Thẩm định khái cạnh tài chính dự án đầu tư

Nền kinh tế là tổng hợp mọi hoạt động của những người làm kinh tế

Lời nói đầu

Đầu t là động lực phát triển nói chung và là phát triển kinh tế nói riêng

đối với mọi quốc gia trên thế giới Từ mục tiêu rút ngắn khoảng cách, đuổi kịp các nớc trong đang chạy đua phát triển kinh tế từ xuất phát điểm thấp, nhu cầu

đầu t ở Việt Nam ngày càn tăng Vấn đề đặt ra là phải đầu t nh thế nào có hiệu quả để sử dụng hợp lý nguồn vốn đầu t còn hạn hẹp Vì vậy, đổi mới là thực hiện nghiêm túc lĩnh vực quản lý hoạt động đầu t vừa là yêu cầu thực tế vừa mang tính cấp bách đối với Việt Nam

Thẩm định dự án đầu t là một trong những công cụ hỗ trợ có hiệu lực cho công tác quản lý hoạt động đầu t Trong đó thẩm định khía cạnh tài chính

là một mặt cần coi trọng Khi dự án không về mặt tài chính sẽ không thu hồi hay khó thu hồi đợc nguồn vốn đã bỏ ra dẫn đến suy giảm nguồn tài chính tiếp theo gây hiệu quả nghiêm trọng

Nh vậy công tác thẩm định hay thẩm định tài chính nói riêng đóng một vai trò quan trọng đối với hoạt động đầu t Nhận thức đợc điều này em chọn đề tài "Thẩm định khía cạnh tài chính dự án đầu t"

Nội dung bài viết gồm 3 phần

Phần I: lý luận chung về đầu t, dự án đầu t là thẩm định chuẩn đầu t Phần II: Nội dung thẩm định khía cạnh tài chính dự án đầu t

Phần III: Thực trạng thẩm định tài chính dự án đầu t và một vài ý kiến

đóng góp nhằm hoàn thiện thẩm định khía cạnh tài chính dự án đầu t

Đây là vấn đề trình bày có phạm vi rộng mà tầm hiểu biết cũng nh thời gian hạn chế nên khó tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy rất mong đợc sự góp

ý của cô giáo để em có thể hoàn thiện thâm và nâng cao trình độ hiểu biết về công tác thẩm định khía cạnh tài chính dự án đầu t

Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn cô giáo Phạm Thị Thê đã hớng dẫn em hoàn thành bài viết này

Nội dung PHần i: lý luận chung về đầu t, dự án đầu t và

2 Sự cần thiết phải đầu t theo dự án và lập dự án đầu t

Hoạt động đầu t là việc sử dụng tiền vào mục đích sinh lãi nếu xét trên giá trị ///////// cá nhân hoặc đơn vị đó đã bỏ tiền ra Trên góc độ nền kinh tế

đầu t là sự hy sinh giá trị hiện tại gắn với việc tạo ra tài sản mới cho nền kinh

tế Trong hoạt động đầu t có những đặc điểm đặc thù sau đây

Thời gian kể từ khi bắt đầu tiến hành một công cuộc đầu t cho đến khi các thành quả của công cuộc đầu t đó phát huy tác dụng đem lại hiệu quả kinh

tế xã hội phải kéo dài trong nhiều năm Điều này dẫn đến các dự tính (vốn đầu

t, nhân lực ) chịu một xác xuất biến đổi nhất định do định h… ớng của yếu tố

ổn định về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và tài chính Chính điều này là…một nội dung quan trọng để đầu t theo dự án và phải kịp dự án đầu t cũng nh phải phân tích, đánh giá của quá trình thẩm định

Về tiền, vật t , lao động cần thiết cho một công cuộc đầu t thờng khá lớn//////// đồng thời phải đầu t theo dự án và lập dự án đầu t để có thể phân bổ

đợc vốn một cách hợp lý, có đợc giải pháp tốt cho quản lý lao động, vật t

Thời gian vận hành các kết quả đầu t kéo dài nhiều khi vĩnh viễn, do vậy chúng ta phải lập dự án đầu t để có thể ứng phó đợc linh hoạt dịch với những thay đổi của thị trờng, môi trờng kinh doanh cũng nh kế hoạch trả nợ sự hợp lý.

Đa số công trình đầu t đợc bán ra ở ////// định do vậy chịu ảnh hởng nhiều của điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội các vùng, khu vực đó Do vậy phair

đầu t theo dự án để có thể khai thác lợi thế so sánh của từng vùng, ngành và bố trí sản xuất phù hợp (tài nguyên, nguyên liệu, giao thông)

-Do thời gian đầu t và vận hành kéo dài vốn đầu t lớn nên hoạt động

đầu t phát triển có mức độ rủi ro cao do vậy đòi hỏi chúng ta phải lập dự án

đầu t để có thể xác định đợc các nhân tố rủi ro, loại bỏ hoặc hạn chế rủi ro

Tóm lại từ những khía cạnh của phân tích ở trên đòi hỏi trong quá trình

đầu t chúng ta phải đầu t theo dự án và lập dự án đầu t

ii dự án đầu t

Dự án đầu t có thể xem xét trên các góc độ

-Xét về mặt hình thức: Dự án đầu t là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch để

đạt đợc kết quả và thực hiện đợc các mục tiêu nhất định trong tơng lai

-Xét trên giá để kế hoạch hoá: Dự án đầu t là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một khu vực đầu t làm tiền đề cho việc ra quyết định đầu t

và trả nợ

-Xét trên góc độ pháp lý : Dự án đầu t là một công cụ để sử dụng vốn, vật t , lao động nhằm tạo ra các kết quả kinh tế tài chính trong một thời gian dài

-Theo nghị định 52CP ngày 8 tháng 7 năm 1999 dự án đầu t là một tập hợp những đề xuất có liên quan đếm việc bỏ vốn Để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt đợc sự bình thờng về số lợng, duy trì, cải tiến, nâng cao chất lợng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định (chỉ bao gồm hoạt động đầu t trực tiếp).

Tóm lại: Dự án đầu t là một tập hợp kinh tế đặc thù nhằm đạt tới các mục tiêu mong muốn bằng phơng pháp và phơng tiện cụ thể trong một khoảng thời gian xác định Nó bao gồm có mục tiêu của dự án, các kết quả dự án, các hoạt động của dự án cũng nh các nguồn lực của dự án

2 Dự án đầu t một cơ sở chính để thẩm định dự án đầu t

Từ khái niệm và sử dụng của dự án đầu t ở trên ta có thể thấy dự án đầu

t có những vai trò sau đây

-Đối với chủ đầu t : Thì dự án đầu t là cơ sở để xin phép đợc đầu t hoặc

đợc ghi vào kế hoạch đầu t) và xin giấy phép hoạt động, xin phép nhập khẩu vật t, máy móc thiết bị, xin giá nhập các khâu vật t, máy móc kêu gọi hoặc phát phát hành cổ phiếu, trái phiếu

-Đối với nhà nớc và các định thể tx thì dự án đầu t là cơ sở để thẩm định

và ra quyết định đầu t, quyết định tài trợ cho dự án

Các định chế tài chính hay các Ngân hàng chỉ cho vay đổi với các dự án

có tính khả thi, có lợi nhuận nh… vậy các Ngân hàng sẽ yêu cầu chủ đầu t nộp cho Ngân hàng hay định chế tài chính dự án đầu t cùng những hồ sơ cần thiết, Ngân hàng hay định chế tx sẽ tiến hành tổng hợp và thẩm định dự án để đa ra những kết luận về tính khả thi của dự án

Nh vậy dự án đầu t là một cơ sở chính để cho các cơ quan chức năng thẩm định

3 Quá trình hình thành và thực hiện một dự án đầu t

Quá trình hình thành và thực hiện một dự án đầu t phải trả qua các bớc công việc các giai đoạn hình thành và thực hiệnda1 đầu t và vận hành 3 giai

đoạn Chuẩn bị đầu t thực hiện đầu t, thực hiện đầu t và vận hành các kết quả

đầu t đợc khái quát trong bảng sau đây

Chuẩn bị đầu t Thực hiện đầu t Vận hành các kết quả

đầu t Nghiên

án sơ

bộ

Đánh giá và quyết

định tốt dự

án

Đàm phán

ký các hợp

đồng

Thiết

kế và lập dự toán thi công xây lắp công trình

Vật t xây lắp công trình

áp dụng c

Trong ba giai đoạn trên giai đoạn chuẩn bị đầu t có một vai trò quan trọng nó tạo điều kiện để cho sự thành công hay thất bại của dự án

Thật vậ, chẳng hạn đầu t dự án ô nhiễm môi trờng (sản xuất hoá chất, phân bón ) kho chọn địa điểm đặt ở nơi dân x… đông đúc khi đi vào hoạt động mới phát hiện và phải xử lý ô nhiễm môi trờng quá tốn kém sẽ làm thiệt hại

đến hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp thậm chí phải ngừng hoạt động

Hay ví dụ khi nghiên cứu thị trờng dự đoán không sát tình hình của thị trờng trong tơng lai đối với sản phẩm sẽ gây thiệt hại cho doanh nghiệp về sau này nh thực tế ở Việt Nam ngành mía đờng, xi măng những năm gần đây đang gặp phải

Nh vậy, đối với giai đoạn chuẩn bị đầu t yếu tố chât lợng và chính xác của kết quả nghiên cứu, tính toán là rất quan trọng để dự án đi vào hoạt động

có hiệu quả Trong giai đoạn chuẩn bị đầu t thì công tác thẩm định dự án là một khâu quan trọng xem xét lại toàn bộ khấu chuẩn bị đánh giá, phân tích, so sánh các dự án để đa ra dự án tối u

Vậy thẩm định dự án là một khâu quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của dự án

-Thẩm định là việc tổ chức thẩm tra, so sánh đánh gía một cách khách quan, khoa học và toàn diện các sử dụng của dự án hoặc so sánh đánh giá các phơng án của một dự án, hay nhiều dự án để quyết định đầu t , quy định về

đầu t và cho phép đầu t

2 Sự cần thiết khách quan phải thẩm định dự án đầu t

-Để đảm bảo tính khách quan dự án đầu t đợc lập dựa trên ý chủ quan của ngời lập dự án khi thẩm định dự án sẽ giúp cho chúng ta xem xét không lệ thuộc vào ý muốn chủ quan của ngời lập dự án hay việc xem xét dự án có tính khác quan hơn

-Ngời thẩm định đứng trên gốc độ rộng hơn khi lập dự án đầu t chủ đầu

t thờng đứng trên lợi ích của chủ đầu t mà ít xem xét từ yếu tố lợi ích của xã

hội, của cộng đồng do vậy quá trình thẩm định dự án đầu t sẽ giúp cho chúng

ta có một cái nhìn rộng hơn về dự án đầu t sẽ giúp cho chúng ta có một cái nhìn rộng hơn về dự án đầu t doanh nghiệp, nền kinh tế môi trờng

-Phát hiện sửa chữa những khuyết điểm : khi soạn thảo dự án đầu t có thể có những sai sót, các ý kiến có thể mâu thuẫn không logic, thậm chis có thể có những sai lầm, những sơ hở có thể xảy ra những tranh chấp giữa các đối tác tham gia đầu t Thẩm định dự án trên các mặt để có biện pháp sửa chữa những sai sót đó

-Xác định những cái lợi, cái hại của dự án trên mặt để có biện phát khai thác hoặc khống chế

-Xác định rõ t cách pháp nhân của các bên tham gia đầu t yêu cầu

3 Mục đích, ý nghĩa, của thẩm định dự án

dự án đầu t Một dự án muốn đợc đầu t đạt kết quả thì phải đảm bảo các yêuc cầu trên Tuy nhiên nó còn tuỳ thuộc vào chủ thể thẩm định dự án.

b ý nghĩa của thẩm định dự án

Chọn dự án đầu t có hiệu quả đem lại lợi ích cho các bên liên quan Trên quan điểm cách nhìn nhận riêng và lợi ích của bên liên quan sẽ có những cách tiếp cận thẩm định khác nhau, mục đích khác nhau và kết quả thẩm định

sẽ có ý nghĩa khác nhau đối với mỗi bên

Thẩm định dự án đầu t tiếp cận từ các phía khác nhau

-Đối với chủ đầu t thẩm định dự án giúp chọn đợc những dự án đầu t tốt nhất, có tính khả thi cao, phối hợp với điều kiện khả năng tài chính hiện có và quan trọng là đem lại lợi nhuận Đồng thời họ có thể hạn chế bớt rủi ro khi thực hiện dự án

-Đối với cơ quan quản lý nhà nớc việc thẩm định dự án sẽ giúp xem xétt tính cần thiết, phù hợp và sự đóng góp của dự án đầu t với chiến lợc, chơng trình, kế hoạch phát triển của quốc gia, ngành, địa phơng Từ đó xác định hiệu

quả sử dụng các nguồn lực của xã hội cho dự án đầu t, cần đối giữa chi phí và lợi ích dự án đầu t mang lại để cấp giấy phép đầu t, đồng thời có biện pháp hạn chế ngăn ngừa tác động xấu của dự án và hỗ trợ dự án trong quá trình thực hiện.

-Đối với các định chế tài chính, xem xét hiệu quả chung của dự án sẽ giúp cho ta quyết định và kế hoạch đầu t đúng đắn Là nhà tài trợ quan trọng

và chiếm phần chủ yếu trên các điểm các dự án, các tổ chức nông nghiệp có tầm quan trọng trớc tiên đến các dự án có nhu cầu thu hút và có khả năng tạo

ra lợi nhuận

4 Phơng pháp thẩm định

Thẩm định tài chính dự án cũng nh thẩm định dự án đầu t nói chung ờng đợc xem xét theo các phơng pháp khác nhau, nó đợc tiến hành theo một trình tự biện chứng từ tổng quát đến chi tiết, từ kết luận trớc làm tiền đề cho kết luận sau

th Thẩm định tổng quát, xem xét tổng quát các nội dung cần thẩm định của dự án qua đó xác định các vấn đề hợp lý hoặc cha hợp lý cần phải đi phân tích Thẩm định tổng quát cho phép hình dung khái quát dự án, hiểu rõ quy mô, tầm quan trọng của dự án nhng khó phát hiện đợc những sai sót cụ thể của

dự án

-Thẩm định cho tiết thờng đợc tiến hành sau thẩm định tổng quát , thẩm

định chi tiết tiến hành xem xét từng nội dung cụ thể của dự án của dự án khi

sử dụng thẩm định các điều kiện hợp pháp đến phân tích hiệu quả tài chính và kinh tế xã hội của dự án.Mỗi đầu t xem xét cần đa ra những ý kiến đánh giá

đồng ý hay cần sửa chữa thêm hoặc không thể chấp nhận đợc Tuy nhiên tuỳ từng đặc điểm cụ thể của dự án mà mức tập trung cho những nội dung cơ bản

có thể khác nhau Trong khi thẩm định chi tiết kết luận rút ra từ nội dung trớc

có thể là điều kiện để tiếp tục nghiên cứu Nếu một số nội dung cơ bản của dự

án bị bác bỏ thì có thể bác bỏ d án mà không cần đo vào thẩm định mục tiêu của dự án không hợp lý nội dung phân tích kỹ thuật, tài chính không khả thi thì dự án không thể thực hiện đợc

Trong quá trình thẩm định chi tiết ngời ta thờng sử dụng các phơng pháp sau đây

a Phơng pháp so sánh

Đây là phơng pháp phổ biến và đơn giản các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật chủ yếu của dự án đợc so sánh với các dự án đó đã và đang xây dựng hoặc hoạt động Các chỉ tiêu trên thờng đợc so sánh

-Tiêu chuẩn thiết kế xây dựng, tiêu chuẩn về cấp công trình do nhà nớc quy định hoặc điều kiện tài chính mà dự án có thể chấp nhận đợc

-Tiêu chuẩn về công nghệ, thiết bị trong quan hệ chiến lợc đầu t công nghệ quốc gia, quốc tế

-Các chỉ tiêu tổng hợp nh cơ cấu vốn đầu t, suất đầu t

-Các định mức về sản xuất, tiêu hao năng lợng, nhiên liệu, công nghiệp, tiền lơng, chi phí quản lý của ngành theo các định mức kinh tế kỹ thuật …chính thức hoặc các chỉ tiêu kế hoạch và thực tế

-Các chỉ tiêu về hiệu quả đầu t (ở mức trung bình và tiên tiến)

-Các lý lẽ về tài chính doanh nghiệp theo thông lệ phù hợp với các hớng dẫn, chỉ đạo của nhà nớc, các ngành đầu t doanh nghiệp cùng laọi

Trong khi sử dụng phơng pháp này cần đợc vận dụng phối hợp điều kiện

cụ thể của dự án là doanh nghiệp Cần hết sức tranh thủ ý kiến của các cơ quan chuyên môn, chuyên gia (kể cả các thông tin trái ngợc) và tránh khuynh hớng

so sánh cứng nhắc và máy móc

b Phơng pháp ts dự án dựa trên việc phân tích đầu t nhạy cảm của dự

án

Phơng pháp này dùng để kiểm tra tính vững chắc và hiệu quả tài chính của da11 Cơ sở của phơng pháp này là dự kiểm một số huống bất trắc có thể xảy ra trong tơng lai Đối với dự án (vợt định mức phí đầu t, chậm tiến độ thi công, giá chi phí đầu t tăng, sản lợng thấp ) sau khảo sát tác động của những …yếu tố đó đến hiệu quả đầu t và khả năng hoàn vốn của dự án đợc chọn từ 10%

đến 20% là nên chọn các yếu tố tiêu biểu dễ gây tác động sấu đến hiệu quả của dự án để xem xét Nếu dự án vẫn tỏ ra có hiệu quả kể cả trong trờng hợp

có điều kiện bất trắc phát sinh đồng thời thì đó là những dự án có độ an toàn cao Trong trờng hợp ngợc lại, cần xem xét lại khả năng phát sinh bất trắc để

đề xuất, kiến nghị các biện pháp hữu hiệu để khắc phục hoặc hạn chế và xem xét xác xuất xảy ra các yếu tố khả thi trên để ra quyết định

Phơng pháp này thờng đợc áp dụng đối với các đối với các dự án có hiệu quả cao hơn mức bình thờng nhng có thể thây đổi do khách quan

c Phơng pháp //////////

Nội chung của phơng pháp thẩm định này là xem xét và phân lợi các bản rủi ro khác nhau của suốt quá trình thực hiện dự án và xem xét các biện pháp hạn chế rủi ro của dự án, rủi ro thờng đợc phân loại nh sau:

I Giai đoạn thi công thực hiện dự án Biện pháp hạn chế rủi ro

1 Rủi ro chậm biến đợc thi công -Đầu t chọ thầu

-Bảo lãnh thực hiện hợp đồng

2 Rủi ro vợt tổng mức vốn đầu t -Hợp đồng một giá (giá cố định hoặc

các điều khoản về phát sinh)-Giá cả khối lợng phải đầu t cố định

23 Rủi ro về cung cấp kỳ thuộc -Hợp đồng đấu thầu trọn gói (kể cả

chuyển giao công nghệ sáng chế)-Bảo lãnh hợp đồng

4 Rủi ro vềtc (vốn thực hiện đầu t ) -Các cam kết bảo đảm nguồn vốn của

+Bên góp vốn+Bên cho vay vốn hay /// hoạt động vốn

5 Rủi ro bất khả kháng -Mua bảo hiểm đầu t

-Mua bảo hiểm xây dựng

II Giai đoạn khi dự án đi vào hoạt động

1 Rủi ro về cung cấp các yếu tố đầu vào -Hợp đồng cung cấp dài hạn với các

công ty cung ứng có uy tín-Các nguyên tắc thoả thuận về giá mua bán

2 Rủi ro về tiêu thụ sản phẩm -Hợp đồng bao tiêu dài hạn

-Các nguyên tắc thoả thuận về giá tiêu thụ

3 Rủi ro về tài chính (vốn kinh tế) -Có cam kết bảo đảm nguồn vốn tín

dụng-Mở L/c của các cơ quan cấp vốn

4 Rủi ro về quản lý điều hành -Đánh giá hàng ///// quản lý của doanh

nghiệp hiện tại

5 Rủi ro bất khả kháng -Mua /////

Mua kinh doanh

Hiện nay một số các bản rủi ro trên đã đợc quy định bắt buộc có biện

pháp xử lý nh đấu thầu, bảo hiểm xây dựng, bảo hành…

Ngoài ra thực tế biện pháp phân bản rủi ro đơn giản nhất là và quen

thuộc nhất là

-Bảo hành của Ngân hàng

-Bảo lãnh của doanh nghiệp có tiền lu trc tài chính và uy tín

-Thế chấp tài sản

Phơng pháp này thờng áp dụng cho các dự án rủi ro cần /////////

5 Nội dung thẩm định dự án đầu t nói chung

Thẩm định dự án đầu t nói chung không những xem xét tổng quát tất cả các mặt định tính và định lợng của dự án đầu t mà còn phân biệt đợc (đối với

dự án mở rộng hay đầu t từ chiều sâu) hoặc uy tín của nhà đầu t

* Các tác dụng thẩm định dự án đầu t nói chung đợc thể hiện qua sơ đồ sau

Tổ chức chính Tài Kinh

tế xã hội

Đánh giá