Vì qua môn học này, ta có điều kiện giáo dục đạo đức cho các em một cách có hệ thống theo chương trình khá chặt chẽ; giúp hình thành được ý thức đạo đức ở mức độ sơ giản, định hướng rèn
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC
MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4.
A) ĐẶT VẤN ĐỀ:
Việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh là yêu cầu thường xuyên của công tác giáo dục, đồng thời cũng là yêu cầu hết sức cấp thiết trong bối cảnh như hiện nay
Bởi do ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường nên hiện tượng học sinh coi thường kỉ luật, coi thường thầy cô giáo, thiếu lễ độ với người trên xuất hiện ngày càng nhiều Tình trạng các em lười biếng, trốn học, không chịu khó học tập, thích quay cóp cũng gia tăng
Trong khi nền văn hóa dân tộc ngày nay được hoàn thiện thì những hành
vi trái với đạo đức vẫn còn tồn tại (mà tồn ngay trong chính trường học) Có thể
nó sẽ lan rộng ra nếu như chúng ta không kịp ngăn chặn
Làm thế nào để giáo dục đạo đức cho học sinh một cách có hiệu quả? Đòi hỏi những người làm công tác giáo dục phải biết chọn cho mình những cách giảng dạy phù hợp nhất
Trường tiểu học nhằm trang bị những cơ sở ban đầu cho việc hình thành
và phát triển nhân cách của học sinh hướng các em biết sống, học tập và lao động trong xã hội với nhiều mối quan hệ và đa dạng Vì vậy, việc rèn luyện, giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt Thực tế qua nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy: Ngoài việc giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học như: Tiếng việt, Lịch sử, Địa lí, Khoa học còn có một con đường giáo dục đạt hiệu quả, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi đó chính là giáo dục trực tiếp qua môn đạo đức Vì qua môn học này, ta có điều kiện giáo dục đạo đức cho các em một cách có hệ thống theo chương trình khá chặt chẽ; giúp hình thành được ý thức đạo đức ở mức độ sơ giản, định hướng rèn luyện một cách có tự giác những hành vi, thói quen hành vi đạo đức tương ứng Thông qua các bài học đạo đức sẽ giúp các em có ý thức học tốt các môn học khác và tạo tiền đề cho hoạt động đạo đức Giúp các em có cơ sở cần thiết để học tốt môn giáo dục công dân ở bậc học tiếp theo
Do đó, việc giảng dạy tốt môn Đạo đức ở tiểu học nói chung và của lớp 4 nói riêng là yêu cầu hết sức quan trọng
B) GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I TÌM HIỂU NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN GIẢNG DẠY TỐT MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4:
1 Tìm hiểu đặc điểm tình hình chung của học sinh khối 4:
Trang 2Qua những năm làm công tác chủ nhiệm, tôi cùng các bạn đồng nghiệp
có chung nhận xét như sau:
- Các em học sinh khối lớp 4 rất hiếu động và thiếu sự kiềm chế, thích bắt chước, rất tò mò và ham học hỏi Tuy trình độ nhận thức của các em có phát triển hơn so với học sinh ở độ tuổi lớp 2, 3 nhưng kinh nghiệm sống của các em vẫn còn non nớt, chưa có đủ năng lực nhận thức các chuẩn mực đạo đức trên bình diện lí luận
- Khi khảo sát chất lượng về hai mặt giáo dục ở thời điểm đầu năm học, chúng tôi rất trăn trở vì lớp cũng còn "một số thành viên đặc biệt" cần quan tâm kịp thời Dù mỗi một trường hợp đặc biệt có thể khác nhau, song vẫn là tồn tại những mặt hạn chế cần khắc phục
2 Thực trạng lớp 4 năm học 2011-2012:
Năm học 2011-2012, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 4D, sĩ số lớp là
19 học sinh trong đó 3 nữ, sau khi khảo sát chất lượng đầu năm về cả hai mặt học lực và hạnh kiểm, tôi cảm thấy lo lắng bởi nhiều nguyên nhân
Chẳng hạn: Sự bùng nổ của các phương tiện thông tin đã ảnh hưởng rất nhiều đến môi trường giáo dục cho trẻ Các em có xu hướng thích vui chơi nhiều hơn học tập dẫn đến việc một số em chưa có tinh thần vượt khó trong học tập, thường xuyên vi phạm nội qui trường, lớp Nếu không tìm cách khắc phục thì chắc chắn kết quả cuối năm sẽ đạt không cao
3 Tìm hiểu những nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện của học sinh:
a) Điều kiện, hoàn cảnh gia đình:
Đa số các em đều ở khóm Cái Nai, trong số 19 học sinh có: 5 học sinh
có cha mẹ làm nghề buôn bán, số cha mẹ các em còn lại làm nghề nông, làm thuê
Do điều kiện hoàn cảnh của các em khác nhau nên những mặt hạn chế cũng khác nhau chẳng hạn: một vài cha mẹ học sinh bận buôn bán, làm ruộng, làm thuê, chạy xe ôm thì ít có điều kiện theo sát con em trong việc học tập hàng ngày cũng như quản lý chặt chẽ hoạt động vui chơi từng giờ của các em, (nếu cha mẹ không qui định cụ thể) hoặc một số trường hợp phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con em nhưng vì quan tâm chưa đúng cách nên đã ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình giảng dạy của giáo viên
Điều kiện về kinh tế đa số học sinh có điều kiện kinh tế khó khăn 1/26 học sinh của lớp được gia đình trang bị máy vi tính (máy đó có thể là của cha
mẹ, anh chị đang sử dụng nhưng các em đã bước đầu biết cách sử dụng), có 15/3 học sinh gia đình đều có ti vi, đầu đĩa
b) Về sở thích vui chơi của các em:
Trang 3Các em đang có xu hướng yêu thích nhạc hiphop, nhạc trẻ có nội dung nói về tình yêu đôi lứa cuồng nhiệt, thích chơi game có nội dung không lành mạnh thích xem phim hoạt hình và chương trình dành cho thiếu nhi, thích đọc truyện, sách báo, thiếu nhi, thích được tham gia các hoạt động phong trào
4 Tìm hiểu chương trình môn đạo đức lớp 4:
Hiện nay, học sinh lớp 4 của cả nước đã được học chương trình sách giáo khoa mới Qua tìm hiểu cặn kẻ về môn đạo đức tôi tâm đắc và thật sự say mê giảng dạy môn học này
a) Về nội dung sách giáo khoa Đạo đức lớp 4:
Chương trình môn đạo đức lớp 4 gồm 14 bài, đề cập đến các chuẩn mực hành vi trong các mối quan hệ (quan hệ với bản thân; quan hệ với gian đình; quan hệ với nhà trường; quan hệ với cộng đồng xã hội; quan hệ với môi trường
tự nhiên)
- Mỗi bài học được cấu trúc như sau:
+ Thông tin/ sự kiện / tình huống để đặt vấn đề cho học sinh suy nghĩ
Câu hỏi: Mỗi bài có từ 2 đến 3 câu hỏi nhằm hướng dẫn học sinh khai
thác, phân tích các thông tin, sự kiện, tình huống để giải quyết, rút ra bài học đạo đức
Bài tập: Mỗi bài gồm 5 đến 7 bài tập các dạng bài tập rất phong phú và
đa dạng để giúp học sinh củng cố lại kiến thức, hình thành thái độ, kỉ năng và hành vi tích cực: Đóng vai, quan sát tranh và kể chuyện tranh, xây dựng phần kết của câu truyện có kết cục mở, thảo luận, phân tích tình huống, tranh tình huống, trò chơi có liên quan đến bài học, xứ lí tình huống, điền từ thích hợp vào chỗ trống, bày tỏ ý kiến, thái độ, hát múa, kể chuyện, đọc thơ, đọc cao dao, tục ngữ hoặc vẽ tranh về chủ đề đạo đức
Thực hành: Mục đích để hướng dẫn học sinh thực hành bài học trong cuộc sống thực tiễn và chuẩn bị bài tiếp theo
b) Về tổng thời lượng dành cho môn đạo đức lớp 4:
Là 35 tiết/năm học được phân bổ như sau:
- 14 bài dạy trong 28 tiết
- Thực hành kĩ năng giữa kì, cuối năm 4 tiết
- Đặc biệt có 3 tiết dành cho địa phương
c) Về quan điểm khi dạy môn đạo đức lớp 4:
Day môn đạo đức là quá trình chuyển tải những giá trị chuẩn mực đạo đức của xã hội hình thành niềm tin, tình cảm và hành vi đạo đức của học sinh Điều đó chỉ có kết quả tốt khi học sinh hứng thú, tích cực chủ động tham gia vào quá trình dạy học
Trang 4III MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4:
1 Xác định mục tiêu từng bài dạy:
Mục tiêu bài dạy chính là "kim chỉ nam" cho giáo viên khi tiến hành tổ chức giờ dạy, mục tiêu của từng bài được thực hiện trong 2 tiết
+ Ở tiết 1: Chủ yếu cung cấp cho học sinh những tri thức về chuẩn mực hành vi, bao gồm:
Yêu cầu của chuẩn mực hành vi
Ý nghĩa, tác dụng của việc thực hiện
Cách thực hiện chuẩn mực hành vi đạo đức
+ Ở tiết 2: Mục tiêu của bài lên lớp ở tiết 2 cũng cùng mục đích Mục tiêu chủ yếu của bài là hình thành cho học sinh những kĩ năng, hành vi để các em có thể ứng xử đúng đắn trong cuộc sống, sinh hoạt, học tập, lao động ở nhà trường, gia đình và ngoài xã hội
Vì vậy, cần xác định rõ: Cần hình thành kĩ năng gì? Chúng sẽ giúp học sinh ứng xử như thế nào? Ngoài ra, bài lên lớp ở tiết 2 còn góp phần củng cố ý thức và hình thành thái độ đạo đức cho học sinh
2 Xem xét nội dung từng bài:
Bước tiếp theo tôi đọc kĩ từng nội dung, kiến thức được thể hiện ở sách giáo khoa nhằm mục đích xem xét nội dung có phù hợp với lớp chưa? Từ đó có thể sưu tầm và chọn một truyện, tình huống khác hay thay thế những bài tập
có nội dung gần gủi với thực tế của lớp Điều quan trọng là căn cứ vào gợi ý của sách, tính đến hoàn cảnh cụ thể của địa phương mình, lớp mình để đi đến một quyết định thích hợp với yêu cầu cần (mục tiêu) nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cụ thể
Ví dụ: Nội dung bài "Giữ gìn các công trình công cộng" (SGK Đạo đức trang 34) có bài tập 2a
Em hãy cùng các bạn trong nhóm thảo luận về cách ứng xử trong tình huống sau đây
- Một hôm, khi đi chăn trâu ở gần đường sắt, Hưng thấy một số thanh sắt nối đường ray đã bị bọn trộm lấy đi mất Nếu em là bạn Hưng, em sẽ làm gì khi đó? Vì sao?
- Khi xem xét nội dung này tôi nghĩ học sinh lớp mình có thể không tưởng tượng được rõ thanh sắt nối đường ray là gì? Tính nguy hiểm của hành động trộm cắp mà bọn thanh niên đã làm và các em không thể vận dụng được nội dung này vào cuộc sống thực của mình, cho nên tôi đã thay tình huống bằng một dạng khác như sau:
Trang 5- Trên đường đi học về, Hưng thấy bạn nam đang dùng nạng thung bắn vào bóng đèn ở cột điện bên đường Nếu em là Hưng em sẽ làm gì khi đó? Vì sao?
3 Lựa chọn và vận dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức, phương tiện giảng dạy môn đạo đức lớp 4:
Đây cũng là vấn đề trọng tâm quyết định thành công trong tiết dạy Vì vậy, phải cân nhắc khi lựa chọn vận dụng các phương pháp, hình thức, phương tiện để giảng dạy
a) Trong tiết 1: Để giải quyết nhận thức cần phải giải quyết tốt 3 bước:
- Cung cấp biểu tượng
- Xây dựng mẫu hành vi
- Ghi nhớ
+ Biểu tượng đạo đức được đưa ra với hình thức: Truyện kể, tình huống, thông tin để giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác, phân tích Từ đó rút ra bài học đạo đức
* Truyện kể: Truyện kể được xem như một loại hình phương tiện đặc biệt, giúp cho việc chuyển tải những hành vi không phải chỉ có giáo viên mới thực hiện được mà học sinh cũng có thể tham gia Tùy theo từng bài, giáo viên xem xét nội dung nào phù hợp để học sinh "sắm vai theo mẫu hành vi" của truyện kể
Ví dụ: Trong bài " Hiếu thảo với ông bà, cha mẹ" (SGK trang 17) có truyện "Phần thưởng" Truyện này các em có thể tham gia đóng tiểu phẩm nên tôi đã giao việc cho các em như sau:
- Mỗi tổ sẽ cử các bạn tập sắm vai theo hành vi truyện kể, tuần sau cô sẽ mời đại diện các tổ bốc thăm xem tổ nào được lên diễn
Theo dõi, tôi thấy các em rất tích cực và sôi nổi tập luyện để được diễn
Có nhóm tập lúc đầu giờ, giờ chơi, có nhóm hẹn nhau cùng học nhóm ở nhà một người bạn nào đó để tập Hóa ra tôi đã đưa các em đến với một hoạt động vui chơi giải trí bổ ích mà lại rèn luyện được cho các em sự tự tin, bạo dạn trước đám đông
Qua việc tham gia trò chơi, giáo dục cho các em mối quan hệ đạo đức mang tính nhân ái của các em, mang lại niềm vui nhận thức và khi học sinh nắm tình tiết của truyện kể đạo đức, tôi tiến hành hướng dẫn học sinh phân tích truyện đạt yêu cầu rất cao, tiết học càng thêm sinh động
* Tình huống đạo đức: Một tình huống liên quan đến bài đạo đức đưa ra, trong đó các nhân vật chưa thực hiện hành vi ứng xử của mình (tình huống mở)
Ví dụ: Trong bài "Trung thực trong học tập" (SGK trang 3) yêu cầu học sinh giải quyết tình huống sau:
Trang 6Hôm qua, Long mãi chơi, quên chưa sưu tầm tranh, ảnh phục vụ cho bài học Sáng nay đến lớp, Long mới nhận ra và rất lo lắng
Câu hỏi 1: Theo em bạn Long có thể có những cách giải quyết như thế nào?
Câu hỏi 2: Nếu em là bạn Long, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Để giải quyết những tình huống giả định có vấn đề đạo đức như trên có thể hướng dẫn học sinh vận dụng phương pháp tổ chức trò chơi, phương pháp đóng vai, thảo luận nhóm, đàm thoại để giúp các em đoán cách giải quyết riêng của mình
- Cần phân biệt hình thức "đóng vai" để giải quyết tình huống khác với
"sắm vai" theo mẫu hành vi có sẵn, để vận dụng phương pháp tổ chức phù hợp nhất
+ Cần nhấn mạnh cho người đóng vai hiểu rõ vai của mình để không lạc đề
+ Phải dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai, thể hiện tình huống (có hướng giải quyết)
+ Nên khích lệ cả những học sinh nhút nhác cần tham gia
+ Giáo viên - học sinh có thể chuẩn bị đạo cụ đơn giản để tăng sự hấp dẫn khi thể hiện tình huống
+ Đối với tình huống trong bài trên, giáo viên có thể tổ chức như:
Chia lớp ra thành các nhóm nhỏ (nhóm 4 học sinh)
Giáo viên cho các nhóm thảo luận để đóng vai theo tình huống; các nhân vật gồm: người dẫn truyện, Long và các bạn
Các nhóm thảo luận, phân công vai diễn, đưa ra cách giải quyết tình huống
Gọi các nhóm lên diễn (lưu ý thời gian)
Có thể học sinh có nhiều cách giải quyết tình huống khác nhau nhưng dù sao đó cũng là cách lựa chọn theo suy nghĩ của các em Từ đó, giáo viên dễ nhận xét, đánh giá cũng như kịp thời uốn nắn hành vi ứng xử chưa đúng với chuẩn mực, nhằm rút ra bài học đạo đức cần thực hiện
Bên cạnh truyện kể, tình huống đạo đức còn có hình thức để xây dựng biểu tượng đạo đức thật sinh động, hấp dẫn đó là cung cấp thông tin
* Thông tin: Đây là những thông tin có liên quan chặt chẽ với chuẩn mực hành vi được giáo dục cho học sinh Chúng được nêu ra để các em phân tích và rút ra kết kết luận cần thiết Từ kết luận này, học sinh có được bài học đạo đức tương ứng
Trang 7- Khâu chuẩn bị để tiến hành hoạt động cung cấp thông tin, phân tích thông tin có tác dụng rất lớn cho việc tổ chức thành công hoạt động này
Ví dụ: Khi dạy bài "Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo" (SGK trang 37)
+ Khâu chuẩn bị: Ở họat động nối tiếp của tiết trước, giáo viên dặn dò học sinh sưu tầm tranh ảnh, thông tin qua báo đài về các vấn đề có liên quan đến thông tin trong SGK, đến chủ đề hoạt động nhân đạo Đầu giờ mang ra trao đổi để các bạn cùng xem, cùng tìm hiểu những khó khăn do thiên tai, chiến tranh gây ra Suy nghĩ xem mình có thể làm gì để giúp đỡ họ
Do có khâu chuẩn bị tốt nên khi tôi tổ chức cho các em thảo luận nhóm,
cá nhân trình bày những nôi dung cần thiết trong bài học thì lớp tôi rất sôi nổi, tiết học diễn ra thật tự nhiên
Chẳng hạn: Các em nêu được những dẫn chứng cụ thể về hậu quả của thiên tai, chiến tranh gây ra Tỏ rõ thái độ phản đối chiến tranh mà đề quốc
Mỹ gây ra làm cho hàng trăm nghìn người bị tật nguyền nêu lên được những biện pháp góp phần giải quyết những khó khăn mà những nạn nhân đang gánh chịu Báo cáo được những hoạt động nhân đạo mà địa phương đã làm được
- Khi vận dụng các phương pháp trong giờ dạy, giáo viên cần lưu ý không nên quá bám theo sách giáo viên mà tổ chức giờ dạy
Ví dụ: Khi dạy bài "Tôn trọng luật giao thông" (SGK trang 40) sau phần cung cấp thông tin nói về tai nạn giao thông thì tiếp theo sau là một số câu hỏi phân tích những thông tin
+ Phần này không nên áp dụng phương pháp hoạt động thảo luận nhóm, cho học sinh ghi ra những kết quả thảo luận, trình bày kết quả thảo luận, trình bày kết quả sau khi thảo luận
Qua thực dạy, tôi thấy cho các em hoạt động cá nhân sẽ đạt được hiệu quả cao hơn Các em mỗi người một ý hiểu về hậu quả, nguyên nhân cũng như nêu những việc cần làm để tham gia giao thông an toàn
Nếu cho các em thao luận rồi báo cáo sẽ có nhiều ý trùng lắp hoặc các nhóm bạn đã báo cáo "hết ý" của nhóm mình tìm ra cho nên các em không có gì mới để báo cáo kịp thời (bị giới hạn thời gian) Rồi thời gian để học sinh và giáo viên nhận xét sẽ kéo dài Những hiệu quả chưa chắc đạt cao hơn so với cách tổ chức hoạt động cá nhân Chẳng hạn:
Tai nạn giao thông để lại những hậu quả gì? (người chết, người bị thương, bị tàn tật, xe hư, giao thông bị ngưng trệ tổn thương về người và của)
Tại sao lại xảy ra tai nạn giao thông ? (do lái xe nhanh, vượt ẩu, lái xe trong tình trạng say rượu, chạy hàng đôi, hàng ba, đánh võng trên đường, vượt đèn đỏ, xe bị trục trặc về kỉ thuật không chấp hành tốt luật lệ giao thông)
Trang 8Có thể nói, học sinh lớp 4 có những kinh nghiệm nhất định về cách ứng
xử (tuy chưa sâu) cho nên, giáo viên cần vận dụng tốt những phương pháp dạy học tích cực, tạo điều kiện cho các em được nói nhiều hơn
- Chuẩn mực hành vi ở lớp 4 mang tính tổng hợp mà mỗi truyện kể, tình huống thông tin chỉ nêu lên một khía cạnh của hành vi Bởi vậy, từ khía cạnh được nêu lên, giáo viên phải khéo léo gợi mở, dẫn dắt phù hợp để xây dựng một mẫu hành vi theo yêu cầu đạo đức phù hợp với năng lực đạo đức của các em
Ví dụ: Trong bài "Hiếu thảo với ông bà, cha mẹ" (SGK trang 17) từ tấm gương của Hưng biết biếu bà cái bánh xốp mềm và thơm Giáo viên cần giúp học sinh nêu ra những việc làm phổ biến để thể hiện lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ như; hàng ngày làm vui lòng ông bà, cha mẹ qua các việc đi xin phép,
về chào hỏi giữ yên lặng cho ông bà, cha mẹ nghỉ ngơi, lễ phép vâng lời, biết giúp ông bà, cha mẹ bằng những việc mình có thể làm Khi ông bà, cha mẹ đau yếu cần quan tâm thăm hỏi, chăm sóc
* Ghi nhớ: Trong mỗi bài đạo đức lớp 4 đều đưa ra nội dung cần ghi nhớ, nhiệm vụ của giáo viên là giúp học sinh hiểu được mục đích của ghi nhớ và tạo
ra những tâm thế thích hợp để nhắc nhở các em thực hiện chuẩn mực đạo đức vừa học xong
Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh ghi nhớ của bài "Biết ơn thầy giáo, cô giáo" (SGK trang 20) phải giúp học sinh hiểu được:
- Chuẩn mực hành vi là gì?
- Chuẩn mực hành vi ấy như thế nào?
- Vì sao phải thực hiện chuẩn mực hành vi đó?
Không nên dùng phương pháp giáo dục nặng nề về thuyết giáo như bắt học sinh học thuộc lòng những tri thức đạo đức Mà biến trí thức đạo đức thành niềm tin và tình cảm đạo đức, đồng thời chú trọng việc học tập hành vi đạo đức
và xây dựng thói quen đạo đức Muốn vậy, ta phải tìm mọi cách tác động vào tình cảm, ý chí, sự học tập thái độ hàng ngày của các em Việc tổ chức cho học sinh tiếp xúc với người thực, việc thực sẽ có hiệu quả hơn nhiều so với lý thuyết khô khan
Ví dụ: Khi dạy bài "Kính trọng biết ơn người lao động" (SGK trang 27) lúc kiểm tra bài, ta không nên ép học sinh phải thuộc làu làu tri thức được tóm tắt trong phần ghi nhớ mà phải chú trọng việc học tập chuẩn mực
+ Giáo viên có thể yêu cầu học sinh:
Em hãy nêu một ví dụ về bản thân trong việc thực hiện "kính trọng biết
ơn người lao động?"
Vì sao em thực hiện được tốt như thế ?
Trang 9Nếu học sinh biết xác định và giải thích tức học sinh đã nắm được tri thức bài học
b) Trong tiết 2: Cần chú trọng việc hình thành kỉ năng hành vi và thói quen đạo đức trong cuộc sống tập cho các em giải quyết vấn đề về những tình huống giả định trong thực tế
Trong sách giáo khoa, những bài tập đạo đức đưa ra nhằm giúp học sinh phát hiện ra tri thức mới, bày tỏ thái độ và vận dụng bài học để hình thành kỉ năng, hành vi tương ứng
Ví dụ: Trong bài "Kính trọng và biết ơn người lao động" có hệ thống bài tập thật đa dạng và phong phú
Muốn cho các tri thức được thắm sâu bền vững, ta cần phải tổ chức ôn luyện nhiều lần thông qua các hình thức luyện tập, luyện tập bằng trò chơi, sắm vai, trò chơi vận động, trò chơi trí thức, nêu gương
Ví dụ: Khi dạy bài "Tiết kiệm tiền của" (SGK trang 11) giáo viên có thể liên hệ trong thực tế, gần gủi, nêu gương những em đã gom góp những tờ giấy còn thừa của năm trước đóng thành tập để làm nháp, những bạn mượn sách của anh chị năm trước để sử dụng vì muốn cha mẹ đỡ tốn kém
Hay khi dạy bài "Vượt khó trong học tập" (SGK trang 5) giáo viên gợi ý cho học sinh nêu lên những tấm gương vượt khó trong học tập của lớp, của trường mình hay những tấm gương vượt khó mà các em đã được biết qua báo, đài, qua các bài tập đọc, kể chuyện
Chẳng hạn: Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký dù bị tàn tật nhưng nhờ lòng quyết tâm cao nên thầy đã thành đạt Một số bạn có hoàn cảnh nghèo, tàn tật nhưng đã vượt mọi khó khăn, sớm bươn chải mà vẫn đến trường học giỏi
+ Giáo viên chỉ dành ít phút để gợi mở, dẫn chứng những tấm gương; sẽ tác động mạnh mẽ đến những suy nghĩ của các em, chỉ cho học sinh thấy các
em là những người may mắn được cha mẹ lo lắng, có đầy đủ những điều kiện, phương tiện học tập Vì thế các em hãy nổ lực học tập hơn nữa, không nên chùng bước khi gặp phải khó khăn
Việc giảng dạy môn đạo đức nói riêng cũng như việc giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung gói gọn trong phạm vi nhà trường chưa đủ Vì thời gian học tập ở lớp còn ít mà thời gian các em hoạt động nhiều ở gia đình và bên ngoài xã hội Vì thế việc kết hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục là việc làm hết sức quan trọng
4 Kế hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục:
a) Trao đổi với phụ huynh:
- Ngay từ đầu năm, nhà trường đã tổ chức cho giáo viên và phụ huynh gặp gỡ nhau qua buổi họp phụ huynh
Trang 10+ Ngoài việc báo cáo về đặc điểm, tình hình lớp, tôi còn gợi ý với phụ huynh nhiều biện pháp hỗ trợ cho các em học tốt: như trang trí góc học tập, lập thời gian biểu cụ thể cho các em, góp ý với phụ huynh những hạn chế cho các
em tiền tiêu sài Tránh trường hợp các em tự ý thuê băng đĩa, phim bạo lực hay tìm đến tiệm geme để chơi game
Tập cho các em có thói quen làm việc theo thời gian biểu, tránh trường hợp các em ngồi hàng giờ để xem phim hay những trò chơi khác Động viên phụ huynh có điều kiện cho các em đọc báo nhi đồng, truyện thiếu nhi
- Thường xuyên liên lạc với phụ huynh qua điện thoại, gặp gỡ trực tiếp khi có những vấn đề cần trao đổi
b) Hướng dẫn học sinh học tập, vui chơi ở nhà:
- Ngoài việc đề nghị phụ huynh lập thời gian biểu cụ thể cho từng em (tùy theo điều kiện, hoàn cảnh), tôi còn hướng dẫn các em mượn sách, báo của thư viện trường Nếu em nào có điều kiện mua thì chuyền tay cho các bạn cùng nhau đọc, cùng nhau sưu tầm những gương tốt, mở rộng tầm hiểu biết
- Học sinh lớp 4 của trường tôi học buổi sáng, cho nên tôi đã giới thiệu cho các em những chương trình dành cho thiếu nhi
Ví dụ:+ Đài CTV1:5 giờ 30 phút có trương trình dành cho thiếu nhi
- Hướng dẫn học sinh tiếp nhận thông tin một cách " có chọn lọc" tổ chức cho các em vui chơi lành mạnh sẽ có tác dụng rất hiệu quả đối với việc giáo dục các em Giúp các em học tập mẫu hành vi đạo đức, làm phong phú vốn văn học cho các em
- Do điều kiện của các em điều ở vùng nông thôn nên việc tổ chức cho các em học nhóm ở tại gia đình của một số em rất khó khăn
+ Tùy theo bài đạo đức, tôi gợi ý hướng dẫn cho các em cùng sưu tầm thông tin, hình ảnh từ báo, đài, hay gương người thật việc thật có ở những nơi các em ở khâu chuẩn bị này tốt đã giúp cho tiết dạy môn đạo đức của tôi càng sinh động, đạt hiệu quả Vì hầu hết các bài đạo đức trong phần bài tập đều
có yêu cầu sưu tầm
Ví dụ: Bài " Vượt khó trong học tập" (SGK trang 5)
Câu 5: Sưu tầm và kể lại một tấm gương vượt khó mà em thấy cảm phục Bài: "Biết bày tỏ ý kiến" (SGK trang 8)
Câu 4: Em hãy viết, vẽ, kể chuyện cùng các bạn trong nhóm xây dựng một tiểu phẩm về quyền được tham gia ý kiến của trẻ em
Bài: "Tiết kiệm thời giờ" (SGK trang 14)
Câu 6: Em hãy lập thời gian biểu và trao đổi với các bạn về thời gian biểu của mình