Doanh nghiệp xã hội – lời giải cho bài toán khó về giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường, hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững

LỜI MỞ ĐẦU Cùng với mức tăng trưởng kinh tế khá ấn tượng trong những năm gần đây, sự gia tăng các vấn đề xã hội và môi trường tại Việt Nam cũng trở thành mối lo ngại lớn: khoảng 15 triệu

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI 3

1.1 Khái niệm về doanh nghiệp xã hội và doanh nhân xã hội 3

1.2 Bản chất của doanh nghiệp xã hội và doanh nhân xã hội 8

1.3 Các tiêu chí đánh giá về một doanh nghiệp xã hội 10

1.4 Các nhân tố tác động tới doanh nghiệp xã hội 12

1.5 Lợi ích mà các doanh nghiệp xã hội mang lại 12

1.6 Sự phát triển hình thức doanh nghiệp xã hội trên thế giới 14

1.6.1 Doanh nghiệp xã hội tại Anh 14

1.6.2 Doanh nghiệp xã hội ở Châu Âu 15

1.6.3 Doanh nghiệp xã hội ở Châu Á 15

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 18

2.1 Tình hình hoạt động của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam hiện nay 18

2.1.1 Tình hình chung của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam 18

2.1.2 Một số doanh nghiệp tiêu biểu cho các hoạt động xã hội và môi trường 19

2.2 Đánh giá về thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam 22

2.2.1 Điểm mạnh của các doanh nghiệp xã hội 22

2.2.2 Những khó khăn còn tồn tại của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam 24

CHƯƠNG 3 : MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỂ PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 29

3.1 Tương lai của loại hình doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam 29

3.2 Một số ý kiến đưa ra nhằm phát triển mô hình doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam 29

LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với mức tăng trưởng kinh tế khá ấn tượng trong những năm gần đây, sự gia tăng các vấn đề xã hội và môi trường tại Việt Nam cũng trở thành mối lo ngại lớn: khoảng 15 triệu người sống dưới mức nghèo đói, hơn 180 nghìn người nhiễm HIV, 5 triệu người khuyết tật, 3 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn… Bên cạnh đó là sự khiếm khuyết trong hoạt động thị trường, sự hạn chế trong việc cung cấp các dịch vụ công của nhà nước và sự hạn chế về nguồn lực tài chính bền vững cũng như nhân sự điều hành chuyên nghiệp của các tổ chức xã hội truyền thống Trong bối cảnh ấy, Doanh nghiệp xã hội là một lời giải phù hợp cho bài toán khó về giải quyết những vấn đề xã hội, môi trường hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững Có thể nói Doanh nghiệp xã hội chứa đựng sự linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với cộng đồng, mang đến sự đa dạng nguồn vốn, khả năng độc lập về doanh thu, đáp ứng nhu cầu của xã hội về kinh doanh có đạo đức và quan trọng hơn là cung cấp những dịch vụ, hoạt động cần thiết cho xã hội nhưng ít người dám làm Không những đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội nó còn giúp giải quyết nhiều vấn đề xã hội, môi trường, góp phần hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững Tuy nhiên ở nước ta hiện nay loại hình doanh nghiệp này chưa được nhiều người biết tới và ít nhận được sự đầu tư, phát triển từ nhà nước và các tổ chức khác Nhận thức được điều đó,và đồng thời có sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn- Th.s Nguyễn Hương Thảo tôi quyết định làm đề tài nghiên cứu : “ Doanh nghiệp xã hội – lời giải cho bài toán khó về giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường, hướng tới sự phát triển

ổn định và bền vững “ Bài viết gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về doanh nghiệp xã hội

Chương 2:Thực trạng các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam

Chương 3: Một số kiến nghị để phát triển mô hình doanh nghiệp xã hội

ở Việt Nam

Nhằm phần nào giới thiệu cho mọi người về loại hình doanh nghiệp khá thú vị này và một số kiến nghị về giải phát phát triển nó hiện nay ở Việt Nam Bài viết không tránh khỏi sai sót, rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô

và các bạn để đề tài này có thể hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn !

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI

1.1 Khái niệm về doanh nghiệp xã hội và doanh nhân xã hội

Trong khoảng 15 – 20 năm gần đây, xuất phát từ các tranh luận xoayquanh điểm mạnh và điểm yếu của các tổ chức phi chính phủ và các tổ chứcdân sự xã hội, khái niệm mới về DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – đã được thảoluận sôi nổi trên các diễn đàn quốc tế và được công nhận là cách tiếp cận mớivới các giải pháp sáng tạo và bền vững trong việc mang lại sự thay đổi cănbản các vấn đề xã hội (Lafuente C.,2005)

Thông thường kinh tế của mỗi quốc gia được khái quát gồm ba khu vực(Billis, 1993; Pearce 2003) Thứ nhất là khu vực kinh tế nhà nước được gọi làkhu vực công, bao gồm các tổ chức, cơ quan của nhà nước, hoạt động phục vụcho hoạt động quản lý điều hành nhà nước Thứ hai là khu vực kinh tế tưnhân, tồn tại song song và cạnh tranh với nhà nước Nó bao gồm các hoạtđộng kinh doanh giúp người dân tự kiếm tiền và nuôi sống bản thân và giađình Khu vực thứ ba – khối phi lợi nhuận là các tổ chức kinh tế thuộc sở hữutập thể hoạt động, điều hành trên tinh thần tự nguyện nhằm đạt được mục tiêuchung của cộng đồng hoặc xã hội

Doanh nghiệp xã hội không phải là 1 thực thể, mà chỉ một cách tiếp cậnmới Nó có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau phụ thuộc vào hệ thốngpháp luật hiện hành, môi trường kinh tế chính trị và hệ thống phúc lợi tại từngđịa phương, cũng như truyền thống và văn hóa của khối phi lợi nhuận…Kháiniệm doanh nghiệp xã hội không để thay thế khái niệm về khối phi lợi nhuậnhay khối kinh tế xã hội Nó là cầu nối giữa 2 khối này:

Tập trung vào phát huy động lực doanh nhân (entrepreneurial dynamics)của các sáng kiến xã hội

Đưa mục tiêu xã hội và môi trường vào hệ giá trị cốt lõi và vào sứ mệnhcủa doanh nghiệp

Cũng giống như các doanh nghiệp – thuộc khu vực thứ hai, họ xây dựngcác tổ chức, doanh nghiệp để sản xuất các sản phẩm hay dịch vụ vì lợi nhuận,các doanh nghiệp xã hội cũng được tạo lập để hiện thực hóa các ý tưởng, tạo

ra những sản phẩm hay dịch vụ nhằm giải quyết các vấn đề xã hội hay môitrường Hiện tại không có định nghĩa thống nhất về doanh nghiệp xã hội màkhái niệm này tùy thuộc vào điều kiện ở từng địa phương và tùy vào từng góc

độ nhìn nhận về doanh nghiệp xã hội Tuy vậy, vẫ có một số cách hiểu phổbiến nhất hiện nay về doanh nghiệp xã hội bao gồm:

“Doanh nghiệp xã hội là doanh nghiệp lấy lợi ích xã hội làm mục đíchchính Giá trị thặng dư tạo ra được chủ yếu để tái đầu tư và thực hiện các mụctiêu xã hội hoặc môi trường, thay vì để tối đa hóa lợi nhuận của các cổ đông

và chủ sở hữu của doanh nghiệp”

(Bộ Kinh doanh, Doanh nghiệp và Cải cách Thể chế Anh)

“Doanh nghiệp xã hội là những tổ chức thành lập theo nhiều mô hìnhkhác nhau ở nhiều quốc gia khác nhau, được dẫn dắt bởi tinh thần doanh nhân

và theo đuổi cả mục tiêu xã hội lẫn kinh tế”

(Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế – OECD)

Doanh nghiệp xã hội có thể xuất phát từ khu vực

Doanh nghiệp xã hội mới

Kinh doanh có trách nhiệm về

xã hội

Kinh doanh thông thường

“Doanh nghiệp xã hội một tổ chức hoặc doanh nghiệp thực hiện sứ mệnh

về xã hội và môi trường của mình thông qua việc sử dụng các phương thứchoạt động của doanh nghiệp” (A “social enterprise” as “an organization orventure” that advances its primary social or environmental mission usingbusiness methods.)

(Liên minh Doanh nghiệp Xã hội ở Mỹ - The Social Enterprise Alliance(SEA) )

“Doanh nghiệp xã hội là những tổ chức được thành lập nhằm giải quyếtcác vấn đề xã hội thông qua các mô hình kinh doanh đảm bảo sự bền vững vềmặt tài chính của họ Các doanh nghiệp xã hội tìm cách tạo ra không chỉ cáclợi nhuận về tài chính mà cả về mặt xã hội cho đối tượng phục vụ của họ.” Liên minh Doanh nghiệp Xã hội ở Malaysia -The Malaysian SocialEnterprise Alliance (SEA)

Theo quan điểm của Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng(CSIP), định nghĩa dưới đây có thể coi là hoàn chỉnh và bao quát nhất:

Doanh nghiệp xã hội là một khái niệm dùng để chỉ hoạt động của các doanh nhân xã hội dưới nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào mục đích và điều kiện hoạt động cụ thể Doanh nghiệp xã hội lấy lợi ích xã hội làm mục tiêu chủ đạo, được dẫn dắt bởi tinh thần doanh nhân nhằm đạt được cả mục tiêu xã hội/môi trường và mục tiêu kinh tế.

Những phân tích và ví dụ dưới đây sẽ giúp làm rõ hơn về khái niệmdoanh nghiệp xã hội:

Doanh nghiệp xã hội là các hoạt động kinh doanh để giải quyết các vấn

đề xã hội Lợi nhuận chủ yếu để phục vụ cộng đồng, không tối đa hóa cho chủđầu tư VD: Opendream (Thái Lan), Grameen Bank (Bangladesh), LifeArt(Vietnam)

Doanh nghiệp xã hội chỉ các hoạt động mà doanh nhân xã hội thực hiện

để đạt mục tiêu xã hội và/hay môi trường nhất định Do đó, doanh nghiệp xãhội có thể tồn tại dưới nhiều hình thức như tổ chức xã hội phi lợi nhuận,doanh nghiệp hay tổ chức hỗn hợp

Theo nghĩa rộng hơn, doanh nghiệp xã hội bao gồm cả các tổ chức philợi nhuận đã phát huy yếu tố doanh nhân và có định hướng thị trường, vàdoanh nghiệp có định hướng xã hội rõ ràng

Ví dụ Doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam:

DN có định hướng xã hội

(5)

DNgXH (1) T/c PLN

(2)

DN Hỗn hợp (3)

DNgXH (1)

DNgXH (1)

T/c PLN (2)

Hỗn hợp (3)

Và định nghĩa về doanh nhân xã hội cũng vậy :

Doanh nhân xã hội là người làm kinh doanh, nhưng vì lợi ích công cộnghoặc xã hội thay vì chỉ chú trọng vào mục đích kinh tế Doanh nhân xã hội cóthể làm thể làm việc trong doanh nghiệp, cơ quan thuộc chính phủ hoặc côngcộng, tổ chức phi chính phủ bán độc lập hoặc làm việc tình nguyện cho cộngđồng

(Theo trường đào tạo Doanh nghiệp xã hội, Vương quốc Anh)

Doanh nhân xã hội là những người sử dụng các kỹ năng, phẩm chất nhưmột doanh nhân để tìm kiếm các giải pháp có định hướng thị trường nhằmgiải quyết tận gốc rễ các vấn đề xã hội và môi trường cấp bách như quyền trẻ

em, HIV/ AIDS, biến đổi khí hậu, quyền của người khuyết tật.vv.vv

(Theo Skoll centre Social entrepreneurship, 2010)

Còn với Việt Nam doanh nghiệp xã hội cũng như doanh nhân xã hội làmột khái niệm khá mới mẻ Nhưng thực tế nó đã xuất hiện từ khá lâu rồi.Đó

là người sử dụng những phẩm chất kỹ năng như các doanh nhân để trực tiếpxây dưng các tổ chức / doanh nghiệp xã hội nhằm giải quyết một vấn đề xãhội hay môi trường cụ thể Khác với doanh nhân kinh tế, doanh nhân xã hộiđánh giá thành công của mình không phải thông qua lợi nhuận mà bằngnhững tiến bộ xã hội mà họ đóng góp cho cộng đồng Doanh nhân xã hội cóthể là doanh nhân, nhân viên xã hội, nhà hoạt động từ thiện điều đó tùy thuộc

mô hình hoạt động của họ Tuy nhiên, doanh nhân xã hội khác với nhữngngười hoạt động xã hội, từ thiện kiểu truyền thống ở chỗ họ sở hữu nhữngphẩm chất, kỹ năng như một doanh nhân thực thụ Họ nhạy bén trong việcphát hiện, sử dụng các nguồn lực tiềm năng, đam mê, khát vọng tạo ra sự thayđổi, trực tiếp tạo lập, điều hành các tổ chức/ doanh nghiệp, dám chấp nhậnthách thức Đặc biệt doanh nhân xã hội là người có đầu óc sáng tạo khi luônđưa ra cách thức mới, sản phẩm mới để giải quyết vấn đề, Họ không ngừng

mở rộng hoạt động để mang lại những thay đổi cho cộng đồng

1.2 Bản chất của doanh nghiệp xã hội và doanh nhân xã hội

Doanh nghiệp xã hội (có lợi nhuận và không có lợi nhuận) giống với cácdoanh nghiệp khác vì đều tổ chức và quản lý dưới hình thức doanh nghiệp.Tuy nhiên, khác với doanh nghiệp thông thường, doanh nghiệp xã hội đượcthành lập để giải quyết các vấn đề tồn tại của xã hội (như đói nghèo, nướcsạch, ô nhiễm môi trường, bảo vệ trẻ em và các nhóm yếu thế, v.v) Doanhnghiệp xã hội đo thành công của mình thông qua những thay đổi/tác động xãhội mà nó mang lại Mục tiêu lợi nhuận không phải là mục tiêu hàng đầu và

cơ bản của doanh nghiệp xã hội Nói cách khác, doanh nghiệp xã hội hoạtđộng vì mục tiêu trên cả lợi nhuận

Những doanh nghiệp đóng góp một phần lợi nhuận của mình vào hoạtđộng xã hội và từ thiện, cũng như những doanh nghiệp đạt được cả 3 mụctiêu : lợi nhuận, xã hội và môi trường rất cần được tuyên truyền và phát triển.Tuy nhiên, nếu các doanh nghiệp này không đặt mục tiêu giải quyết vấn đề xãhội hay môi trường là mục tiêu chủ đạo và xuyên suốt của doanh nghiệp thìdoanh nghiệp này không được gọi là doanh nghiệp xã hội

Rất nhiều doanh nghiệp tự xem mình là thực hiện mục tiêu xã hội nhưng

sự cam kết này dựa trên điều kiện rằng các mục tiêu xã hội đó phải là công cụ(hoặc một phần công cụ) để tối đa hóa giá trị về mặt tài chính (hay lợi nhuậnlâu dài) của doanh nghiệp (và các chủ đầu tư) Đó không phải là doanh nghiệp

xã hội Doanh nghiệp xã hội KHÔNG đem lại bất kỳ lợi ích nào cho chủ đầu

tư của nó ngoại trừ sự tin tưởng rằng hoạt động của doanh nghiệp xã hội sẽgiúp sớm hiện thực hóa các mục đích phúc thiện cho một (hoặc một số) nhómcộng đồng mà doanh nghiệp xã hội đó hướng tới

Nhiều doanh nhân trong khi tiến hành các hoạt động kinh doanh vì mụcđích lợi nhuận vẫn tiến hành các hoạt động từ thiện thông qua công ty của họ

và chấp nhận một khoản lỗ cho việc này (hoàn toàn không được bất kỳ lợi íchnào, ví dụ: tặng quà cho trẻ em mồ côi mà không dựa vào đó để PR hay lăng

xê doanh nghiệp của họ) Tuy nhiên những doanh nghiệp như thế vẫn khôngđược coi là doanh nghiệp xã hội trừ khi các mục tiêu xã hội được xem là mụcđích hoạt động duy nhất của doanh nghiệp đó Sự khác biệt này có thể diễn tảbằng hai cụm từ "Làm từ thiện BẰNG CÁCH làm kinh doanh" (cho Doanhnghiệp xã hội) và "Làm từ thiện TRONG KHI làm kinh doanh" (cho doanhnghiệp có hoạt động từ thiện nhưng không là doanh nghiệp xã hội)

Doanh nghiệp xã hội mang đặc tính đôi, đó là đặc tính của doanh nghiệp và đặc tính

xã hội Điều đó được thể hiện cụ thể dưới bảng sau:

Có hoạt động sản xuất hàng hóa hoặc

dịch vụ liên tục theo định hướng thị

trường

Được khởi tạo bởi nhóm công dân

Mức độ tự chủ, sáng tạo cáo Quyền ra quyết định không phụ

thuộc vào sở hữu tài chính Hướng tới mục tiêu xã hội Tối ưu nhưng không tối đa hóa lợi nhuận

Chấp nhận mức độ rủi ro kinh tế Có sự tham gia của đối tượng có ảnh

hưởng trực tiếp từ hoạt động của doanh nghiệp

Hạn chế số lượng lao động trả lương

động xã hội có phải là doanh nhân xã hội không? Thực tế, một số người trong

đó là là doanh nhân xã hội (DNhXH) Tuy nhiên, việc hoạt động trong lĩnhvực từ thiện hay là những nhà hoạt động xã hội không tự làm cho nhữngngười này trở thành doanh nhân xã hội Cũng như trong kinh doanh, khôngphải ai cũng là doanh nhân Điều này không có nghĩa là họ ít quan trọng hơnhay đóng góp ít hơn so với doanh nhân xã hội

Chúng ta có thể có một số đặc điểm để phân biệt doanh nhân xã hội vớinhững nhà hoạt động từ thiện hay xã hội khác :

Tính sáng tạo: doanh nhân xã hội thường đi đầu trong việc phát hiện ra

những sản phẩm mới, cách thức mới để giải quyết được nguyên nhân gốc rễcủa vấn đề xã hội hay môi trường tại cộng đồng cụ thể thay vì việc đơn thuầncung cấp các dịch vụ xã hội có sẵn cho một cộng đồng hạn chế

Kết quả tác động: Doanh nhân xã hội thường không dừng lại ở mô hình

nhỏ ban đầu mà đi tới cùng để phát triển mô hình, tạo ra thị trường rộng lớncho các ý tưởng của mình

Hành động trực tiếp: Doanh nhân xã hội cũng là người trực tiếp tổ chức

và hành động để giải quyết vấn đề xã hội Họ không bao giờ lùi bước, dámchấp nhận thách thức và mạo hiểm để đạt mục tiêu đề ra

1.3 Các tiêu chí đánh giá về một doanh nghiệp xã hội

Để đánh giá một doanh nghiệp xã hội thường thông qua các hạng mụcnhư mục tiêu của tổ chức, các sản phẩm, dịch vụ mà tổ chức đó cung cấp,phương thức quản trị và các nguồn lực tài chính giúp tổ chức hoạt động Cáctiêu chí này có thể do doanh nghiệp tự đánh giá hoặc sự đánh giá của các tổchức có khả năng, cơ sở và thẩm quyền Được thể hiện cụ thể dưới bảng sau:

Mục tiêu của tổ chức Có thể kết hợp mục tiêu

xã hội và mục tiêu kinh

tế Mục tiêu xã hội là tối cao

Sản phẩm, dịch vụ (i) Hướng tới giải

quyết các vấn đề xã hội,môi trường cụ thêt mà chưa được đáp ứng hoặc chưa được đáp ứng hiệu quả

(ii) Cung cấp các dịch

vụ công(iii) Phát triển kinh tế địa phương là tạo việc làm cho nhóm lề hóa

Quản trị Theo cơ chế thành viên

hay cơ chế đại diện cho các bên liên quan khác nhau

Nguồn lực tài chính Đa dạng hóa nguồn lực

( từ hoạt động dịch vụ thị trường, từ nguồn tài trợ, từ nguồn trao đổi)Tuy nhiên ở Việt Nam thì việc đánh giá doanh nghiệp xã hội vẫn chưađược cụ thể và rõ nét vì đây là loại hình khá mới mẻ, chưa được quan tâmnhiều và chưa có những tiêu chí đánh giá một cách cụ thể

1.4 Các nhân tố tác động tới doanh nghiệp xã hội

Chung tay vì cộng đồng, giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường, lợinhuận thu được không dành chủ yếu cho chủ sở hữu mà phần lớn lợi nhuận

thu được dành cho các hoạt động xã hội, tái hoạt động phục vụ lợi ích củacộng đồng, đó là mục tiêu hoạt động chính của doanh nghiệp xã hội, tuynhiên, trong nền kinh tế thị trường cùng với các loại hình doanh nghiệp khác,doanh nghiệp xã hội cũng chịu nhiều tác động của nhiều yếu tố.

Bao gồm các yếu tố bên ngoài là môi trường vĩ mô : môi trường, điềukiện tự nhiên, nền kinh tế , văn hóa xã hội, chính trị, pháp luật Và môitrường vi mô : Nhà cung cấp, khách hàng, đối thủ cạnh tranh, đối thủ tiềm ẩn,sản phẩm thay thế và thị trường lao động Doanh nghiệp xã hội là một loạihình khá đặc biệt so với các loại hình doanh nghiệp khác, nó có 1 thị trườngđặc biết, rất ít đối thủ cạnh tranh (cạnh tranh về mặt xã hội), đối thủ tiềm ẩn ítgây ảnh hưởng Các yếu tố bên trong như nguồn lực về con người, tài chính,

kỹ thuật, công nghệ và văn hóa doanh nghiệp…quyết định rất nhiều thànhcông của hoạt động doanh nghiệp.Đặc biệt là sự ảnh hưởng của doanh nhân

xã hội, những người quyết định cách thức hoạt động, thành công của doanhnghiệp ở hiện tại và trong tương lai

1.5 Lợi ích mà các doanh nghiệp xã hội mang lại

Doanh nghiệp xã hội đóng vai trò là động lực quan trọng cho việc đưa racác giải pháp sáng tạo , hiệu quả và bền vững cho xã hội

+ Lợi ích cho xã hội :

Như chúng ta biết, các tổ chức tình nguyện thì phải tìm kiếm các nguồntài trợ mới nhằm vượt qua thời kỳ suy thoái và duy trì các chương trình củamình để có thể cung cấp dịch vụ và mang lại cơ hội cho nhưng người có hoàncảnh khó khăn, còn các doanh nghiệp xã hội sử dụng phương pháp tiếp cậnkinh doanh và thường nỗ lực để đảm bảo cả ba nội dung chủ chốt : tài chính,đáp ứng tiêu chuẩn của một khu vực tư nhân và xã hội Doanh nghiệp xã hộikhuyến khích sự thay đổi tích cực và tái hòa nhập xã hội Doanh nghiệp xãhội hỗ trợ các tổ chức dân sự xã hội, nâng cao khả năng kinh tế cho những

người có hoàn cảnh khó khăn và phát triển kinh tế Doanh nghiệp xã hội chophép các cộng đồng tự chịu trách nhiệm về mình.

Các doanh nghiệp xã hội có thể cải thiện kinh tế cho cộng đồng, tạo việclàm và giải quyết các vấn đề xã hội Các doanh nghiệp xã hội tiến hành phảnbiện và hỗ trợ chính phủ cái thiện cách thức thiết kế và cung cấp dịch vụ công+ Lợi ích cho môi trường :

Khắc phục vấn nạn ô nhiễm môi trường, xử lỹ chất thải, biến chúngthành các sản phẩm tái sử dụng có ích, các doanh nghiệp xã hội đã góp phầngiải quyết một số vấn đề chưa được nhà nước đầu tư Từ những chất thải gây

ô nhiễm môi trường, các doanh nghiệp xã hội đã sản xuất ra các sản phẩmphục vụ cho nhân dân, tạo doanh thu, việc làm Hầu hết các doanh nghiệp xãhội đều quan tâm đặc biệt tới môi trường, và không vì lợi ích trước mắt mà bỏqua ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường, tới con người

Như vậy, các doanh nghiệp xã hội có vai trò rất quan trọng đối với việc

kinh doanh trong tương lai Bằng cách mang lại kinh tế cho những người khó khăn, hoặc bằng cách cải thiện môi trường hoặc xã hội, các doanh nghiệp xã hội đang nâng cao sự thịnh vượng và công bằng xã hội cùng một lúc( theo (Gordon Brown)The United Kingdom’s international organisation for cultural relations and educational opportunities).

Doanh nghiệp xã hội và doanh nhân xã hội có tầm quan trọng rất lớn chomột xã hội đang phát triển như bây giờ vì nó phát triển theo xu hướng ổn định vàbền vững Họ sẽ áp dụng những mô hình kinh doanh bền vững nhưng xuất phátđiểm là để phục vụ và giải quyết những vấn đề xã hội, và những vấn đề này hiệntại đang là với khối nhà nước và khối tư nhân chưa được đáp ứng được

1.6.Sự phát triển hình thức doanh nghiệp xã hội trên thế giới

Xuất phát từ nhu cầu thực tế, phong trào Doanh nghiệp xã hội đã pháttriển mạnh mẽ trong suốt 20 năm qua đặc biệt ở các nước như Anh, Mỹ, Phần

Lan, Canada, Pháp, Ireland, Brazil, India, Thái Lan, Hồng Kong, Singapore,Indonesia…Do sự đa dạng về mô hình hoạt động ở các bối cảnh khác nhautrên thế giới, đến nay vẫn chưa có một định nghĩa chung thống nhất toàn cầunào về lĩnh vực này Mặc dù vậy, doanh nghiệp xã hội được thừa nhận là mộttrào lưu mới đầy triển vọng qua sự hưởng ứng tích cực và hỗ trợ phát triển từcác chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư và cơ quan tài trợphát triển quốc tế Một vài ví dụ về bức tranh hoạt động cụ thể ở những khuvực điển hình sẽ minh chứng cho nhận định về sự phát triển và triển vọng củaphong trào này.

1.6.1 Doanh nghiệp xã hội tại Anh

Hơn 60,000 doanh nghiệp xã hội với tổng doanh thu 27 tỉ bảng Anh 3.3% lực lượng lao động làm việc trong các Doanh nghiệp xã hội

1.9% dân số đang nỗ lực thành lập Doanh nghiệp xã hội

Các dự án Khởi động tập trung nhiều ở các cộng đồng dân tộc thiểu sốDoanh nghiệp xã hội Anh làm gì?

- Cải thiện việc cung cấp dịch vụ công tại các địa phương: như cung cấpdịch vụ vận chuyển, tái chế rác thải, vui chơi giải trí, chăm sóc trẻ em

- Giải quyết các khiếm khuyết của thị trường qua việc đáp ứng nhu cầu ởnhững thị trường mà cả khu vực công lẫn khu vực tư nhân ko đáp ứng

- Tăng cường quyền năng của cộng đồng qua việc chuyển tài sản côngthành những tài sản do cộng đồng sở hữu

- Tăng cường quyền năng của qua hoạt động xây dựng lớp người tiêudùng thông thái có trách nhiệm

- Hỗ trợ khu vực tình nguyện tăng cường tính bền vững qua nỗ lực tạo ramột phương hướng mới để tăng cường tính độc lập thông qua hoạt độngdoanh nghiệp.

Doanh nghiệp xã hội Anh hoạt động dưới những hình thức nào?

1.6.2 Doanh nghiệp xã hội ở Châu Âu

Các mô hình hợp tác truyền thống ở Tây Ban Nha, Italia và Phần Lan:các hợp tác xã công nghiệp và nông nghiệp

Doanh nghiệp xã hội tại Pháp: giúp những người thất nghiệp dài hạnhoặc bị cô lập về mặt xã hội trở lại làm việc

Phong trào Thương mại công bằng (Fair Trade)

1.6.3 Doanh nghiệp xã hội ở Châu Á

Hồng Kông :

Tập trung vào hỗ trợ hòa nhập và đào tạo cho người thất nghiệp

Nhu cầu xây dựng Doanh nghiệp xã hội từ cấp cơ sở lên

Trung tâm tạo nguồn Doanh nghiệp xã hội Hồng Kông: hỗ trợ và đào tạoThái Lan:

Chính phủ thành lập Văn phòng Phát triển Doanh nghiệp xã hội Thái lan(có văn phòng, ngân sách riêng)

Chiến lược hỗ trợ: nâng cao nhận thức và năng lực, xây dựng chính sách

hỗ trợ phù hợp, kết nối nguồn lực

Ước tính có 116,298 doanh nghiệp xã hội thuộc 6 nhóm chính: