Giá trị phong cách của các kiểu trật tự từ trong thơ mới Việt nam

Tu dò di tìm nhùng già tri phong càch hoc eùa mói mot kiéu tràt tu tu - tue là eàe kiéu càu trùe cu thè trong tha eùa tùng tàc già va eùa eà trào luu tha ea, ma dàu cho mot giai doan mai

LE THI KY

GIÀ TRI PHONG CACH CÙA GAG KIÈU

TRAT TU TU TRONO THO MÓI VIÈT NAM

Chuyén ugàuh: Ly liiàu Ngòii ugù

MA SO: 50408

LUAN AN THAC SY KHOA HOC NGÙ VÀN

V-^// Nguòi hiióììg {Jan kìioa ligc

HA NOI - 1997

1 Mue dich: 1

2 Y nghla: 1

a Y nghia ly luàn: 1

b Y nghla thuc tién: 1

IL Nhiém vu va phuang phàp nghién eùu cùa luàn àn 2

1 Nhiém vu eùa luàn àn: 2

2 Phuang phàp nghién eùu : 2

1.2 Phuang phàp thu thàp tu lièu: 2

2 Y nghla thuc tién: 5

IV Bò eue eùa luàn àn: 5

1 - Phàn ma dàu: 6

2 - Phàn nói dung: 6

3 - Két luàn: 6 PHAN II PHAN NOI DUNG

* Mot vài luàn diém ve ly thuyét 7

I Mot so' khài niem ea so ve ngù phàp eó lién quan dén viee

khào sàt cùa luàn àn 7

IL Mot so khài niem ca bàn ve phong càch hoc co lién quan

dén huóng nghién eùu cùa luàn àn 14

1 Tfnh chuàn mire: 14

2 Dào ngù: 15

1 Phu truóre - trung tàm H^.^G^i^.hX^dJ 17

2 Danh tu vói phàn phu sau: (PST -T2) 28

IL Càe kiéu tràt tu tu trong thành phàn dòng ngù, tinh ngù 36

7 1 Kiéu tu kèm phu sau - vi ngù (viét tàt KS - VN) 48

2- Càe kiéu tràt tu tu trong tinh ngù 51

Chirang II : Già tri phong càch cùa càc kiéu trat tu tir

trong tir ghép, tir ghép lày

I Kiéu dào vi ngù - ehù ngù : (viét tàt VN - CN) 64

IL Càe kiéu tràt tu tu eùa thành phàn trang ngù 69

1 Trang ngù dùng a giùa nòng còt càu 70

2 Trang ngù dùng sau két càu ehù ngu, vi ngù 71

3 Két luàn: 72

IH Tràt tu cùa thành phàn than goi trong càu 74

1 Mot so quan niem ve thành phàn than goi 74

2 Trat tu thành phàn than goi a cuòi càu: 75

4 Két luàn: 79

IV Mot vài nhàn xét, tòng quàt ve càc kiéu trat tu tu dà dugc

xem xét, khào sàt: 81

PHAN HI PHAN KET LUAN

1 Nhàn xét dành già chung ve cac kiéu trat tir tu trong tha

mói: 91

2 Mot vài v kién de xuàt: 92

1 Muc dich:

Luàn àn co mue dich khào sàt su boat dòng eùa càc kiéu tràt

tu tu khàc nhau trong càe vàn bàn tha ea thuoe phong trào tha mói Viét nam

Tu dò di tìm nhùng già tri phong càch hoc eùa mói mot kiéu tràt tu tu - tue là eàe kiéu càu trùe cu thè trong tha eùa tùng tàc già

va eùa eà trào luu tha ea, ma dàu cho mot giai doan mai - giai doan càch tàn trong tha ea Viét Nam

Ngoài ra luàn àn con cung càp cho nguòi doc nhùng eù liéu phong phu làm sàng tò nhiéu dae diém loai hình cùa tiéng Viét vói

tu càch là mot ngòn ngù dién hình cùa càc ngòn ngù don làp Trong do eó càe dae diém nhu:

Tinh àm tiét tfnh, phuang phàp tràt tu tu, hu tu là nhùng dàc diém co già tri khà dae bièt làm nén tfnh chat doc dào cùa tha ea Viet nam

y

b Y nghìa t h u c t i é n :

Két qua nghién eùu eùa luàn àn góp phàn trirc tiép vào

phàn ky vàn hoc à giai doan hien dai, cho viéc dành già nhùng

mat tich eue va han che eùa phong trào tha mói trong nén tha ea hièn dai Viét Nam

IL NHIÉM Vy VA PHUONG PHÀP NGHIÉN CÙU CÙA LUAN ÀN

1 Nhiém vu cùa luàn àn:

Vói muc dich di tìm già tri phong càch cùa eàe kiéu tràt tu

tu trong tha mói Viét nam, tàc già luàn àn chi dat cho mình mot nhiém vu khiém ton là khào sàt mot so kiéu tràt tu tu thuc su tao

ra nhùng già tri phong càch trong tha Nhùng kiéu tràt tu tu thòng thuòng khòng dugc ehù y nhu là dói tugng khào eùu ma chi dugc de càp vói tfnh chat là tham so so sành ma thòi

De làm sàng tò nhùng luàn diém néu ra vói dae diém ngòn ngù cùa phong trào tha mói, ehùng tói tu dat cho mình nhiém vu phài thòng ké nhùng kiéu tràt tu tu tiéu biéu dugc dùng a eàe tàc già, tàc phàm Trén ea sa di dén nhàn dinh khài quàt ve dae diém eùa toàn bò trào luu tha ca dugc goi là phong trào tha mai

2 P h u a n g p h à p nghién eùu :

1.2 P h u a n g p h à p thu t h a p tu liéu:

Tu liéu khào sàt cùa luàn àn góm muài ha tàc già cùa phong trào tha mói vói tóng so 683 bài tha dugc tuyén chon tu cac tac già trén

Màc dù càc tàc già va càc tàc phàm này da làn lugt giai thieu qua nhiéu nhà xuàt bàn trong mày chuc nam qua nhung ehùng tòi dira trén eàe àn phàm cùa càc nhà xuàt ban vàn hoc

- Miéu tà càc kiéu dào tràt tu tu trong tu ghép, tu ghép lày

- Miéu tà càc kiéu dào tràt tu tu trong két càu ehù ngù, vi ngù Trong dò ehù yéu là xem xét kiéu dào tràt tu tu giùa hai thành phàn chfnh: ehù ngù - vi ngù

Ngoài ra ehùng tòi de càp tói mot so kiéu dào tràt tu tu khàc giùa thành phàn chfnh vói càe thành phàn phu khàc eùa nòng còt càu

Khi nghién eùu kiéu dào tràt tu tu vùa trình bay, ehùng tói xem xét vi tri, so lugng, su phàn bò, tàn so xuàt hien eùa tùng kiéu tràt tir tu trong tùng tàc phàm cùa tùng tàc già trong tha mói

Sau khi miéu tà, ehùng tòi phàn tfeh eàe su kién duói quan diém cùa phong càch hoc (phàn tfeh tu tu hoc) de thày dugc già tri phong càch eùa nhùng kiéu dào tràt tu tu này

b Phuang phàp cài bién:

nghla nhung khàc càu trùc de thày già tri tu tu hoc eùa eàe kiéu dào tràt tu tu dugc tàc già su dung trong vàn cành

Phuang phàp cài bién giùp ehùng tòi di tìm eàe bién thè càu trùc khàc nhau Tu do co thè xàe dinh dugc "tfnh già tri" cùa lai nói nghé thuàt trong phong càch riéng cùa tùng tàc già Trong dò bao hàm eà su sàng tao cùng nhu nhùng han che eùa mói tàc già va cùa toàn bò trào luu tha ca lang man Viét nam giai doan 1930 - 1945

e Phuang phàp thòng ké:

Chùng tòi dùng phuang phàp thòng ké de xàe dinh tàn sé,

ty le xuàt bién, su phàn bó eùa tùng kiéu loai tràt tu tu ea bàn trong tùng tàc phàm, tàc già trong tha mói

Chùng tòi da thòng ké càc kiéu dào tràt tu tu trong muói làm tàc phàm eùa muói ba tàc già: góm 683 bài tha, 11479 càu tha trong phong trào tha mói

IH TINH THÒI SU CÙA LUAN ÀN:

1 V nghia ly l u à n :

Càc nhà phong càch hoc tiéng Viét hien nay tuy dà ehù y tói vàn de "dào ngù" nhung ehi co tfnh chat diém xuyét va nò chi dugc nghién eùu trong pham vi eùa eàe bién phàp tu tu cu phàp

Co thè nói chua eó mot còng trình nào nghién eùu ve càe kiéu tràt tu tu trong phong càch nghé thuàt tha ca

Hien tugng dào ngù trong danh ngù dà dugc de càp ò mot vài tàc già nhung nò chua dugc nghién eùu trong mot giai doan

nhu cùng chua dugc de càp dén

Càe nhà Viét ngù nghién eùu loai tu, danh tu, dinh ngù, trg dòng tu, dóng tu, bó ngù, tfnh tu tu ghép, tu ghép lày, càe thành phàn càu nhung trén bình dién ngù phàp miéu tà ehù chua nghién eùu su boat dóng v6 cùng linh boat eùa nò trong nghé thuàt tha ea

Luàn àn eùa ehùng tói thành còng sé cung càp thém mot phàn nhò nào dò ve "dào ngù" trong danh ngù, dòng ngù, "dào ngù" trong tu ghép lày cùa phong càch nghé thuàt thi ea bién dai nói chung va tha mói nói riéng trong phong càch hoc eù phàp tiéng Viét

y »

2 Y nghla thuc tién:

- Tình hình thuc tién giàng day tha ca a nhà truóng bién nay gap nhùng khó khan nhàt dinh trong viéc bình giàng tha ea

Da sé giào vién, hoc sinh, sinh vién chi ehù y phàn tfeh nhàm càm thu dugc hình ành, nói dung cùa tha ca, ehù chua nhàn biét dugc mot càch day dù, chfnh xàe càm xùe, y tuang cùa tàc già gùi gàm trong tùng càch sàp xép tu, ngù eùa mình trong viéc thuc hien càe y do nghé thuàt

Trong qua trình tién hành nghién eùu luàn àn, chùng tòi co gang mot phàn nào dò làm sàng tò thém viéc càm thu cài hay, cài dep mot càch sàu sàc trong hình thuc va noi dung tha ca qua viéc sàp dat tràt tu tu trong tha mói Viét nam

IV BÒ CUC CÙA LUÀN ÀN:

Trình bay muc dfeh, y nghla, tfnh thòi su cùa luàn àn va phuang phàp nghién eùu eùa nguòi nghién eùu luàn àn

T r o n g qua trình n g h i é n eùu, c h ù n g tói càn eù vào n h ù n g

mò h ì n h ly t h u y é t ve n g ù p h à p tiéng Viét cùa eàe nhà Viét ngù

va tiép thu n h ù n g thành qua n g h i é n eùu eùa eàe nhà p h o n g càch

h o c Trén e a sa d ò , e h ù n g tòi phàn tfeh già tri p h o n g càch eùa eàe kiéu tràt tu tu trong t h a mói Viét N a m

I MOT SO KHÀI NIÈM CO SO VÉ NGÙ PHÀP CO LIÉN QUAN DÉN VIÉC KHÀO SÀT CÙA LUÀN ÀN

1 Danh ngOr:

T h e o quan diém eùa mot so tàc già n h u : Le Vàn ly

T h o m p s o n , E m e n e a u , N g u y é n Tài C£n thi t r o n g t i é n g Viét eó

k h o à n g 49 dén 53 don vi loai tu

N h u n g gàn day, H o à n g Tàt T h à n g tàc già eùa luàn àn Phó tién SI "Hoat d ò n g eùa loai tu tiéng Viét t r o n g càc p h o n g càch

n g ò n n g ù " cho r à n g : eó k h o à n g gàn 140 don vi loai tu, trong dò

eó 45 d o n vi loai tu hoat d ó n g trong càc loai p h o n g càch ngòn ngù

Tuy q u a n n i e m rgng, hep khàc nhau n h u n g càc tàc già trén déu thùa n h à n co mot loai don vi t h u ò n g di k è m vói d a n h tu,

d ù n g truóe d a n h tu T r o n g luàn àn này, e h ù n g tòi tam goi dò là càc loai tu t h u ò n g hoat d ò n g trong dia hat t h a ca

Càe nhà ngù phàp tiéng Viét nhu N g u y é n tài Càn [ 5 ] , Cao

X u à n H a o [ 2 0 ] , D i n h Vàn Due [ 1 7 ] co y kién k h à c nhau ve y

nghla eùa [ o c ' ^ij.danh tu làm trung tàm eùa d a n h ngù (co tac già goi là trung tàm g h é p , ky hièu là TI H- T2

Nhung càc tàc già déu nhàt trf ràng:

Loai tu co vi tri truóe danh tu Nò nàm a truóe danh tu

trung tàm cùa danh ngù eó mò hình nhu sau:

(trung tàm)

Phu sau

0 luàn àn này, ehùng tòi khòng di sàu miéu tà càu trùe dae diém, ^ nghla eùa loai tu ma ehù yéu ehùng tòi xem xét vi trf va già tri eùa nò trong càu trùc Theo òng Nguyén Tài Càn, danh ngù a dang 15^ tuang eó mò hình càu tao eó thè khài quàt nhu sau:

phu truóe (Ptr)

P t r l , Ptr2, Ptr3, PSl', PS2', trong luàn àn de miéu tà, phàn tfeh càc kiéu tràt tu trong danh ngù

2 Dòng ngiìr va tinh ngiìr

Càc tàc già: cuón ngù phàp tiéng Viét - UBKHXH - 1983 [53], Hùu Quynh [39], Diép Quang Ban [3] Khài quàt càu trùe eùa dòng ngù, tfnh ngù nhu sau:

- Phàn phu sau eùa dòng ngù con goi là bó ngù

- Phàn phu sau eùa tfnh ngù theo tàc già Diép Quang Ban {[3] trang 103, trang 106} eó thè phàn biét:

-I- Nhùng tu eó tfnh chat hu - nhùng phu tu -I- Nhùng thuc tu - bó ngù

Phu tu chuyén dung làm thành tò phu sau tinh ngù: làm, eue, eue ky, tuyét, qua vói sàc thài nhàn manh co thè chuyén

lén truóe tình tu

Nhùng tfnh tu co thuc tu làm ro nghia tue là eó bó ngù

Co ba loai thuc tu - bó ngù {xem [3] t r l 0 6 } *

Mot so càe nhà phong càch hoc cho ràng:

* Chù thfeh: Diép quang Ban phàt trién quan niem eùa Nguyén Kim Than

"Ca sa tiéng Viet" NXB TP Ho Chf Mmh 1981 - tr 83

D à o n g u là d à o t h à n h p h à n bÓ n g ù lén t r u ó e d ó n g tu hoàc thành p h à n phu sau cùa tfnh tu, hay d à o két càu ehù n g ù - vi ngù

là bién tugng "lày lai phu tó, biéu hien a su làp lai mot phàn cùa hình thài c a s a "

b Càe nhà Viét n g ù n h u : Le Vàn Ly [ 3 2 ] , T r u a n g Vàn Chình,

N g u y é n Hién Le [9] eoi "lày là g h é p " , N g u y é n Tài C^n [4]

q u a n n i é m : "Tu lày àm là loai tu g h é p , t r o n g dò theo càch

n h ì n n h à n eùa n g u ò i Viét hién n a y , eàe t h à n h tó truc tiép

d u g c két hgp vói nhau ehù yéu theo q u a n he n g ù àm"

e Tàc già N g u y é n Vàn Tu két l u à n : Sa di goi c h u n g n h ù n g tu lày

àm là tu g h é p vi thuc chat e h ù n g d u g c tao ra mot tu tó tu mot tu ban d à u

T h e o G i à o su Dò Hùu Chàu [ 7 ] : "lày" là m o t p h u a n g thùc tàc d ò n g vào mot hình vi c a s a , là làm xuàt h i é n m o t hình vi lày

g i ó n g nò toàn bò hay bò p h à n ve àm t h a n h Cà h ì n h vi c a sa va hình vi lày tao nén mot tu ( m a n g dàc d i é m n g ù p h à p , ngù nghia cùa t u ) "

- Mot so càe tàc già k h à c nhau n h u : H o à n g Vàn H à n h [ 2 2 ] , Ho

Le [ 3 0 ] c ù n g de càp tói tu lày n h u là m o t p h u a n g thùc ngù

phàp (phuang thùc càu tao tu) eó su chi phÓi cùa quy luàt ngù

àm va tàc dung cùa tu lày eó tfnh chat tugng thanh, tugng hình

2.3 Mot so vàn de ve tu ghep:

"Tu ghép dugc càu tao theo phuang thùc phói hgp ngù nghla giùa hai tiéng"{[53] tr 57}, theo mot quy tàc ngù phàp nhàt dinh de tao thành mot don vi mói, mang day dù dae diém ve

f nghla va ngù phàp eùa mot tu

Tu ghép eó thè eó hai tiéng hoae nhiéu tiéng

Tu ghép: Quan he giùa eàe hình vj nghiéng ve mat ngù nghla

Tu lày: Quan he giùa eàe hình vi nghiéng ve mat ngù àm Trong thuc té su dung ngòn ngù, su phàn biét tu ghép, tu lày ehi eó tfnh chat tuang dói Giùa hai loai eó nhiéu don vi trung gian vùa mang tfnh ehàì cùa tu ghép lai vùa mang tfnh chat eùa tu lày

Khi tién hành nghién eùu, chùng tòi goi chung là tu ghép lày Chùng tòi càn cu vào nhùng ca sa ly thuyét trén de nhàn dién tu ghép, tu lày va miéu tà vi trf, càch sàp xép tràt tu càc hình vi cùa chùng nhàm phàn tfeh già tri phong càch trong nhùng ngù cành nhàt dinh eùa tha mói Viét Nam

4 Mot so vàn de ve thành phàn càu:

Trong ngù phàp tiéng Viét dén nay, huóng phàn tich càu theo càu trùc ehù - vi là phuang huóng phó bién nhàt Day là sir tiép thu càch phàn tich càu cùa ngù phàp hoc truyén thòng Càu don giàn nhàt thuòng là mot ménh de do càc tu ngù két hgp lai

thành hai phàn:

a - Chù ngù: Chi nguòi hay vàt

b - Vi ngù: Nói gì ve nguòri hay vàt ày {[50] tr 409} - tàc

già goi là i / u y é n ngù

+ Tàc già Diép Quang Ban [3] (tri 18 - 121) quan niém:

- Nòng eót càu là bàe hgp nhàt góm eó ehù ngù va vi ngù

- Khung càu góm nòng eót càu va nhùng thành phàn phu càu nhu trang ngù càu, phu ngù càu (nhu vai trò càc tu à,

u, nhé )

- Bò phàn ngoài khung càu góm eó eàe lién ngù (tue tu ngù chuyén tiép hay quan he tu eùa càu va giài ngù (tue phu ehù ngù)

Luae dò hóa tó ehùc càu nhu sau:

Lién ngù trang n g ù / chù ngù vi ngù / phu ngù càu \ giài ngù

Càe loai thành phàn phu eùa tu

BÓ ngù, dinh ngù, trang ngù (eùa tu) giài ngù eùa tu

+ Tàc già Hoàng Trong Phién [39] (tr81 - tr86) nhàn xét:

- Két càu ehù - vi là mot trong nhùng kiéu két càu cu phàp cùa tiéng Viet

- Mot càu tói thièu thòng thuòng nhàn biét bang quan he

hai thành tÓ Mói thành tó ùng vói mot doàn ngù

Ò Viét Nam hién nay, eó mot so tàc già quan tàm dén viéc phàn tfeh càu theo xu huóng ngù phàp ehùc nàng nhu: Cao Xuàn Hao [21], Nguyén Vàn Hiép (bài giàng chuyén de 9/1995) Dào Thi Thanh Lan [27] càc tàc già vàn dung ly thuyét ba quan diém cùa Claude Hag^^^^i trong qua trình nghién c ù u j u tuang ùng giùa ba bình dién dugc òng hình dung nhu sau: (Trong càu IL Court: nò chay)

Mot sÓ tàc già dà két hgp nghién eùu eù phàp vói nghla hoc

va dung hoc

Khi tién hành khào sàt tu liéu, ehùng tòi dua trén ea sa \<j

thuyét càu trùe càu eùa ngù phàp truyén thóng két hgp vói nghla hoc, dung hoc de miéu tà, phàn tfeh, ly giài vi trf va già tri phong càch eùa eàe kiéu tràt tu tu rat linh boat trong tha mói Viét Nam

IL M O T SO KHÀI NIÉM CO BÀN VE PHONG CÀCH HOC CO LIÉN

QUAN DÉN HUÒNG NGHIÉN CÙU CÙA LUÀN ÀN

De eó nhùng ca sa dành già, nhàn dinh ve già tri phong càch cùa eàe kiéu tràt tu tu trong tha hièn dai, chùng tòi càn thóng nhàt mot so khài niém sau day:

1 Tinh chuàn muc:

Chuàn mire là su sàp xép tràt tu càc tu, ngù theo dùng quy tàc, ea càu ngù phàp da quy dinh de thòng bao mot nói dung

n h à t d i n h n h à m " D ù n g vói n h u n g diéu k i é n càn t h i é t ma eà nguòi nói làn n g u ò i n g h e n h u dà b i é t rÓi de cho càu nói t r a thành mot

h à n h d ò n g n g ò n n g ù b ì n h t h u ò n g cùa g i a o tiép {[34] tr 108} (Dai X u à n N i n h )

2 D à o ngiìr:

1.2 T i é n g Viét là loai h ì n h n g ò n n g ù d a n làp b i é n dói hình thài nén tràt tu tu va hu tu eó vai trò rat q u a n t r o n g t r o n g p h a m vi eù phàp (càu tao c à u )

a Tràt tu sàp dat eàe tu là p h u a n g tién chfnh de biéu thi quan he

n g ù p h à p - tue là q u a n he eù p h à p giùa eàe tu trong mot càu (xem {[53] t r 2 9 } )

b Hu tu: là n h ù n g tu d ù n g de biéu thi mot so n h ù n g quan he eù phàp nhàt d i n h Tuy hu tu k h ò n g eó n g h i a "thuc" nhung nò vàn eó sàc thài t é nhi ve n g h i a (xem {[53] t r 2 9 } )

e N h i é u tàc già "Ngòn n g ù hoc dai e u a n g " cho r à n g :

Càc n g ò n n g ù k h ò n g bién dói h ì n h t h à i , do yéu càu miéu

tà, n g u ò i miéu tà phài thay dói két càu eù p h à p b a n g con duòng tràt tu tu va hu tu

b "Dào ngù là hién tugng vi pham eó chù dinh tràt tu chuàn muc cùa càc dan vi lòi nói nhàm muc dfeh tao ra mot thành tó nghia - càm xùe nào dò" {[26] tr 111}

"Mot tràt tu dugc eoi là dào néu trong hai thành phàn càu

eó lién he vói nhau ve mat eù phàp, mot thành phàn (thành phàn phu thuòc) bj dào vi trf: vi ngù dói vói ehù ngù, bó ngù truc tiép dói vói vi ngù"

"Chùc nàng tu tu cùa dào ngù là làm thay dói tiét tàu eùa càu, làm giàu àm huóng, ggi màu sàc biéu càm, càm xùe, gay àn tugng manh" {[26] tr 111}

Khi miéu tà vi trf, phàn tfeh già tri phong càch eùa eàe kiéu tràt tu tu trong tha mói, ehùng tòi dàc biét ehù y dén eàe hién tugng dào ngù

Tha mói dugc hình thành trén ea sa eùa tiéng Viét hién dai Vi vày, tu ngù dugc su dung trong tha mói rat cu thè, gàn gùi de hièu han dói vói mgi dói tugng ban doc so vói nhùng dién

co, dién tfeh khó hièu, trùu tugng trong tha eó Dae biét su ra dòi cùa thè tha tu do trong tha mói là:

"Mot buóc nhày vgt cùa ngòn ngù tha Viet Nam" {[12] tr 243}

Do khòng bi ràng buge bai niém, luàt, nhu tha ca truyén thóng, so ehù trong tùng càu tha, so càu tha trong mot bài tha khòng bi quy dinh chat che nén chù (tu) ngù dugc dùng làm phuang tién biéu dat noi dung hién thuc cùa cuge song rat da dang, phong phù

Chùng tòi tién hành khào sàt kiéu tràt tu tu trong tha mai

sau day:

CHl/ONG I: GIÀ TRI PHONG CACH CUA CAC

KIÉU TRÀT TU TU TRONG N G C

• •

I CÀC KIÉU TRÀT TU TRONG DANH NGÙ:

N h u dà trình bay a m u e 1 (phàn noi d u n g ) : trung tàm eùa

d a n h n g ù co thè eó trung tàm g h é p T I + T2 (TI là loai tu, T2 là

d a n h t u )

1 Phu t r u ó e - trung tàm

1.2 Kiéu T2 - T I , kiéu T2 - Ptr2 - T I

Vf du:

1 Bua ày hoa xoan phai phói bay

Hoa xoan làp làp rung vai day

( M u a x u à n [ I T ] Y

2 Lgn khòng nuòi dàc ao beo

Giàu khòng day chàng buon leo vào giàn

Giéng thai mUa ngqp niióc tran

Ba gian day cà ba gian nàng chiéu

(Qua nhà [ I T ] )

3 Triing lai dàu de hen ky

Dò ngang mot chuyén chac gì mai sau

( C h é n r u g u d ò i d u ò n g [4aX]J

4 Duòng rùng sòl dò nhu son

Xe hàng mot co theo con ngua gay

(Vài net rùng [ I T ] )

*Chù thfeh: T ky hiéu tu liéu tha

5 Thuyèn ve nuàc lai sàu tram ngd

Cui mot cành khò Iqc mày dòng,

(Tràng giang [2T])

a Kiéu T2 - T I :

Tàc già dùng loai tu "lóp" trong vf du 1 là loai tu biéu thi hình thùc tón tai cùa thuc thè là "hoa xoan" a dang tàp hgp ehù khòng dan le là "cài", "ehiée" hoa xoan

Han nùa loai tu "lóp" dugc tàc già lày lai toàn bò là "lóp lóp" de biéu thj hình thùc tón tai eùa truc thè "hoa xoan" khòng nhùng a dang mot tàp hgp ma con là mot tàp hgp nhiéu, nhiéu vò

ké, nhiéu khòng ké xiét

Danh tu "hoa xoan" dugc tàc già dào lén truóe loai tu "lóp lóp" de gay àn tugng manh trong miéu tà Hoa xoan rung xuóng dàt nhiéu lién tiép, nhiéu ào at

Hoa xoan rung xuóng dàt ào at "lóp lóp" chfnh là lue bao hièu nhùng rai rat cùa gió lanh, u àm da tan de nhuòng chò cho mua xuàn àm àp dang tran ve

Co le càu tha này dà khai thàc cài y tuang sàu sàc cùa càu thành ngù: "Hoa xoan rung xuóng bà già càt chàn"?

Ò vi du 2: Loai tu "day" là loai tu chi nhùng thuc thè là thuc vàt leo, eó giàn hay bau vfu vào m o t vàt k h à c Danh tu

"Giàu khòng" d u g c dào lén truóe loai tu "day" de k h a i ggi trf tuòng tugng sàu s i c trong tàm h ó n d ò c già:

N a i eó cành vàt "giàu k h ò n g " d u g c t r o n g lày là su dung

t h u ò n g phài eó giàn de leo va d u g c c h à m s ó e , vun vén ky l u a n g ,

càn thàn, qui eù n h u n g b day "Giàu k h ò n g day c h à n g buon leo

vào g i à n " C h ù n g tò làu nay "giàu k h ò n g dà m g c lan tran, tu do cùng vói su h o a n g vu eùa n h ù n g cành vàt k h à c a ben canh nhu

"ao b e o " , "giéng t h a i "

C h ù n g ta so sành vói tràt tu tu:

Day giàu khòng chàng buon leo vào giàn

thi àm diéu eùa càu t h a ft hai bòa h a n , so vói khó t h a va

k h ò n g tao d u g c c à m giàe m a n h m e trong viee thè hién tàm trang trÓng trai, b u o n , dantUiiéo eùa tàc già khi t r a ve c h ó n eù dà vàng

b ó n g n g u ò i thàn yéu eùa m ì n h

b Kiéu T2 - Ptr2 - TI

T h e o tràt tu t h ò n g t h u ò n g , càc vf du 3 , 4, 5 phài dugc sàp xép n h u s a u :

Ptr2 - TI - T2 (Phu tu chi so l u g n g - loai tu - d a n h tu n h u n g tràt

Càu co tràt tu dào ( d a n h tu - phu tu chi so l u g n g - loai tu)

co àm t h a n h , n h i p diéu u y è n c h u y é n n h i p n h à n g dién tà dùng tàm trang luu l u y é n cùa tàc già lue chia ly vói bè b a n Kiéu dào hiéu qua h a n trong viéc p h à n d o à n t r o n g t à m t r a n g tàc già trong

t u a n g lai

Loai tu "cành" (VD4) d ù n g de chi n h ù n g d a n vj là thuc vàt

eó tfnh chat d a n le

T r o n g n g ù cành, loai tu dùng sau d a n h tu va phó tu chi so

l u g n g

So vói tràt tu dugc cài b i é n :

Thuyén ve nUàc lai sàu tram ngd Mot cành cui khò Iqc mày dòng

Thi su vàt "cui' ggi ra dugc c à m xùe m a n h me khi miéu tà cành vàt thién n h i é n de gùi gàm tàm t r a n g con n g u ò i

Cành b a va, lae long cùa cành cui khò d a n g tròi dat khòng

d i é m d ù n g ò tràt tu dào làm xao x u y é n , rung d ò n g tàm hón dòc

già h a n

2 1 Kiéu tràt tu T2 - X - T I (X là yéu t ó o h é m x e n )

Vf du:

/ Cam ngày hai bua don ben he

Màm gò, muòi dùa, dùa mgc tre

(Bua c a m qué [3T])

2 Trai xanh co tràng bay tùng làp

Xóm cha leu phai xaclà bang

( D u ò n g ve qué me [3T])

3 Oc xa rùc tùng hói trong xóm mac

Tròi dò Hong sau nhùng trai dèi xanh

(Dàm hói [3T])

4 Ngòi nhà mài cH rèu in lóp

He bue rem dan da nang trua

(Vuòn eù [8T])

5 Nhùng tòi tràng vàng da nggn tre

Dèn thòn xa nggn ành xanh le

(Làng [3T]) Cuòe song sinh hoat eùa nguòi n ò n g dàn Viét N a m dugc tàc già miéu tà rat dòi quen thuòc ( V D l )

Kiéu dào tràt tu T2 - X - TI dugc d ù n g t r o n g vàn cành rat gàn gùi vói p h o n g càch ca dao

"Cam ba bàt, ào ba manh Chàng dói, chàng ràch, chàng xanh, chàng gay"

va rat gàn gùi vói lói nói thuòng ngày

Ngày hai bua cam dgn ben he

N h u n g tàc già eó dung y dào danh tu " c a m " lén truóe de nguòi dge luu y khi càm n h à n : dang hình d u n g d u g c cành sinh boat déu dan, trong àn u ó n g thuòng ngày a q u é h u a n g va tàc già cùng bình t h u ò n g , va tuàn tu nhu sinh b o a t dòi s o n g cùa mgi

n g u ò i n ò n g dàn a càc làng qué Bàe bò k h à c - k h ò n g qua thiéu

t h ó n , n g h è o khó n h u n g cùng k h ò n g sung tue, giàu c o

Kiéu d à o tràt tu này, dà làm nén su t h à n h c ò n g cùa tàc già khi m i é u tà cành song ém à, thanh bình giàn di cùa nguòi

n ò n g dàn a càc làng qué Viét n a m

T r o n g vf du 2, d a n h tu "eò t r à n g " dugc d à o lén truóe cà tò

hgp tu (trong dò co cà vi ngù) - loai tu dà tao nén mot net chàm

phà dòc dào trong bue tranh ve thòn qué mién Bàe

Hình ành tuang phàn giùa tròi xanh, eò tràng dàt canh nhau Nén

"xanh" thàm cùa tròi nói bàt "eò tràng" toàt bay tùng "lóp" lién tiép, dìu dàt, nhe nhàng, yèn à han là

2a - Trén tròi xanh tùng lóp co trang bay

hay:

2b - Tùng lóp co trang bay trén trai xanh

Theo eù phàp bình thuòng, néu dùng tràt tu tu nhu 2a, 2b thi tàc già phài thém phu tu "trén" Khi dò so lugng tu trong càu tha eó su bién dÓi, àm thanh, nhip diéu khòng phù hgp vói quy luàt Han nùa, sàc thài cành vàt thién nhién trong hai càu tha dugc cài bién rat lanh lùng, ròi rae

De miéu tà nhùng cành vàt eùa qua khù xa xòi nhung vàn con song dòng trong ky ùc, tàc già dào tràt tu tu T2 - X - TI (VD4)

So vói tràt tu tu thòng thuòng

Ngòi nhà mài cu lóp réu in

Kiéu tràt tu tu (VD4):

"Ngòi nhà mài cu réu in lóp "

eó sàc thài biéu càm dugc già tàng han ve nhùng ky niém ngot ngào thua xa xua

Gióng nhu hình ành chàng Kim Trong tra ve chón cu, sau muòi làm nàm xa càch cùng dugc Nguyén Du thè hién trong hai càu tha:

Day vuòn co moc, lau thua

Song tràng quqnh qui, vàch mUa ra ròi

Co su k h à c biét n à y , bai vi: "Truyén K i é u " eùa N g u y é n Du dugc s à n g tàc theo thè t h a lue bàt nén càc e h ù t r o n g càu t h a phài tuàn theo quy luàt vàn chat c h e Vàn "uà" t r o n g "mua" phài phu

thuòc vào vàn "uà" trong "thua" à càu t h a t r u ó e Cho nén khòng

thè dào tràt tu tu mot càch linh hoat n h u ó thè t h a tu do eùa tha

m ó i

Cành d é m a mot m i é n qué Viét n a m d u g c in dàm trong àn

t u g n g n g u ò i dge n h ò kiéu dào tràt tu tu n h u dà trình bay a trén (trong V D 5 )

N g u ò i ta t h u ò n g d ù n g loai tu " c à i " , " e h i é e " de chi thuc thè riéng le là do vàt vò tri, vò giàe n h u : cài d è n , chiéc dèn, ehiée bùt, N h u n g tàc già dà d ù n g loai tu " n g o n " g i ó n g nhu loai tu cai , chiee

"Nggn d è n " ehi xuàt hién t r o n g p h o n g c à c h n g h é thuàt vàn

c h u a n g de sinh vàt hóa do vàt vón tinh làng k h ò n g linh hón,

k h ò n g su s o n g

T r o n g n g ù cành trén, danh tu "dèn" d ù n g truóe va dugc tàch khòi loai tu " n g g n " bang mot so tu k h à c d u g c chèm xen vào

g i ù a

Chùng tòi so sành vói tràt tu t h u ò n g n g à y :

(5a) Nggn dèn ò thòn xa ành lén xanh le

h a y :

(5b) Ò thòn xa nggn dèn ành lén xanh le

Ta t h à y , b eàe càu 5a va 5b so l u g n g tu (ehù) qua nhiéu,

k h ò n g phù h g p vói so lugng tu d u g c quy dinh eùa thè loai tha Thanh diéu cùa càu t h a bi thay dói h o à n toàn k h ò n g con nhip

n h à n g , càn dói vói eàe càu khàc t r o n g khó t h a ma gàn gùi vói

p h o n g c à c h vàn xuòi h a n

Vói càch dào nhu vày, tàc già dà tinh lugc di hai phu tu

n h u n g giùp n g u ò i dge t u a n g t u g n g d u g c mot k h o à n g khòng gian ròng lón h a n khi (ành tràng trén n g g n tre a n g a y trén dàu mình)

- mot k h o à n g tÓi m é n h m a n g , thàm t h à m , xa xòi tuang nhu vò tàn k h ò n g thè thày hình thù cu thè eùa m o t n g g n d è n , ta ehi thày

b ù n g lén le lói ành sàng "xanh le" eùa nò ma t h ò i

C à c h sàp dàt tu trong càe vf du vùa xét m a n g lai cho tha mot già tri tu tu nhàt d i n h D ù n g n h u J a k o b s o n [54] quan n i é m :

T i é n g nói t r a thành tiéng nói t r o n g t h a , khi dò chfnh càe lòi va eàe càch g h é p dàt eàe lòi d ó n g vai trò q u a n trong, chù yéu Khi dò tàt cà eàe yéu tó eùa t i é n g nói déu càn thiét de

n g u ò i n g h e n h à n d u g c toàn thè t h ò n g d i é p va e h i n h cài thóng diép toàn thè dò àn dinh phài nói lòi n à o , theo càch sàp dat

n à o Néu thay dói mot yéu tó (vàn, d i é u , lòi, n g à t càu ) thi nói dung t h ò n g d i é p c ù n g thay dói vi thi vi thay d ó i

3 1 Kiéu T I - X - T 2 , TI - Ptr2 - T2

Vf d u :

/ Ai hay làm thinh cha nói nhiéu

De nghe duói day nuóc he reo

(Dà lat t r à n g m ò [2T])

2 Cong xóm sau dém ma gió dóng

Tiéng xa chim gay vàng ben song

( L à n g [3T])

3 Anh tUng bùng linh hoqt nàng tròi xuàn

Ve sàu muòn àu sàu ngày mUa gió

(Cày dàn m u ò n diéu [lOT])

4 Ai biét duòng kia dàm mày làn

Gió vùa thoi Iqc dàu muòn chàn

(Dàu m u ò n chàn [2T])

5 Phai àm lén vi bàt chuóc tòi nòng

De bùng tia trong nhùng mat mùa dòng

Vói d a n h tu "ho" c h à n g han khi d u g c cài bién

Ai hdy làm thinh chó nói nhiéu Dé^ nghe duói day ho nUóc reo

N h u n g n h u vày, so vói kiéu tràt tu tu a vi du 1 thi su bài hóa ve àm t h a n h , nhip diéu k h ò n g phù h g p vói àm t h a n h , nhip

dièu cùa càc càu tha trong khó tha vói muc dfeh thè hièn dùng

tàm trang, dung f cùa nguòi viét

Tàc già muón mgi nguòi im làng de nghe àm thanh vang

dòng tu duói tàn cùng eùa "day ho nuóc reo"

Am thanh ma tàc già dà miéu tà a tràt tu tu (vf du 1) dugc chat Igc tinh khiét, sàu làng han so vói àm thanh ón a eùa "day

ho nuóc reo"

De miéu tà àm thanh cùa tiéng chim trong buoi sàng mùa xuàn a dóng qué Viét nam (vf du 2) tàc già cùng dùng kiéu dào tràt tu tu:

TI - X - T2

Theo tràt tu thòng thuòng phài là:

Còng xóm sau dém ma gió dóng Ngoài xa tiéng chim gay vàng ben song

Hay:

Vo- Cong xóm sau dém ma gió dóng

Tiéng chim gay vàng ben song ngoài xa

Nhung khi dùng kiéu tràt tu TI - X - T2 thi phu tu sé dugc tinh lugc de so lugng tu trong càu tha hgp vói thè tha dà quy dinh

"Tié^ng xa chim gay vàng ben song"

Chùng ta càm thày trong khòng gian ròng ménh mòng tuang nhu vò tàn vàn vgng lai àm thanh lành lót cùa tiéng chim hón nhién, trong trèo la thuòng cùa buoi som mai trén cành dóng qué han so vói tràt tu dugc cài bién( i)3 tt) ) '

b.Kièu tràt tu TI - Ptr2 - T2

T r o n g vi du 3 , 4, tu e h é m xen vào giùa T I , T2 là thành tó

phu t r u ó e cùa d a n h n g ù d ù n g a vi trf thù 2 (xem trang 8) Kiéu

tràt tu này k h ò n g thè eó t r o n g g i a o tiép khàu n g ù hay vàn xuòi Càu trùc eùa kiéu ày n h u sau:

T I - Ptr2 - T2 Khi d ù n g kiéu tràt tu T I - Ptr2 - T2 ( V D 4 ) tàc già nhàn

m a n h loai tu d u g c miéu tà "dàu m u ò n chàn" nhat nhòa truóe gió nhiéu h a n so vói "muòn dàu c h à n "

N h u n g b vf du 4, viéc dào tràt tu tu n h u vùa khào sàt b trén

càn x e m xét ky:

"Phài àm lén vi bdt chuóc tòi nòng

De bùng tia trong nhùng mat mùa dòng"

Xét ve mat ngù n g h l a , tràt tu dào buòe nguòi hièu rat

Trong danh ngù con xuàt hién kiéu tràt tu giùa thành phàn trung tàm va càe phàn phu sau

2 Danh tir vói phàn phu s a u : ( P S l ' -T2)

1.1 Phàn phu sau eùa danh ngù (ehùng tòi dà trình bay a (mue 1 phàn nói dung) góm eó hai vi trf dugc chùng tòi ky hièu là PSl', PS2'

Qua qua trình khào sàt, chùng tòi thày kiéu tràt tu tu co mò hình:

P S r - T 2

Xuàt hién vói so lugng, ty le nhiéu, cao nhàt trong tha mói Day là kiéu tràt tu tu ehiém ty le cao nhàt trong danh ngù (xem bang thóng ké 4 trang 5)

Theo tràt tu thòng thuòng thi phàn trung tàm va phu sau cùa danh ngù eó mò hình là:

T 2 - P S r -PS2'

Nhung trong tha M ó i dà thày xuàt hién khà nhiéu càu t h a

c o m ò hình là: PSl" - T2

Vi du:

1 Ben cùa ngùng kim théu bue gàm

Hay hay thuc nù màt nhu thuyén

(Thu [6T])

2 Làn di hgc là mot làn do dan

Di làm sao cho gap dugc giùa duòng

Co nù hgc sinh tha thuót dé'n truòng

Tay da non va tay càm sàch va

(Chù nhàt [8T])

3 Sao xuyén tròi mòng mong manh sàng

Màt ngang nhìn cao va vdn thu

(Y t h o à n g [6T])

4 Phai phói, làng làng dòi gót nhò

Xa Iq nhu muòn dòi thugng co

( M ù a thu dà ve [4aT])

5 Tròi ròng phai màu xanh mói tinh

Nàng trong nhu trai àm gió dUa tình Nhu khi con bé ve qué ngoai

Hón ha hón tói dói mòng xinh

(Phai phói [8T])

6 Làng le bàn tay làng le dua

Dàp tùng miéng va am con tha

(Chiéc ró may [8T])

7 Chiéu suang, rùng tim, le muòn hàng

San sàt ghe day ben Trùc Lang Cày, nuóc, say theo nguòi tràng sT Con dò quen ed lòi sang ngang

(Chiéu eó [9T])

8 Trong veo làn nuóc soi dòi màt

Xa tit qué nhà trò mot i:oof

( C h u y é n dò n g a n g [13T]) Thành phàn phu sau 1' d ù n g sàt n g a y d a n h tu, dùng de bó sung y nghla cho danh tu ( k h ò n g nén n h à m làn vói thành phàn vi ngù khi chù ngù là danh tu) trung t à m

Khi thành phàn phu sau 1' dugc dào lén truóe danh tu thi nghla cu thè hóa cho danh tu d u g c rò net h a n

V f d u 1:

Tàc già dào thành phàn phu sau 1' (con ggi là dinh ngù) lén truóc danh tu " t h u c n ù " thi sàc thài biéu c à m cho tfnh chat, dàc trung eùa tfnh tu "hày hày" (DN) * dugc tàng c u ò n g h a n so vói tràt tu thòng t h u ò n g :

Thuc nù hày hày màt nhu thuyén

Càch dùng két càu dào n h à m biéu thi nói xùe d ò n g manh

me cùa tàc già truóe ve dep k h ò e m a n h , tran tré nhua song dói vói thiéu nù dang a tuoi day thi

Day ehinh là àn tugng sàu sàc cùa dòc già khi càm nhàn

d u g c hình ành trong càu tha

Ghi ehù: DN ky hiéu là dinh ngù

Ò VI du 2 tràt tu dào rat gàn gùi vói p h o n g càch khàu ngù

t h u ò n g ngày va vàn xuòL

Chùng ta so sành hai kiéu tràt tu tu:

"Co nù hgc sinh tha thuót dén truòng"

Vói:

"Co hgc sinh nù tha thuót dén truòng"

Hai kiéu càu trùe rat gióng nhau ve nói d u n g , y nghla c a bàn N h u n g kiéu càu trùc dào làm cho àm thanh eùa càu t h a hién bòa, ém diu h a n , phù hgp h a n vói nghla logie eùa d o a n tha va mue dfeh miéu tà tfnh diu dàng d u y é n dàng eùa nù sinh khi dén

t r u ò n g

Ngoài y nghla dugc tàng c u ò n g , n h à n m a n h sàc thài biéu

c à m , kiéu dào tràt tu P S l ' - T2 con eó tàc d u n g tinh lugc nhùng phu tu k h ò n g càn thiét de so lugng tu ( c h ù ) , àm t h a n h , nhip diéu cùa càu t h a d ù n g vói thè t h a vón eó n h ù n g quy d i n h rat chat che dién h ì n h là vf du 3:

"Sao xuyén tròi mòng mong manh sàng Màt ngang nhìn cao va vàn thu"

Co thè eó rat nhiéu tu dùng cùng mot vi tri phu sau 1' cùa

d a n h n g ù

Vi d u :

Con nguòi ich ky, tham lam, bqc àc ày là bqn Nam

psr psr psr

Kiéu tràt tu trén dà xuàt hièn t r o n g vf du 4 Hai tu "phai

p h ó i " , "làng làng" cùng dùng a vi trf p h à n phu sau 1' dugc dào lén truóe d a n h tu "dòi gót" n h à m bòe lo tàm trang vui suóng,

n g a c n h i é n dén mùc n g a n g à n g khi thày mùa thu dà ve khàp noi thàm c ù n g ngo h è m

Càu t h a : "Phai p h ó i , làng làng dòi gót n h ò " góm ba thành phàn phu sau 1', n h u n g ehi dào hai t h à n h phàn con thành phàn phu sau r thù 3 là "nhò" vàn dùng sau N h u vày, cài ma tàc già

m u ó n khàc sàu trong tàm hón dòc già là trang thài tinh thàn cùa

eò gài ehù k h ò n g phài là dàc d i é m eùa dòi gót " n h ò "

T h ò n g t h u ò n g n g u ò i ta n ó i :

Dòi gót nhò phai phói, làng làng

H a y :

Dòi gót nhò làng làng, phai phói

N g o à i mue dfeh già tàng sàc thài y n g h l a biéu càm, viéc dào tràt tu hai tu cùng là thành tó phu sau 1' làm cho nhip diéu,

àm thanh cùa càu t h a tuoi sàng h a n , hai hòa h a n cho phù hgp vói viee thè hién tàm trang eùa tàc già khi m ù a thu dà gò cùa muòn

n a i

O vf du 6: Co hai thành phàn phu sau 1' rat gióng ve càu trùe, n g ù n g h l a (co thè nói là hien t u g n g lap lai cùa tu) nhung tàc già chi d à o mot thành phàn phu sau 1' lén truóc danh tu con mot t h à n h p h à n phu sau 1' tàc già vàn giù n g u y é n ven sau danh

tu trung tàm de thanh diéu cùa càu tha eù tuàn tu, tuàn tu nhu bàn tay cùa nguòi me ngày ngày, thàng thàng, nàm nàm àm thàm, càn man, tàn tao suÓt cà cuòe dòi chàm lo cho nhùng dùa con cùa mình

Chùng ta làm bién phàp cài bién:

Bàn tay làng le, làng le' dua

Vói:

"Làng le bàn tay làng le' dua"

Càu dugc cài bién y nghia tàn tao, càn man, àm thàm chiù dung eùa bà me khòng dàm net, sàu sàc nhu càu tha trong ngù cành (VD6)

Kiéu dào tràt tu (VD5)

"Hón ha hón tói dai mòng xanh"

Tàc già thè hién tàm trang hón nhién, phàn chàn, sung suóng cùa mình Nguòi dge cùng càm nhàn dugc mot càch sàu sàc tàm trang vui suóng ày eùa tàc già

Trong vi trf 7, 8 tàc già dào tràt tu tu:

"San sàt day ghe ben Trùc Lang" {VDl)

Hoàc:

"Trong veo làn nuóc soi dòi màt" (VD8)

làm cho dàc diém, tfnh chat eùa su vàt dugc miéu tà tra nén sinh dòng, ggi tà han

2.2 Két luàn

Dàc diém, tinh chat, dàc trune su vàt hién tuona duac miéu tà trong kiéu tràt tu tu vùa khào sàt thè hién sàu sàc, dam net han so vói tràt tu thòng thuòng

Kiéu tràt tu tu trén co mò hình nhu sau

P S r - T2

3 Két luàn chung ve kiéu tràt tu tu trong danh ngiìr

a- Càc kiéu tràt tu khàc nhau trong danh ngù vùa dugc khào sàt

eó mò hình càu tao nhu sau :

Chùng ta co the theo dòi tàn so xuàt hién, ty le càc kiéu

tràt tu tìir trong danh ngù cùa càc tàc phàm tha mói a bang sau

b Trong qua trình tién hành nghién eùu, chùng tòi co nhùng nhàn xét ve càc kiéu tràt tu tu, danh ngù nhu sau:

+ Càc kiéu tràt tu tu:

1 a- T 2 - T 1 , b- T2 - Ptr2 - TI

2 - T2 - X - TI

3 a- TI - X - T2, b- TI - Ptr2 - T2

(Phàn phu truóc cùa danh ngù) co tàn so xuàt hién it han so

vói kiéu tràt tu tu b muc 2.2.Càc kiéu tràt tu tu này co tàc dung

gay àn tugng dàm net, sàu sàc cho y nghla su vàt dugc miéu tà ddi vói nguói doc Qua dò thè hién tàm trang cùa con nguói cu thè, ggi tà han

+ Kiéu tràt tu tu 2: PST - T2 (Phàn phu sau vói trung tàm cùa danh ngù) xuàt hién nhiéu, chiém ty le cao nhàt trong càc kiéu tràt tu dào trong danh ngù

Kiéu dào tràt tu tu 2: PSl' - T2 néu dàc diém, tinh chat, dae trung cùa su vàt mot càch sinh dòng, sàc thài nghla dugc miéu tà cùa su vàt dugc nhàn manh han

Ngoài nhùng kiéu tràt tu tu trong danh ngù dugc chùng tòi

khào sàt a trén con xuàt hien càc kiéu dào tràt tu tu trong thành

phàn dòng ngù, tfnh ngù trong tha mói

IL CÀC KIÉU TRAT TI/ TU TRONG THÀNH PHAN DÓNG NCC, TINH NGty

l Dòng ngù:

Bình thuòng mot so phu tu, trg dòng tu dùng truóc dòng tu làm thành phàn phu truóc Trung tàm là dòng tu, thành phàn phu sau (PS) là bò ngù (xem muc 2 (I) (phàn nói dung))

Nhung co truòng hgp b6 ngù phuang thùc cùa càu dugc dàt truóc chù ngfi, vi ngù cùa càu

Mot s6 tàc già phong càch hgc nhu Dinh Trong Lac [26],

Nguyén Thài Hòa [24] ggi nhùng kiéu tràt tu tu trong dòng ngù

là mot trong nhùng bién phàp "dào ngù"

"BÓ ngù dùng truóc vi ngù va chù ngù cùng co tàc dung

nhàn manh f hay gay mot àn tugng sàu sàc, dàm net ve mot su

vàt, hién tugng {[24] tr 2 0 7 }

Trong tiéng Anh, vàn de dugc coi là dào ngù (Inversion) co

11 truòng hgp Trong do chùng tòi chù y tói truòng hgp thù 7, gàn gùi vói vàn de "dào ngù", chùng tòi dang xem xét (Xem [ S ó t J tr 123)

Vf du:

Such is life

(Tarn dich: cuòe song là nhu vày)

Selton was the man

Anh ta chi là bò xuang biét di

Khi Such chi là dai tu khòng dào lén truóc "be"

/ have a pen, pendi and such

(Tam dich: tòi co mot chiéc bùt mày, chiéc bùt chi va mot vài thù khàc nùa)

Trong dòng ngù tiéng Viet thuòng xuàt hien nhùng kiéu tràt tu tu sau day:

1.1 Phu truóc - chù ngu - vi ngù (vi ngù là dóng tu làm t h à n h phàn trung tàm cùa dóng ngOr) Ptr - CN - VN

Phu truóc cùa dòng ngù là nhùng thuc tu "nhùng tu tugng