Khi chia nhóm ra để giảng dạy, tôi nhận thấy có nhiều ưu điểm cho việc thực hiện một tiết dạy thành công : Thứ nhất, khi chia nhóm ra để học, học sinh sẽ có cơ hội tương tác, hay nói khá
Trang 1I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Năm học 2003 - 2004 là năm học
thứ hai Bộ giáo dục - đào tạo thực
hiện chương trình đổi mới sách giáo
khoa Trung học cơ sở Là một giáo
viên mới ra trường, được phân công
trực tiếp giảng dạy một số lớp 7,
những ngày đầu, tôi khá bỡ ngỡ với
chương trình và nội dung khá mới mẻ
của bộ sách giáo khoa cải cách
Nhưng qua một thời gian giảng dạy,
kết hợp với việc dự giờ một số giáo
viên lâu năm cùng với việc tự tìm tòi
nghiên cứu, tôi đã rút ra một số kinh
nghiệm trong việc giảng dạy chương
trình mới Và phương pháp chia học
sinh thành cặp hoặc tổ (nhóm) (pair
work and group work) đã được tôi áp
dụng thường xuyên và tỏ ra khá hiệu
quả Và hôm nay, thực hiện sự chỉ đạo
của nhà trường về việc mỗi giáo viên
viết một sáng kiến kinh nghiệm, tôi
xin chọn đề tài Làm việc theo cặp
hoặc tổ (nhĩm) - áp dụng cho sách
giáo khoa tiếng Anh 7 (pair work and group work in grade 7) cho bài viết của mình
II/ NỘI DUNG 1.Về sách giáo khoa tiếng Anh 7 :
Tiếng Anh 7 là cuốn sách thứ hai trong chương trình tiếng Anh gồm
4 cuốn dành cho học sinh Trung học cơ sở (THCS) ở Việt nam Cuốn sách dành cho các em học sinh 7 đã học xong cuốn tiếng Anh 6 Nội dung sách bao gồm các chủ điểm gần gũi với cuộc sống, sát thực với mục đích, nhu cầu và sở thích của các em
Tiếng Anh 7 tiếp tục giúp các
em luyện tập để có thể nghe, nói, đọc, viết được tiếng Anh ở mức độ đơn giản thông qua các nội dung bài học
đa dạng
Về cấu trúc, tiếng Anh 7 bao gồm 16 đơn vị bài học, trong mỗi đơn
vị bài học có nhiều hoạt động khác nhau: Listen - Read; Listen - Repeat;
Trang 2Ask - answer; Practice with a partner;
True - False; Match; Read Mỗi hoạt
động tương ứng với một số các kỹ
năng trong tiếng Anh như nghe, nói,
đọc, viết và nội dung của từng chủ đề
2 Về làm việc theo cặp hoặc tổ
(nhóm) (pair work and group work:
Trong dân gian ta có câu “Một
cây làm chẳng nên non, ba cây chụm
lại nên hòn núi cao” để nói lên tác
dụng khác nhau của cá nhân và tập
thể, hay là của nhóm nhỏ trong quá
trình tiếp thu kiến thức Phương pháp
dạy học tích cực đã đề cao vai trò của
tập thể và tính chủ động của học sinh
Quan sát học sinh THCS ở lứa tuổi
này, tôi nhận thấy các em đang ở
trong thời kỳ tiếp tục phát triển và
hoàn thiện cả về thể chất lẫn tâm lí trí
tuệ Ở lứa tuổi này học sinh khi học
một vấn đề gì đã biết nhận xét, đánh
giá, tìm ra nguyên nhân của hiện
tượng.Tư duy của các em phát triển,
biết quan sát, phân tích, so sánh, suy
luận và khái quát Các em rất bị cuốn hút vào các hình thức hoạt động tự lập trên lớp và sự tương tác với các bạn của mình Do đó, khi tổ chức được một hoạt động học tập hợp lí sẽ thôi thúc các em tìm tòi khám phá trong giờ học của mình Và chính điều này đã giúp tôi nghiên cứu, tìm tòi học hỏi để tìm
ra phương pháp dạy làm sao cho đạt được hiệu quả cao nhất Khi chia nhóm ra để giảng dạy, tôi nhận thấy có nhiều ưu điểm cho việc thực hiện một tiết dạy thành công :
Thứ nhất, khi chia nhóm ra để
học, học sinh sẽ có cơ hội tương tác, hay nói khác hơn là trực tiếp học từ bạn mình, từ đó rút ra được những kiến thức mà vì nhiều lí do, các em chưa thể lĩnh hội được
Thứ hai, phương pháp này sẽ
phát huy tính tự lập của học sinh Các
em sẽ tự suy nghĩ, suy luận, thảo luận để cùng tìm ra một phương án tốt nhất Và đây chính là điều người giáo viên
Trang 3cần : Dù phương án các em đưa ra có
đúng với đáp án hay không, thì những
kiến thức các em vừa thảo luận sẽ hằn
sâu vào bộ nhớ của các em, giúp các
em hiểu bài và nhớ lâu hơn
Thứ ba, đối với bộ môn tiếng
Anh, khi chia nhóm để học, học sinh
sẽ có nhiều cơ hội để thực hành nói
tiếng Anh hơn Trong một lớp học
được chia làm 4 nhóm thì cơ hội nói
tiếng Anh nhiều gấp 4 lần một lớp học
không chia nhóm
Thứ tư, khi chia nhóm thì hầu
như tất cả các học sinh đều hoạt động
kể cả các học sinh yếu vì các em sẽ bị
cuốn hút vào những hoạt động sôi nổi
của các bạn ngay trước mắt mình
Điều này cũng sẽ giúp các em học
sinh nhút nhát trở nên bạo dạn hơn
Cuối cùng, hoạt động chia nhóm
sẽ giúp giáo viên chú ý đầu tư và
nghiên cứu bài dạy kỹ hơn, đồng thời
vai trò của người giáo viên cũng trở
nên quan trọng hơn Lúc này, người
được “phỏng vấn” nhiều nhất trong tiết học có lẽ là giáo viên, thậm chí họ được học sinh coi như là một cuốn “từ điển sống” để có thể tham khảo một số từ vựng hoặc ngữ pháp Do đó, việc chuẩn bị bài giảng thật kỹ và sự đòi hỏi một kiến thức chuyên môn thật vững vàng là điều người giáo viên phải lưu tâm đầu tiên
Bên cạnh những ưu điểm thì cũng xuất hiện một số nhược điểm khi chia lớp ra thành từng nhóm để làm việc Nhược điểm đầu tiên và cũng dễ nhận thấy nhất là sự ồn ào, và điều này lại càng không thể tránh khỏi đối với đặc thù của bộ môn tiếng Anh : càng sử dụng tiếng Anh nhiều thì càng tốt
Một nhược điểm nữa cũng thường xảy ra, đó chính là sự lãng phí thời gian (time - wasting) Nếu như người giáo viên không khống chế được lượng thời gian khi cho học sinh thảo luận và không bao quát được lớp
Trang 4thì việc tự “đốt cháy giáo án” là
không tránh khỏi Tôi đã gặp một tình
huống như sau : Sau khi chia lớp ra
thành 8 nhóm để thảo luận, sau một
thời gian thì có 5 nhóm hoàn thành
nhiệm vụ của mình, còn 3 nhóm vẫn
chưa xong Nghĩ rằng do yêu cầu khó
quá, tôi cho các em thêm một khoảng
thời gian nữa để làm việc, nhưng cũng
không hoàn thành Lúc này tôi đến tận
nơi để xem, thì ra các em làm xong đã
lâu, nhưng lại để cho các học sinh yếu
chép vào trong vở nên nghĩ là chưa
xong Điều đó cho thấy sự bao quát
của giáo viên là rất cần thiết
Một điều mà tôi cũng rất muốn
nêu ra trong bài viết này, đó chính là
tập cho các em có thói quen làm việc
theo nhóm Sau một hai tiết chia
nhóm, học sinh đã hình thành ý niệm
về cách thức làm việc theo nhóm Lúc
này giáo viên nên hướng dẫn thêm
cho các em về phương pháp thảo luận,
làm việc sao cho có hiệu quả nhất
Như vậy từ các tiết sau trở đi, học sinh sẽ dễ dàng nắm bắt được nhiệm vụ của thầy giáo đưa ra là gì và sẽ làm việc theo hướng nào
3 Tổ chức một tiết học có chia nhóm :
a) Tùy mục đích yêu cầu của từng bài học, lớp sẽ được phân chia thành nhiều nhóm : nhóm 2 người
(cặp), nhóm 4 người, nhóm 6 người, nhóm 10 người hoặc nửa lớp là một nhóm Các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hoặc có chủ định, ổn định trong cả tiết học hoặc thay đổi trong từng phần của tiết học Các nhóm được giao cùng một nhiệm vụ hoặc những nhiệm vụ khác nhau
Quá trình hoạt động của một lần thảo luận có thể chia làm 3 phần để giáo viên dễ quản lý lớp và khống chế thời gian :
1 Trước khi làm việc (pre-discussing) :
Trang 5- Giáo viên nêu vấn đề,
xác định nhiệm vụ
- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm
vụ
- Hướng dẫn cách làm việc theo
nhóm
2 Trong khi làm việc
(while-discussing) :
- Trao đổi ý kiến, thảo luận theo
nhóm
- Phân công trong nhóm, từng cá
nhân làm việc độc lập rồi trao
đổi
- Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm
3 Sau khi làm việc (post-discussing) :
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả
- Thảo luận chung
- Giáo viên tổng kết, đưa ra giải pháp giải quyết từng vấn đề (feedback)
Trang 6b) Chia cặp và chia nhóm (pair
work and group work) :
Làm việc theo cặp (pair work)
thường được áp dụng khi dạy các bài
nói (speaking), thực hành các đoạn hội
thoại (dialogue)
Khi chia cặp để thực hành một
đoạn hội thoại, thường người giáo viên
chia 2 em trong một bàn thành một
cặp, như vậy các em sẽ bạo dạn hơn
với người bạn cùng bàn với mình, và
khi thực hành đoạn hội thoại trước lớp,
các em sẽ tự tin hơn Gặp trường hợp
những lớp học có số học sinh lẻ (ví dụ
35 em) thì đối với em học sinh không
có cặp, giáo viên có thể cho em nhập
vào một nhóm thành 3 người, hoặc
giáo viên có thể dành một ít thời gian,
trực tiếp luyện tập cho em
Làm việc theo nhóm từ 3
người trở lên thường được áp dụng khi
dạy các bài nghe, đọc, viết vì ở đây
cần ý kiến riêng của từng cá nhân để
xây dựng nên sự thống nhất chung cho cả bài học
Chia nhóm phức tạp hơn vì đòi hỏi một số em phải rời bàn của mình để gia nhập nhóm, điều này dẫn đến sự lộn xộn, ồn ào Do đó, giáo viên chủ động chia nhóm thật rõ ràng để các em dễ dàng tìm ra Đối với trường Nguyễn Bỉnh Khiêm khi chia lớp thành 4 nhóm cũng dễ dàng vì trong mỗi lớp đã có sự phân chia thành 4 tổ, và như vậy mỗi tổ sẽ thành một nhóm Việc chia nhóm mà tôi hay thực hiện nhất là chia nhóm 4 học sinh Như vậy chỉ cần 2 học sinh quay lên (hoặc xuống) thì có thể tạo thành nhóm rồi Mà đặc điểm của nhóm 4 người là không lộn xộn và học sinh dễ làm việc hơn
Sau khi chia nhóm xong, giáo viên có thể đặt tên cho từng nhóm để dễ gọi và dễ phân biệt Có thể đặt là nhóm 1, 2, 3 hoặc nhóm a, b, c
Trang 7c) Ngôn ngữ điều khiển trong
lớp học (classroom language) :
Có thể sử dụng tiếng Việt để
điều khiển lớp nhưng tốt hơn hết là sử
dụng tiếng Anh để lớp học sinh động
hơn
Ngôn ngữ khi lập nhóm, đặt vị trí :
I want you in pairs, please.
Work in pairs, please.
Can you go into works, please.
In fours (in groups of four) please.
Turn round and face your
neighbour.
Oh dear! Are you by yourself ?
Why don’t you join with them ?
Ngôn ngữ khi học sinh đang làm
việc :
Khi học sinh đang thảo luận,
giáo viên càng ít nói càng tốt, lúc này
đang là giai đoạn STT (students’
talking time) Chỉ sử dụng một số câu
đơn giản mang tính chất nhắc nhở
hoặc khuyến khích :
I want all of you to answer this question.
I want you to read the next sentence.
I’d like everybody to find out the key.
No ! That’s not clear Let’s do it again.
It’s Hoa first Now you Quickly !
Come on!
Wake up!
Very good!
d) Cử chỉ :
Sử dụng cử chỉ (gesture) trong điều khiển tổ chức một lớp học chia nhóm là cực kỳ quan trọng Nó giúp người giáo viên giảm lời nói và tăng thêm khả năng truyền tải của mình
Một số câu lệnh sau có thể thay thế bằng cử chỉ hoặc kết hợp lời nói với cử chỉ :
Be quiet and listen !
All of you, together !
Not very good Again !
Trang 8 Again but quickly !
No, stop !
Everyone, listen and repeat !
Come on You !
You, please!
In halves, you first, then you !
Trang 9III PHẦN THỰC HÀNH
Phần thực hành sau tôi xin trình bày 4 bài dạy kỹ năng được tôi áp dụng phương pháp chia nhóm để giảng dạy :
KỸ NĂNG NGHE :
Unit 11 - lesson 2 (A 2 ) : listen and write the missing words (page 108)
-Thời gian thực hiện bài nghe:25 phút
-Thể loại : Nghe điền vào chỗ trống -Nội dung : Đoạn hội thoại giữa Hoa và người bác sĩ
Pre-listening :
- Sau khi giới thiệu tình huống của đoạn hội thoại, giáo viên có thể dạy lại một số từ vựng hoặc đọc lại nhiều lần một số cấu trúc để các em quen với cách phát âm của từ :
+ Hỏi tuổi : How old are you ?
I’m thirteen years old.
+ Cân nặng : How heavy are you ?
Trang 10+ Chiều cao : How tall are you?
I’m 1 meter 43
centimeters.
- Làm việc theo nhóm 4 người :
- Cho học sinh thời gian khoảng
2 phút, hướng dẫn các em đọc lướt qua
bài hội thoại, sau đó đoán những từ có
thể điền vào, hoặc đoán từ loại : danh
từ, động từ, tính từ
Giai đoạn này rất quan trọng vì
nó giúp học sinh hình thành ý tưởng và
hình dung ra được đoạn hội thoại,
ngoài ra còn có thể đoán được một số
từ
While-listening :
- Cho học sinh nghe băng 2 lần
- Các em tiếp tục làm việc theo
nhóm để thảo luận về các phương án
đưa ra Lúc này lớp sẽ rất sôi động vì
các em vừa tranh luận vừa đọc to lên
các từ mà các em nghe được Điều này
rất có ích vì nó giúp những em không
nghe được chú ý hơn đến các từ này
- Cho học sinh nghe băng lần thứ 3
- Lúc này học sinh sẽ check lại các
đáp án lần cuối cùng trước khi trình bày trước lớp Giáo viên có thể gọi đại diện của nhóm hoặc từng thành viên của nhóm đưa ra đáp án
Post-listening :
- Giáo viên đưa ra đáp án chính xác và cho học sinh nghe băng lần cuối cùng
- Chia cặp, mỗi bàn một cặp luyện tập đoạn hội thoại, sau đó trình bày trước lớp
KỸ NĂNG NÓI : Cấu tạo của sách giáo khoa tiếng Anh 7 có rất nhiều bài tập liên quan đến kỹ năng nói Do đó chia cặp để luyện tập là rất thường xuyên
Unit 12 - A1 : listen and practice with a partner (page 114).
+ Thời gian thực hiện : 30 phút + Thể loại : Luyện nói các đoạn
Trang 11+ Nội dung : Hoa và dì đi chợ
mua hàng
- Trước khi cho học sinh luyện
nói, giáo viên giới thiệu nhanh một số
cấu trúc và ý nghĩa : either, neither,
too, so
- Giới thiệu nội dung của từng
đoạn hội thoại : Hoa và dì đi chợ đến
từng cửa hàng khác nhau, họ thích gì
và không thích gì
- Cho học sinh nghe băng 1 lần
hoặc giáo viên có thể đọc to trước lớp
- Yêu cầu học sinh làm việc theo
cặp, đóng vai Hoa và dì của Hoa
Lớp học lúc này sẽ rất sôi
động vì học sinh đang luyện nói
Nhiệm vụ người giáo viên lúc này là
đi xung quanh lớp, đóng vai trò một
“người cố vấn” (adviser), hướng dẫn
cho các em làm việc hoặc phát âm
một số từ vựng khó
- Sau một khoảng thời gian, giáo
viên cho học sinh ngừng làm việc và
bắt đầu thực hành Lúc đầu giáo viên
gọi 1-2 cặp khá giỏi làm mẫu, sau đó lần lượt gọi các cặp khác luyện tập cho đến khi học sinh có thể nói lưu loát
KỸ NĂNG ĐỌC : Bên cạnh kỹ năng nói, khi dạy đọc tôi cũng thường cho học sinh làm việc theo nhóm để giải quyết vấn đề nhanh hơn và học sinh hiểu bài hơn
Unit 5 lesson 2 (B3) : Read -answer the questions
+ Thời gian thực hiện : 35 phút + Thể loại : Đọc đoạn văn trả lời câu hỏi
+ Nội dung : Giờ ra chơi của các trường ở nước Mỹ
Pre-reading :
- Giáo viên giới thiệu nội dung bài khóa, về các nhân vật trong bài
- Giáo viên ra yêu cầu bài đọc : đoán xem giờ ra chơi của các trường ở Mỹ khác gì các trường ở Việt nam
Trang 12- Giáo viên yêu cầu học sinh làm
việc theo nhóm 4 người, đọc bài khóa
tìm xem các học sinh ở Mỹ thường
chơi gì trong giờ ra chơi
Ở giai đoạn này mặc dù là
làm việc theo nhóm nhưng yêu cầu
học sinh đọc thầm bài khóa, chỉ được
trao đổi với nhau khi đưa ra câu trả lời
- Giáo viên gọi học sinh ở mỗi
nhóm đưa ra câu trả lời, sau đó ghi lên
bảng
- Giáo viên giải thích nghĩa một
số từ mới (eliciting)
- Giáo viên cho học sinh làm
việc theo nhóm, đọc lại bài khóa để
trả lời các câu hỏi lựa chọn đã cho ở
cuối bài
Lúc này có thể cho học sinh
trao đổi các câu trả lời với nhau Điều
này dễ xảy ra tranh luận và chính giáo
viên là người giải quyết vấn đề cho
các em
- Giáo viên gọi từng nhóm đưa
ra câu trả lời và ghi lên bảng
- Sửa lỗi nếu cần thiết và đưa ra đáp án
Post-reading :
- Cho học sinh thiết lập 3 cột vào giấy nháp : một cột nêu các hoạt động hay chơi của học sinh Việt nam; một cột của học sinh ở Mỹ và một cột cho chính bản thân các em
- Cũng cho học sinh làm việc theo nhóm và nộp lại giấy có ghi kết quả cho giáo viên
KỸ NĂNG VIẾT : Kỹ năng viết trong SGK 7 chủ yếu dùng để củng cố vốn ngữ liệu đã được học Ngoài ra còn có những bài tập dạy viết có mục đích như : viết thư cá nhân, điền các mẫu khai, viết một đoạn văn ngắn có gợi ý
Unit 10 - A4 : write - complete the letter
+ Thời gian thực hiện : 20 phút + Thể loại : Điền vào chỗ trống một bức thư