong suốt quá trình học
Việc lựa chọn câu hỏi và tiêu chí
đánh giá không được nêu trước
Việc lựa chọn câu hỏi và tiêu chí đánh giá được nêu rõ từ trước
Quan tâm đến mục tiêu cuối cùng
của việc giảng dạy
Quan tâm đến kinh nghiệm học tập của HS
Tập trung vào kiến thức sách vở Tập trung vào năng lực thực tế
Như vậy ở nước ta khoa học về đo lường trong giáo dục mới được phát triển ở giai đoạn sơ khai Để thúc đảy khoa học này, các trường đại học, đặc biệt là các đại học sư phạm và các viện nghiên cứu giáo dục đóng vai trò rất quan trọng Đội ngũ giáo chức ở mọi bậc học phải được trang bị những hiểu biết tối thiểu về khoa học này, các cơ quan giáo dục và các tổ chức nghiên cứu và dịch vụ giáo dục của Nhà nước cũng như tư nhân phải tạo các công cụ và ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm chuẩn xác để hỗ trợ cho đội ngũ giáo chức ở mọi bậc học [19, Tr 199]
II MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG
1 Khái niệm về đánh giá kết quả học tập trong đào tạo nghề
Trang 8Việc xác định đúng các lĩnh vực đánh giá kết quả học tập là cơ
sở để biên soạn các câu hỏi trắc nghiệm kiến thức và các bài thi kỹ năng một cách khoa học Các lĩnh vực đánh giá gốm có:
- Đánh giá kiến thức: là xác định xem người dự thi đã biết gì,
ở mức độ nào trong các nội dung đã học Các mức độ đánh giá kiến
thức theo thang nhận thức của S Bloom có 03 mức độ: 1) Biết, 2) Thông hiểu, và 3) Ứng dụng Đây là 3 loại mục tiêu lớn thường
được áp dụng để khảo sát trong quá trình dạy học
- Đánh giá kỹ năng: Phân tích 03 phương pháp khi đánh giá kỹ năng:
+ Đánh giá quy trình thực hiện;
+ Đánh giá sản phẩm;
+ Đánh giá sự thực hiện công việc tổng hợp nhiều khía cạnh (Năng lực thực hiện)
- Đánh giá thái độ: là nhằm xem xét người học đã có cách ứng
xử, cách biểu lộ tình cảm - phẩm chất nhân cách như thế nào trước
một sự kiện, hiện tượng, trước công việc, trước đồng nghiệp
2 Khái niệm trắc nghiệm (TEST)
Việc xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm trên cơ sở của trắc nghiệm tiêu chí Vì trắc nghiệm chuẩn mực và trắc nghiệm tiêu chí có một số điểm tương đồng nhưng chúng có nhiều điểm khác biệt về công dụng, về quá trình biên soạn và phân tích câu hỏi Vì thế, việc nghiên cứu cơ sở lý thuyết của hai loại trắc nghiệm này để
Trang 9làm cơ sở cho việc xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm là rất
cần thiết
2.1 Cơ sở lý luận về trắc nghiệm khách quan (trắc nghiệm chuẩn mực)
Các nội dung chính được tập trung nghiên cứu và tổng hợp bao gồm:
- Khái niệm trắc nghiệm khách quan: Phân tích một số định
nghĩa về trắc nghiệm khách quan của các chuyên gia về trắc nghiệm, rút ra những nhận xét về loại trắc nghiệm khách quan
- Các hình thức và nguyên tắc soạn thảo các câu hỏi trắc nghiệm: Nghiên cứu, tổng hợp các hình thức và nguyên tắc soạn
thảo của bốn loại câu hỏi trắc nghiệm thường được sử dụng nhiều nhất trong kiểm tra, đánh giá, đó là: 1) lọai câu trắc nghiệm đúng - sai, 2) loại câu trắc nghiệm có nhiều lựa chọn, 3) loại câu ghép đôi,
và 4) loại câu điền khuyết
- Phân tích câu trắc nghiệm: Nghiên cứu cách xác định độ khó
và độ phân cách của câu trắc nghiệm
- Độ tin cậy và độ giá trị: Tổng hợp yêu cầu về độ tin cậy và độ
giá trị của bài trắc nghiệm chuẩn mực
2.2 Cơ sở lý luận của trắc nghiệm tiêu chí
Tiến hành nghiên cứu các nội dung:
- Khái niệm trắc nghiệm tiêu chí: Phân tích một số định nghĩa
về trắc nghiệm tiêu chí của các chuyên gia trắc nghiệm trong nước
và của nước ngoài để rút ra nhận xét về loại trắc nghiệm tiêu chí
Trang 10- Nguyên tắc soạn thảo các câu hỏi trắc nghiệm tiêu chí
- Kỹ thuật viết các câu trắc nghiệm tiêu chí
- Phân tích câu trắc nghiệm tiêu chí: Nghiên cứu cách xác định
độ khó và độ phân cách của câu trắc nghiệm tiêu chí
Trên cơ sở nghiên cứu khái niệm, phân tích các đại lượng đặc trưng của trắc nghiệm chuẩn mực và trắc nghiệm tiêu chí, người nghiên cứu đã hệ thống được những điểm tương đồng và những điểm khác biệt giữa hai loại trắc nghiệm làm cơ sở cho việc biên soạn và phân tích các câu hỏi trắc nghiệm tiêu chí
3 Tiêu chuẩn kỹ năng nghề
- Tiêu chuẩn kỹ năng nghề bao gồm các quy định mức độ thực
hiện và yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ cần có để thực hiện các công việc của một nghề
- Quy trình xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề dựa trên công công việc phân tích nghề gồm 3 bước: (1) mô tả nghề, (2) Xác định danh mục các lĩnh vực nhiệm vụ và các công việc tương ứng, (3) phân tích các công việc và xác định chuẩn kỹ năng nghề
III NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH XÂY DỰNG NGÂN HÀNG ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC VÀ
KỸ NĂNG THEO TIÊU CHUẨN KỸ NĂNG NGHỀ
1 Nguyên tắc xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và
kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
1.1 Nguyên tắc xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức
Trang 11- Được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề và tham khảo mục tiêu, chương trình đào tạo nghề ở trình độ tương ứng
- Bảo đảm tính khách quan, tính thực tiễn và tính khả thi
1.2 Nguyên tắc xây dựng đề thi kỹ năng
- Được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề tương ứng;
- Bảo đảm tính khách quan, chuẩn xác, khả thi và thực tiễn;
- Được lựa chọn từ ngân hàng bài thi đánh giá kỹ năng theo cấu trúc xác định;
- Thời gian thực hiện một đề thi phải phù hợp với từng trình độ
kỹ năng và đặc thù của nghề
2 Phương pháp xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức
và kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
Dựa trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề và tham khảo mục tiêu, chương trình đào tạo nghề ở trình độ tương ứng để lập bảng phân tích Trên cơ sở bảng phân tích tiến hành xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng
3 Quy trình xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và
kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề
3.1 Quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức
Theo quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức trong Dự án Giáo dục Kỹ thuật và Dạy nghề, ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức được xây dựng theo 7 bước sau:
- Bước 1 Phân tích kiến thức của nghề;
Trang 12- Bước 2 Xác định số lượng câu hỏi ;
- Bước 3 Xác định kiến thức cần đánh giá trong câu hỏi ;
- Bước 4 Biên soạn các câu hỏi ;
- Bước 5 Lấy ý kiến chuyên gia về các câu hỏi ;
- Bước 6 Thử nghiệm và phân tích câu hỏi ;
- Bước 7 Thẩm định ngân hàng câu hỏi ;
Trong phạm vi của đề tài, người nghiên cứu tập trung thực hiện các công việc trong 6 bước đầu của quy trình (từ bước 1 đến bước 6) Đó là những phần việc quan trọng để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu của đề tài đã xác định Việc thẩm định ngân hàng câu
hỏi (Bước 7) sẽ được tiến hành thông qua Hội đồng Khoa học của
Nhà trường sau khi toàn bộ ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức của nghề được hoàn thành
3.2 Quy trình xây dựng đề thi kỹ năng
Đề thi kỹ năng được xây dựng theo tám bước sau:
- Bước 1 Phân tích tiêu chuẩn kỹ năng nghề;
- Bước 2 Xác định số lượng bài thi đánh giá kỹ năng;
- Bước 3 Xác định nội dung, phương pháp đánh giá cho từng bài thi đánh giá kỹ năng;
- Bước 4 Biên soạn bài thi đánh giá kỹ năng;
- Bước 5 Lấy ý kiến chuyên gia về các bài thi đánh giá kỹ năng;
- Bước 6 Thử nghiệm phân tích các bài thi đánh giá kỹ năng;
Trang 13- Bước 7 Thẩm định ngân hàng bài thi đánh giá kỹ năn ;
- Bước 8 Xây dựng ngân hàng đề thi kỹ năng
Trong phạm vi của đề tài, người nghiên cứu sẽ tập trung thực hiện các công việc từ bước 1 đến bước 6 Đó là những phần việc quan trọng để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu của đề tài đã xác
định Nội dung bước 7 và bước 8 trong Quy trình sẽ được tiến hành
sau khi bộ ngân hàng đề thi kỹ năng của nghề được xây dựng hoàn thành
Kết luận chương 1
Căn cứ cơ sở lý luận của đề tài đã được phân tích ở trên, ứng dụng vào xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng cho modul thực hành trang bị điện sẽ được thực hiện như sau:
Ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức
- Ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức được xây dựng trên cơ
sở của trắc nghiệm tiêu chí và quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá kiến thức trong Dự án GDKT DN
- Nội dung kiến thức cần đánh giá trong mỗi câu hỏi được xác định từ tiêu chuẩn kỹ năng nghề, các bảng phân tích công việc và chương trình modul thực hành trang bị điện
- Hình thức của các câu trắc nghiệm: Sử dụng 4 loại câu hỏi: Câu Đúng - Sai, câu điền khuyết, câu hỏi đa lựa chọn và câu ghép đôi
- Phân tích các câu trắc nghiệm: Căn cứ kết quả kiểm nghiệm
để phân tích các câu hỏi (tập trung vào yếu tố độ khó của câu hỏi), chỉnh sửa hoặc loại bỏ các câu hỏi không phù hợp
Trang 14 Ngân hàng đề thi kỹ năng
- Ngân hàng đề thi kỹ năng được xây dựng theo Quy trình xây dựng ngân hàng đề thi kỹ năng trong Dự án GDKT DN
- Nội dung đánh giá được xác định từ tiêu chuẩn kỹ năng nghề, các bảng phân tích công việc, chương trình modul Thực hành trang
bị điện
- Phân tích các bài thi đánh giá kỹ năng: Được căn cứ trên kết quả thử nghiệm Trong đó, các yếu tố chính cần phân tích là: tính
rõ ràng, chính xác, sự phù hợp về thời gian, dụng cụ thiết bị
Việc áp dụng cơ sở lý luận được trình bày trong chương 1 để tiếp tục nghiên cứu và xây dựng các sản phẩm của đề tài sẽ được thực hiện tiếp tục trong các chương sau
Chương 2 : CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ XÂY DỰNG NGÂN HÀNG ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CHO NGHỀ ĐIỆN CÔNG NGHIỆP THEO TIÊU CHUẨN KỸ NĂNG NGHỀ
Căn cứ trên cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu, những cở sở thực tiễn để xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá kiến thức và kỹ năng theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề cho modul thực hành trang bị điện bao gồm:
1.Thực trạng vấn đề kiểm tra đánh giá tại Trường CĐCĐ
NN Nam Bộ
Trang 151.1 Giới thiệu chung về Trường CĐCĐ NN Nam Bộ
- Giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của Trường;
- Giới thiệu chức năng và nhiệm vụ của Trường
1.2 Thực trạng vấn đề kiểm tra đánh giá tại Trường CĐCĐ
NN Nam Bộ
1.2 1 Quá trình tổ chức kiểm tra
Các Khoa, Tổ bộ môn chuyên môn có nhiệm vụ tổ chức dạy
và kiểm tra định kỳ theo kế hoạch đào tạo
Phòng Khảo thí & Kiểm định chất lượng tổ chức thi và kiểm tra kết thúc môn vào cuối các học kỳ bằng các bộ đề có sẵn
1.2 2 Quá trình đánh giá
- Đối với các môn thi và kiểm tra dưới dạng trắc nghiệm, phòng Khảo thí & Kiểm định chất lượng sẽ tiến hành chấm và báo kết quả cho các Khoa, Tổ bộ môn chuyên môn Để các Khoa, Tổ bộ môn chuyên môn tổng kết và báo kết quả học tập Hiện nay Nhà trường đang sử dụng phần mềm TESTPRO để hỗ trợ việc trộn đề
và chấm bài thi trắc nghiệm
- Đối với các môn thi và kiểm tra dưới dạng tự luận phòng Khảo thí & Kiểm định chất lượng sẽ tiến hành rọc phách bài thi rồi gửi bài cho các Khoa, Tổ bộ môn chuyên môn chấm Sau đó các Khoa, Tổ bộ môn chuyên môn gửi điểm theo số phách và bài thi cho phòng Khảo thí & Kiểm định chất lượng Phòng Khảo thí &