Công tác huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Á, chi nhỏnh Hai Bà Trung

ở Việt Nam theo Luật tổ chức tín dụng khoản 1 và khoản 7 Điều 20 đã xác định: “Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ NH với nội dung nhận tiền gửi v

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Báo cáo tốt nghiệp này, trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy cô giáo trong khoa Tài chính ngân hàng, trường Đại học Công nghiệp Việt – Hung, những người đã trang bị cho em hành trang kiến thức trên giảng đường cao đẳng và giúp em khi gặp khó khăn trong quá trình học tập

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô giáo Nguyễn Thu Dung, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và động viên em trong suốt thời

gian thực tập

Em xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo và cán bộ nhân viên Phòng giao dịch

116 Nguyễn An Ninh, NHTMCP Đông Nam Á Cảm ơn anh Trần Thành Nghìn, Giám đốc Phòng giao dịch và anh Đặng Trung Hiếu, chuyên viên quản lý quan hệ

khách hàng đã tạo mọi điều kiên thuận lợi để em hoàn thành tốt nội dung đề tài

Em xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài báo cáo tốt nghiệp của mình

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2012

Sinh viên Đào Hữu Minh

NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Hà Nội, ngày tháng năm 2012

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Hà Nội, ngày tháng năm 2012

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN

Hà Nội, ngày tháng năm 2012

LỜI MỞ ĐẦU

Bước sang những năm đầu của thể k? XXI, nền kinh tế Việt Nam có nhiều chuyển biến hướng tích cực, theo hướng CNH - HĐH nhằm đưa đất nước ta thành một đất nước công nghiệp vào năm 2020 Trong đó phát huy nội lực trong nước là chính Như vậy nền kinh tế đòi hỏi một lượng vốn rất lớn Bởi vốn yếu tố quan trọng góp phần vào thành quả chung trong việc xây dựng đất nước Ngân hàng là loại hình doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh chủ yếu trên lĩnh vực tiền tệ cho nên bắt buộc phải hoạt động có hiệu quả để đảm b?o mục tiêu an toàn hoạt động và để có thể đứng vững trong nền kinh tế thị trường

Ngân hàng thương mại coi trọng việc huy động vốn là một vấn đề bức thiết Trong khi đó huy động vốn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng cân đối vốn của các tổ chức tín dụng Nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp, hộ sản xuất tăng cao do tác động của các giải pháp kích thích kinh tế, kéo theo tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng mức cao Vậy để giải quyết nhu cầu vốn là đòi hỏi lớn đối với hệ thống ngân hàng

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác huy động vốn trong hoạt động của

NH Với những kiến thức đã học và qua thực tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần

Đông Nam Á, Phũng giao d?ch Nguy?n An Ninh, em xin chọn đề tài " Công tác huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Á, chi nhỏnh Hai

Bà Trung"

Đề tài gồm 3 chương:

Chương I: Những vấn đề cơ bản về công tác huy động vốn trong hoạt động

kinh doanh của ngân hàng thương mại.

Chương II: Thực trạng công tác huy động vốn của tại Ngân hàng Thương mại

cổ phần Đông Nam Á, chi nhỏnh Hai Bà Trung.

Chương III: Một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện và tăng cường huy

động vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Á, chi nhỏnh Hai Bà Trung.

Do thời gian nghiên cứu cũng như kiến thức thực tế không nhiều, bài chuyên

đề của em còn nhiều điểm chưa đề cập đến và còn có những thiếu sót nhất định Rất mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo cùng các bạn để khóa luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, cán bộ hướng dẫn khóa luận cùng toàn thể các anh, chị trong NHTMCP Đông Nam Á, Phòng giao dịch Nguyễn An Ninh đã tạo điều kiên giúp đỡ em trong thời gian thực tập và nghiên

cứu viết chuyên đề Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn cô giáo Nguyễn Thu Dung

đã có hướng dẫn giúp đỡ em viết chuyên đề này

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC

HUY ĐỘNG VỐN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Hoạt động kinh doanh của NHTM trong nền kinh tế thị trường1.1.1 Khái Niệm

Ngân hàng là một loại hình tổ chức quan trọng đối với nền kinh tế Các NH

có thể được định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò mà chúng thực hiện trong nền kinh tế

Cho hiện nay có rất nhiều khái niệm về ngân hàng thương mại

Mỹ: “NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài

chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính”.

Đạo luật NH của Pháp (1941) cũng đã định nghĩa: “NHTM là những xí

nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”.

ở Việt Nam theo Luật tổ chức tín dụng khoản 1 và khoản 7 Điều 20 đã xác

định: “Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ

NH với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung cấp các dịch vụ thanh toán” và trong các loại hình tổ chức tín dụng thì “NH là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với nhiệm vụ hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện các nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán”.

Từ những nhận định trên có thể thấy NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản

là nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp các dịch vụ thanh toán Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội

1.1.2 Vai trò của Ngân hàng thương mại.

Từ khái niệm về NHTM nêu trên áp dụng vào thực tế nước ta, một nước có hơn 80% dân số sống bằng nghề nông, việc phát triển theo hướng CNH – HĐH rất cần đến NHTM với vai trò to lớn của nó Nhất là khi quá trinh CNH – HĐH của chúng ta đã đi vào chiều sâu, yêu cầu cần có vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng, tăng tốc đầu tư, từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đảm bảo nhịp độ tăng trưởng kinh

tế nhanh và lâu bền, thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế năm thì vai trò của các NHTM càng được Đảng và Nhà nước coi trọng

a NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế.

Vốn được tạo ra từ quá trình tích lũy, tiết kiệm của mỗi cá nhân, Doanh nghiêp và các tổ chức trong nền kinh tế Vì vậy, muốn có nhiều vốn thì phải tăng thu nhập quốc dân, có mức độ tiêu dùng hợp lý Tăng thu nhập quốc dân đồng nghĩa với việc mở rộng sản xuất và lưu thông hàng hóa, đẩy mạnh sự phát triển của các ngành trong nền kinh tế Điều đó muốn làm được lại cần có vốn Vốn được coi như

nguồn “thức ăn” chính thức cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp Khi “thức ăn” bị thiếu, doanh nghiệp sẽ mất đicơ hội đầu tư mới hoặc

không tiến hành kịp thời quá trình tái sản xuất NHTM chính là người đứng ra tiến hành khơi thông nguồn ốn nhàn rỗi ở mọi tổ chức, cá nhân, mọi thành phần kinh tế… Thông qua hình thức cấp tín dụng, NH đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất, cải tiến máy móc,thiết bị, đổi mới quy trình công nghệ, nâng cao năng suất lao động đem lại hiệu quả kinh tế, cũng có nghĩa là đưa doanh nghiệp lên những nấc thang cạnh tranh cao hơn Cạnh tranh càng mạnh mẽ, kinh tế càng phát triển Như vậy với khả năng cung cấp vốn, NHTM đã trở thành một trong những điểm khởi đầu cho sự phát triển kinh tế của quốc gia

b NHTM là cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường, giúp cho các nhà kinh doanh trong xây dựng chiến lược quản lý doanh nghiệp.

Thị trường ở đây được hiểu ở hai góc độ, thị trường đầu vào và thị trương đầu ra của doanh nghiệp Để có thể tiến hành bất kỳ một hoạt động kinh doanh nào, doanh nghiệp cần phải tham gia vào thị trường đầu vào nhằm thực hiện thành công chiến lươc 5 P: Product (sản xuất), Price (giá cả), Promotion (giao tiếp, khuyếch

trương), Place (địa điểm) và People (con người) Từ đó tiếp cận mạnh mẽ vào thị trường đầu ra, tìm kiếm lợi nhuận Qui trình đó chỉ được bắt đầu khi doanh nghiệp trang bị được đầy đủ vốn cần thiết Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ khả năng về tài chính Do vậy, buộc họ phải tìm kiếm vốn phục vụ chính họ Nguồn vốn tín dụng của NHTM sẽ giúp các doanh nghiệp giải quyết những khó khăn đó, tạo cho doanh nghiệp có đủ khả năng thỏa mãn tối đa nhu cầu của thị trường trên mọi phương diện: giá cả, chủng loại, chất lượng, thời gian, địa điểm… NHTM sẽ là cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường gần nhau hơn cả về không gian và thời gian.

c NHTM là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế.

Trong xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa như hiện nay thì vai trò này ngày càng được thể hiện rõ rệt hơn áp lực cạnh tranh buộc nền kinh tế mỗi quốc gia khi

mở cửa hội nhập phai có tiềm lực lớn mạnh về mọi mặt, đặc biệt là tiềm lực về tài chính Nhưng làm thế nào để có thể hòa nhập nền tài chính của một nền quốc gia với phần còn lại của thế giới? Câu hỏi đó sẽ được giải đáp nhờ vào hệ thống các NHTM vì hệ thống này có khả năng cung cấp nhiều loại hình dịch vụ khác nhau hỗ trợ cho việc đầu tư từ nước ngoài vào trong nước theo các hình thức: thanh toán quốc tế, nghiệp vụ hối đoái, cho vay uỷ thác đầu tư giúp cho luồng vốn ra, vào một cách hợp lý, đưa nền tài chính nước nhà bắt kịp với nền tài chính quốc tế Đây

là một trong những điều kiện tiên quyết cho tiến trình hội nhập kinh tế ở các quốc gia trên thế giới

d Ngân hàng thương mại là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh

tế vì hoạt động Ngân hàng góp phần chống lạm phát.

Một trong những con đường dẫn đến lạm phát của nền kinh tế là lạm phát qua con đường tín dụng Khi xảy ra lạm phát, NHTW sẽ tăng tỉ lệ vào dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu hoặc tham gia vào thị trường mở để thông qua các NHTM thay đổi lại lượng tiền trong lưu thông Các NHTM sẽ kiểm soát lạm phát thông qua các hoạt động tín dụng, bảo lãnh Từ đó ngân hàng xác định được hướng đầu tư vốn và đề ra các biện pháp xử lý những tác động xấu ảnh hưởng đến nền kinh tế, làm cho quá trình tái sản xuất diễn ra liên tục, góp phần điều hoà lưu thông tiền tệ, ổn định sức mua của đồng tiền, kiềm chế lạm phát

1.1.3 Các nghiệp vụ cơ bản của NHTM.

a Nghiệp vụ tài sản nợ và vốn tự có của NHTM.

Đây là nghiệp vụ phản ánh quá trình tạo vốn của NHTM mà cụ thể là hình thành nên nguồn vốn của NHTM Nguồn vốn của NHTM bao gồm:

*Vốn tự có:

Vốn tự có là vốn riêng có của NHTM Vốn này tuy chiếm tỉ trọng nhỏ trong tổng vốn của NHTM song lại là điều kiện pháp lý bắt buộc khi thành lập một ngân hàng Mặt khác, với chức năng bảo vệ, vốn tự có được coi như là tài sản đảm bảo gây lòng tin đối với khách hàng, duy trì khả năng thanh toán trong trường hợp ngân hàng gặp thua lỗ Vốn tự có cũng là căn cứ để tính toán các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động NH

Trong thực tế, vốn tự có không ngừng được tăng lên từ kết quả hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng mang lại Bộ phận vốn này đóng góp một phần đáng kể vào vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM, đồng thời góp phần vào nâng cao vị thế của NHTM trên thương trường

Như vậy, vốn tự có là nguồn vốn ổn định, ngân hàng sử dụng một cách chủ động Do đó vấn đề đặt ra là NH phải bảo toàn và không ngừng tăng vốn tự có của mình theo yêu cầu của sự phát triển hoạt động kinh doanh theo đúng chính sách, chế

độ Đồng thời phải sử dụng vào các mục đích đã định

* Nghiệp vụ huy động vốn:

Vốn huy động là những giá trị tiền tệ mà NH huy động được từ các TCKT và

cá nhân trong xã hội thông qua quá trình thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh khác

và được dùng làm vốn để kinh doanh

Vốn huy động là công cụ chính đối với các hoạt động kinh doanh của các NHTM Nó là nguồn vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn của NH và giữ vị trí quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Mặc dù bị giới hạn

về mức huy động vốn, song nếu các NHTM sử dụng tốt nguốn vốn này thì không những nguồn lợi của ngân hàng được tăng lên mà còn tạo cho ngân hàng uy tín ngày càng cao Qua đó NH có thể mở rộng được vốn và mở rộng qui mô hoạt động kinh doanh của ngân hàng

Nguồn vốn huy động của NH bao gồm: Tiền gửi doanh nghiệp, tiền gửi dân cư,phát hành giấy tờ có giá.

* Nghiệp vụ vốn đi vay:

Đối với nghiệp vụ này các NHTM tiến hành tạo vốn cho mình bằng cách vay của các TCTD trên thị trường tiền tệ và NHTƯ dưới hình thức tái chiết khấu hay vay có bảo đảm, nhằm tạo sự cân đối trong điều hành vốn của bản thân NHTM khi

mà họ không tự cân đối được trên cơ sở khai thác tại chỗ Thực tế cho thấy, chi phí của vốn đi vay thường cao hơn chi phí của vốn huy động tại chỗ Tuy nhiên, tính chủ động của vốn đi vay lại cao hơn vốn huy động tại chỗ

*Nghiệp vụ tạo vốn khác:

Trong quá trình là trung gian thanh toán, các NHTM cũng tạo được một khoản gọi là vốn trong thanh toán: vốn trên tài khoản mở thư tín dụng, tài khoản tiền gửi séc bảo chi, séc định mức và các khoản tiền phong toả do ngân hàng chấp nhận các hối phiếu thương mại Các khoản tiền tạm thời được trích khỏi tài khoản này nhập vào tài khoản khác chờ sử dụng, nên tạm thời coi là tiền nhàn rỗi

Thông qua nghiệp vụ đại lý, NH thu hút được một lượng vốn đáng kể trong quá trình thu hoặc chi hộ khách hàng, làm đại lý cho các TCTD khác, nhận và chuyển vốn cho khách hàng hay một dự án đầu tư Do đó NH có thể sử dụng tạm thời những tài khoản đó vào kinh doanh

Để mở rộng nghiệp vụ này các NHTM cần chú trọng đến phát triển các dịch

vụ và không ngừng nâng cao uy tín của mình trên thương trường

b Nghiệp vụ tài sản có:

Là nghiệp vụ phản ánh quá trình sử dụng vốn vào các mục đích nhằm đảm bảo

an toàn cũng như tìm kiếm lợi nhuận của các NHTM Nội dung nguồn vốn này gồm:

*Nghiệp vụ ngân quĩ.

Nghiệp vụ này phản ánh các khoản về dự trữ của NH nhằm đảm bảo an toàn trong thanh toán và thực hiện qui định về dự trữ bắt buộc do NHTƯ đề ra Vì một trong những chức năng của NHTM là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả Khoản dự trữ này do NHNN qui định theo một tỷ lệ nhất định trên tổng tiền gửi Tỷ lệ dự trữ bắt buộc này thay đổi theo từng thời kỳ nhằm thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ quốc gia

Những khoản này gồm: tiền mặt tại quĩ, tiền gửi tại NHNN (dự trữ bắt buộc và tiền gửi đảm bảo khả năng thanh toán), các chứng khoán có tính thanh khoản cao.

*Nghiệp vụ cho vay.

Là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu và tạo khả năng sinh lời cao cho NH Trong tổng tài sản có thì nghiệp vụ này chiếm tỷ trọng lớn nhất

Nghiệp vụ cho vay bao gồm các khoản sinh lời thông qua cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn:

- Cho vay ngắn hạn: là hình thức cho vay nhằm giải quyết thiếu hụt vốn tạm

thời trong kinh doanh của khách hàng Cho vay ngắn hạn chủ yếu đầu tư vào tài sản lưu động ở Việt Nam hiện nay thường cho vay ngắn hạn theo hai phương thức:

+ Cho vay theo hạn mức: áp dụng cho những khách hàng vay trả thường xuyên có vòng quay vốn nhanh

+ Cho vay từng lần: áp dụng cho những khách hàng vay trả thường xuyên và

có vòng quay vốn chậm

- Cho vay trung - dài hạn: là hình thức cho vay mà tiền vay được cấu tạo vào

tài sản cố định Đây là loại cho vay có thể nhận trức tiếp bằng tiền hoặc cho vay thông qua tài sản - nghiệp vụ cho thuê tài chính

Hoạt động cho vay mang lại lợi nhuận cơ bản cho NH, nhưng đồng thời nó cũng mang lại rủi ro rất cao cho nên NH luôn xem xét kỹ lưỡng tới từng món vay và từng đối tượng khách hàng vay để chỉ đảm bảo an toàn cho các khoản vay

*Nghiệp vụ đầu tư tài chính.

Các NHTM thực hiện quá trình đầu tư bằng vốn của mình thông qua các hoạt động hùn vốn, góp vốn, kinh doanh chứng khoán trên thị trường với mục đích kiếm lời, phân tán rủi ro qua việc đa dạng hoá các hoạt động kinh doanh

*Nghiệp vụ tài sản có khác.

Bằng các hoạt động khác trên thị trường như: uỷ thác, đại lý, kinh doanh và dịch vụ bảo hiểm, thực hiện các dịch vụ tư vấn, ngân quĩ và các dịch vụ khác liên quan đến hoạt động NH như dịch vụ bảo quản hiện vật quí, giấy tờ có giá, cho thuê két, cầm đồ và nhiều dịch vụ khác theo qui định của NHNN Việt Nam giúp cho NH thu được những khoản lợi đáng kể

c Nghiệp vụ khác.

*Nghiệp vụ trung gian.

Là nghiệp vụ của NH thực hiện các dịch vụ cho khách hàng thông qua đó nhận được các khoản thu dưới hình thức hoa hồng Nền kinh tế càng phát triển thì dịch vụ này càng mở rộng Gồm có:

- NH tiến hành chuyển tiền cho khách hàng, thanh toán hộ khách hàng về các khoản tiền mua bán dịch vụ thông qua việc thu hộ, chi hộ khách hàng bằng hình thức séc, uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, thư tín dụng

- NH đóng vai trò làm trung gian trong việc mua bán hộ cho khách hàng

- NH làm đại lý phát hành và bán chứng khoán cho công ty

*Nghiệp vụ ngoại bảng.

Là những khoản dùng để phản ánh những tài sản tạm thời để ở NH nhưng không thuộc quyền sở hữu của NH Ngoài ra, các khoản này còn phản ánh một số chỉ tiêu kinh tế đã được phản ánh ở các tài khoản trong bảng cân đối kế toán những đơn vị cần theo dõi để phục vụ yêu cầu quản lý nợ khó đòi đã xử lý, chi tiết ngoại tệ

Về nguyên tắc, các tài khoản thuộc loại này đều ghi “đơn” tức là chỉ ghi vào bên nợ hoặc bên có của tài khoản mà không ghi quan hệ đối ứng hoặc giá qui định trong biên bản giao nhận, trong hoá đơn, chứng từ Tài sản nhận giữ hộ, tài sản gán

nợ, xiết nợ chờ xử lý

Những tài sản phản ánh trên các tài khoản này đều phải được tiến hành kiểm

kê, bảo quản như với tài sản thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp

1.2 Vốn huy động và công tác huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại.

1.2.1 Khái niệm về vốn.

Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động được dùng để cho vay, đầu tư hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác Nó chi phối toàn

bộ hoạt động của NHTM, quyết định sự tồn tại và phát triển của NH bao gồm:

*Vốn tự có của NHTM là những giá trị tiền tệ do NH tạo lập được, thuộc sở hữu của NH Nó mang tính ổn định và căn cứ để quyết định đến khả năng và khối lượng vốn huy động của NH

*Vốn huy động là những giá trị tiền tệ mà NH huy động được từ các tổ chức kinh tế và cá nhân trong xã hội và được dùng làm vốn để kinh doanh Vốn huy động

là tài sản thuộc các chủ sở hữu khác nhau, NH chỉ có quyền sử dụng và phải hoàn trả đúng gốc và lãi khi đến hạn Nguồn vốn này luôn biến động, tuy nhiên nó đóng vai trò rất quan trọng đối với mọi hoạt động của NH

*Vốn đi vay là phần vốn các NH đi vay để bổ sung vào vốn hoạt động của mình trong trường hợp tạm thiếu vốn khả dụng Nó có chi phí tương đối cao cho nên chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn của NH

*Vốn khác là phần vốn phát sinh trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ thanh toán…

* Vốn ngắn hạn: Là hình thức NHTM huy động vốn không kỳ hạn và có kỳ hạn với thời gian ngắn Nguồn vốn này tối đa là một năm

* Vốn trung hạn: Có thời gian huy động từ một năm đến ba năm Nguồn vốn này được các NHTM sử dụng để cho các doanh nghiệp vay trung hạn đối với các dự

án đầu tư chiều sâu mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực cho bản thân doanh nghiệp

* Vốn dài hạn: Nguồn vốn này có thời gian huy động trên ba năm và được NHTM sử dụng vào nhiệm vụ đầu tư phát triển theo định hướng phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước như: đầu tư vào các dự án phục vụ quốc tế dân sinh, các dự

án đổi mới thiết bị công nghệ, xây mới các nhà máy… Lãi suất mà NHTM phải trả cho chủ sở hữu nguồn vốn này thường rất cao

1.2.2 Vai trò của vốn huy động

Đối với bất kỳ doanh nghiệp nào, muốn hoạt động kinh doanh được thì phải

có vốn bởi vốn phản ánh năng lực chủ yếu để quyết định khả năng kinh doanh Riêng đối với NH là một doanh nghiệp kinh doanh một loại hàng hoá đặc biệt là

“tiền tệ” với đặc thù hoạt động kinh doanh là “đi vay để cho vay” nên nguồn vốn

đối với hoạt động kinh doanh của NH lại càng có vai trò hết sức quan trọng Vốn là điểm đầu tiên trong chu kỳ kinh doanh của NH Ngoài vốn ban đầu cần thiết tức là

đủ vốn điều lệ theo luật định thì để bắt đầu hoạt động kinh doanh của mình, việc đầu tiên mà NH phải làm là huy động vốn Vốn huy động sẽ cho phép NH cho vay,

đầu tư để thu lợi nhuận Nói cách khác, nguồn vốn mà NH huy động được nhiều hay ít quyết định đến khả năng mở rộng hay thu hẹp tín dụng Nguồn vốn huy động được nhiều thì cho vay được nhiều và mang lại lợi nhuận cao cho NH.

Với chức năng tập trung và phân phối cho các nhu cầu của nền kinh tế, một nguồn vốn huy động dồi dào sẽ tạo cho NH điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, đa dạng hoá các loại hình dịch vụ, không bỏ lỡ cơ hội đầu tư, giảm thiểu rủi

ro, tạo dựng được uy tín cho NH

Bên cạnh đó, nguồn vốn huy động của NH quyết định đến khả năng cạnh tranh Nếu nguồn vốn huy động lớn sẽ chứng minh rằng qui mô, trình độ nghiệp vụ, phương tiện kĩ thuật của NH hiện đại

Các NH thực hiện cho vay và nhiều hoạt động khác đều chủ yếu dựa vào vốn huy động Còn vốn tự có chỉ sử dụng trong những trường hợp cần thiết Vì vậy, khả năng huy động vốn tốt sẽ là điều kiện thuận lợi đối với ngân hàng trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế cả về qui mô, khối lượng tín dụng, chủ động về thời gian, thời hạn cho vay, thậm chí quyết định mức lãi suất vừa phải cho khách hàng Điều đó sẽ thu hút ngày càng nhiều khách hàng, doanh số hoạt động của ngân hàng sẽ tăng lên nhanh chóng và NH sẽ có nhiều thuận lợi hơn trong hoạt động kinh doanh, đảm bảo uy tín và năng lực trên thị trường

Với những vai trò hết sức quan trọng đó, các ngân hàng luôn tìm cách đưa ra những chính sách quản lý nguồn vốn từ khâu nhận vốn từ những người gửi tiền và những người cho vay khác nhau đến việc sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả Bên cạnh đó, các nhà quản trị NH cũng luôn tìm cách để đổi mới, hoàn thiện chúng cho phù hợp với tình hình chung của nền kinh tế Đó là một trong những điều kiện tiên quyết đưa NH đến thành công

1.2.3 Các hình thức huy động vốn

a Tiền gửi của khách hàng.

Tiền gửi của khách hàng đó là tiền gửi của các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp

cơ quan Nhà nước và các định chế tài chính trung gian cùng cá nhân trong và ngoài nước có quan hệ gửi tiền tại NH

Tiền gửi của khách hàng được chia làm hai bộ phận: Tiền gửi của doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và tiền gửi tiết kiệm của dân cư.

*Tiền gửi của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế bao gồm:

-Tiền gửi không kỳ hạn.

Đây là khoản tiền gửi mà khách hàng có thể rút ra bất kỳ lúc nào và NH phải thoả mãn yêu cầu đó của khách hàng, thực chất đó là khoản tiền gửi dùng để đảm bảo trong thanh toán

Tiền gửi đảm bảo thanh toán được ký ?thác vào ngân hàng để thực hiện các khoản chi trả khác phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh của khách hàng một cách thuận tiện và tiết kiệm Đây là khoản tiền tạm thời nhàn rỗi chờ thanh toán

mà không phải để dành Bởi vậy đối với khách hàng đây là một tài sản mà họ ký? thác uỷ nhiệm cho NH bảo quản và thực hiện các nghiệp vụ liên quan theo yêu cầu của khách hàng Do vậy khách hàng không mất quyền sở hữu, cũng như quyền sử dụng số tiền đó Họ có quyền lấy ra hoặc chuyển nhượng cho bất kỳ ai và bất kỳ thời gian nào Khách hàng được sử dụng số tiền của mình bằng các phương tiện thanh toán dùng để chi trả như séc, uỷ nhiệm chi, thư chuyển tiền…

Đối với NH đây là một khoản nợ mà ngân hàng có nghĩa vụ thực hiện lệnh thanh toán chi trả cho người thụ hưởng loại tiền gửi này, lãi suất thường thấp hơn lãi suất trả cho các khoản tiền gửi có lãi khác.Nhưng khi khách hàng mở và sử dụng các loại tài khoản này thì được NH cung ứng các loại dịch vụ miễn phí hoặc thu với

tỷ lệ thấp, lượng tiền vốn ở tài khoản thanh toán thường chiếm gần 1/3 tiền gửi NH

Như vậy các tài khoản này đã đem lại cho khách hàng sự an toàn trong việc bảo quản vốn và trong qúa trình thanh toán trả tiền hàng hoá dịch vụ, ngoài ra khách hàng còn được hưởng một khoản tiền lãi nhỏ và một số dịch vụ miễn phí Còn đối với NH phải bỏ ra một số chi phí cho bộ máy kế toán theo dõi và nghi chép các nghiệp vụ phát sinh, chi phí phát hành séc và một số dịch vụ kèm theo Chi phí này khá lớn, nhưng nó được bù đắp lại bởi vì trên thực tế do lượng tiền gửi vào và số lượng tiền rút ra không cùng một lúc và chủ tài khoản thường không sử dụng hết số tiền của mình trên tài khoản Do đó luôn tồn tại một số tiền trên tài khoản trong một thời gian dài số dư ấy được NH dùng để đầu tư cho vay đối với một số doanh

nghiệp, cá nhân thiếu vốn sản xuất, kinh doanh để thu lợi nhuận Như vậy đối với tài khoản tiền gửi thanh toán số dư trên tài khoản giao dịch không những bù đắp được chi phí mà còn có thể mang lại lợi nhuận cho NH.

Ngày nay do điều kiện khoa học kỹ thuật phát triển, nhiều công nghệ mới được ứng dụng vào hoạt động NH Vì vậy đã có nhiều doanh nghiệp, cá nhân mở tài khoản giao dịch tại NH, làm cho lượng tiền gửi này ngày càng gia tăng Đó là những nguồn vốn dùng để cho vay hết sức quan trọng của NH, đồng thời lợi nhuận thu về từ nguồn vốn này cũng ngày càng tăng

- Tiền gửi có kỳ hạn.

Tiền gửi có kỳ hạn là khoản tiền tạm thời nhàn rỗi của doanh nghiệp, chưa sử dụng đến trong một thời gian nhất định, mà khoảng thời gian này được xác định trước Do đó cá doanh nghiệp thường gửi vào ngân hàng dưới hình thức tiền gửi có

kỳ hạn Phần lớn các nguồn tiền gửi này xuất phát từ nguồn tích luỹ của các doanh nghiệp mà có Về nguyên tắc khách hàng chỉ được rút tiền ra khi đến hạn và được hưởng số tiền lãi trên số tiền gửi đó Nhưng hiện nay để thu hút vốn nhằm khuyến khích khách hàng gửi tiền vào ngân hàng, các NHTM cho phép khách hàng rút tiền

ra trước thời hạn Trong trường hợp này khách hàng không được hưởng lãi hoặc chỉ được hưởng theo lãi suất của tiền gửi không kỳ hạn

Do tính chất của loại tiền vốn tương đối ổn định, NH có thê sử dụng phần lớn số dư loại nguồn vốn này để cho vay trung và dài hạn Nếu nguồn vốn này chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn huy động sẽ tạo điều kiện thuận lợi, chủ động của NH trong quá trình kinh doanh, các NHTM thường đưa ra nhiều loại kỳ hạn nhằm đáp ứng nhu cầu tiền gửi của khách hàng Hiện tại các NHTM có các loại tiền gửi có kỳ hạn 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng 9 tháng, 1 năm, 2 năm Với mỗi một kỳ hạn khác nhau thì NH áp dụng một loại lãi suất khác nhau Thông thường thì thời hạn càng dài thì lãi suất càng cao Các NHTM thường khuyến khích khách hàng gửi tiền với thời hạn dài, vì loại tiền này tương đối ổn định, NH sẽ chủ động trong kinh doanh Để thu hút được nhiều nguồn vốn dài hạn thì tốc độ phát triển nền kinh tế phải ổn định, giá trị đồng tiền được đảm bảo, lạm phát vừa phải

(thường là một con số một năm) và tình hình hoạt động kinh doanh của các ngân hàng có hiệu quả.

* Tiền gửi tiết kiệm dân cư:

Tiển gửi tiết kiệm là khoản tiền để dành của mỗi các nhân được gửi vào NH, nhằm hưởng lãi suất theo qui định Tiền gửi tiết kiệm là bộ phận thu nhập bằng tiền gửi của cá nhân chưa sử dụng được gửi vào tổ chức tín dụng Nó là một dạng đặc biệt của tích luỹ tiền tệ trong tiêu dùng cá nhân Khi gửi tiền người gửi tiền được giao một sổ tiết kiệm coi như một giấy chứng nhận tiền gửi vào NH Đến thời hạn khách hàng rút tiền ra được nhận một khoản tiền lãi trên tổng số tiền gửi tích kiệm

Có hai loại tiền gửi tiết kiệm là:

- Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn

Loại tiền gửi này người gửi tiền có thể rút ra một phần hoặc toàn bộ số tiền gửi bất kỳ lúc nào Nhưng khác với loại tiền gửi thanh toán, người gửi tiền không được sử dụng các công cụ thanh toán để chi trả cho người khác, lãi suất tiền gửi tiết kiệm thường cao hơn và phần lớn những người gửi tiền tiết kiệm là do chưa xác định được nhu cầu chi tiêu cụ thể trong tương lai, nhưng lại hưởng mức lãi trong thời gian khoản tiền nhàn rỗi

- Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn

Khi cá nhân gửi tiền vào NH loại tiền gửi tích kiệm có kỳ hạn trên cơ sở thoả thuận giữa khách hàng và NH về thời hạn gửi, lãi suất theo qui định và khách hàng chỉ được rút tiền ra khi đến hạn Nhưng trong thực tế ở nước ta hiện nay để khuyến khích người gửi tiền các NHTM vẫn cho khách hàng rút ra trước thời hạn và được hưởng lãi suất thấp hơn lãi suất tiền gửi có kỳ hạn (thông thường bằng lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn)

Do nguồn vốn huy động từ loại tiền gửi này mang tính ổn định, cho nên các NHTM thường đưa ra nhiều loại kỳ hạn khác nhau như loại 3 tháng, 6 tháng,

12 tháng, 24 tháng… nhằm thu hút càng nhiều nguồn vốn với lãi suất của các kỳ hạn khác nhau Thông thường kỳ hạn ngày càng dài thì lãi suất huy động ngày càng cao (lãi suất tiền gửi có kỳ hạn lớn hơn lãi suất tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi thanh toán)

Nguồn vốn huy động từ tiền gửi tiết kiệm của dân cư có số lượng lớn thứ hai trong tổng số các loại tiền gửi vào ngân hàng và nó phục thuộc rất lớn vào thu nhập bình quân theo đầu người, tỷ lệ tiết kiệm trên tổng thu nhập của dân cư, chất lượng phục vụ của NHTM, sự ổn định đồng tiền và nền kinh tế tăng trưởng vững chắc.

b Tạo vốn qua phát hành công cụ nợ.

Vốn phát hành của ngân hàng, đây là hình thức huy động vốn thông qua phát hành kỳ phiếu, trái phiếu…Đó là các công cụ nợ của NH

Đặc điểm của loại vốn này là lãi suất cao hơn lãi suất tiền gửi tiết kiệm Mục đích huy động dùng để đáp ứng cho các dự án đầu tư lớn Nguồn vốn này được huy động theo nhiều thời hạn khác nhau như ngắn hạn, trung hạn, dài hạn Thời hạn càng dài thì lãi suất càng cao Hiện nay ở Việt Nam các NHTM thường huy động nguồn vốn này dưới hình thức phát hành kỳ phiếu có mục đích và trái phiếu trung, dài hạn

* Phát hành kỳ phiếu có mục đích.

Khi các NHTM có nguồn vốn tài chính dồi dào để tài trợ cho các nguồn vốn

có qui mô lớn, nhằm phát triển kinh tế địa phương, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hoặc liên doanh, liên kết với các tổ chức kinh tế mà các nguồn vốn tự có chưa đáp ứng được, NHTM trình ngân hàng Nhà nước xin phép phát hành kỳ phiếu để tạo nguồn vốn tín dụng tương đối lâu dài cho các hoạt động này

Như vậy kỳ phiếu là một chứng chỉ huy động vốn có mục đích, có thời hạn, người sở hữu có thể chuyển nhượng cho người khác qua chứng nhận của ngân hàng,

vì trên sổ kỳ phiếu có ghi tên người hưởng Kỳ phiếu NH được phát hành nhằm huy động vốn trong dân cư một cách linh hoạt có tác dụng thu hút cá nguồn tiền nhàn rỗi vào NH, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định giá trị của đồng tiền, tạo nguồn vốn trung dài hạn để đầu tư cho các dự án phát triển kinh tế

* Phát hành trái phiếu.

Trái phiếu ngân hàng thực chất là giấy nhận nợ có kỳ hạn của NH đối với những người mua trái phiếu (nhà đầu tư) Trái phiếu được các NHTM hay các tổ chức tín dụng phát hành nhằm huy động vốn cho chính bản thân NH hoặc các tổ chức tín dụng có liên quan Thời hạn của trái phiếu thường lớn hơn một năm Lãi

suất của trái phiếu thường cao hơn lãi suất của tiền gửi tiết kiệm, kỳ phiếu Các NHTM phát hành trái phiếu trên cơ sở nhu cầu sử dụng vốn thông qua các dự án đầu tư của các doanh nghiệp mà NH cam kết cho vay.

Huy động vốn thông qua việc phát hành các công cụ nợ của các NHTM như

kỳ phiếu, trái phiếu là một hình thức mới trong công tác huy động vốn của NHTM ở

cá nước đang phát triển Vốn được huy động từ hình thức này dùng để đầu tư cho các dự án trung và dài hạn

ở nước ta hình thức này được NH sử dụng từ năm 1992 Nhưng cho đến nay khối lượng vốn huy động của NHTM qua hình thức này vẫn còn thấp so với các hình thức huy động vốn truyền thống khác Để phát huy được thế mạnh của công cụ huy động vốn này đòi hỏi phải có thị trưòng vốn hoàn chỉnh (thị trưòng chứng khoán) ở nước ta thị trường này mới được thành lập cho nên hoạt động của nó chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động huy động vốn của NH

để của các tổ chức tín dụng, trước khi có nhu cầu vay vốn của NHTƯ

Việc thực hiện quan hệ tín dụng giữa các NHTM phải được tiến hành theo nguyên tắc đi vay cho vay và phải được thoả thuận trên cơ sở hợp đồng tín dụng, vốn vay phải đảm bảo bằng thế chấp, cầm cố (tiền mặt tại quĩ và các chứng từ có giá trị), hay NHTM đi vay có thể xin NH Nhà nước bảo lãnh để vay vốn các NH khác Các NH đi vay phải chấp hành đầy đủ các quy chế dự trữ bắt buộc và an toàn vốn, phải có tài khoản tiền gửi thanh toán hoạt động thường xuyên tại NHTƯ

Khi các NHTM đã hết khả năng vay mượn của nhau mà vẫn thiếu vốn hoặc mất khả năng thanh toán, các NHTM thực hiện vay vốn tại NHTƯ để tạo thêm nguồn vốn bổ sung cho hoạt động kinh doanh của mình Việc NHTƯ cho các

NHTM vay đã làm tăng khả năng thanh toán cho các NHTM Nguồn vốn của NHTƯ là nguồn vốn cuối cùng, làm cho khả năng thanh toán của nền kinh tế được bình thường Nếu như thiếu nguồn vốn này thì sẽ xuất hiện các cuộc khủng hoảng tài chính khi các NHTM mất khả năng thanh toán.

Các nguồn vốn đi vay từ các tổ chức tín dụng khác, từ NHTƯ để đảm bảo khả năng thanh toán trong những trường hợp cần thiết Cho nên thời hạn vay thường ngắn, lãi suất thường cao hơn các hình thức huy động vốn khác của NHTM

d Tạo vốn từ nguồn vốn khác.

Ngoài các nguồn vốn huy động trên các NHTM cũng có thể khai thác nguồn vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế, đây là nguồn vốn lớn, có thời hạn tương đối dài từ 5 đến 50 năm với lãi suất tương đối ưu đãi Khi các NHTM nhận các nguồn vốn này thường có các điều kiện kèm theo rất chặt chẽ và việc cấp phát phải đúng nội dung chương trình của các dự án tài trợ

ở nước ta khi thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế, Đảng và Nhà nước ta

đã sáng suốt lựa chọn các đường lối ngoại giao đúng đắn, trên tinh thần mở cửa của nền kinh tế, làm bạn với tất cả các nước trên thế giới, thu hút các nguồn vốn đầu tư của nước ngoài vào Việt nam Các nguồn vốn này có đóng gỏp rất quan trọng vào công cuộc đổi mới CNH – HĐH đất nước, đòi hỏi NHNN và NHTM phải tăng cường mở rộng các mối quan hệ hợp tác quốc tế, từ đó tranh thủ và tiếp nhận các nguồn vốn này

Trên đây là các hình thức huy động vốn chủ yếu của NHTM, tuy nhiên chất lượng, hiệu quả của hoạt động huy động vốn chịu ảnh hưởng tác động rất nhiều yếu

tố, từ các yếu tố mang tính chất vĩ mô, đến các yếu tố mang tính chât vi mô của nền kinh tế, cũng như các yếu tố liên quan tới chính NHTM

1.3 Nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động huy động vốn.

1.3.1 Các nhân tố khách quan.

* Chu kỳ phát triển kinh tế.

Tình trạng phát triển của nền kinh tế là một nhân tố vĩ mô có tác động trực tiếp đến hoạt động của NHTM nói chung và đến hoạt động huy động vốn nói riêng Trong điều kiện nền kinh tế phát triển tăng trưởng và ổn định, thu nhập của người

dân được đảm bảo và ổn định thì nhu cầu tích luỹ của dân cư cao hơn từ đó lượng tiền gửi vào NH tăng lên hay khả năng huy động vốn tăng lên Mặt khác khi nền kinh tế tăng trưởng cao và ổn định thì nhu cầu sử dụng vốn tăng lên, NH có thể mở rộng khối lượng tín dụng bằng cách tăng lãi suất huy động nhằm kích thích người dân gửi tiền vào NH để tạo nguồn vốn nhằm đáp ứng nhu cầu tiền tín dụng của nền kinh tế Ngược lại, khi nền kinh tế lâm vào tình trạng suy thoái, thu nhập thực tế của người lao động giảm và ngày càng biến động, điều này sẽ làm giảm lòng tin của khách hàng vào sự ổn định của đồng tiền hơn nữa khi thu nhập thấp thì lượng tiền nhàn rỗi trong toàn nền kinh tế sẽ giảm xuống mà lượng tiền dân cư đã ký thác vào

hệ thống NH còn có nguy sơ bị rút ra Khi đó NH sẽ gặp khó khăn trong công tác huy động vốn, quản ký dự trữ và củng cố lòng tin của khách hàng vào hệ thống NH

mà NHTƯ ban hành cụ thể trong từng thời kỳ về lãi suất, dự trữ, hạn mức cho vay trong sự ràng buộc của pháp luật, các yếu tố của nghiệp vụ huy động vốn thay đổi làm thay đổi qui mô và chất lượng hoạt động huy động vốn Mặt khác, các NHTM

là các doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực tiền tệ, là lĩnh vực chứa đựng rủi ro rất lớn do vậy mà NH phải tuân thủ chặt chẽ các qui định của pháp luật

* Môi trường cạnh tranh.

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh là hiện tượng phổ biến và khách quan Ngành NH là một trong những ngành có mức độ cạnh tranh cao và ngày càng phức tạp Trong những năm qua, thị trường tài chính ngày càng trở nên sôi động hơn do sự tham gia của nhiều loại hình NH và các tổ chức tài chính phi Ngân hàng Hiện nay số lượng NH được phép hoạt động ngày càng tăng cùng với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của nhiều tổ chức phi NH, trong khi đó nguồn vốn nhàn rỗi

trong dân cư và các tổ chức kinh tế là có hạn Từ đó làm mất tính độc quyền của hệ thống NH và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NH.

Ngoài ra, hình thức cạnh tranh không đa dạng như các ngành khác làm cho tính cạnh tranh của NH ngày càng cao Các NH cạnh tranh chủ yếu bằng hình thức lãi suất và dịch vụ Hiện nay ở nước ta các NH chủ yếu cạnh tranh bằng hình thức lãi suất, chưa phổ biến hình thức cạnh tranh bằng dịch vụ Do đó NH phải xây dựng được mức lãi suất như thế nào là hợp lý nhất, hấp dẫn nhất kết hợp với danh tiếng

và uy tín của mình để tăng được thị phần huy động Điều này là rất khó khăn vì nếu lãi suất cao hơn đối thủ cạnh tranh thì lãi suất cho vay cũng phải tăng lên để đảm bảo NH vẫn có lãi, nếu lãi suất thấp hơn thì không hấp dẫn được khách hàng Do cạnh tranh tăng lên, lãi suất huy động hiện nay có xu hướng tăng lên trong khi các dịch vụ liên quan dến tiền gửi không tăng lên một cách tương ứng

* Yếu tố tiết kiệm của dân cư.

Hoạt động huy động vốn của NH chủ yếu được hình thành từ việc huy động các nguồn tiền tệ nhàn rỗi trong dân cư Đây là lượng tiền nhàn rỗi chủ yếu có được

do việc người dân tiết kiệm tiêu dùng ở hiện tại để kỳ vọng sẽ được chi tiêu nhiều hơn trong tương lai Do đó công tác huy động vốn của NH chịu ảnh hưởng rất lớn của yếu tố này Nếu không có tiết kiệm thì sẽ không có vốn để đầu tư cho sản xuất

Ngoài ra việc phân bố dân cư ở các vùng lãnh thổ khác nhau thì yếu tố tâm

lý, văn hoá và lối sống cũng khác nhau Do đó NH phải nắm bắt được yếu tố tâm lý của dân từ đó để đưa ra các hình thức huy động vốn phù hợp

1.3.2 Các nhân tố chủ quan.

a Các hình thức huy động vốn.

NH muốn dễ dàng tìm kiếm nguồn vốn thì trước hết phải đa dạng hình thức huy động vốn Hình thức huy động vốn của NH ngày càng phong phú, linh hoạt bao nhiêu thì khả năng thu hút vốn từ nền kinh tế càng lớn bấy nhiêu Điều này xuất phát từ sự khác nhau trong nhu cầu và tâm lí của các tầng lớp dân cư Mức độ đa dạng các hình thức huy động càng cao thì dễ dàng đáp ứng một cách tối đa nhu cầu của dân cư, vì họ đều tìm thấy cho mình một hình thức gửi tiền phù hợp mà lại an toàn Do vậy các NHTM thường cân nhắc rất kĩ lưỡng trươc khi đưa vào áp dụng một hình thức mới.

b Chính sách lãi suất cạnh tranh.

Việc duy trì lãi suất tiền gửi cạnh tranh giữa các NH với nhau đã trở nên cực

kỳ quan trọng trong việc thu hút các khoản tiền gửi mới và duy trì tiền gửi hiện có Điều này đặc biệt đúng khi lãi suất thị trường đã ở vào mức tương đối cao Các NH cạnh tranh giành vốn không chỉ với các NH khác mà còn với các tổ chức tiết kiệm khác, các thị trường tiền tệ và với những người phát hành các công cụ tài chính khác nhau trong thị trường tiền tệ Khi lãi suất tối đa bị loại bỏ trong quá trình nới lỏng các quy định, việc duy trì mức lãi suất cạnh tranh càng trở nên gay gắt Đặc biệt trong giai đoạn khan hiếm tiền tệ, đủ cho những khác biệt tương đối nhỏ về lãi suất cũng sẽ thúc đẩy người gửi tiền tiết kiệm và nhà đầu tư chuyển vốn từ ngân hàng này sang NH khác hay từ công cụ này sang công cụ khác

c Năng lực và trình độ cán bộ ngân hàng.

* Về phương diện quản lí, nếu NH có trình độ quản lí tốt sẽ có khả năng tư

vấn phù hợp cho khách hàng đem lại hiệu quả cao thì sẽ thu hút được khách hàng đến với mình Mặt khác, quản lí tốt sẽ đảm bảo được an toàn vốn, tăng uy tín, tạo điều kiện tốt cho công tác huy động vốn của ngân hàng

* Về trình độ nghiệp vụ: trình độ của cán bộ ngân hàng ảnh hưởng lớn tới

chất lượng phục vụ, chi phí dịch vụ làm ảnh hưởng tới việc thu hút vốn của NH

Hiện nay, ở nhiều NH Việt Nam, trình độ nghiệp vụ của cán bộ có nhiều bất cập Vì vậy, cần phải chú trọng vào việc nâng cao trình độ cho cán bộ sao cho phù hợp với nhu cầu đòi hỏi của kinh tế thị trường

d Công nghệ ngân hàng.

Trình độ công nghệ NH được thể hiện theo các yếu tố sau:

Thứ nhất: Các loại dịch vụ mà NH cung ứng

Thứ hai: Trình độ nghiệp vụ của cán bộ công nhân viên NH

Thứ ba: Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ hoạt động kinh doanh của NH

Trình độ công nghệ NH ngày càng cao, khách hàng sẽ càng cảm thấy hài lòng

về dịch vụ được NH cung ứng và yên tâm hơn khi gửi tiền tại các NH Đây là một yếu

tố rất quan trọng giúp NH cạnh tranh phi lãi suất vì khách hàng mà NH phục vụ, không quan tâm đến lãi suất mà quan tâm đến chất lượng và loại hình dich vụ mà NH cung ứng Với cùng một lãi suất huy động như nhau, NH nào cải tiến chất lượng dịch vụ tốt hơn, tạo sự thuận tiện hơn cho khách hàng thì sức cạnh tranh sẽ cao hơn

e Các dịch vụ ngân hàng cung ứng.

Một NH có dịch vụ tốt, đa dạng hiển nhiên có lợi thế hơn so các ngân hàng

có các dịch vụ hạn chế Trong điều kiện thành phố thiếu bãi đậu xe, NH có bãi đậu

xe rộng rãi cũng là một lợi thế hoặc NH có giao dịch mặt đường trên các phố chính,

có hệ thống rút tiền tự động làm việc ngày đêm, có cán bộ giao dịch niềm nở, có trách nhiệm, tạo được niềm tin cho khách hàng cũng là lợi thế đáng quan tâm của các NHTM Khác về cạnh tranh, về lãi suất, cạnh tranh về dịch vụ NH không giới hạn, do vậy đây chính là điểm mạnh để các NH giành thắng lợi trong cạnh tranh

f Mức độ thâm niên của một Ngân hàng

Đối với các khách hàng khi cần giao dịch với một NH thì bao giờ họ cũng dành phần ưu ái đối với một NH có thâm niên hơn là một NH mới thành lập Bởi vì, theo họ thì một NH thâm niên là một NH có uy tín, vững vàng trong nghiệp vụ, có nguồn vốn và có khả năng thanh toán cao Do vậy, mức độ thâm niên về một khía cạnh nào đó cũng tạo ra được lòng tin đối với khách hàng

chiến lược quảng cáo đặc biệt không chỉ trên truyền hình mà nên dùng cả Pano, áp phích, tờ rơi nhằm đẩy mạnh công tác huy động vốn.

h Mạng lưới phục vụ cho việc huy động vốn.

Mạng lưới huy động vốn của các NH thường biểu hiện qua việc tổ chức các quĩ tiết kiệm Mạng lưới huy động không chỉ được mở rộng tạo điều kiện thuận lợi cho người gửi tiền, mà cần được mở ra ở cả những nơi cách xa trung tâm kinh tế như nông thôn, vùng sâu, vùng xa để từ đó nâng cao được hiệu quả huy động vốn

Trên đây là các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của các hệ thống NHTM Với mỗi NH trong những giai đoạn khác nhau, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố trên đến hoạt động huy động vốn cũng khác nhau Tùy thuộc vào tình hình cụ thể mà các NH có thể xây dựng cho mình một chiến lược huy động thích hợp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG NAM Á, CHI NHÁNH HAI BÀ TRƯNG

2.1 Khái quát về Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, chi nhánh Hai Bà Trưng.

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển.

Được thành lập từ năm 1994, SeABank là một trong những NHTMCP ra đời sớm nhất và hiện tại nằm trong Top 10 NHTMCP lớn nhất Việt Nam Hiện tại SeABank có vốn điều lệ 5.335 tỉ đồng, là một trong bảy NHTMCP có vốn điều lệ lớn nhất Việt Nam, trong đó đối tác chiến lược nước ngoài Societe Generale sở hữu 20% cổ phần

Chi nhánh Hai Bà Trưng là một phòng ban trực thuộc NHTMCP Đông Nam Á Được thành lập và hoạt động từ 3/2008 với trụ sở tại số 25 Trần Hưng Đạo, Hà Nội

Cũng như các NHTM khác, nhiệm vụ của NHTMCP Đông Nam Á, chi nhánh Hai Bà Trưng trực tiếp kinh doanh trong lĩnh vực : Tiền tệ - Tín dụng - Thanh toán, cụ thể :

- Nhận tiền gửi của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế và dân cư Phát hành các loại trái phiếu, kỳ phiếu bằng tiền Việt Nam

- Thực hiện các nghiệp vụ tín dụng ngắn hạn, trung hạn và dài hạn cho tất cả các thành phần kinh tế trên địa bàn

- Thực hiện các nghiệp vụ khác nhau: Nghiệp vụ thanh toán nước ngoài, trả chậm, thanh toán mậu dịch

Là một Chi nhánh lâu năm, được thành lập cách đây 4 năm Môi trường cạnh tranh ngày càng cao để tồn tại và phát triển vững chắc, chi nhánh Hai Bà Trưng cần phải quan tâm đến chất lượng hoạt động của mình, từng bước vươn lên chiếm lĩnh thị trường thích nghi với cơ chế mới Và nền kinh tế có những diễn biến phức tạp như vậy, trong suốt bốn năm đi vào hoạt động Để tồn tại và phát triển vững chắc, Chi nhánh Hai Bà Trưng cần phải quan tâm đến chất lượng hoạt động của mình, từng bước vươn lên chiếm lĩnh thị trường thích nghi với cơ chế mới

Chi nhánh Hai Bà Trưng hoạt động trong cơ chế thị trường, có quyền tự chủ trong kinh doanh, đảm bảo đứng vững trong cạnh tranh, kinh doanh có lãi, ổn định

và phát triển Mạng lưới và cơ cấu tổ chức của NH đã được cải tiến cho phù hợp với kinh tế thị trường, phát huy và khai thác triệt để lợi thế của mình trong mọi hoạt động huy động vốn cũng như sử dụng vốn

Bám sát vào chỉ đạo của NHTMCP Đông Nam Á, bằng sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Giám đốc cùng với sức trẻ và nỗ lực của tập thể công nhân viên, Chi nhánh Hai Bà Trưng đã nỗ lực phấn đấu đạt được nhiều khích lệ

Phó Giám Đốc phụ trách khách hàng

Kế

Toán

Kế Toán tổng hợp

Quan hệ doanh nghiệp

Quản Trị tín dụng

Quản lý rủi ro

Các phòng giao dịch

Bộ mỏy tổ chức của chi nhỏnh cũn đơn giản, gọn nhẹ, cỏn bộ cụng nhõn viờn của chi nhỏnh khụng ngừng tự trau dồi và nõng cao trỡnh độ nghiệp vụ, luụn luụn ý thức trỏch nhiệm, tõm huyết, tận tụy với cụng việc, khụng quản khú khăn, giờ giấc nhằm phục vụ một cỏch tốt nhất nhu cầu của khỏch hàng và qua đú thực hiện thành cụng kế hoạch kinh doanh của mỡnh.

2.1.3 Kết quả một số mặt hoạt động của chi nhỏnh Hai Bà Trưng trong một vài năm gần đõy.

Trong những năm gần đõy, cựng với sự khởi sắc của nền kinh tế đất nước, chi nhỏnh đó thu được những thành qủa đỏng khớch lệ trong hoạt động kinh doanh, tạo dựng được một vị trớ quan trọng trong hệ thống cũng như trong nền kinh tế Chi nhỏnh Hai Bà Trưng ngày càng khẳng định là đơn vị đứng đầu trong toàn hệ thống,

cố gắng vươn lờn với phương chõm: “ uy tớn- hiệu quả- luụn mang đến sự hài lũng

cho mọi khỏch hàng”, xõy dựng chớnh sỏch kinh doanh phự hợp.

Trong 3 năm gần đõy, Chi nhỏnh Hai Bà Trưng đó cú những bước biến đổi mạnh mẽ, để đạt danh hiệu Chi nhỏnh đứng đầu trờn thành phố Hà Nội

a Về huy động vốn.

Năm 2009, nguồn vốn của Chi nhánh không ngừng đợc tăng lên, cơ cấu nguồn vốn

đợc cải thiện theo hớng tích cực Tính đến ngày 31/12/2009, tổng số d huy động đạt

2400 tỷ đồng Năm 2010 tổng nguồn vốn huy động 3400 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 98% so với tổng tài sản của NH

Để đạt được tốc độ tăng trưởng nguồn vốn trờn, cựng với chớnh sỏch lói suất chủ động, linh hoạt, Chi nhỏnh luụn phối hợp hài hũa với nhiều yếu tố tớch cực như: hỡnh thức huy động linh hoạt, hấp dẫn, lói suất tiền gửi hợp lý cho từng đối tượng khỏch hàng, đẩy mạnh việc cung cấp sản phẩm dịch vụ NH tiện ớch song song việc đổi mới phong cỏch giao tiếp văn minh, tận tỡnh, chu đỏo Và vỡ thế mà Chi nhỏnh Hai Bà Trưng đó đạt được rất nhiều danh hiệu đứng đầu toàn NH trờn cả nước như: Chi nhỏnh huy động vốn hạng 1, Chi nhỏnh toàn diện nhất, phỏt triển nhất, ưu thế nhất…

b Nghiệp vụ thanh toán quốc tế.

Hoạt động kinh doanh ngoại tệ phát triển đã tạo điều kiện mở rộng các nghiệp vụ thanh toán quốc tế như: L/C nhập khẩu, thanh toán nhờ thu, thanh toán

TT, thanh toán Séc du lịch, thẻ Visa, Mastercard

Đặc biệt, vào năm 2011, chi nhánh đã thực hiện thanh toán TT với mục đích mua thiết bị máy móc của dây chuyền sản xuất mía đường bên Trung Quốc với doanh số thanh toán lên đến 2 triệu USD Thu phí đứng thứ 5 trên tống số 100 chi nhánh trên toàn Việt Nam với lợi nhuận thu về cho Phòng là 120 triệu VND

Bảng số 1: Báo cáo hoạt động kinh doanh

(Nguồn: Phòng kho của SeABank Chi Nhánh Hai Bà Trưng)

Như vậy, tất cả các chỉ tiêu kinh doanh đều tăng do chi nhánh đã có nhiều cố gắng nỗ lực trong việc phát triển và mở rộng các mặt nghiệp vụ kinh doanh bằng nhiều hình thức và biện pháp, trong đó điểm mấu chốt là đã kết hợp hài hòa, linh hoạt giữa tín dụng nội ngoại tệ với kinh doanh đối ngoại, thanh toán quốc tế, trên cơ

sở phát huy những thế mạnh của mình

2.2 Thực trạng huy động vốn tại chi nhánh Hai Bà Trưng.

Huy động vốn là một nghiệp vụ chủ chốt, không thể thiếu được của các NH nói chung và của chi nhánh nói riêng, bởi nguồn vốn chính của một NH là nguồn vốn huy động Hơn nữa, huy động vốn không phải là một nghiệp vụ độc lập mà nó gắn liền với các nghiệp vụ sử dụng vốn và các nghiệp vụ trung gian khác như thanh toán, chuyển tiền của NHTM

NH phải luôn đảm bảo cho mình một nguồn vốn dồi dào đáp ứng nhu cầu của khách hàng đến vay vốn và đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình phát triển của đất nước Bên cạnh đó, huy động vốn phải dựa trên cơ sở xác định thị trường đầu ra, lĩnh vực đầu tư có hiệu quả hay không, lãi suất ra sao Đây là nguồn tiền của dân cư