Phân tích truyện ngắn Người trong bao của A.P.Sê-khốp Người trong bao - Ngữ văn 11

Qua truyện ngắn này, Sê-khốp phê phán mạnh mẽ kiểu “người trong bao”, “lối sống trong bao” cùng tác hại của nó đối với hiện tại và tương lai nước Nga; đồng thời cảnh báo và kêu gọi mọi n

Phân tích truyện ngắn Người trong bao của A.P.Sê-khốp

Đề bài: Em hãy viết bài văn phân tích truyện ngắn Người trong bao của A.P.Sê-khốp

A.P.Sê-khốp (1860 – 1904) xuất thân từ một gia đình buôn bán nhỏ bên

bờ biển A-dốp, miền Nam nước Nga Ông tốt nghiệp Đại học Y khoa, vừa làm bác sĩ nông thôn vừa viết văn, viết báo và tham gia các hoạt động giáo dục, văn hóa, xã hội Sê-khốp đã có những đổi mới táo bạo về nghệ thuật viết truyện ngắn và kịch, ông đã để lại cho đời hơn 500 tác phẩm mà nội dung thường xoay quanh những vấn đề có ý nghĩa xã hội

và ý nghĩa nhân đạo sâu sắc Sê-khốp được trao Giải thưởng Pu-skin năm 1887 và được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Nga năm

1890 Ông được tôn vinh là nhà văn lớn của nền văn học Nga thế kỉ XIX

Truyện ngắn Người trong bao sáng tác năm 1898, trong thời gian Sê-khốp an dưỡng ở thành phố l-an-ta Xã hội Nga đương thời đang ở tình trạng bế tắc và ngạt thở bởi bầu không khí chuyên chế nặng nề Môi trường ấy đã đẻ ra những kiểu người kì quái mà Bê-li-cốp là một nhân

vật điển hình đặc sắc của nhà văn Sê-khốp trong tác phẩm Người trong bao

Qua truyện ngắn này, Sê-khốp phê phán mạnh mẽ kiểu “người trong bao”, “lối sống trong bao” cùng tác hại của nó đối với hiện tại và tương lai nước Nga; đồng thời cảnh báo và kêu gọi mọi người cần phải thay đổi cách sống, không thể sống tầm thường, hèn nhát, ích kỉ, vô vị và hủ lậu mãi như thế

Truyện kể về Bê-li-cốp, một giáo viên trung học dạy tiếng Hi Lạp có có cuộc sống và tính cách dị thường Anh ta luôn sợ hãi cho nên không bao giờ dám bộc lộ ý nghĩ của mình trước người khác Để tạo cảm giác an toàn, Bê- li-cốp đi giày cao su, che ô, mặc áo bành tô cốt bông, đeo kính đen, kéo cổ áo lên cao giấu kín mặt Trong cái vỏ bọc lỉnh kỉnh đó, anh

ta thấy yên tâm

Bê-li-cốp say mê và tôn sùng quá khứ đến mức cực đoan Theo anh ta thì tiếng Hi Lạp cổ là một ngôn ngữ tuyệt vời hơn hết thảy, nhờ nó mà anh ta có thể trốn tránh hiện thực Thói quen của Bê-li-cốp là đến nhà những giáo viên cùng trường, tự kéo ghế và ngồi im lặng khoảng một

tiếng rồi về Đó là cách anh ta duy trì quan hệ đồng nghiệp Khi đi ngủ, anh ta thường đóng cửa kín mít rồi kéo chăn trùm đầu mặc dù trời rất nóng, vì sợ nhỡ có việc gì xảy ra thì sao?

Bê-li-cốp định ngỏ lời cầu hôn với Va-ren-ca, chị gái của một giáo viên trẻ mới về trường Có kẻ nào đó đã vẽ bức tranh châm biếm dề dòng chữ Một kẻ si tình rồi gửi cho Bê-li-cốp Hôm sau, anh ta ngạc nhiên khi nhìn thấy hai chị em Va-ren-ca và Cô-va-len-cô phóng xe đạp rất nhanh ngoài đường nên quyết định sẽ góp ý với họ Cô-va-len-cô nổi nóng cự lại và đẩy Bê-li-cốp ngã lộn nhào xuống cầu thang, đúng lúc Va-ren-ca

đi đâu về Va-ren-ca nhìn thấy cảnh đó và cất tiếng cười nhạo báng

Trở về nhà, Bê-li-cốp vừa buồn bực vừa nhục nhã Anh ta trùm chăn kín mít và nằm im lặng trên giường, ai hỏi gì thì chi đáp không hay có Một tháng sau thì anh ta chết

Cái bao thường dược dùng để gói, đựng đồ vật, hàng hóa, có hình túi hoặc hình hộp Sê-khốp đã biến nó thành một biểu tượng nghệ thuật giàu

ý nghĩa ngụ ngôn trong tác phẩm của mình Cái bao được tác giả nhắc

đến nhiều lần và gắn chặt với nhân vật Bê-li-cốp Nhà văn đã dùng hình ảnh cái bao để nói về lối sống, tính cách của Bê-li-cốp và hơn thế, ông

đề cập đến kiểu “người trong bao”, “lối sống trong bao”, một kiểu người

và lối sống phổ biến trong tầng lớp trí thức Nga cuối thế kỉ XIX Đây là vấn đề có ý nghĩa xã hội sâu sắc của tác phẩm

Có thể khái quát con người và tính cách cửa Bê-li-cốp bằng những hình ảnh, từ ngữ như hèn nhát, cô độc, máy móc, giáo điều, thu mình trong

“bao”, trong vỏ ốc và cảm thấy yên tâm, mãn nguyện về lối sống đó Chân dung Bê-li-cốp được tác giả miêu tả và thể hiện bằng những nét vẽ thần tình Chân dung kì quái ấy dần dần được bổ sung, tô đậm thêm, về hình thức, Bê-li-cốp “nổi tiếng” vì cách phục sức khác người: cặp kính đen to tướng che gần hết khuôn mặt nhợt nhạt, choắt như mặt chồn, chiếc áo bành tô cốt bông bẻ cổ đứng lên, lỗ tai nhét bông, chân đi giày cao su… Tất cả các vật dụng lúc không dùng đến anh ta đều để trong bao

Bê-li-cốp luôn tự tin và tự hào về cách sống “đúng mực” của mình Anh

ta kinh ngạc và không thể chấp nhận lối sống tự nhiên của chị em

Va-ren-ca; thực sự hoảng hốt khi có người dám vẽ bức tranh châm biếm chế giễu tình yêu của mình Bê-li-cốp càng không hiểu nổi vì sao anh chàng giáo viên Cô- va-len-cô lại có thể đối xử thô bạo, bất nhã với mình đến như vậy ?!

Quả thật, Bê-li-cốp không hiểu gì về đồng nghiệp, về xã hội và cuộc sống xung quanh Anh ta luôn đắm chìm trong quá khứ, trong những giáo điều cũ kĩ, lạc hậu, giống như cặp kính đen luôn che kín đôi mắt nhỏ Bê-li-cốp quả thật là một con người lạc lõng, cô độc và kì quái, chẳng thể nào hòa hợp với mọi người

Bê-li-cốp luôn trốn tránh cuộc sống hiện tại nhưng lại tôn thờ và ngợi ca quá khứ Anh ta say mê tiếng Hi Lạp cổ mà rất ít người biết và cho đó là thứ tiếng tuyệt vời Anh ta sống một cách rập khuôn, cứng nhắc theo những thông tư, chỉ thị của cấp trên, của chính quyền như một người máy vô hồn và cho rằng chỉ những bài báo cấm đoán điều này điều nọ mới là những cái rõ ràng Bê-li-cốp sống trong tình trạng cô độc và luôn luôn lo lắng, sợ hãi, sợ tất cả Lời nói cửa miệng: …sợ nhỡ lại xảy ra

chuyện gì thì sao? Góp phần khắc họa tính cách nhút nhát đến mức lập

dị của Bê-li-cốp

Tính nết kì quặc của Bê-li-cốp còn được tô đậm qua thói quen đến nhà đồng nghiệp ngồi im như phỗng độ một giờ rồi cáo từ Anh ta cho rằng

đó là cách để duy trì mối quan hệ tốt với đồng nghiệp Buồng ngủ của Bê-li-cốp cũng là một cái bao lớn mang hình dáng của một cái hộp Đêm đêm, anh ta đóng chặt tất cả cửa lớn cửa nhỏ rồi trùm chăn kín đầu mà ngủ, mặc dù trời nóng bức, ngột ngạt

Bê-li-cốp tự coi lối sống của mình là “chuẩn mực” nên thỏa mãn, hài lòng với những gì cổ lỗ, lạc hậu Anh ta tuân thủ “lối sống trong bao” và khẳng định như thế mới là công dân tốt, là viên chức mẫn cán.Trên cơ sở triết lí sống “chui trong vỏ ốc” đó, Bê-li-cốp không thể nào chịu đựng và hiểu nổi cách sống cùng thái độ của mọi người xung quanh, cho nên anh

ta hay phán xét và khuyên giải theo ý mình

Lối sống “trong bao” của Bê-li-cốp đã ảnh hưởng không nhỏ đến cái xã hội nhỏ bé nơi anh ta dạy học Ai cũng chán ghét và sợ hãi khi gặp anh

ta, không muốn dây vào làrn gì Cũng có người muốn thử thay đổi cách

sống của Bê-li-cốp, song chẳng ăn thua Lối sống “trong bao” ấy ám ảnh

và tác động tiêu cực tới mọi người bởi suốt mười lăm năm trời, họ phải hít thở bầu không khí ô nhiễm do Bê-li-cốp tạo ra Anh ta đã trùm một cái bóng nặng nề u ám lên bầu không gian của họ, khiến họ có cảm giác nghẹt thở Mọi người sợ hãi, căm ghét và bị ám ảnh sâu sắc khi Bê-li-cốp còn sống Bởi vậy khi Bê- li-Bê-li-cốp chết, mọi người nhẹ nhõm như trút

đi được gánh nặng, cuộc sống thoải mái, dễ chịu hẳn ra

Với Bê-li-cốp, cái chết này là một lôgic tất yếu trong sự phát triển của tính cách nhân vật Lối sống “trong bao” bản thân nó đã là một cái chết, chết trong khi đang sống Hơn thế, ngay trong lúc sống, khát vọng mãnh liệt nhất của Bê-li-cốp là được chui vào bao Kể cả ý nghĩ, vốn là sở hữu của riêng mình anh ta cũng giấu kín, cho vào bao tuốt! Niềm hạnh phúc lớn lao của Bê- li-cốp là từ nay (sau khi chết), anh ta sẽ được nằm trong cái bao vĩnh viễn, không còn phải lo lắng nhỡ lại xảy ra việc gì thì sao? Hình ảnh cái chết của Bê-li-Cốp là một trong những chi tiết quan trọng của tác phẩm Bằng cái chết khá lạ lùng này, nhà văn đã tô đậm và đẩy tính cách của nhân vật lên tới điểm đỉnh Cái chết của nhân vật Bê-li-cốp

chỉ ra cho mọi người thấy thực chất lối sống “trong bao” và tính cách ấy đâu phải chi có ở một mình anh ta Anh ta chết nhưng rồi mọi thứ lại đâu vào đấy, vẫn y nguyên Cuộc sống vẫn nặng nề, mệt nhọc, vô vị, tù túng

y như khi Bê-li-cốp còn sống và kiểu người như anh ta vẫn nhan nhản trên đời Qua chi tiết ấy, nhà văn Sê-khốp nhấn mạnh rằng Bê-li-cốp chính là điển hình cho một kiểu người, một hiện tượng xã hội đáng báo động trong tầng lớp trí thức Nga cuối thế kỉ XIX Nó chỉ chấm dứt khi

có một cuộc cách mạng xã hội thay đổi tận gốc rễ quan niệm sống, nếu không thì cũng giống như cái xác Bê-li-cốp nằm trong quan tài kia thôi Mặc dù Bê-li-cốp chết nhưng lối sống “trong bao” của anh ta vẫn tồn tại Tài năng của Sê-khốp thể hiện rất rõ qua nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, qua cách chọn ngôi kể, cách xây dựng nhân vật điển hình Vì thế nến truyện ngắn Người trong bao đã để lại ấn tượng khó quên trong lòng người đọc Nhân vật điển hình Bê-li-cốp tuy có nét riêng kì quái không giống bất cứ ai nhưng lại tiêu biểu cho một kiểu người, một lối sống khá phổ biến trong xã hội Nga đương thời Bê-li-cốp đã vĩnh viễn nằm trong bao cách đây hơn thế kỉ, nhưng kiểu “người trong bao” và lối sống

“trong bao” cùng những biến thể của nó vẫn tồn tại đây đó trong xã hội hiện đại Chẳng hạn vẫn có không ít người chẳng bao giờ dám sống thật, nói thật những điều mình nghĩ, hoặc chỉ lo vun vén cho cuộc sống cá nhân, trang bị đầy đủ cho cái bao của mình mà không cần biết đến những người xung quanh Vì thế mà ý nghĩa thời sự của truyện ngắn Người trong bao cho đến nay vẫn còn nguyên vẹn

Bài làm 2:

Sê-khốp (1860-1904) là một trong những cây đại thụ của rừng văn học Nga, đã để lại nhiều kịch bản và hơn năm trăm truyện ngắn Tác phẩm của Sê-khốp làm hiện lên toàn cảnh xã hội nước Nga cuối thế kỉ XIX ngạt thở trong bầu không khí chuyên chế bảo thủ nặng nề dưới thời Sa hoàng

Truyện ngắn "Người trong bao" được Sê-khốp viết vào năm 1898 Qua nhân vật Bê-li-cốp, tác giả châm biếm và đả kích người trí thức Nga sống tầm thường, hủ lậu, hèn nhát và giáo điều, đê tiện và dung tục; đồng thời chỉ ra lối sống ấy đã để lại nhiều di hại đầu độc tâm hồn người, đầu độc cuộc sống, gây ảnh hưởng và hậu quả nặng nề, dai dẳng

trong xã hội nước Nga Cái bao mang hàm nghĩa về một kiếp người, một lối sống, một xã hội đen tối, tù túng, nặng nề mà không sao thoát ra được, chết rồi cũng không thoát ra được!

Cuộc đời của anh giáo chức tỉnh lẻ Bê-li-cốp là những trang hài, là một bức tranh biếm hoạ cười ra nước mắt Chả thế mà cô giáo Va-ren-ca đã

"cười phá lên" khi Bê-li-cốp bị xô ngã "lộn nhào" xuống chân cầu thang,

và cô đã "oà lên khóc" khi hắn đã nằm trong bao đi chầu âm phủ !

Bê-li-cốp, giáo viên trung học dạy tiếng Hi Lạp cổ Hắn quen sống trong

tù túng, nô lệ Với hắn thì "nếu không có chỉ thị nào cho phép thì ta không được làm Hắn sống vì quá khứ, như một kẻ mang bệnh tâm thần, lúc nào cũng sống trong tâm trạng "sợ hãi", "lo âu", "nhút nhát" Hắn chỉ có một chút niềm vui do bệnh nghề nghiệp sinh ra Hắn nói "ngọt ngào”: "Ôi, tiếng Hi Lạp nghe thật tuyệt vời êm tai", rồi "nheo mắt lại",

"giơ một ngón tay lên" và thốt ra tiếng: "An-thro-pos” Phải chăng lúc

đó gã Bê-li-cốp hạnh phúc nhất Chắc lúc ấy hắn đã thò đầu ra khỏi cái bao trong khoảnh khắc!

Bê-li-cốp sống một cách kì quặc, vừa lập dị vừa lẩm cẩm Con người hắn cuộc đời hắn, từ cử chỉ, hành động đến ngôn ngữ sinh hoạt Hắn như

đã bị cầm tù, đã bị nhốt vào bao Quanh năm suốt tháng, nắng mưa, ngay

cả mùa hạ hắn vẫn khoác áo bành tô ấm cốt bông! Lúc nào chân cũng đi giày cao su Chiếc ô, đồng hồ quả quýt, con dao nhỏ để gọt bút chì tất

cả đều đút trong bao Ngồi xe ngựa, hắn bắt phải hạ mui xe Bộ mặt hắn cũng được giấu kín trong bao, đó là cái cổ áo bành tô cổ bẻ Lỗ tai hắn cũng nhét bông Mọi ý nghĩ, hắn "cũng giấu vào bao" Với hắn thì cái bao là một thứ vỏ bọc để "ngăn cách, bảo vệ hắn khỏi những ảnh hưởng bên ngoài" Nhưng thật hài hước, đầu óc hắn cũng chỉ là một cái bao cổ

hủ để bọc lấy những chỉ thị, thông tư, những bài báo quy định cấm đoán điều này điều nọ mà hắn cho là "rõ ràng" Hắn vừa hèn vừa đáng thương! Hắn thật tội nghiệp!

Qua các chi tiết nói về cái bao, Sê-khốp châm biếm một loại "linh hồn chết" trong xã hội Nga cuối thế kỉ XIX, đó là loại trí thức sống lạc hậu,

cổ hủ, nô lệ, mù quáng, sống cuộc đời chật hẹp, quẩn quanh tù túng

Cách sống của Bê-li-cốp cũng rất kì lạ Hắn có một thói quen "kì quặc" Hắn thường đến các nhà giáo viên, như hắn nói đến để "duy trì những mối quan hệ tốt với bạn bè" Nhưng hắn đến mà "chẳng nói chẳng rằng",

cứ “ngồi im như phổng", mắt thì nhìn quanh "như tìm kiếm vật gì", độ một giờ sau thì cáo từ Tính hắn hâm hay hắn là một mật vụ lân la dò xét? Vì thế, giáo viên nào trong trường cũng sợ hắn Cả hiệu trưởng, oai quyền thế cũng sợ hắn Cả thành phố đều sợ hắn Các bà, các cô không dám diễn kịch vào tối thứ bẩy vì sợ rằng "nhỡ hắn biết thì lại phiền" Giới tu hành không dám ăn thịt và đánh bài khi có mặt hắn Bê-li-cốp như một bóng ma, một hung thần gieo rắc sợ hãi, làm cho dân chúng trong thành phố suốt một thời gian dài mười lăm năm trời “sợ nói to, sợ gửi thư, sợ làm quen, sợ đọc sách, sợ giúp đỡ người nghèo, sợ dạy học chữ "

Sê-khốp đã chỉ ra và cho thấy loại người trong bao, lối sống trong bao thật vô cùng đáng sợ Loại người ấy, lối sống ấy đã toả chiết tâm hồn người, bao phủ lên khắp mọi nơi một bóng đen đáng sợ

Vì quanh năm suốt tháng tự nhốt mình trong bao nên Bê-li-cốp sống như một người bệnh tưởng, trầm cảm Hắn sợ ánh sáng, sợ bóng tối, sợ trộm vào nhà, sợ lão nấu bếp cắt cổ hắn Nhà lúc nào cũng đóng chặt cửa, cài then, chăn trùm đầu kín mít lúc ngủ, ở nhà mùa hè cũng như mùa đông, lúc nào hắn cũng mặc áo khoác ngoài Suốt đêm, "hắn toàn mơ những điều khủng khiếp" vì thế buổi sáng đến trường, mặt hắn "tái nhợt, rầu rĩ" một cách thảm hại! Lối sống đó là sống khổ, sống mà như chết Bê-li-cốp đã tự cầm tù mình, đày đoạ mình, gây đau khổ cho thân mình Hắn thật đáng thương hại

Hóm hỉnh và ý vị biết bao khi Sê-khốp nói về bi kịch ái tình của người trong bao Cô giáo Va-ren-ca khoảng ba mươi tuổi mới về trường, thế là

nữ thần ái tình đến gõ trái tim Bê-li-cốp Trên bàn trong ngôi nhà "chật như cái hộp", hắn trân trọng đặt tấm ảnh người đẹp Ý định lấy vợ choán ngợp tâm hồn hắn, nhưng vì quen sống trong bao nên hắn cứ lần lữa đắn

đo, suy tính, lúc nào mặt mày cũng nhợt nhại đáng thương Hắn bị gán ghép, rồi hắn có vẻ thích Va-ren- ca Thế là bức tranh biếm hoạ "An-thro-pos si tình" (kẻ si tình) được gửi đến tất cả các giáo viên ở hai

trường nam nữ, giáo viên chủng viện, các viên chức và cả Bê-li-cốp nữa Bức biếm hoạ mới gợi tình làm sao: hình ảnh "Bê-li-cốp đang đi, chân

xỏ trong giày mưa, quần túm ống, tay cầm ô, tay khoác tay Va-ren-ca" Chà! Người trong bao lãng mạn và đa tình quá! Nhưng Bê-li-cốp lại bị sốc, bị bức tranh châm biếm gây cho hắn "một ấn tượng nặng nề"

Sê-khốp đã tạo nên những chi tiết điển hình, những tình huống điển hình

để khắc hoạ tính cách của Bê-li-cốp người trong bao Dư vị chua cay, hài hước của câu chuyện càng trở nên hấp dẫn, lôi cuốn

Bê-li-cốp chẳng gặp "hên" một chút nào! Ngày chủ nhật, mồng một tháng năm hôm ấy, thầy trò cả trường trung học tổ chức cùng đi ra ngoài thành phố vào rừng chơi Nhưng anh chàng Bê-li-cốp đã bỏ về giữa chừng Giữa đường hắn bất ngờ thấy hai chị em Va-ren-ca cưỡi xe đạp phóng qua Cô chị "mặt mày ửng đỏ vui vẻ, hớn hở" gào to: "Trời hôm nay đẹp thật, đẹp tuyệt, đẹp ghê gớm!" Bê-li-cốp "ngẩn người ra", như

bị choáng, bị ma ám: "Mặt mày đang từ xanh mét chuyển sang trắng bệch" Người trong bao phàn nàn, trách cứ: "Chẳng lẽ giáo viên và đàn

bà, con gái lại có thể cưỡi xe đẹp, làm như thế coi sao tiện?"