cách nhìn của người với lịch sử và sự vận dụng sáng tạo của Người vào công cuộc cách mạng Việt Nam

Hồ Chí Minh - một trong những nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cáchmạng quan tâm nhiều đến vấn đề giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức và có nhiều cống hiến vào việc phát triển những tư tưởn

GIỚI THIỆU CHUNG

Hồ Chí Minh,,vị anh hùng vĩ đại của dân tộc,một danh nhân văn hóathế giới,một nhà tư tưởng lớn.Tư tưởng lớn của người trở thành kim chỉnam cho toàn đảng toàn dân tong công cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc.Bởi nó xuất phát từ sự trau dồi tư tưởng văn hóa dân tộc và sự học hỏiham mê tìm hiểu không ngừng

Hồ Chí Minh - một trong những nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cáchmạng quan tâm nhiều đến vấn đề giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức

và có nhiều cống hiến vào việc phát triển những tư tưởng đạo đức mới.Ngay từ những ngày đầu lập nước, dù bộn bề công việc, Người vẫn đặcbiệt chú ý đến mục tiêu của giáo dục Người nhấn mạnh: một dân tộc dốt

là một dân tộc yếu Người coi dốt cũng là một thứ giặc, cùng với giặc đói

và giặc ngoại xâm Cho nên, để làm cách mạng, mà trước hết là để diệtgiặc dốt, thì cần phải học Người khẳng định,học để sửa chữa tư tưởng,hăng hái theo cách mạng, học để tu dưỡng đạo đức cách mạng; học để tintưởng vào đoàn thể; học để hàn Trên cơ sở đó, Hồ Chí Minh đã sáng lập

ra một hệ thống giáo dục xã hội hoàn toàn mới về chất Hệ thống đó lấytoàn dân làm đối tượng, kết hợp giáo dục gia đình với giáo dục nhàtrường và giáo dục xã hội Tính khoa học kết hợp với tính nhân đạo là nétnổi bật trong tư tưởng Hồ Chí Minh về một hệ thống giáo dục mới, trong

bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế, văn hóa Người đặc biệt nhấn mạnhvai trò của lịch sử và luôn quan tâm đến việc giáo dục lịch sử trong hoạtđộng giáo dục và đào tạo Người luôn cho rằng, “hiền dữ phải đâu là tínhsẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”( 2) Đối với Người, việc quan tâm đếngiáo dục là vì muốn đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt cho nướcnhà Những công dân tốt, những cán bộ tốt đó, đương nhiên phải có đủ cảđức lẫn tài

Giáo dục nói chung, giáo dục lịch sử nói riêng, chính là phươngthức chuyển văn hóa đạo đức của xã hội thành văn hóa đạo đức của cánhân Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người cho rằng, công việc này phảitiến hành thường xuyên, phải rèn luyện bền bỉ hàng ngày, phải coi đây làcông việc của tất cả mọi người và diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi Đây cũng làmột công việc hết sức khó khăn, nó đòi hỏi một sự nỗ lực, tính tự kiềmchế và cả đức tính kiên trì Một con người hôm nay là tốt nhưng chưa có

gì có thể đảm bảo chắc chắn rằng, ngày mai, ngày kia anh ta cũng vẫn làngười tốt Cho nên, mỗi con người, trong suốt cuộc đời của mình, cầnphải nỗ lực rèn luyện liên tục để khẳng định và vươn tới cái thiện, chốnglại cái ác trong cuộc sống và ngay cả trong chính bản thân mình

Công cuộc đổi mới ở nước ta đang đặt ra nhiều vấn đề, trong đó cóvấn đề giáo dục lịch sử Có thể nói, chưa bao giờ sự nghiệp giáo dục củanước ta lại phải chịu nhiều tác động bởi cơ chế thị trường và quá trìnhtoàn cầu hóa như hiện nay Cho nên, việc tăng cường, đẩy mạnh sựnghiệp giáo dục, đặc biệt là giáo dục lịch sử vừa là yêu cầu của công cuộcđổi mới về kinh tế - xã hội, vừa là đòi hỏi cấp thiết của sự nghiệp pháttriển con người và xây dựng một môi trường đạo đức lành mạnh của xãhội Trên cơ sở phân tích thực trạng của đất nước trong bối cảnh sựnghiệp đổi mới, Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương khoáVIII đã định hướng cho chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là: Giữ vững mục tiêu xã hộichủ nghĩa trong giáo dục; coi giáo dục - đào tạo là sự nghiệp của toànĐảng, của Nhà nước và của toàn dân; phát triển giáo dục - đào tạo gắnvới nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, những tiến bộ khoa học công nghệ;thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục - đào tạo, giữ vai trò nòng cốtcủa các trường công lập đi đôi với đa dạng hóa các loại hình giáo dục đàotạo Đối với giáo dục lịch sử, nó không chỉ đòi hỏi ở khía cạnh thời gian,không gian mà đòi hỏi ở tất cả mọi môi trường, gia đình, nhà trường và

xã hội, trong đó giáo dục gia đình và nhà trường chiếm vị trí đặc biệtquan trọng

Trong điều kiện hiện nay, nền kinh tế thị trường cùng với quá trìnhtoàn cầu hóa đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự ổn định và bền vững của giađình Để tồn tại và phát triển, đòi hỏi mỗi gia đình phải tìm cách thíchứng, điều chỉnh các quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và ngoài

xã hội Trên thực tế, nhiều gia đình không những vẫn giữ gìn được nềnnếp gia phong, làm tốt chức năng giáo dục con cái mà còn biết phát huytính chủ động của các thành viên trong việc phát triển kinh tế, góp phầnvào sự phồn vinh của xã hội Những gia đình như vậy thực sự là những tổ

ấm mang lại giá trị hạnh phúc cho con người Tuy nhiên, bên cạnh đó,đang có những biểu hiện của sự sút kém, đặc biệt là sự sút kém vai trò vàhiệu quả của giáo dục gia đình, là một trong những lý do chủ yếu dẫn đếnnhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội mà gia đình không ngăn chặn đượcngay từ đầu Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, việc xây dựng gia đình vănhóa luôn gắn liền với tăng cường trách nhiệm của gia đình trong việc giáodục đạo đức theo những chuẩn mực tốt đẹp của dân tộc, để mỗi con ngườiđược lớn lên trong tình cảm, trong sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau Làmđược như vậy, gia đình trở thành nơi có đủ sức mạnh đề kháng, chống lạimọi sự ô nhiễm từ bên ngoài, ngăn chặn mọi tiêu cực từ phía xã hội, giúpcon người có khả năng phát triển tốt hơn Đây không chỉ là biện phápquan trọng để củng cố và phát triển gia đình, để gia đình thực sự trở thànhhạt nhân của xã hội mà đây còn là yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và pháttriển đất nước

Bên cạnh giáo dục gia đình, giáo dục lịch sử trong nhà trường không

chỉ là sự tiếp tục của giáo dục gia đình mà còn là môi trường đào tạo chocon người có trình độ năng lực, có phẩm chất , có bản lĩnh chính trị vữngvàng, nhằm phát triển toàn diện con người Giáo dục nhà trường là giáodục có bài bản, có hệ thống và kết hợp với nhiều loại hình giáo dục khác

Cho nên, giáo dục nhà trường có một ý nghĩa độc đáo và quan trọng trong việc hình thành ý thức và nhân cách lịch sử Đáng tiếc là ở nước ta, cả

một thời gian khá dài, nhà trường hoặc bỏ quên hoặc quá xem nhẹ mônhọc lịch sử Gần đây, tình trạng này đã có những bước cải thiện đáng kể.Tuy nhiên, giáo dục lịch sử còn mang tính hình thức, thậm chí sơ sài, lý

thuyết suông nên chưa mang lại hiệu quả Thực tế đó đã có ảnh hưởngkhông nhỏ, nếu không nói là ảnh hưởng xấu, đến việc giáo dục lịch

sử trong nhà trường Những yếu kém này, xét từ góc độ lịch sử cũng lànhân tố liên quan đến sự suy thoái, sự xuống cấp về nhân cách của conngười và xã hội

Nhìn một cách khái quát thì giáo dục lịch sử chưa tương xứng vớiyêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội Để đảm bảo hiệu quả cho côngtác giáo dục lịch sử trong nhà trường, đòi hỏi cần phải đẩy mạnh giáo dụcđạo đức, lối sống, những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nâng cao ý thứctrách nhiệm của học sinh, sinh viên với bản thân, gia đình, trách nhiệm củatuổi trẻ đối với quê hương, đất nước Phải coi lịch sử học là một ngành khoahọc thực sự và không thể thiếu trong chương trình giáo dục và đào tạo.Trước đây, lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng mong muốn: “dân

ta phải biết sử ta,cho tường gốc tích nước nhà việt nam”(3)

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi việc học không chỉ là để tu dưỡng đạođức cách mạng mà còn học để hành Cho nên, giáo dục lịch sử không chỉ

là học lịch sử trong nhà trường mà phải gắn học với hành, gắn lý luận vớithực tiễn Thực tiễn bao giờ cũng là môi trường rèn luyện, thể hiện và thửthách những phẩm chất của con người Để đảm bảo có hiệu quả cao, giáodục lịch sử không chỉ là làm cho mọi người học thuộc lòng mà phải làmcho người học nhận thức sâu sắc nội dung, ý nghĩa của nó và lấy đó làm

cơ sở định hướng cho hành vi của mình Bởi vì, nếu học nhiều và đọcnhiều nhưng không có khả năng kết hợp những kiến thức đã học vào hoạtđộng và những hành động của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấnmạnh, “học phải đi đôi với hành”, “lý luận đi đôi với thực tiễn”, lời nóiphải đi đôi với việc làm; lý luận không có thực tiễn là lý luận suông, thựctiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng Chính bản thân Người làbằng chứng sinh động và đầy thuyết phục của sự kết hợp tuyệt vời đó Cùng với giáo dục gia đình và giáo dục nhà trường, giáo dục xãhội là sự tiếp tục quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện ý thức lịch

sử và năng lực thực hiện hành vi cho con người Giáo dục xã hội là môitrường góp phần làm phong phú thêm cho những điều con người học

được trong gia đình và trong nhà trường Có thể nói rằng, cả ba môi

trường này là sự kết hợp liên tục, kế tiếp nhau của quá trình giáo dục lịch

sử Bởi vì, “không phải chỉ ở tại nhà trường, có lên lớp, mới học tập tudưỡng, rèn luyện và tự cải tạo được Môi trường xã hội là nơi diễn ra mọihoạt động đa dạng của con người, đồng thời cũng là nơi thử thách ý chí,bản lĩnh và năng lực thực hành lịch sử của từng cá nhân Cho nên, trong

sự nghiệp giáo dục lịch sử, nếu lơ là hay buông lỏng một môi trường nàothì chắc chắn sẽ dẫn đến sự thiếu hụt những giá trị nhân văn, sự trốngrỗng, thậm chí xuống cấp về đời sống của xã hội Vì vậy, Sự xem nhẹgiáo dục lịch sử, việc xã hội xem nhẹ vấn đề đời sống gia đình, tình trạngsuy thoái của nền giáo dục học đường cũng như xu hướng thương mạihóa các hoạt động văn hóa - xã hội bao gồm cả giáo dục y tế… dẫn tới sựthiếu hụt chất lượng nhân văn… phải được coi là những dấu hiệu nguyhiểm đe doạ sự phát triển bền vững của xã hội

Ai cũng biết thế hệ trẻ chuẩn bị hành trang vào đời cần phải tích luỹcác kiến thức khoa học, công nghệ, ngoại ngữ, tin học… nhưng nếu chỉchừng đó thôi mà không lưu tâm hoặc bỏ qua việc trau dồi phẩm chấtchính trị, đạo đức, lối sống, lịch sử, văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp, ýthức pháp luật thì rất dễ dẫn đến sự phát triển lệch lạc, phiến diện Đó làcon đường dẫn tới sự thiếu hụt những giá trị nhân văn trong quá trìnhhình thành và phát triển nhân cách của con người Sự thiếu hụt đó là nguy

cơ làm suy thoái, thậm chí biến dạng quá trình phát triển của cá nhân vàcộng đồng Đã đến lúc chúng ta cần phải ý thức được rằng, giáo dụclịch

sử, thực chất là giáo dục nhân cách, hình thành và phát triển hài hòa, toàndiện nhân cách của con người nhằm đáp ứng cho yêu cầu của sự nghiệpđổi mới Giáo dục lịch sử là quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện

ý thức lịch sử cũng như năng lực thực hiện hành vi của mỗi cá nhân Đâycũng là quá trình giúp cho cá nhân không chỉ hình thành mà còn góp phầncủng cố những nhu cầu lịch sử, đặc biệt là hình thành và nuôi dưỡngnhững tình cảm, niềm tin và lý tưởng Trên cơ sở đó, giúp cho mỗi cánhân có thể nhận diện được các mặt tích cực và tiêu cực trong hoạt độngcủa con người và xã hội Từ đó con người sẽ có ý thức trách nhiệm hơn,

dám vì mình, vì mọi người và vì những giá trị đạo đức đích thực Tất cả

sẽ tạo thành động lực thúc đẩy cá nhân thực hiện hành viđạo đức, đồng thời sáng tạo ra những giá trị lịch sử mới,phù hợp với giai đoạn lịch sử mới

I.Sơ Lược Về Chủ Tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ngày 19/5/1890 trong một gia đình trí

thức yêu nước, nguồn gốc nông dân ở làng Kim Liên, huyện Nam Đàn,tỉnh Nghệ An, nơi có truyền thống đấu tranh kiên cường chống ách thốngtrị nặng nề của thực dân phong kiến Hoàn cảnh xã hội và giáo dục giađình đã ảnh hưởng sâu sắc đến Hồ Chủ Tịch ngay từ thời niên thiếu.Với tinh thần yêu nước nồng nàn, với sự sáng suốt về chính trị,Người đã bắt đầu suy nghĩ về những nguyên nhân thành bại của cácphong trào yêu nước hồi bấy giờ và quyết tâm đi tìm con đường đúng đắn

để cứu dân, cứu nước

Tháng 6/1911, Người ra nước ngoài, đi đến nước Pháp và nhiềunước châu Âu, châu Á, châu Phi, châu Mỹ Người hòa mình với nhữngcông nhân và những người dân thuộc địa, vừa lao động để sống, vừa họctập, nghiên cứu các học thuyết cách mạng Năm 1917, thắng lợi vang dộicủa cách mạng tháng Mười Nga đã đưa Hồ Chủ tịch đến với chủ nghĩaMác - Lênin Ra sức nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin, Người đã nhận rõđường lối duy nhất đúng đắn để giải phóng dân tộc và giải phóng xã hội.Cùng năm ấy, Người thành lập Hội những người Việt Nam yêu nước

để tập hợp Việt Kiều ở Pháp Năm 1919, Người gia nhập Đảng Xã hộipháp và hoạt động trong phong trào công nhân Pháp Đầu năm đó, Ngườigửi đến Hội nghị Véc-xây (Pháp) "Bản yêu sách của nhân dân ViệtNam", đòi Chính phủ Pháp phải thừa nhận các quyền tự do và bình đẳngcủa dân tộc Việt Nam

Tháng 12/1920, trong Đại hội lần thứ 18 của Đảng Xã hội Pháp,Người bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế cộng sản và tham gia thànhlập Đảng Cộng sản Pháp Sự kiện trên đây đánh dấu bước ngoặt trong đờihoạt động cách mạng của Người, bước ngoặt chủ nghĩa yêu nước đến chủnghĩa cộng sản

Năm 1921, Người tham gia thành lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộcđịa và năm 1922 xuất bản báo "Người cùng khổ" ở Pháp Năm 1924,người dự Đại hội lần thứ 5 của Quốc tế cộng sản và được cử làm Ủy viên

Bộ phương Đông, phụ trách Cục phương Nam,hướng dẫn và xây dựngphong trào cách mạng và phong trào Cộng sản ở các nước Đông-Namchâu Á Năm 1925,Người thành lập Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở

Á Đông

Tháng 6/1925,Người tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồngchí Hội, mà hạt nhân là Cộng sản Đoàn, đồng thời ra báo Thanh niên và mởlớp huấn luyện đào tạo hàng trăm cán bộ đưa về nước hoạt động

Ngày 3/2/1930, Người triệu tập hội nghị hợp nhất tại Cửu Long(Hương Cảng) để thống nhất các nhóm cộng sản trong nước thành ĐảngCộng sản Việt Nam

Trong thời gian từ 1930 đến 1940, Người ở nước ngoài tham giacông tác của Quốc tế Cộng sản, đồng thời theo dõi sát phong trào cáchmạng trong nước và có những chị thị quý báu cho Ban chấp hành Trungương Đảng ta

Năm 1941, sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài Người về nước triệutâp hội nghị thứ tám của Ban chấp hành Trung ương Đảng, quyết địnhđường lối đánh Pháp, đuổi Nhật, thành lập Mặt trận dân tộc thống nhấtlấy tên là Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh), gấp rút xây dựng lựclượng, đẩy mạnh phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng, chuẩn

bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước

Tháng 8/1945, trong không khí sôi sục cách mạng của thời kỳ tiềnkhởi nghĩa, Người cùng Trung ương triệu tập đại hội quốc dân ở ViệtNam dân chủ Cộng hòa Người đã phát lệnh tổng khởi nghĩa giành chínhquyền trong cả nước Ngày 2/9/1945, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lậptrước nhân dân cả nước và nhân dân toàn thế giới thành lập nước Việt Namdân chủ cộng hòa, Nhà nước Công nông đầu tiên ở Đông Nam châu Á.Trong những ngày đầu cách mạng, nước ta có nhiều khó khăn chồngchất và bị bao vây bốn phía Nạn đói do phát xít Nhật - Pháp gây ra đãgiết hại hơn hai triệu người Việt Nam Tháng 9/1945 câu kết với các đế

quốc Mỹ, Anh và bọn phản động Quốc dân Đảng Trung Quốc, thực dânPháp trở lại xâm lược nước ta một lần nữa, âm mưu xóa bỏ mọi thành quảcủa Cách mạng tháng Tám.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Ban chấp hành Trung ương Đảng lãnhđạo toàn dân ra vừa đánh trả bọn thực dân Pháp xâm lược ở miền Nam,vừa đối phó với bọn phản động Tưởng Giới Thạch ở miền Bắc

Hiệp định sơ bộ ngày 6/3/1946 được ký kết giữa Việt Nam Dân chủCộng hòa và Pháp Quân Tưởng Giới Thạch rút khỏi miền Bắc Việt Nam.Quân đội Pháp mở rộng đánh chiếm miền Nam, kéo ra miền Bắc và lấndần từng bước ở miền Bắc, âm mưu tiến tới xóa bỏ Nhà nước Việt NamDân chủ Cộng hòa Trước tình hình ấy, tháng 12/1946, Chủ tịch Hồ ChíMinh kêu gọi toàn quốc kháng chiến và cùng Ban chấp hành Trung ươngĐảng lãnh đạo cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện và lâu dài chốngthực dân Pháp đến thắng lợi lịch sử Điện Biên Phủ (1954)

Tháng 7/1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết Miền Bắc ViệtNam được giải phóng Nhưng một nửa nước ở miền Nam bị đế quốc Mỹbiến thành thuộc địa kiểu mới của chúng Người cùng với Trung ươngĐảng lãnh đạo nhân dân cả nước đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ chiếnlược: cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân ở miền Nam

Tháng 9/1960, đại hội lần thứ ba của Đảng đã họp, thông qua nghịquyết về hai nhiệm vụ chiến lược và bầu đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủtịch Ban chấp hành Trung ương Đảng Dưới sự lãnh đạo của Người vàcủa Ban chấp hành Trung ương đảng, nhân dân ta vừa đẩy mạnh sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiến hành cuộc khángchiếng chống Mỹ, cứu nước để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam,thống nhất nước nhà và đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội

Ngày 2/9/1969, Người từ trần, hưởng thọ 79 tuổi

Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng caođẹp của mộtngười cộng sản vĩ đại, một anh hùng dân tộc kiệt xuất, mộtchiến sĩ quốc tế lỗi lạc, đã đấu tranh không mệt mỏi và hiến dâng cả đờimình vì Tổ quốc, vì nhân dân, vì lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vì độc lập,

tự do của các dân tộc, vì hòa bình và công lý trên thế giới

Cuộc họp lần thứ 24, năm 1987 tổ chức giáo dục, khoa học và vănhóa của liên hợp quốc UNESCO ra nghị quyết về kỷ niệm 100 năm ngàysinh Chủ tịch Hồ Chí Minh "Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam và làmột nhà văn hóa lớn" (HỒ CHÍ MINH VIETNAMESE HERO OF NATIONALLIBERATION AND GREAT MAN OF CULTURE) vào năm 1990.

II Phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

- Tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta và tinh hoa văn hóa nhân loại, là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và nhân dân ta; là tấm gương sáng để mọi người dân noi theo

- Ngày 27-3-2003, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa IX đã ban hành Chỉ thị số 23-CT/TW về việc toàn Đảng, toàn dân tổ chức đợt học tập tư tưởng Hồ Chí Minh để quán triệt, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đợt học tập đã thu được nhiều kết quả tốt

Trên cơ sở những kinh nghiệm thu được qua đợt làm điểm ở một số cơ quan Trung ương và địa phưng, cùng với việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại Hội X của Đảng, Bộ Chính trị quyết định tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn Đảng, toàn dân từ ngày kỷ niệm 77 năm ngày thành lập Đảng (03-02-2007) tới hết nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sựvận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac - Lênin vào điều kiện cụ thểcủa Việt Nam, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dântộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dântộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; vềsức mạnh của nhân dân, của khối đoàn kết toàn dân tộc; về quyền làm chủcủa nhân dân, xây dựng Nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân; vềquốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triểnkinh tế và văn hoá, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần

của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư;

về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảngtrong sạch, vững mạnh, cán bộ đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa làngười đầy tớ trung thành của nhân dân

Sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với các thời

kì hoạt động của Người trong phong trào cách mạng Việt Nam và quốc tế

Đó là thời kì hình thành tư tưởng yêu nước; thời kì đi tìm con đường cứunước (1911 - 1920); thời kì hình thành về cơ bản con đường cách mạngViệt Nam (1921 - 1930); thời kì kiểm nghiệm, khẳng định và phát triển(1930 - 1945); thời kì phát triển và thắng lợi (1945 - 1969) Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ VII (6.1991) của Đảng chính thức ghi vào Cươnglĩnh và Điều lệ Đảng: "Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng HồChí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động "

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh giành thắnglợi có ý nghĩa lịch sử vĩ đại và tính thời đại sâu sắc, là tài sản tinh thần tolớn của Đảng và dân tộc ta Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng vànhân dân Việt Nam

III Hồ Chí Minh: cách nhìn của người với lịch sử và sự vận dụng sáng tạo của Người vào công cuộc cách mạng Việt Nam.

Người luôn luôn đáng giá đúng về lịch sử Người luôn tìm ra chomình cách vận dụng lịch sử Qua cách nhìn của, Người những giá trị lịch

sử trở lên sống động và từ đó Người đã vận dụng sáng tạo vào trong cuộccách mạng giành độc lập dân tộc

Trong bài học ngày xưa thì bài học lớn để dạy người là học sử.CụNguyễn Sinh Sắc dạy Nguyễn Tất Thành nhiều nhất vẫn là chuyện lịch

sử Anh thanh niên Nguyễn Tất Thành có được lòng yêu nước, chí lớnđược hun đúc chủ yếu thông qua những trang sử nước nhà Nên chúng takhông lạ gì khi Bác sáng tác bài thơ về lịch sử nước ta bằng lục bát là vì Báchiểu rất kỹ và sâu về các nhân vật lịch sử Điều này quán triệt trong toàn bộcuộc đời của Bác, khi làm người lãnh đạo cách mạng Bác xem sử học là vũkhí hết sức sắc bén để tuyên truyền cách mạng, giáo dục nhân dân.”

Người có bài thơ nổi tiếng: “Việt Nam quốc sử diễn ca” Lịch sửViệt Nam đã được Người đua vào thơ ca.viết lên những trang sử hàohùng khơi dậy niềm tự hào tự tôn dân tộc.

1.Sự vận dụng sáng tạo tính lịch sử của Hồ Chí Minh trong hai bản Hiến pháp Mỹ và Pháp

Một ví dụ khác về sự vận dụng sáng tạo lịch sử của người:qua bản tuyênngôn độc lập của nước Mĩ và bản tuyên ngôn nhân quyền của nước Pháp :Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, trước toàn thể quốc dânđồng bào, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nướcViệt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước Dân chủ nhân dân đầu tiên ởĐông Nam Á Bản Tuyên ngôn mở đầu bằng câu trích trong bản Tuyênngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ, rằng: “Tất cả mọi người đều sinh

ra có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâmphạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do vàquyền mưu cầu hạnh phúc” Tiếp sau, là một câu dẫn luận trích từ bảnTuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1789 của nước Pháp: “Người

ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do

và bình đẳng về quyền lợi”

Vì sao Người lại trích dẫn hai câu này và coi đó như lời mở cho mộtvăn kiện có tầm quan trọng đặc biệt-bản Tuyên ngôn Độc lập của dân tộcmình? Sử dụng hai câu trích từ những bản Tuyên ngôn nổi tiếng của nước

Mỹ và nước Pháp, phải chăng là một thâm ý sâu xa về chính trị, ngoạigiao của Hồ Chí Minh, nhằm quảng bá hình ảnh của một nước Việt Nammới vừa giành được độc lập, tự do sau gần 100 năm chịu cảnh nô lệ, đồngthời khẳng định quyền độc lập, tự do, bất khả xâm phạm của dân tộctrước toàn thế giới?

Thực tế cho thấy, ở vào thời điểm lịch sử lúc bấy giờ, thực dân Pháp

đã và đang là kẻ thù chính, là mối đe dọa trực tiếp nền độc lập, chủ quyềncủa dân tộc Việt Nam, còn đế quốc Mỹ, chỉ hơn 10 năm sau đã thay chânthực dân Pháp, âm mưu biến nước ta thành thuộc địa kiểu mới của chúng.Với tầm nhìn xa trông rộng, sự tiên đoán dự báo khoa học, sự nhạy cảm

về chính trị và thông hiểu tình hình thế giới, Hồ Chí Minh hiểu một điều

hiển nhiên rằng, giành được nền độc lập cho dân tộc đã khó, nhưng đểnền độc lập đó được tất cả các nước (kể cả những nước cố tình khôngmuốn) thừa nhận và

Có lẽ vì vậy, ngay từ khi khởi thảo bản Tuyên ngôn, Người muốnbản Tuyên ngôn như một vũ khí pháp lý-ngoại giao đặc biệt sắc bénchống lại kẻ thù, đồng thời đó cũng là bước đi đầu tiên của Nhà nướcViệt Nam Dân chủ cộng hòa trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập dântộc ở thời khắc vô cùng khó khăn của lịch sử Nhìn nhận rất rõ chântướng của kẻ thù đối với cách mạng dân tộc, lấy hai câu vẫn được coi làbất hủ,khuôn thước của người Pháp, người Mỹ làm hai câu dẫn luận, làthâm ý sâu xa của Hồ Chí Minh Người muốn sử dụng ngay cái chân lýcao cả mà nhân dân Pháp và nhân dân Mỹ phải đổ bao xương máu vànước mắt viết nên, làm vũ khí sắc bén để chống lại chính kẻ thù của dântộc Việt Nam Người đã dùng chính lịch sử đấu tranh giành quyền tự chủ

và quyền con người của nhân dân chuộng hòa bình hai nước Mĩ,Pháp,nóicho họ biết rằng lịch sử đó mà họ tạo ra nhân dân Việt Nam chắc chắncũng tạo ra được Có thể nói độc lập, chủ quyền, tự do, dân chủ là ýtưởng chủ đạo của bản Tuyên ngôn Độc lập Đó cũng là mục đích lớnnhất trong sự nghiệp làm cách mạng của Hồ Chí Minh Trước, sau HồChí Minh cũng thấu hiểu một điều, trong bối cảnh lúc bấy giờ, các thế lựcthực dân, đế quốc không dễ gì chấp nhận một nước Việt Nam độc lập Họmuốn tiêu diệt chính quyền cách mạng non trẻ của người Việt Nam Vìthế, không những trong Tuyên ngôn, mà ngay cả trong nhiều bài viết, bàinói chuyện sau này, Người luôn muốn dùng chính cái câu khẩu hiệu: “Tự

do - Bình đẳng - Bác ái” mà kẻ thù đang lợi dụng cho công cuộc được gọi

là “khai hóa văn minh” ở Việt Nam, cũng như ở các nước thuộc địa, đểkhẳng định cái quyền thiêng liêng đó của một dân tộc

Trong bài nói chuyện, buổi đón tiếp của Ủy ban Trung ương HộiPháp - Việt ngày 11-7-1946, Hồ Chí Minh nêu rõ: “Nước Pháp của cuộcĐại cách mạng 1789, nước Pháp của cuộc kháng Đức, của cuộc giảiphóng, đã tượng trưng hơn bao giờ hết lý tưởng tự do, dân chủ Và nướcViệt Nam chiến đấu giành độc lập chỉ là theo những lý tưởng dân chủ mà

dân tộc Pháp là người tiên phong” Hay như, trong Thư gửi những ngườiPháp ở Đông Dương, Người viết: “Các bạn yêu nước Pháp của các bạn vàmuốn nó độc lập Các bạn yêu đồng bào của các bạn và muốn họ được tự

do Lòng yêu nước thương nòi này làm vẻ vang các bạn vì nó là lý tưởngcao quý nhất của loài người Nhưng chúng tôi cũng phải được phép yêunước của chúng tôi và muốn nó độc lập chứ! Chúng tôi cũng phải đượcphép yêu đồng bào của chúng tôi và muốn họ được tự do chứ! Cái mà cácbạn coi là lý tưởng cũng phải là lý tưởngcủachúngtôi”(4)

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, hầu như người ta vẫn chưa biếtnhiều về một nước Việt Nam độc lập thực sự Thắng lợi của Cách mạngTháng Tám với sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòahình như đang bị bão hòa, bị phủ lấp trong chiến thắng vang dội mà quânđội các nước Đồng minh đã giành được trước phe phát xít; đối với nhândân thế giới, lúc này Việt Nam đã từ lâu không có tên trên bản đồ thếgiới, thực tế chỉ được biết đến với danh nghĩa là :An Nam thuộc Pháp màthôi Uy tín và ảnh hưởng của dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế hầunhư chưa được khẳng định Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụngoại giao cần kíp lúc bấy giờ là phải làm sao làm cho thế giới biết đếnnhiều hơn nữa về nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới ra đời; dântộc Việt Nam đã có nền độc lập - một nền độc lập thực sự mà người ViệtNam phải đổ bao xương máu mới có thể giành được từ tay thực dân, phátxít, kẻ thù chung của đồng minh và của lực lượng yêu chuộng hòa bìnhtrên toàn thế giới Đây chính là một điều kiện tiên quyết tạo hậu thuẫnthuận lợi, sự ủng hộ và cơ sở pháp lý vững chắc để chính quyền nhà nướcnon trẻ của người Việt Nam tồn tại, phát triển trong tình thế vô cùng khókhăn, phức tạp lúc bấy giờ

Trích hai câu trong các bản Tuyên ngôn của nước Pháp và nước

Mỹ, mà cả nhân loại đã tôn vinh và dùng hai câu đó như lời tựa để mởđầu công bố nền độc lập cho dân tộc Việt Nam, là việc làm hết sức sángsuốt, khôn khéo, mẫn cảm về chính trị và rất nhạy bén, thâm thúy trongnghệ thuật ngoại giao của Hồ Chí Minh, nhằm tạo ra một “hành langngoại giao-pháp lý” trong dư luận quốc tế, bảo đảm những điều kiện cần