Hiệu quả của việc trưng bày kết quả học tập môn mỹ thuật

Hiệu quả ,việc trưng ,bày kết quả học tập ,môn mỹ thuật

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÕ XU

A Lý do chọn đề tài:

Trong những năm qua, ngành giáo dục Việt Nam đang từng bướcthay đổi về mọi mặt nhằm bắt kịp ngang tầm với các nước trên thế giới:Nâng cao trình độ giáo viên, đưa thêm một số môn học mới và thay đổichương trình đào tạo , đặc biệt là ngành giáo dục đã chú trọng đầu tư về cơ

sở vật chất cũng như thiết bị dạy học v.v… Môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Tinhọc và một số môn học khác được đưa vào đều khắp trong tất cả các trường

ở khắp mọi miền đất nước

Tuy nhiên, không phải ở vùng miền nào hay ở trường nào, lớp nàocũng đạt được hiệu quả cao ở những môn học năng khiếu, bởi nó phụ thuộcrất nhiều vào năng khiếu của các em, đặc biệt là môn Mĩ thuật Chúng tavẫn thường nói: “Cần cù bù thông minh”, cứ học nhiều, thực hành thậtnhiều thì sẽ đạt được hiệu quả cao hơn Thế nhưng, với bộ môn Mĩ thuật,hiệu quả bài vẽ của các em đạt hay không đạt là phụ thuộc nhiều vào trísáng tạo, óc liên tưởng và đặc biệt là vào sự cảm nhận về cái đẹp của mọivật trong các em

Với những yếu tố phụ thuộc như vậy nên ta thấy tỉ lệ học sinh có bài

vẽ đạt yêu cầu còn rất thấp, với những học sinh không có năng khiếu về Mĩthuật thì khó hoàn thành được bài vẽ của mình với những yêu cầu của bài,các em không thích học bộ môn này, giờ học trở nên vô vị đối với các em,các em vẽ qua loa lấy lệ, máy móc hoặc rập khuôn các bài vẽ ở những giờhọc trước, năm học trước có nghĩa là các bài vẽ của các em không có sựtiến bộ theo thời gian, nhiều học sinh bị ảnh hưởng về kết quả học tập từmôn học này Vì vậy trong các phương pháp giảng dạy của giáo viên ở bộ

môn này đặc biệt chú trọng nhiều đến phương pháp trực quan Nghĩa là

các em được nhìn, được xem, được quan sát từ hình ảnh, tranh vẽ, mẫu thật,hình photo và những bài vẽ của họa sĩ, của giáo viên và của chính học sinh

vẽ Phương pháp này được giáo viên sử dụng gần như xuyên suốt trong giờhọc Ở hoạt động 1: các em được quan sát hình ở đồ dùng học tập, tranh củahọa sĩ và của học sinh các năm học trước ( các bài đẹp do học sinh các nămhọc trước vẽ rất cần thiết đối với giờ học, các em dễ liên tưởng hơn về bài

vẽ của mình Hoạt động 2: Học sinh xem bài vẽ mẫu của giáo viên qua từngbước Và ở hoạt động 4: “đánh giá kết quả học tập” là không thể thiếu, ởhoạt động này học sinh được xem, quan sát và nhận xét bài vẽ của các bạntrong lớp mình gồm có bài đẹp, bài chưa đẹp và cả những bài vẽ còn sai vềhình, về bố cục, về tỉ lệ.v.v…, các em tự đánh giá bài vẽ của mình và củacác bạn theo cảm nhận riêng Đây là hoạt động mà học sinh rất thích thú,hơn nữa hoạt động này rất có ý nghĩa đối với học sinh, qua phần nhận xét,

góp ý của các bạn và của giáo viên, các em sẽ biết được như thế nào là bài

vẽ có bố cục không đẹp, tại sao hình vẽ đó lại sai, tỉ lệ các bộ phận không

đúng thì hình vẽ sẽ như thế nào v.v… Các em nhận ra một bài vẽ đẹp là

cần phải như thế nào về bố cục, hình vẽ, màu sắc Từ đó, học sinh tự rút ranhững điểm sai cần tránh cho những bài vẽ lần sau, các em yếu thì nhậnthấy bài vẽ đó cần phải vẽ như thế nào, đánh giá được khả năng của mình

để từ đó có sự cố gắng hơn

Từ mục tiêu và ý nghĩa của phương pháp quan sát- trực quan và hoạtđộng “Trưng bày kết quả học tập vào cuối giờ học ” nên tổ chuyên môntrong trường chúng tôi rất chú ý đến phương pháp trực quan- quan sát trongcác giờ học nhất là giờ vẽ theo mẫu, vẽ trang trí cũng như giờ vẽ tranh vàđặc biệt chú trọng đến hoạt động “Trưng bày kết quả học tập” vào cuối mỗigiờ học vẽ, sau mỗi học kì và vào cuối năm học nhằm tổ chức cho học sinhnhìn thấy kết quả học tập của mình trong một học kì hay sau một năm học.Qua cuộc trưng bày đó sẽ giúp các em rút ra những kinh nghiệm, tránhđược các sai phạm cho các bài vẽ ở những giờ học sau, năm học sau từ đóbài vẽ của các em đẹp hơn, hài hòa hơn

Đó chính là lý do mà nhóm giáo viên chúng tôi đã chọn viết sángkiến kinh nghiệm về đề tài “Hiệu quả của việc trưng bày kết quả học tậptrong năm học”, nhằm mục đích là giúp học sinh nâng cao năng khiếu về mĩthuật của mình, giúp các em cảm nhận được cái đẹp muôn màu muôn vẽtrong cuộc sống và thêm yêu đời, yêu quý con người Đó cũng chính là mụcđích giáo dục của nước nhà đã giao cho chúng ta

B Khảo sát thực trạng:

Trong những năm học đầu tiên khi bắt đầu thực hiện chương ttrìnhthay đổi sách giáo khoa, các môn học Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục v.v…được đánh giá học sinh bằng cách xếp loại Giỏi, khá, trung bình, yếu Cáchđánh giá như thế này chưa được công bằng với tất cả các học sinh, giữa em

vẽ ở mức độ 8 điểm và em vẽ được 10 điểm đều như nhau (cùng loại Giỏi)dẫn đến nhiều học sinh không còn hứng thú để thể hiện hết khả năng củamình khi vẽ Đó cũng là một nguyên nhân làm cho học sinh không có sựtiến bộ ở bộ môn này, bài vẽ thường rập khuôn, không có sự sáng tạo chonhững bài vẽ sau và các em ít chịu khắc phục những lỗi đã có trong bài vẽlần trước

Một nguyên nhân nữa là đối với những học sinh không có năng khiếu

về mĩ thuật, sự cảm nhận của các em còn yếu Mặc dù các em cũng nắmđược các bước tiến hành cho một bài vẽ theo mẫu, bài vẽ tranh, hay bài vẽtrang trí nhưng khi vẽ các em rất bối rối và không hình dung được bài vẽphải như thế nào, bố cục phải như thế nào mới cân đối và chặt chẽ, tỉ lệ các

bộ phận không hợp lí nên hình vẽ không thể giống mẫu, các em không cảmnhận được màu sắc, đậm nhạt, sáng tối của vật để thể hiện.v.v…Do vậy bài

vẽ của các em thường không đạt, không đẹp về bố cục, hình vẽ và màu sắccũng không đạt Các em e ngại, không tự tin khi vẽ và một số em không

thích học bộ môn này.

Vậy làm gì để học sinh có thể thích học vẽ hơn, bài vẽ của các emtiến bộ hơn về sau? Tất nhiên, phương pháp giảng dạy phù hợp với trình độ,khả năng của học sinh là rất quan trọng Chúng tôi nghĩ rằng các em phảiđược xem nhiều bài vẽ của chính học sinh vẽ để từ đó các em “bắt chước vẽtheo”, cải thiện và hoàn chỉnh hơn bài vẽ của mình

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát một số lớp ở tất cả các khối với cácloại bài vẽ gồm vẽ theo mẫu, vẽ trang trí và bài vẽ tranh về tỉ lệ các bài đạt

và chưa đạt ở các tiết đầu năm học 2007- 2008, kết quả như sau:

Lớp Sĩ

số

Đạt yêucầu

Chưađạt yêucầu

Đạt yêucầu

Chưađạt yêucầu

Đạt yêucầu

Chưađạt yêucầu

đồ vật đáng yêu như quạt giấy, tấm bưu thiếp, túi sách, thiết kế một bộ thờitrang cho riêng mình.v.v

Môn học này, ở mỗi loại bài, đều cần nhiều đến đồ dùng dạy học nhưtranh, ảnh, hình phóng to, hình photo, các bài viết ở tạp chí, sách báo…,tranh phiên bản của học sĩ và nhiều đồ dùng trực quan sinh động phongphú như các loại lọ hoa, đĩa tròn, quạt giấy, các loại trái cây, các loại

Một đặc trưng nữa của bộ môn này là về phía học sinh , các em cũngcần phải có nhiều đồ dùng học tập hơn như: vở- giấy vẽ, bút chì, màu vẽcác loại, dây dọi, giá bảng vẽ…

Phải có phòng học bộ môn phù hợp với đặc trưng môn học: phònghọc rộng rãi, thoáng mát, trang trí đẹp, có đầy đủ giá bảng vẽ, trưng bàynhững bài vẽ đẹp của các họa sĩ, của học sinh

Quá trình học, giáo viên cùng làm việc, cùng vẽ, cùng trao đổi vớihọc sinh để giúp các em dễ dàng thực hiện bài vẽ hơn mối quan hệ giữagiáo viên với học sinh rất gần gũi, có thể cùng tranh luận và vấn đáp vớinhau Giáo viên không hoàn toàn bác bỏ những ý kiến, nhận xét từ phía họcsinh (nếu sai) mà thường cùng học sinh lí giải, phân tích

Trên đây là những đặc trưng cơ bản của bộ môn mĩ thuật , chắc hẳnrằng từ những đặc trưng đó, trong quá trình dạy và học cũng có nhiều thuậnlợi và một số khó khăn nhất định

2 Thuận lợi và khó khăn:

a Thuận lợi:

Như ở phần đặc trưng đã trình bày, đây là môn học thuộc về năngkhiếu, trong giờ học, học sinh không phải suy nghĩ nhiều đến các con số,những lập luận suy diễn hay những mốc thời gian lịch sử… mà học sinhđược tự do thể hiện ý tưởng, cảm nhận và trí sáng tạo của riêng mình quacác bài vẽ tranh, bài vẽ tĩnh vật hay bài vẽ trang trí bằng nét vẽ của mình

Giờ học rất thoải mái, giáo viên và học sinh gần gũi, học sinh khôngphải học thuộc lòng bài học mà chỉ tập trung vào thực hành nên hầu hết các

em rất thích học môn học này

Kết quả học tập của các em không đánh giá là đúng, chính xác haysai đáp số mà đánh giá mức độ thể hiện của các em về bố cục và nội dung,cách vẽ hình, vẽ màu và sự hài hòa của bài vẽ

Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, đầy đủ đồ dùng học tập, các phânmôn được học xen kẻ nhau trong năm học nhằm bổ sung cho nhau, khônggây nhàm chán và học liên tục từ khối 6 đến khối 9 Bộ giáo dục đã đầu tưmột số trang thiết bị cần thiết cho môn học Một số cơ quan, ban ngànhhằng năm thường xuyên tổ chức các cuộc thi vẽ tranh cho học sinh, đó cũng

là cơ hội tạo điều kiện cho các em thể hiện khả năng của mình

Bên cạnh những thuận lợi trên, trong quá trình giảng dạy bộ môn nàycũng gặp rất nhiều khó khăn

học như:

+ Mẫu vẽ: trong những năm qua, giáo viên tự chuẩn bị mẫu vẽ hoặccho học sinh tự chuẩn bị mẫu nhưng có nhiều bài học mẫu vẽ sử dụng trong

2 tiết (2 tuần) do vậy phải cần mẫu vẽ khô, mẫu bằng nhựa.v.v…

+ Tranh, ảnh, các hình mẫu, bài vẽ mẫu cũng rất ít, có khối không có.Đặc trưng của môn học này để thuận lợi cho việc dạy và học nhằm cókết quả cao, không ảnh hưởng đến những môn học, giờ học khác thì phải cóphòng bộ môn phù hợp về diện tích, trang thiết bị cần thiết trong phòng, thếnhưng ở đây các em ngồi vẽ theo lớp học nên không thuận lợi khi vẽ nhất làphân môn vẽ theo mẫu , vẽ tranh

Là môn học thuộc về năng khiếu nên cũng cần giáo viên có năngkhiếu về hội họa nhưng thực tế ta thấy cũng có giáo viên không được đàotạo môn học này mà phải đứng lớp, gặp nhiều khó khăn trong quá trìnhgiảng dạy Mỗi tiết học giáo viên chuẩn bị nhiều đồ dùng dạy học (bài vẽminh họa từng bước vì nhiều bài, nhiều khối không có sẳn)

Trên đây là những thuận lợi và khó khăn trong quá trình dạy và họcmôn học này

3 Các biện pháp thực hiện “Tr ư ng bày kết quả học tập của học sinh”

Như trên đã trình bày, nhóm chúng tôi đã tiến hành thực hiện việc tổchức trưng bày kết quả học tập sau mỗi tiết học và sau học kì vừa qua

+ Bố cục bài vẽ: Bố cục đã cân đối, hài hòa chưa?

+ Hình vẽ: Tỉ lệ hình vẽ của bạn đúng hay sai? Hình vẽ có giốngmẫu hay không?

+ Cách vẽ đậm nhạt của bài? Bạn đã thể hiện được các mức độ đậmnhạt và sự chuyển tiếp giữa các mảng đã hài hòa chưa?

+ Về màu sắc của bài đã làm nổi rõ trọng tâm của bài vẽ chưa?Màu sắc hài hòa không?

Sau những ý kiến nhận xét của học sinh, giáo viên bổ sung phầnnhận xét còn thiếu và góp ý thêm cho những bài vẽ đẹp và tương đối hoànchỉnh Tuyên dương những học sinh có bài vẽ đẹp và chú ý khuyến khích,

động viên những học sinh có bài vẽ còn yếu.

Ở các tiết sau, giáo viên nên đánh giá bài vẽ của học sinh chặt chẽhơn, yêu cầu cao hơn để học sinh luôn phải cố gắng trong bài vẽ của mình

Cuối cùng giáo viên dặn dò học sinh về nhà tiếp tục hoàn thành bài

vẽ hoặc vẽ lại bài vẽ khác với cách khác, chất liệu khác

Chuẩn bị phòng trưng bày, làm vệ sinh sạch sẽ, trang trí thêm một sốlẵng hoa treo tường

Về phía học sinh mỗi lớp chuẩn bị 3 khung ảnh (còn sử dụng được)

+ Bố cục bài vẽ

+ Đối với bài vẽ tranh về đề tài thì nội dung thể hiện đã rõ chưa? Sát với đề tài không?

+ Tỉ lệ bộ phận của từng mẫu vật, của tổng thể bài vẽ

+ Màu sắc của bài

+ Độ đậm nhạt của bài vẽ

( Nhận xét giống như đã thực hiện trong mỗi tiết học)

Giáo viên cho học sinh phát biểu ý kiến về các bức tranh với đề tài cụthể, về bài vẽ theo mẫu cũng như bài vẽ trang trí

Học sinh cùng cho điểm các bài vẽ Học sinh tự rút ra kinh nghiệm cho bản thân

Sau đây là một số bài vẽ được trưng bày ở học kì I vừa qua:

Bài vẽ tranh: DÒNG SÔNG QUÊ EM- Võ Văn Sáu-7a2.

Bài vẽ tranh: EM THAM DỰ TRẠI HÈ- Hồ Phi Nhạn-9a9

Bài vẽ tranh: CẢNH ĐẸP QUÊ HƯƠNG – Trúc Nguyên- 7a8

Bài vẽ tranh:CHÚNG EM QUÉT DỌN ĐƯỜNG PHỐ- Thu Duyên- 8a4

Bài vẽ theo mẫu: CÁI ẤM TÍCH VÀ CÁI BÁT- Cẩm Thoa- 7a8

Bài vẽ theo mẫu: VẼ TĨNH VẬT ( LỌ, HOA, QUẢ)

VẼ MÀU- Vân Anh- 9a9

Bài vẽ theo mẫu: CÁI CỐC VÀ QUẢ

( VẼ ĐẬM NHẠT) - Hải Yến- 7a3

Bài vẽ trang trí: TRANG TRÍ TẤM BƯU THIẾP – Bích Phượng- 7a4

Bài vẽ trang trí: TRANG TRÍ CHIẾC CẶP SÁCH – Bích Hằng- 7a5

D Hiệu quả thực hiện:

Qua gần một năm chú trọng thực hiện “Trưng bày kết quả học tậpcủa học sinh” sau mỗi giờ học, và một lần tổ chức trưng bày cho toàn bộcác khối lớp vào cuối học kì I vừa qua, chúng tôi có được hiệu quả nhưmong muốn Bài vẽ của các em có sự tiến bộ dần lên đều hết cho tất cả cácđối tượng học sinh

1.Đối với những em có năng khiếu, trước đây các bài vẽ của các emthường đạt mọi yêu cầu về bố cục và nội dung, tỉ lệ hình cân đối, các emcảm nhận đậm nhạt, màu sắc của mẫu và thể hiện hình gần giống mẫu.Tuynhiên nhìn chung các bài vẽ vẫn chưa hoàn chỉnh, chưa đẹp hoặc chưa làmtoát lên trọng tâm của bài vẽ Thế nhưng, sau những giờ trưng bày kết quảhọc tập ở lớp và thông qua cuộc trưng bày kết quả ở học kì I của trường,qua phần nhận xét, góp ý của các bạn, của giáo viên các em rút được nhữngkinh nghiệm, tránh được các lỗi trong bài vẽ nên những bài vẽ về sau nàycủa các em đó có phần hoàn chỉnh hơn, đẹp hơn, làm rõ trọng tâm hơn.Vídụ:

Bài vẽ theo mẫu:CÁI CỐC VÀ QUẢ

( Vẽ đậm nhạt) của em Hải Yến – 7a3

Ta thấy rõ, bài vẽ của học sinh lớp 7 trên đây khá hoàn chỉnh cả vềhình, bố cục, cách dựng hình vững chắc, diễn tả đậm nhạt rất giống mẫu

Bài vẽ theo mẫu: Vẽ Tượng thạch cao của em Võ Văn Sáu - 9a8

được trình bày sau đây cũng rất đẹp, bài vẽ có bố cục chặt chẽ, tỉ lệ cân đối

và đặc biệt là em đã thể hiện được chất liệu thạch cao của bức tượng

Đối với các bài vẽ trang trí, các em sang tạo ra nhiều họa tiết trangtrí rất đẹp, rất gần gũi, sắp xếp họa tiết phù hợp với hình mảng, họa tiếtđược vẽ khá sắc sảo và đều, màu sắc hài hòa và làm rõ trọng tâm

Bài vẽ trang trí: trang trí hình tròn

Hoài Thu 6a7

2.Còn với những em yếu, không có năng khiếu thì các em cũng có sựtiến bộ rõ, bài vẽ của các em đã đạt hơn trước về mọi yêu cầu: Vẽ đượchình( đối với bài vẽ theo mẫu), tìm được họa tiết và sắp xếp vào các mảng

dù chưa đẹp, vẽ chưa đều, màu sắc chưa được hài hòa( đối với bài vẽ trangtrí), hình ảnh trong tranh đã thể hiện được nội dung tranh ( bài vẽ tranh)

Ví dụ như bài vẽ sau của em Minh Đông- 7a6, đầu năm học bài vẽtheo mẫu của em rất yếu, thế nhưng ở bài vẽ này em đã vẽ được hình gầngiống với mẫu hơn, tỉ lệ khá chính xác, phân mảng và vẽ đậm nhạt rất đẹp,

mặc dù vẫn còn vài lỗi về bố cục, hai vai của ấm tích bị lệch.

Lớp Sĩ

số

Từ TB trở lên

về hội họa, biết phân tích tác phẩm, sự cảm nhận về vẽ đẹp muôn màu,muôn vẽ của cuộc sống trong các em cũng nâng lên Thế nhưng như ở phầnthuận lợi và khó khăn mà chúng tôi đã trình bày, điều kiện trường- lớp họcchưa phù hợp, đồ dùng dạy học còn thiếu nhiều v.v…nên chúng tôi có vài

đề xuất như sau

PHẦN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HĐKH TRƯỜNG THCS VÕ XU

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

…

PHẦN ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA HĐKH PHÒNG GIÁO DỤC

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………