Một số giải pháp và khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác chi trả các chế độ bhxh bắt buộc ở bhxh thành phố hạ long

Vai trò của BHXH * Đối với người lao động BHXH chính là điều kiện cho NLĐ được cộng đồng tương trợ khi ốmđau, tai nạn…Đồng thời BHXH cũng chính là cơ hội để mỗi người thực hiệntrách nhiệ

MỤC LỤC

PHẦN II: CHUYÊN ĐỀ “CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ

BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH THÀNH PHỐ HẠ LONG

GIAI ĐOẠN 2009 - 2011” 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CHI BHXH BẮT BUỘC 1

1.1 Khái niệm về BHXH 1

1.1.1 Khái niệm 1

1.1.2 Vai trò của BHXH 1

1.1.3 Các chế độ BHXH 2

1.1.4 Quỹ BHXH 3

1.2 Khái niệm, vai trò và nguyên tắc của công tác chi trả chế độ BHXH 4

1.2.1 Khái niệm 4

1.2.2 Vai trò của công tác chi trả chế độ BHXH 4

1.2.3 Nguyên tắc chi trả các chế độ BHXH 5

1.3 Nội dung của công tác chi trả chế độ BHXH bắt buộc 6

1.3.1 Đối tượng hưởng 6

1.3.2 Điều kiện hưởng và mức hưởng 6

1.3.3 Phương thức chi trả 8

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến chi trả 9

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH THÀNH PHỐ HẠ LONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2011 11

2.1 Đặc điểm của thành phố và của BHXH thành phố có ảnh hưởng đến công tác chi trả 11

2.1.1 Đặc điểm của thành phố 11

2.1.2 Đặc điểm của BHXH thành phố 12

2.2 Thực trạng chi trả các chế độ BHXH bắt buộc ở BHXH

thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 13

2.2.1 Thực trạng công tác lập dự toán và xét duyệt chi 13

2.2.2 Thực trạng phương thức chi trả tại thành phố 13

2.2.3 Thực trạng quy trình chi trả 15

2.2.4 Thực trạng đối tượng hưởng và kết quả chi trả các chế độ BHXH bắt buộc ở BHXH thành phố Hạ Long 17

2.3 Đánh giá chung tình hình thực hiện chi trả các chế độ BHXH bắt buộc ở BHXH thành phố Hạ Long 28

2.3.1 Những mặt đạt được 28

2.3.2 Hạn chế 29

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH THÀNH PHỐ HẠ LONG 31

3.1 Định hướng phát triển của BHXH thành phố Hạ Long trong thời gian tới 31

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chi trả chế độ BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hạ Long 32

3.2.1 Tăng cường quản lý chi các chế độ BHXH dài hạn và ngắn hạn 32

3.2.2 Tăng cường quản lý đối tượng hưởng 33

3.2.3 Đẩy mạng công tác thông tin, tuyên truyền chính sách BHXH 33

3.2.4 Phối hợp chặt chẽ với các ban ngành và đoàn thể, cơ quan có liên quan trong việc thực hiện chi trả, quản lý chi trả BHXH 34

3.2.5 Cải cách thủ tục hành chính, nâng cao trình độ cán bộ 35

3.2.6 Ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết chế độ, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác chi 36

3.3 Một số khuyến nghị 37

3.3.1 Đối với Nhà nước 37

3.3.2 Đối với BHXH Việt Nam 39

3.3.3 Đối với UBND tỉnh Quảng Ninhvà các ban ngành có liên quan 39

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Đối tượng hưởng chi chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng

sức-phục hồi sức khỏe ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn2009-2011 18Bảng 2.2: Tình hình thực hiện chi trả chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng

sức ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 19Bảng 2.3: Tình hình thực hiện công tác chi trả trợ cấp TNLĐ-BNN hàng

tháng ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 21Bảng 2.4: Tình hình thực hiện công tác chi trả trợ cấp TNLĐ-BNN 1

lần ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 22Bảng 2.5: Đối tượng hưởng và số tiền chi trả chế độ hưu trí của

BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 24Bảng 2.6: Tình hình thực hiện công tác chi trả mai táng phí ở

BHXHthành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 26Bảng 2.7: Tình hình thực hiện công tác chi trả chế độ tử tuất ở

BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011 27

PHẦN II: CHUYÊN ĐỀ “CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ

ĐỘ BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH THÀNH PHỐ HẠ LONG

GIAI ĐOẠN 2009 - 2011”

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CHI

BHXH BẮT BUỘC1.1 Khái niệm về BHXH

1.1.1 Khái niệm

Ngày nay, đối với tất cả các nước trên thế giới thì BHXH là một chínhsách xã hội đặc biệt quan trọng và được các nước chú trọng phát triển cho phùhợp với điều kiện kinh tế xã hội của nước mình và pháp luật hóa trong hệthống pháp luật của Nhà nước

Đối với nước ta thì BHXH cũng là một chính sách xã hội lớn của Đảng

và Nhà nước, được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm chú trọng VậyBHXH là gì? Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về BHXH, tuy nhiênhiểu theo Luật BHXH của nước ta thì:

“Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo bù đắp một phần hoặc thay thế thu nhập của người lao động khi bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết… trên cơ sở đóng góp và sử dụng một quỹ tài chính tập trung, nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho họ và

an toàn cho xã hội”.

1.1.2 Vai trò của BHXH

* Đối với người lao động

BHXH chính là điều kiện cho NLĐ được cộng đồng tương trợ khi ốmđau, tai nạn…Đồng thời BHXH cũng chính là cơ hội để mỗi người thực hiệntrách nhiệm tương trợ cho những khó khăn của các thành viên khác

Việc tham gia BHXH còn giúp cho NLĐ nâng cao hiệu quả trong chidùng cá nhân, giúp họ tiết kiệm những khoản nhỏ đều đặn để có được nguồn

dự phòng cần thiết chi dùng khi già cả, mất sức lao động… nhằm góp phần ổnđịnh cuộc sống cho cá nhân và gia đình họ

* Đối với người sử dụng lao động

Đối với các tổ chức SDLĐ thì BHXH giúp cho các tổ chức này ổn địnhsản xuất kinh doanh thông qua việc phân phối các chi phí cho NLĐ một cáchhợp lý

BHXH cũng tạo điều kiện để người SDLĐ có trách nhiệm với NLĐkhông chỉ khi trực tiếp SDLĐ mà trong suốt cuộc đời NLĐ cho đến khi giàyếu Không những vậy mà BHXH còn giúp cho các đơn vị SDLĐ ổn địnhnguồn chi, ngay cả khi có các rủi ro lớn xảy ra thì họ cũng không lâm vào tìnhtrạng nợ nần

* Đối với xã hội

Đối với toàn thể xã hội thì BHXH tạo ra cơ chế chia sẻ rủi ro, nâng caotính cộng đồng xã hội, củng cố truyền thống đoàn kết gắn bó giữa các thànhviên trong xã hội Thông qua hoạt động của BHXH mà các rủi ro trong cuộcsống của NLĐ được dàn trải theo nhiều chiều, tạo ra khả năng giải quyết antoàn nhất với chi phí thấp nhất

Hoạt động của BHXH còn góp phần quan trọng trong quá trình huyđộng vốn đầu tư, làm cho thị trường tài chính thêm phong phú và kinh tế xãhội phát triển

Đối với nước ta thì BHXH còn góp phần làm cho quá trình sản xuấtnhỏ tiến lên sản xuất lớn nhanh chóng hơn BHXH còn có vai trò phân phốilại thu nhập giữa những người tham gia BHXH, góp phần thực hiện côngbằng xã hội

1.1.3 Các chế độ BHXH

Nội dung chi trả quỹ BHXH ở nước ta hiện nay, theo Điều 2 chương 1 – nguyên tắc chung của Điều lệ BHXH ban hành kèm theo nghị định 12/CP ngày 26/1/1995 của Chính phủ quy định các chế độ sau:

1.1.4.1 Khái niệm quỹ BHXH

Quỹ BHXH là một quỹ tài chính độc lập, tập trung được tồn tích dần từ

sự đóng góp của các bên tham gia BHXH và các nguồn thu hợp pháp khác,nằm ngoài NSNN và được Nhà nước bảo hộ Quỹ này được dùng để chi trảtrợ cấp cho các đối tượng hưởng BHXH và chi phí cho sự nghiệp quản lý

BHXH ở các cấp, các ngành.

1.1.4.2 Nguồn hình thành quỹ BHXH

Thứ nhất, từ người SDLĐ: sự đóng góp này không những thể hiện trách

nhiệm của người SDLĐ đối với NLĐ mà còn thể hiện lợi ích của ngườiSDLĐ bởi đóng góp một phần BHXH cho NLĐ, người SDLĐ sẽ tránh đượcthiệt hại kinh tế do phải chi ra một khoản tiền lớn khi có rủi ro xảy ra đối vớiNLĐ của mình, giảm bớt được những tranh chấp

Thứ hai, từ NLĐ: hệ thống BHXH ở các nước trên thế giới chủ yếu vẫn

thực hiện trên nguyên tắc có đóng có hưởng vì vậy người tham gia phải đónggóp cho quỹ mới được hưởng BHXH NLĐ tham gia đóng góp cho mình đểbảo hiểm cho chính bản thân mình Thông qua hoạt động này NLĐ đã giàntrải rủi ro theo chiều dọc và theo chiều ngang, khoản đóng góp vào quỹBHXH chính là khoản để dành dụm, tiết kiệm về sau khi gặp phải những rủi

ro bất trắc Khoản trợ cấp này được xác định một cách khoa học và có cơ sởtheo nguyên nhân

Thứ ba, Nhà nước đóng và hỗ trợ thêm: quỹ BHXH được Nhà nước

bảo trợ khi quỹ bị thâm hụt không đủ khả năng để chi trả cho các chế độ xã

hội Nhằm mục đích đảm bảo cho các hoạt động xã hội diễn ra được đều đặn, ổnđịnh Nguồn thu từ sự hỗ trợ NSNN đôi khi là khá lớn, sự hỗ trợ này là rất cần

thiết và quan trọng Thứ tư, từ các nguồn khác: như sự giúp đỡ của các tổ chức từ

thiện trong và ngoài nước, lãi do đầu tư phần quỹ nhàn rỗi, khoản tiền thu nộpphạt từ các đơn vị chậm đóng BHXH… Đây là một phần thu nhập tăng thêm do

bộ phận nhàn rỗi tương đối của quỹ BHXH được cơ quan BHXH đưa vào hoạtđộng sinh lời Việc đầu tư phần quỹ nhàn rỗi này cũng cần phải đảm bảo khả năngthanh khoản khi cần thiết, an toàn và mang tính xã hội

1.2 Khái niệm, vai trò và nguyên tắc của công tác chi trả chế độ BHXH

1.2.1 Khái niệm

Chi BHXH là quá trình phân phối, sử dụng quỹ BHXH để chi trả cho các chế độ BHXH cho người được thụ hưởng theo quy định của pháp luật về BHXH nhằm góp phần ổn định cuộc sống của người tham gia BHXH

1.2.2 Vai trò của công tác chi trả chế độ BHXH

* Đối với người lao động

BHXH là chính sách rất cơ bản trong hệ thống chính sách xã hội nóichung và hệ thống chính sách ASXH nói riêng Chính bởi vậy thực hiện tốtcông tác chi BHXH là góp phần thực hiện tốt đảm bảo hệ số an toàn cao vềđời sống cho NLĐ tham gia BHXH trong kinh tế thị trường, trong và sau khi

ra khỏi quá trình lao động, trong các trường hợp gặp phải những biến cố xãhội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng nguồn thu nhập do ốm đau, thai sản,TNLĐ- BNN, MSLĐ, nghỉ hưu và chết

Việc chi trả đúng, đủ, an toàn đến người hưởng trợ cấp BHXH là đảmbảo sự công bằng, bình đẳng trong hưởng thụ quyền lợi về bảo hiểm góp phầngắn kết chặt chẽ giữa đóng góp và thụ hưởng của NLĐ

* Đối với người sử dụng lao động

Công tác chi trả trợ cấp BHXH cũng đóng vai trò hết sức quan trọngđối với những chủ SDLĐ Công tác chi thực hiện tốt sẽ giúp cho đơn vị

SDLĐ ổn định được nguồn chi, ngay cả khi có rủi ro lớn xảy ra thì cũngkhông lâm vào tình trạng nợ nần hay phá sản Nhờ đó, các chi phí được chủđộng hạch toán, ổn định và tạo điều kiện để phát triển.

Việc chi trả BHXH đúng thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm đóng BHXHmột cách đầy đủ của NSDLĐ đối với NLĐ

* Đối với xã hội

Công tác chi trả BHXH tốt góp phần đảm bảo an ninh chính trị, an toàn

và phát triển xã hội Công tác chi trả BHXH góp phần trực tiếp vào việc đápứng nhu cầu thiết thân nhất của NLĐ

Thực hiện tốt công tác chi trả BHXH là góp phần quan trọng trong việccung cấp dịch vụ công (dịch vụ xã hội cơ bản) cho con người, cho NLĐ trongmột xã hội phát triển

Công tác chi BHXH tốt còn góp phần vào tiến trình công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước và hội nhập quốc tế Thực hiện tốt công tác chi trả BHXH sẽ bảođảm được sự an toàn của quỹ BHXH, theo đó quỹ BHXH nhàn rỗi sẽ có điều kiện

để góp phần đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế – xã hội của đất nước

1.2.3 Nguyên tắc chi trả các chế độ BHXH

Chi đầy đủ: việc chi trả cho các đối tượng phải đảm bảo đủ số tiền,

không để tình trạng thiếu nguồn tiền trong quá trình chi trả Ngoài ra, đảmbảo chi đầy đủ cho các loại chế độ BHXH

Chi kịp thời, an toàn: đảm bảo chi trả cho đối tượng hưởng chi đúng

thời gian quy định; đảm bảo an toàn, nhanh chóng và hiệu quả

Chi đúng đối tượng, đúng mục đích: việc chi trả cho các đối tượng

hưởng các chế độ BHXH phải đảm bảo chính xác đối với từng đối tượng; việcchi trả đúng mục đích mà cơ quan BHXH đã đề ra Không để xảy ra tình trạngnhầm lẫn, sai đối tượng, sai mục đích

Việc chi trả phải đảm bảo đúng pháp luật, theo đúng quy định, chế độhoạch toán thống kê hiện hành của Nhà nước

1.3 Nội dung của công tác chi trả chế độ BHXH bắt buộc.

1.3.1 Đối tượng hưởng

- Mức hưởng: Mức trợ cấp cho NLĐ trong chế độ này bằng 75% mứctiền lương làm căn cứ đóng BHXH trước khi nghỉ việc Trong trường hợpNLĐ phải điều trị dài hạn đã nghỉ quá 180 ngày mà còn phải điều trị tiếp thìthời gian điều trị thêm được hưởng trợ cấp 70% nếu đóng BHXH từ 30 nămtrở lên và 65% nếu đóng BHXH dưới 30 năm

* Chế độ thai sản

- Điều kiện hưởng: Lao động nữ sinh con và NLĐ nhận con nuôi dưới

4 tháng tuổi phải đóng BHXH đủ 6 tháng trong thời gian 12 tháng trước khisinh con hoặc nhận con nuôi

- Mức hưởng:

+ Thời gian hưởng trợ cấp như sau:

Nghỉ 4 tháng đối với NLĐ làm việc trong điều kiện bình thường Nghỉ

5 tháng đối với NLĐ làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, làm việc theochế độ 3 ca, làm việc những nơi có trợ cấp khu vực hệ số 0.5 hoặc 0.7 Nghỉ 6tháng đối với người làm việc ở những nơi có phụ cấp khu vực hệ số 1, người làmnghề hoặc công việc đặc biệt theo danh mục do BLĐTB&XH ban hành.

Nếu sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, mỗi con được cộngthêm 30 ngày nghỉ (ngoài thời gian quy định thông thường) Trong trườnghợp nếu con dưới 60 ngày tuổi bị chết (kể cả trường hợp đẻ thai chết lưu) thìngười mẹ được nghỉ việc hưởng trợ cấp 75 ngày tính từ ngày sinh Nếu con từ

60 ngày tuổi trở lên bị chết thì được nghỉ 15 ngày tính từ khi con chết nhưngkhông vượt quá thời gian quy định

+ Tiền trợ cấp thai sản hàng tháng đối với người hưởng chế độ là 100%mức tiền lương đóng BHXH trước khi nghỉ đẻ, đồng thời khi sinh con đượchưởng trợ cấp một lần bằng một tháng tiền lương đóng BHXH

* Chế độ TNLĐ-BNN

- Điều kiện hưởng: NLĐ bị tai nạn trong khi làm việc, tại nơi làm việc

kể cả ngoài giờ theo yêu cầu của chủ SDLĐ; bị tai nạn ngoài giờ làm việc khithực hiện công việc theo yêu cầu của người SDLĐ hay bị tai nạn trên tuyếnđường đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc

- Mức hưởng: Người bị tai nạn lao động được hưởng trợ cấp tùy thuộcvào mức độ suy giảm khả năng lao động và được tính theo mức tiền lương tốithiểu chung do chính phủ công bố

đóng BHXH tính thêm 2% Mức lương hàng tháng tối đa bằng 75% mức bìnhquân của tiền lương hàng tháng làm căn cứ đóng BHXH.

+ Đối với NLĐ hưởng chế độ hưu trí hàng tháng đối với mức lươngthấp hơn theo quy định tại Điều 26/Điều lệ BHXH thì cách tính lương hưunhư trên Nhưng cứ mỗi năm nghỉ việc hưởng lương hưu trước tuổi so vớiquy định tại khoản 1,2 Điều 25/Điều lệ BHXH thì giảm 2% mức bình quâncủa tiền lương làm căn cứ đóng BHXH

* Chế độ tử tuất

- Điều kiện hưởng: NLĐ đang làm việc, NLĐ nghỉ việc chờ giải quyếtchế độ hưu trí, NLĐ đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp TNLĐ-BNN hàngtháng bị chết

-Mức hưởng:

+ Tiền mai táng phí bằng 10 tháng tiền lương tối thiểu chung

+ Mức tiền tuất hàng tháng đối với mỗi thân nhân quy định bằng 40%mức tiền lương tối thiểu Trong trường hợp thân nhân không có nguồn thunhập nào khác và không có người thân trực tiếp nuôi dưỡng thì mức tiền tuấthàng tháng bằng 70% mức tiền lương tối thiểu

1.3.3 Phương thức chi trả

- Phương thức chi trả trực tiếp: Là hình thức chi trả lương hưu và trợ

cấp BHXH không qua khâu trung gian Nghĩa là, hàng tháng cán bộ của cơquan BHXH trực tiếp chi trả chế độ cho đối tượng thụ hưởng Cán bộ chi trả

có trách nhiệm chuẩn bị mọi công việc có liên quan đến công tác chi trả từviệc nhận danh sách đối tượng được hưởng, tạm ứng tiền và thanh quyết toánchi trả

- Phương thức chi trả gián tiếp: Là hình thức chi trả lương hưu và trợ

cấp BHXH cho đối tượng được hưởng thông qua các đại lý chi trả ở xã,phường, thị trấn Thực hiện phương thức chi trả này, cơ quan BHXH cấphuyện ký hợp đồng với các đại diện chi trả có xác nhận của Uỷ ban nhân dân

xã, phường, thị Hàng tháng, đại diện chi trả có trách nhiệm đến BHXH cấp

huyện nhận danh sách đối tượng được hưởng và số tiền phải chi trả trong

tháng để tổ chức chi trả cho các đối tượng kịp thời, đầy đủ Đại diện chi trảcũng có thể nhận tiền tay ba tại ngân hàng hoặc kho bạc khi có sự thỏa thuậnvới cơ quan BHXH cấp huyện Sau mỗi kỳ chi trả, đại diện chi trả có tráchnhiệm thanh quyết toán với cơ quan BHXH cấp huyện theo quy định

- Phương thức chi trả lương hưu qua tài khoản ATM : Là hình thức chi

trả lương hưu có sự phối hợp giữa cơ quan BHXH với cơ quan ngân hàngtrong việc cung ứng dịch vụ chi trả lương hưu cho đối tượng Thực chất hìnhthức chi trả này cũng là hình thức chi trả gián tiếp Tuy nhiên, đây là hìnhthức chi trả hoàn toàn mới và được tiến hành ở các thành phố có điều kiện

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến chi trả

* Độ tuổi và tuổi thọ bình quân

Độ tuổi là một yếu tố tác động rất lớn tới các chế độ BHXH vì đi kèmvới sự gia tăng của độ tuổi là hết tuổi lao động, là sự giảm sút sức khỏe củaNLĐ Khi sức khỏe bị suy giảm, NLĐ thường có nguy cơ dễ mắc bệnh, làmviệc kém hiệu quả, dẫn tới năng suất lao động bị giảm sút, kéo theo việc phảichi trả cho chế độ ốm đau cũng tăng lên Do đó yếu tố về độ tuổi có tác độngrất lớn tới BHXH Tuổi thọ bình quân của dân số trong tương lai: Khi tuổi thọcủa người dân càng cao thì số tiền chi trả cho chế độ hưu trí càng lớn, và đây

là số chi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi BHXH

* Nhận thức về lĩnh vực BHXH

Khi NLĐ và NSDLĐ cũng như toàn xã hội nhận thức được tầm quantrọng và vai trò của chính sách BHXH thì họ sẽ có ý thức tự giác trong việctham gia BHXH, vì vậy đối tượng tham gia và thụ hưởng chính sách sẽ tănglên, theo đó sẽ có tác động tới công tác chi trả các chế độ BHXH

* Pháp luật

Việc tuân thủ chính sách pháp luật về BHXH của NLĐ, người SDLĐ

và cơ quan BHXH Điều này giúp tránh được các hiện tượng tiêu cực trong

thụ hưởng chính sách BHXH, góp phần thực hiện tốt công tác chi trả BHXH,tránh thất thoát cho quỹ BHXH.

* Điều kiện kinh tế - xã hội

Khi xác định điều kiện hưởng BHXH, công tác chi trả các loại chế độBHXH phải căn cứ và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong mỗi thời

kỳ Các điều kiện đó bao gồm: khả năng hoặc tiềm lực phát triển của đấtnước; trình độ quản lý lao động, quản lý xã hội; các chính sách dân số củaquốc gia; chính sách lao động việc làm; trình độ dân trí và nhận thức xã hội…Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế sẽ làm cho thu nhập của NLĐ tăng, nhờ đóNLĐ sẵn sàng tham gia BHXH và đóng góp ở mức cao hơn, dẫn tới thuBHXH tăng, đảm bảo tốt nguồn chi BHXH

* Điều kiện tài chính bảo hiểm

Trong BHXH hiện đại, tài chính BHXH là điều kiện tiên quyết để xáclập điều kiện của một chế độ BHXH Một trong những nguyên tắc cơ bản củaBHXH trong nền kinh tế thị trường là cân bằng thu-chi Do đó khi cân bằngđược thu-chi sẽ làm cho công tác chi được đảm bảo hơn về nguyên tắc chicho các đối tượng hưởng chế độ BHXH

* Sự điều chỉnh về chính sách, pháp luật BHXH của nhà nước

Khi nhà nước có những sửa đổi về chính sách, pháp luật BHXH mộtcách hợp lý và đúng dắn về các quy định của các chế độ, chính sách BHXHthì đều có sự tác động tới hoạt động thu và chi BHXH Ngoài ra việc điềuchỉnh chính sách tiền lương của Chính phủ sẽ có tác động tới thu và chiBHXH

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH THÀNH PHỐ HẠ

LONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2011

2.1 Đặc điểm của thành phố và của BHXH thành phố có ảnh hưởng đến công tác chi trả.

2.1.1 Đặc điểm của thành phố

* Thuận lợi:

- Tình hình kinh tế của tỉnh, của thành phố tuy có ảnh hưởng bởi lạmphát nhưng vẫn ổn định và có bước phát triển thuận lợi để BHXH thành phốthực hiện công tác BHXH

- Các cấp Ủy đảng, chính quyền thành phố Hạ Long, trực tiếp là BHXHtỉnh thường xuyên quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn các hoạt động của BHXHthành phố

- Liên đoàn lao động, phòng Lao động thương binh xã hội thành phố,các cơ quan tuyên truyền phố hợp chặt chẽ với BHXH thành phố Hạ Longphổ biến chế độ chính sách về BHXH

- Ủy ban nhân dân các cấp tạo điều kiện thuận lợi để việc chi trả lươnghưu, trợ cấp BHXH cho các đối tượng kịp thời, nhanh gọn, an toàn

- Các đơn vị và người lao động đã nhận thức rõ hơn về luật BHXH tự giáctham gia BHXH là điều kiện thuận lợi để BHXH thành phố Hạ Long tực hiện tốtcông tác thu đế ổn định quỹ từ đó dẫn đến thực hiện tốt công tác chi trả

còn gặp nhiều khó khăn gây ảnh hưởng đến công tác mở rộng đối tượng thamgia BHXH và giải quyết các chế độ cho người lao động.

- Tình hình kinh tế của tỉnh và thành phố từ đầu năm 2009 đến nay doảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu, một số đơn vị sản xuất kinh doanh

có quy mô nhỏ kém phát triển, tình trạng co giãn ngày công lao động, laođộng không có việc làm đã ảnh hưởng đến công tác thu nộp BHXH làm mấtcân đối quỹ dẫn đến công tác chi trả cũng bị ảnh hưởng

2.1.2 Đặc điểm của BHXH thành phố

* Thuận lợi:

- Đội ngũ cán bộ thực hiện công tác chi trả của BHXH thành phố HạLong là những người có năng lực và kinh nghiệm nên việc quản lý công tácchi trả luôn có hiệu quả Kết hợp với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa cácphòng ban trong đơn vị, giữa đơn vị với các cơ quan chức năng chính quyềnnên công tác chi trả luôn được đảm bảo chính xác, kịp thời và an toàn

- BHXH thành phố đã ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng caohiệu quả cho công tác chi trả

- BHXH thành phố Hạ Long còn phối hợp tuyên truyền, cử các cán bộxuống phường xã, doanh nghiệp điều tra, khảo sát và tuyên truyền luật BHXHnhằm mở rộng đối tượng tham gia

- Công tác quản lý đối tượng hưởng đã được thực hiện chặt chẽ, đối vớicác đại lý chi trả hàng năm đều thực hiện hợp đồng chi trả và hợp đồng quản

lý đối tượng có sự bảo lãnh của UBND các phường, xã

- Chủ động phối hợp với các cơ quan, ban ngành, đoàn thể và địaphương kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắ trong việc giải quyết cácchế độ BHXH đảm bảo quyền lợi chính đáng cho các đối tượng

* Khó khăn:

- Số cán bộ thực hiện công tác chi của BHXH thành phố còn ít chưađáp ứng đủ Một số đại lý chi trả còn chưa nắm rõ nghiệp vụ, chuyên môn

- Ứng dụng công nghệ vào công tác chi trả còn chậm và hiệu quả chưa cao.

2.2 Thực trạng chi trả các chế độ BHXH bắt buộc ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011.

2.2.1 Thực trạng công tác lập dự toán và xét duyệt chi

* Lập dự toán chi:

Hằng năm BHXH huyện lập dự toán kinh phí chi các chế độ thành 03bản: 01 bản gửi kho bạc Nhà nước, 01 bản gửi BHXH tỉnh, 01 bản lưu.BHXH tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn lập, xét duyệt dự toán chi BHXH hàngnăm cho các huyện Bên cạnh đó BHXH huyện cũng phải kịp thời báo cáonhững biến động cho BHXH tỉnh để có những điều chỉnh kịp thời

BHXH tỉnh lập dự toán chi các chế độ BHXH theo hướng dẫn củaBHXH Việt Nam để sửa đổi, bổ sung

BHXH Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức xét duyệt, thôngbáo dự toán kinh phí chi các chế độ cho các tỉnh theo quy định

* Xét duyệt chi:

Hàng tháng lập 02 bộ báo cáo chi lương hưu và chi trợ cấp BHXH,danh sách thu hồi kinh phí BHXH, danh sách đối tượng nhận lương hưu, 01bản gửi tại cơ quan BHXH tỉnh, 01 bộ lưu lại cơ quan

Hàng quý lập 02 bản báo cáo chi trợ cấp ốm đau, thai sản, kèm theodanh sách người nghỉ hưởng trợ cấp ốm đau, thai sản…01 bản gửi BHXHtỉnh, 01 bản lưu

Cơ quan BHXH tỉnh: BHXH tỉnh lập báo cáo quyết toán dựa trên cơ sởtổng hợp quyết toán của BHXH huyện và chi tại BHXH tỉnh

2.2.2 Thực trạng phương thức chi trả tại thành phố

Trong những năm qua, từ đặc điểm tình hình và thực tế của địa phương,BHXH tỉnh đã chỉ đạo BHXH thành phố vận dụng 2 mô hình chi trả chế độBHXH, đó là chi trả trực tiếp và chi trả gián tiếp

* Đối với chi trả trực tiếp

Đây là hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH do cán bộ cơ quanBHXH trực tiếp chi trả cho đối tượng hưởng BHXH ở các xã, phường, thịtrấn hoặc một số đơn vị sử dụng lao động Hiện nay, trên địa bàn toàn thànhphố có tổ chức chi trả trực tiếp hàng tháng thường xuyên cho 15.846 đốitượng sinh sống tại 8 phường với số tiền chi trả hàng tháng trên 22 tỷ đồng,chiếm 45,32% đối tượng đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH trong toànthành phố BHXH thành phố đã tổ chức chi trả tận nhà đối với một số đốitượng như: Mẹ Việt Nam Anh hùng, cán bộ lão thành cách mạng, người ốmđau già yếu Tại các điểm chi trả trực tiếp đã thực hiện đếm tiền trước khichi trả, tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượng khi đến lĩnh tiền Trong quá trìnhchi trả không để xảy ra nhầm lẫn, mất mát, thái độ phục vụ đối tượng tận tình,chu đáo, được đối tượng hưởng ứng, khen ngợi

Ngoài việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH thường xuyên, đảm bảođúng kỳ, đủ số, tận tay và an toàn quỹ tiền mặt, tại BHXH thành phố còn giảiquyết thanh toán kịp thời cho các đối tượng chế độ trợ cấp một lần, trợ cấpmột lần khi nghỉ hưu, mai táng phí, tuất một lần…không để tồn đọng

*Chi trả gián tiếp:

Trước hết phải nói đến hiệu quả của chi trả gián tiếp qua các đại lý ởcác phường Đại lý chi trả là người được lựa chọn trong số cán bộ hưu trí và

do UBND phường, xã giới thiệu, đảm bảo có phẩm chất đạo đức, trung thực,

có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình với công việc Theo định kỳ, từ ngày 5đến ngày 10 hàng tháng cán bộ phụ trách mảng chi trực tiếp vận chuyển tiềnbằng ô tô chuyên dụng đến các phường để bàn giao số tiền chi trả cho đại lý.Các đại lý có trách nhiệm nhận tiền chi trả trên cơ sở danh sách, mức trợ cấpcủa đối tượng được giao quản lý, sau đó tổ chức chi trả trong khoảng 3-5 ngày

và thực hiện quyết toán với BHXH thành phố Hiện nay, trên địa bàn thànhphố có 12 phường thực hiện việc chi trả qua đại lý với tổng số đối tượng hàng

tháng thường xuyên là 17.000 người và số tiền chi trả hàng tháng trên 27 tỷđồng, chiếm 54,68% Từ thực tiễn hoạt động của các đại lý chi trả có thểkhẳng định rằng đây là một hình thức chi trả hỗ trợ tích cực cho mô hình chitrả trực tiếp, đồng thời phát huy được các yếu tố thuận lợi cho công tác quản

lý đối tượng và tổ chức chi trả các chế độ BHXH

* Bên cạnh việc chi trả qua các đại lý, các đơn vị BHXH còn thực hiện hình thức chi trả gián tiếp qua tài khoản ATM.

Về thực chất, Ngân hàng quản lý tài khoản thẻ ATM là đại lý chi trảchính Hiện nay hình thức này đang được lựa chọn như một giải pháp chi trảtuyệt đối an toàn, tiện lợi, nhờ đó đối tượng có thể chủ động thời gian lĩnhlương hưu và trợ cấp Trên thực tế, hiện có 3210 người thuộc 4 phường đăng

ký lĩnh lương qua tài khoản với số chi hàng tháng gần 2 tỷ đồng

Từ việc vận dụng linh hoạt hai mô hình chi trả chế độ BHXH phù hợpvới đặc điểm của địa phương đã từng bước thực hiện hiệu quả mục tiêu tăngdần tỷ lệ chi trả trực tiếp, nâng cao chất lượng phục vụ đối tượng, góp phầnchăm lo đời sống của hàng vạn người lao động Thông qua đó khẳng định tính

ưu việt của chế độ chính sách BHXH của Nhà nước ta trong thực tiễn cuộcsống và củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng

2.2.3 Thực trạng quy trình chi trả

*Công tác chi trả hàng tháng

Hàng năm, BHXH hành phố lập hạch toán chi trả BHXH của các đốitượng trên địa bàn để gửi BHXH tỉnh, BHXH tỉnh tổng hợp dự toán chi toàntỉnh gửi BHXH Việt Nam

Sau khi dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt, BHXH Việt Namchuyển tiền về tài khoản của BHXH tỉnh, sau đó BHXH tỉnh chuyển tiền vềBHXH thành phố theo đúng tiến độ chi trả

Hàng tháng BHXH thành phố thông qua danh sách đối tượng tăng giảm

về BHXH tỉnh, BHXH tỉnh căn cứ vào danh sách chi trả tháng trước, danh

sách tăng giảm của thành phố để lập danh sách chi trả BHXH thành phố, căn

cứ vào danh sách chi trả của BHXH tỉnh gửi xuống, BHXH thành phố tiếnhành chi trả cho từng đối tượng theo mức mà BHXH tỉnh đã ghi trong danhsách

Sau đó BHXH thành phố tiến hành nghiệp vụ chi trả, như rút tiền từngân hàng về sau đó đem đến nơi quy định của từng xã theo đùng ngày giờquy định để chi trả cho từng người thông qua các hình thức chi trả như trựctiếp hoặc gián tiếp Việc chi trả lương hưu được cơ quan BHXH thành phố chitrả thông qua đại lý chi trả cấp phường tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượnghưởng nhận lương hưu, trợ cấp.Từ ngày 5 đến ngày 10 hàng tháng cán bộ phụtrách mảng chi trực tiếp vận chuyển tiền bằng ô tô chuyên dụng đến cácphường để bàn giao số tiền chi trả cho đại lý cấp phường Hiện nay BHXHthành phố chi trả trợ cấp cho người lao động hoàn toàn bằng tiền mặt

Kết thúc việc chi trả, BHXH lưu danh sách có chữ ký của người nhậntiền tại BHXH thành phố, đồng thời báo cáo tổng hợp số tiền đã chi trả vềBHXH tỉnh, tỉnh tổng hợp các huyện và báo cáo với cơ quan cấp trên theoquy định

2.2.4 Thực trạng đối tượng hưởng và kết quả chi trả các chế độ BHXH bắt buộc ở BHXH thành phố Hạ Long

* Chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức

Chi trả chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức là nhiệm vụ thiết thực nhằmđảm bảo quyền lợi của NLĐ, công chức đang công tác, yêu cầu công tác xétduyệt hồ sơ phải chính xác, kịp thời, đúng chính sách, đúng chế độ BHXHthành phố luôn được sự quan tâm cấp kinh phí kịp thời của BHXH tỉnh để chủđộng xét duyệt chi trả thường xuyên, kịp thời

Cơ quan BHXH chỉ thực hiện chi trả trợ cấp ốm đau cho những người bị

ốm đau tham gia đóng BHXH tại đơn vị cơ sở và hiện đang công tác Việc chi trảtrợ cấp ốm đau tại BHXH thành phố là chi trả tập trung cho các đơn vị cơ sở cóngười bị ốm đau Các đơn vị SDLĐ giữ lại 2% trong 3% quỹ tiền lương, tiền côngđóng vào quỹ ốm đau và thai sản để chi trả kịp thời cho NLĐ

Chi trả cho chế độ thai sản là khoản chi lớn nhất trong các khoản chi trảtrợ cấp ngắn hạn của BHXH Đây là một chế độ do yêu cầu kết hợp của rấtnhiều các cơ quan, đoàn thể cùng phối hợp thực hiện (Y tế, BHXH, Côngđoàn, NSDLĐ, Nhà nước), chính vì vậy đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽgiữa các cơ quan chức năng nhằm bảo vệ lợi ích cho các bà mẹ; đồng thờicũng phải thực hiện chi đúng, chi đủ cho các đối tượng được hưởng chế độnày Ngoài ra, việc quy định thời gian nghỉ cũng cần tính đến các yếu tố vềđiều kiện và môi trường làm việc nhằm đảm bảo sức khỏe cho các sản phụ ởcác điều kiện khác nhau

Các văn bản quy định điều kiện hưởng, mức hưởng các chế độ BHXHngày càng rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho người NLĐ khi hưởng các chế

độ Đây là các chế độ ngắn hạn do vậy nguồn chi trả cho các chế độ này là từquỹ BHXH Do vậy, trong thời gian qua số lượng đối tượng hưởng các chế độ

ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe không ngừng tăng lên, thểhiện qua bảng sau:

Bảng 2.1: Đối tượng hưởng chi chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức-phục hồi sức khỏe ở BHXH thành phố Hạ Long giai đoạn 2009-2011

(người)

Thai sản(người)

Dưỡng sức(người)

TổngĐối tượng(người)

Tốc độtăng(%)

(Nguồn: BHXH thành phố Hạ Long)

Qua bảng số liệu và biểu đồ trên cho ta thấy:

Từ năm 2009 đến năm 2011 số đối tượng hưởng chi của 3 chế độ trênđều có xu hướng tăng từ 7.615 người năm 2009 lên 10.952 người năm 2011tương ứng tăng 3.337 người (43,82%) Tốc độ tăng bình quân giữa các nămtương đối đều ở mức 16% Trong 3 chế độ trên thì chế độ ốm đau có số đốitượng hưởng lớn nhất: năm 2009 là 5.539 người đến năm 2011 là 7.550người, tăng 2.011 người (36,31%); sau đó đến chế độ thai sản: năm 2009 là1.598 người đến năm 2011 là 2.567 người, tăng 969 người (60,68%); cuốicùng là chế độ dưỡng sức tăng 74,68%, có mức tăng lớn nhất

Qua các năm số đối tượng luôn tăng là do:

Các quy định về điều kiện hưởng, mức hưởng và thời gian đã được quyđịnh cụ thể, rõ ràng qua các văn bản bổ sung và hướng dẫn đến từng doanhnghiệp, từng NLĐ khiến cho người tham gia hiểu rõ hơn về quyền lợi củamình cùng với công tác giải quyết chế độ được thực hiện nhanh chóng, đảmbảo đầy đủ quyền lợi cho người được hưởng

Bên cạnh đó đối tượng hưởng chế độ ốm đau, dưỡng sức có số lượnglớn và tăng nhanh là do đặc thù công viêc vì chủ yếu lao động của thành phốlàm trong ngành khai thác than nặng nhọc, độc hại

Trong vài năm gần đây, vấn đề bức xúc về môi trường và bệnh dịch