Song bên cạnh những mặt tích cực do công cuộc đổi mới đem lại còn có những vấn đề nổi cộm lên làm cho chúng ta phải băn khoăn lo lắng khi mà “tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
NGUYỄN THỊ THÚY
MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN
BỘ Ý NGHĨA CỦA CHÚNG TRONG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ CẤP HUYỆN Ở VĂN LÂM – HƯNG YÊN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
HÀ NỘI – 2005
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
NGUYỄN THỊ THÚY
MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN
BỘ Ý NGHĨA CỦA CHÚNG TRONG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ CẤP HUYỆN Ở VĂN LÂM – HƯNG YÊN HIỆN NAY
MÃ SỐ : 5.01.03
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TIẾN SĨ DƯƠNG VĂN DUYÊN
HÀ NỘI - 2005
Trang 3HĐND: Hội đồng nhân dân
UBND: Ủy ban nhân dân
Trang 4Minh
24
1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, sử dụng cán bộ 26
1.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bố trí, sử dụng và cất nhắc cán bộ 34
CHƯƠNG 2 HUYỆN VĂN LÂM - HƯNG YÊN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP
HUYỆN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
40 2.1 Quá trình vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ
cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm Những thành tựu và hạn chế
40
2.1.2 Cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm trong quá trình xây dựng và trưởng 47
Trang 5thành
2.2 Văn Lâm với nhiệm vụ xây dựng cán bộ cấp Huyện theo Tư tưởng
Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
2.3.1 Những phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện theo tư
tưởng Hồ Chí Minh trong thời gian tới
70
2.3.2 Những giải pháp cụ thể trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện
ở Văn Lâm trong thời gian tới
72
Trang 6MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của luận văn
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Đảng lấy Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động" Sự khẳng định đó đã nói lên vai trò quan trọng, to lớn của Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng nước ta Tư tưởng của Người còn sống mãi trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta, đồng thời là tài sản quý giá trong kho tàng văn hoá nhân loại
Tư tưởng Hồ Chí Minh bao quát nhiều lĩnh vực rộng lớn và phong phú, trong đó vấn đề cán bộ là một trong những vấn đề được Người quan tâm hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng Người coi "cán bộ là cái gốc của mọi công việc", "là cái dây chuyền của bộ máy "và "là tiền vốn của Đoàn thể" do đó " muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém" Từ việc nhận thức một cách sâu sắc vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ trong xã hội nói chung cũng như trong sự nghiệp cách mạng nói riêng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm có ý thức
về việc đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng những yêu cầu trong từng giai đoạn cách mạng Thực tiễn cách mạng ở Việt Nam hơn nửa thế kỷ qua đã chứng minh vai trò của đội ngũ cán bộ - một lực lượng nòng cốt
đã cùng với nhân dân làm cuộc cách mạng tháng Tám thành công, kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ thắng lợi, giải phóng đất nước, đem lại độc lập tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân
Sau gần hai mươi năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, chúng ta đã giành được nhiều thành tựu đáng kể Song bên cạnh những mặt tích cực do công cuộc đổi mới đem lại còn có những vấn đề nổi cộm lên làm cho chúng ta phải băn khoăn lo lắng khi mà “tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, gây bất bình và giảm lòng tin trong nhân dân” Do đó việc
Trang 7tìm hiểu, nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ là một vấn đề có ý nghĩa
lý luận và thực tiễn sâu sắc
Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung của đất nước, Huyện Văn Lâm, Tỉnh Hưng Yên - một Huyện có tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, lao động, đất đai, tài nguyên, giao thông, thị trường, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm ở phía Bắc, là một trong những vùng kinh tế động lực quan trọng của tỉnh Hưng Yên - nói riêng đã tiến hành đổi mới và phát triển cơ cấu kinh tế và đã thu được những thành tựu to lớn Trong sự phát triển to lớn đó không thể không kể tới vai trò của đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm Họ là những người “công bộc" của dân, người “đầy tớ” của dân và người "lãnh đạo" của dân Họ sâu sát với công việc, gần gũi với nhân dân và luôn luôn tuyên truyền, vận động và dẫn dắt nhân dân làm theo đường lối, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước Họ xây dựng, chỉ đạo các mô hình phát triển kinh tế địa phương nhằm ngày một nâng cao đời sống vật chất và đời sống tinh thần của nhân dân Song bên cạnh
đó, chúng ta vẫn còn thấy những khó khăn, thách thức, hạn chế như là nhận thức, tư tưởng của một số cán bộ, đảng viên và nhân dân chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Một bộ phận cán bộ về năng lực, trình độ chuyên môn vẫn còn hạn chế so với yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra Một số còn vi phạm những phẩm chất đạo đức cán bộ, gây ra những hiện tượng tiêu cực, làm mất lòng tin trong nhân dân
Từ việc nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề cán bộ theo Tư tưởng
Hồ Chí Minh cũng như từ thực trạng của quá trình vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm - Hưng Yên, tác giả
đi vào nghiên cứu đề tài: “Một số nội dung cơ bản Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ Ý nghĩa của chúng trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm - Hưng Yên hiện nay”
2 Tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ không chỉ có các học giả Việt Nam mà có rất nhiều học giả nước ngoài Số người nghiên cứu và tài liệu nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ từ trước đến nay có thể nói là rất
Trang 8nhiều Song trong nội dung luận văn này, tác giả chỉ xin liệt kê một số tác giả và tác phẩm tiêu biểu có đề cập tới Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ có liên quan đến luận văn
Trước hết phải kể đến một số công trình: Hồ Chí Minh, quá khứ, hiện tại,
tương lai của Phạm Văn Đồng, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1991; Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh của Đặng Xuân Kỳ, Tạp chí Cộng sản tháng 5/1994; Mấy vấn đề đạo đức cách mạng của Vũ Khiêu, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí
Minh, 1978; Học tập, rèn luyện tư tưởng và đạo đức cách mạng, thực hiện thắng
lợi cuộc vận động, xây dựng chỉnh đốn Đảng của Tổng bí thư Lê Khả Phiêu, tạp
chí Khoa học xã hội số 40/1999; Mối quan hệ Đức - Tài và vấn đề lựa chọn, sử
dụng nhân tài trong Tư tưởng Hồ Chí Minh của Hoàng Trung, tạp chí Khoa học
xã hội số 37/1998; Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của PGS TS Bùi Đình Phong, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2002; Tìm hiểu tư
tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh của TS Nguyễn Thế Thắng, Nhà xuất
bản Lao động, Hà Nội, 2002; Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và công cuộc
đổi mới đất nước của Nguyễn Thế Nghĩa, Nguyễn Thanh Bình (Chủ biên), Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, đặc biệt Nghị quyết Trung ương 3
khoá VII, Nghị quyết Trung ương 3 và Nghị quyết Trung ương 7 khoá VIII, Nghị quyết Trung ương 6 khoá IX của Đảng ta đã đề cập tới việc xây dựng đội ngũ
cán bộ nhằm đáp ứng những nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay
Trong các công trình kể trên, các tác giả đã đề cập đến những Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng và những phương hướng, giải pháp để xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay
Để đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển đất nước nói chung, cũng như của Huyện Văn Lâm - Hưng Yên nói riêng, trong thời gian qua công tác cán
bộ tại Huyện đã hết sức được coi trọng, đặc biệt là công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Ban thường vụ Huyện uỷ đã xây
dựng Nghị quyết số 14-NQ/HU ngày 04/10/2001 chuyên đề về “Nâng cao chất
lượng sinh hoạt chi bộ, tăng cường rèn luyện đạo đức, lối sống đảng viên” cũng
Trang 9như Nghị quyết số 26-NQ/HU ngày 10/03/2002 với chuyên đề về “Nâng cao chất
lượng giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên”
Do đó, việc vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ vào điều kiện địa phương và từ thực trạng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm để tìm ra những phương hướng và giải pháp mang tính hệ thống, hoàn chỉnh trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện sẽ góp phần giúp Huyện Văn Lâm trong công tác cán
bộ ở giai đoạn hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích của luận văn
Trên cơ sở nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của cán bộ, những phẩm chất cơ bản của người cán bộ, đào tạo, sử dụng cán bộ và từ thực trạng của việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm - Hưng Yên theo Tư tưởng
Hồ Chí Minh, tác giả nêu lên những giải pháp nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm có đủ đức và tài đáp ứng những yêu cầu công nghiệp hoá - hiện đại hóa của địa phương trong giai đoạn hiện nay
3.2 Nhiệm vụ của luận văn
Để đạt được mục đích trên, luận văn cần giải quyết các nhiệm vụ sau: Một là, Làm rõ những tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về cán bộ, vai trò, những phẩm chất cơ bản của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng ở Việt Nam
và công tác đào tạo, sử dụng cán bộ
Hai là, Phân tích, làm rõ thực trạng quá trình vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm trong giai đoạn hiện nay - những ưu điểm và hạn chế, nguyên nhân của chúng
Ba là, Nêu lên những phương hướng, đề xuất những giải pháp nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm vừa hồng vừa chuyên đáp ứng được yêu cầu trong sự nghiệp cách mạng
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận của luận văn là Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ, đồng thời tác giả có tham khảo những công trình nghiên cứu của một số tác giả có liên
Trang 10quan đến luận văn cùng các tư liệu của Huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân Huyện Văn Lâm
Trong quá trình nghiên cứu và trình bày nội dung của luận văn, ngoài cơ
sở lý luận trên, tác giả cũng đã kết hợp phương pháp lôgic với phương pháp lịch
sử, phân tích với tổng hợp và thông qua phỏng vấn sâu một số cán bộ ở Huyện Văn Lâm
5 Cái mới của luận văn
- Phân tích, đánh giá thực trạng của quá trình vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm - Hưng Yên; làm rõ những ưu, nhược điểm và nguyên nhân của chúng
- Đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức, trình
độ chuyên môn và năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ cấp Huyện ở Văn Lâm nhằm đáp ứng những yêu cầu to lớn trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay của Huyện
6 Ý nghĩa của luận văn
Bằng kết quả đạt được trong luận văn, tác giả hy vọng góp phần làm sáng
tỏ những yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cấp Huyện trong giai đoạn hiện nay ở Văn Lâm - Hưng Yên nói riêng, cả nước nói chung
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho Huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân huyện Văn Lâm, các phòng ban của Huyện cùng các cán bộ trong Huyện nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ có đủ đức và tài đáp ứng những nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay
7 Kết cấu của luận văn
Để giải quyết những nhiệm vụ trên, ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 2 chương, 6 tiết
Trang 11CHƯƠNG 1MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ
1.1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH, QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ, VAI TRÒ CỦA CÁN BỘ TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG
1.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ và công tác cán bộ
Theo từ điển tiếng Việt, cán bộ được định nghĩa là:
1 Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước (như cán bộ nhà nước, cán bộ khoa học, cán bộ chính trị)
2 Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường không có chức vụ
Theo gốc trong tiếng Pháp và tiếng Anh (Cadre) từ cán bộ theo cách hiểu của Việt Nam có hai nghĩa Một là cái khung, sườn và hai là lực lượng nòng cốt
Theo từ điển Hành chính: “Cán bộ là người có đủ các điều kiện được tuyển dụng vào làm việc ở các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế do Nhà nước thành lập, tổ chức lực lượng vũ trang; trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên Từ cán bộ được sử dụng rộng rãi trong các nước Xã hội Chủ nghĩa trước đây (cán bộ, công nhân) Cán bộ, công chức khi thi hành nhiệm vụ, công vụ được pháp luật và nhân dân bảo vệ” [15 46]
Theo cách hiểu thông thường trong đời sống xã hội: Cán bộ được coi là tất
cả những người thoát ly, làm việc trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể, quân đội, được hưởng lương hoặc phụ cấp
a Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ
Ngay từ khi bắt gặp ánh sáng cách mạng của Chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh sớm nhận thức được vị trí, vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng Tháng 6 năm 1923, Người rời nước Pháp đi Liên Xô dự Đại hội V Quốc tế Cộng sản Chuyến đi này Người mang theo một khát vọng muốn hiểu biết thực tiễn chủ nghĩa xã hội như thế nào để truyền bá nó vào Việt Nam Đồng thời
Trang 12Người cũng muốn thông qua một đại hội của Quốc tế Cộng sản để trình bày thực
tế của sự áp bức của chủ nghĩa Đế quốc ở thuộc địa với mong muốn giúp cho những người cộng sản trên thế giới hiểu được tình trạng khổ cực của nhân dân lao động các nước này
Ngay từ những năm đầu đến với chủ nghĩa Mác- Lênin, Người đã có một suy nghĩ là: “trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập” [30 192]
Trong một thời gian ngắn sống ở nước Nga xô viết, được chứng kiến những thay đổi to lớn của nhân dân Liên xô do cách mạng xã hội chủ nghĩa đưa lại, Người đã có một dự định cho công tác tuyên truyền, tổ chức lực lượng cho cách mạng Việt Nam:
“1 Xuất bản một tờ báo nhỏ Tiếng Việt
2 Tập hợp những phần tử dân tộc cách mạng
3 Cố gắng đưa những thanh niên người bản xứ đi Matxcơva
4 Xây dựng dây liên lạc Matxcơva - Đông Dương - Pari” [30 204]
Qua những bức thư Nguyễn Ái Quốc gửi cho Quốc tế cộng sản, qua những bài viết của Người, chúng ta thấy, Người đã có một tầm nhìn chiến lược, muốn cho cách mạng đi tới thắng lợi, trước hết phải chăm lo tới công việc lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
Bằng những lời nói giản dị, nhưng chứa đựng một triết lý sâu sắc “cán bộ là cái gốc của công việc”, “cây thì phải có gốc, không có gốc thì cây héo, sông thì phải có nguồn, không có nguồn thì sông cạn”, Người đã nêu bật được vị trí, tầm quan trọng của cán bộ với sự nghiệp cách mạng của dân tộc
Song Người cũng chỉ cho chúng ta thấy, cán bộ phải là người như thế nào mới đưa cách mạng tới thắng lợi “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán
bộ tốt hoặc kém”, [32 240] vì cũng như “gốc có vững thì cây mới bền”
Theo tư tưởng của Người, cán bộ còn được hiểu là “cái dây chuyền của bộ máy” Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy thì bộ máy cũng tê liệt Trong đời sống kinh tế - xã hội, sự chuyển động của xã hội được coi như một “cỗ máy” khổng lồ Trong "cỗ máy" đó, cán bộ là dây chuyền là “cầu
Trang 13nối” giữa Đảng, Chính phủ với nhân dân Đây là một "dây chuyền" đặc biệt, vì: Theo
Tư tưởng Hồ Chí Minh, cán bộ là người xây dựng nên đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước sao cho phản ánh đúng lợi ích của các tầng lớp nhân dân, phù hợp với thực tiễn đời sống của xã hội Cán bộ cũng là người tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng với nhân dân, là người thực thi pháp luật của Nhà nước, “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” [32 269]
Bác Hồ trong suốt cuộc đời cách mạng của mình rất mực quan tâm đến cán
bộ và công tác cán bộ Cán bộ mà chúng ta bàn tới ở đây theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những người làm trong các cơ quan, đoàn thể, công sở, lực lượng vũ trang Họ có thể giữ chức vụ chỉ huy, phụ trách, quản lý, lãnh đạo hoặc làm công tác nghiệp vụ, chuyên môn đơn thuần
Tóm lại, cán bộ là những người hoạt động trong những thời kỳ cách mạng, thoát ly, có hưởng lương hoặc phụ cấp để phân biệt với nhân dân và là đầy tớ của nhân dân Tuy nhiên, trong các bài viết, tác phẩm của mình, Hồ Chí Minh nhấn mạnh nhiều đến cán bộ, đảng viên có chức, có quyền, những người chịu trách nhiệm trực tiếp và to lớn, nặng nề trước nhân dân và toàn dân tộc
b Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề cán bộ, công tác cán bộ
“Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ” [10 66] Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng công tác cán bộ và coi đây là một trong những vấn
đề có vai trò quyết định đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban chấp hành trung ương Đảng khoá VIII đã khẳng định: “Trong công cuộc đổi mới đất nước, cán bộ cũng có vai trò cực kỳ quan trọng, hoặc thúc đẩy hoặc kìm hãm tiến trình đất nước…” [10 24] Trong lãnh đạo, quản lý Nhà nước, cán bộ và công tác cán bộ có ý nghĩa quan trọng và là khâu then chốt Nhận thức sâu sắc về vai trò, vị trí của cán bộ và công tác cán bộ, Đảng ta đã đề ra cương lĩnh chính trị, đường lối đúng đắn và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối chính trị đó Đây là vấn đề quyết định bảo đảm cho giai cấp vô sản giành chính
Trang 14quyền, xây dựng và bảo vệ chính quyền Có đường lối đúng đắn, có phương pháp
tổ chức thực hiện đường lối có hiệu quả vẫn chưa đủ mà Đảng và giai cấp vô sản phải có một đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất và năng lực, trí tuệ đáp ứng được đòi hỏi của mỗi thời kỳ phát triển đất nước, vì cán bộ chính là người xây dựng đường lối của Đảng và cũng là người tổ chức thực hiện đường lối đó
Nói về cán bộ, Đảng và Nhà nước ta đã xác định: cán bộ là khâu quyết định thành công trong đổi mới nền hành chính Đội ngũ cán bộ yếu sẽ cản trở sự phát triển chung của đất nước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã nghiêm túc đánh giá một cách khách quan: “Những sai lầm, khuyết điểm trong lãnh đạo kinh tế, xã hội, bắt nguồn từ những khuyết điểm trong hoạt động tư tưởng tổ chức và cán bộ của Đảng Đây là nguyên nhân của mọi nguyên nhân” [6 140] Trong bài phát biểu của đồng chí Tổng bí thư Đỗ Mười tại Hội nghị Trung ương 3 khoá VIII có nhấn mạnh về công tác cán bộ trong thời kỳ hiện nay:
“Trong công tác xây dựng Đảng, vấn đề cán bộ có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là khâu then chốt… đặc biệt là cần làm tốt việc phát hiện, lựa chọn, rèn luyện, đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước ở Trung ương và các cấp…” Nghị quyết lần thứ
3 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII cũng chỉ rõ: “Xây dựng đội ngũ cán
bộ có phẩm chất và năng lực là yếu tố quyết định của bộ máy Nhà nước” [10 66] Khi xây dựng đội ngũ cán bộ, Đảng ta đã quán triệt các quan điểm có tính nguyên tắc trong cán bộ Đồng thời Đảng cũng đề ra tiêu chuẩn cán bộ đó là hai mặt đức và tài, phẩm chất, năng lực, không coi nhẹ mặt nào Song đức là gốc, tài là quan trọng Đó
là nội dung căn bản nhất, chung cho mọi thời kỳ cách mạng, cho mọi cán bộ Trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tiêu chuẩn đối với người cán bộ lãnh đạo quản
lý là: “Có phẩm chất chính trị vững vàng, trung thành với lý tưởng cách mạng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn cao, có ý thức tổ chức kỷ luật, gương mẫu trong đạo đức, lối sống Nói tóm lại là phải có đầy đủ đức và tài, trong đó đức là gốc” [ 10 31]
Như vậy, người cán bộ có phẩm chất chính trị là người vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, trung thành với Đảng, với chủ nghĩa
Trang 15Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh Người cán bộ có đạo đức cách mạng là người
có lối sống trung thực, không tham vọng cá nhân, không kèn cựa địa vị, không cơ hội, không tham nhũng, có lối sống giản dị trong sáng, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng và những biểu hiện tiêu cực khác, khắc phục chủ nghĩa cá nhân
Đánh giá kết quả đổi mới của đất nước trong những năm qua, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã khẳng định: “Đất nước ta vượt qua một giai đoạn thử thách gay go trong hoàn cảnh hết sức phức tạp, khó khăn, nhân dân ta không những vững vàng mà còn vượt lên, đạt những thắng lợi trên nhiều mặt” [8 62] Để có được những kết qủa đó, cần phải nói tới vai trò của công tác cán bộ trong thời gian qua Đội ngũ cán bộ, công chức và nhất là cán bộ lãnh đạo và quản lý, đại bộ phận
đã được rèn luyện thử thách trong đấu tranh cách mạng và thực tiễn xây dựng kinh
tế, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần độc lập tự chủ, kiên định lý tưởng
và mục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn, quyết tâm tiến hành thành công công cuộc đổi mới đất nước
Thực hiện quan điểm, đường lối chính sách của Đảng, đồng thời thấy được tầm quan trọng của công tác cán bộ, ngày 26/02/1998 Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh về Cán bộ, công chức; đến năm 2003, Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh về cán bộ, công chức được sửa đổi, bổ sung năm 2003 Việc ban hành Pháp lệnh này
đã thể hiện sự quan tâm thích đáng của Nhà nước tới công tác cán bộ, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức từ việc thể chế hoá những tiêu chuẩn, quy định về công việc, hành vi, trách nhiệm…của từng cán bộ, công chức trong hoạt động công tác
Xuất phát từ vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ ở nước ta trong thời kỳ mới, Đảng và Nhà nước ta ngày càng chú trọng đến công tác cán bộ nhằm từng bước bồi dưỡng, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực lãnh đạo quản lý, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng ngang tầm với nhiệm vụ hiện nay, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa.Công tác cán bộ phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, phải huy động quần chúng tham gia công tác cán bộ Đảng ta đã nêu lên 5 quan điểm của công tác cán bộ:
Trang 16Một là, Phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá- hiện đại hoá
Hai là, Quán triệt quan điểm giai cấp công nhân của Đảng, phát huy truyền thống yêu nước và đoàn kết dân tộc
Ba là, Gắn việc xây dựng đội ngũ cán bộ với xây dựng tổ chức và đổi mới cơ chế chính sách
Bốn là, Thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạng để tuyển chọn, giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ
Năm là, Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ theo nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các tổ chức thành viên trong hệ thống chính trị
Theo Pháp lệnh cán bộ, công chức được sửa đổi, bổ sung năm 2003, chúng ta gắn hai khái niệm cán bộ và công chức thành cụm từ đội ngũ cán bộ, công chức để phân biệt với nhân dân Để hiểu rõ thêm cán bộ, công chức trong mối quan hệ với nhân dân, chúng ta đọc Điều 2 Chương I: Cán bộ, công chức là công bộc của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, phải không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức, học tập nâng cao trình độ và năng lực công tác để thực hiện tốt nhiệm vụ, công vụ được giao Trong Chương I- Những điều quy định chung, Điều 1 đã xác định những đối tượng được công nhận là cán bộ, công chức như sau:
“Cán bộ, công chức quy định tại Pháp lệnh này là công dân Việt Nam, trong biên chế, bao gồm:
a Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ương; ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh);
ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện);
b Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện;
Trang 17c Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội;
d Thẩm phán Toà án nhân dân, Kiểm sát viên Viện Kiểm sát nhân dân;
e Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp;
g Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân; Bí thư, Phó bí thư Đảng uỷ; người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã);
h Những người được tuyển dụng, giao giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp xã” [5 6,7,8]
Như vậy, có thể xem cán bộ là những người làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước hoặc Đoàn thể, có hưởng lương hoặc phụ cấp Họ cần có
đủ tài năng và đạo đức để phục vụ nhân dân
1.1.2 Vai trò của người cán bộ trong sự nghiệp cách mạng theo Tư tưởng Hồ Chí Minh
a Sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam theo Tư tưởng Hồ Chí Minh
Nói tới Tư tưởng Hồ Chí Minh với tư cách là một hệ thống lớn, một chỉnh thể tư tưởng lý luận - phương pháp và phong cách, chúng ta cần đặc biệt nhấn mạnh tới tư tưởng của Người về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội,
“đây là một tư tưởng nổi bật và bao trùm, là tư tưởng chủ đạo, là sợi chỉ đỏ
xuyên suốt Tư tưởng Hồ Chí Minh” [12 59]
Nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội chẳng những chúng ta nhận thấy sự trung thành của Người đối với Chủ nghĩa Mác - Lênin, mà còn thấy Người đã vận dụng đúng đắn sáng tạo những nguyên
Trang 18lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện lịch sử của nước ta
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Muốn có độc lập dân tộc thì phải giải phóng dân tộc bằng cách mạng vô sản, vì nước Việt Nam là của người Việt Nam, do nhân dân làm chủ Do đó, phải đánh đuổi bọn đế quốc thực dân, giành lại độc lập và chủ quyền, không để cho chúng biến nước ta thành thuộc địa mặc sức khai thác,
vơ vét tài nguyên, bóc lột sức người, sức của và giam hãm đồng bào ta trong cảnh tối tăm, ngu dốt để chúng dễ bề cai trị Công cuộc giải phóng đó là cuộc cách mạng của toàn thể dân tộc Việt Nam mà đối tượng phải tiêu diệt của cuộc cách mạng này là đế quốc và phong kiến tay sai, trong đó kẻ thù trực tiếp, nguy hiểm nhất là thực dân Pháp xâm lược Do đó nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt nam lúc đó là giành cho được độc lập dân tộc, tự do cho nhân dân, sau đó mới đấu tranh với bè lũ phong kiến, tay sai phản động
Muốn Cách mạng giải phóng dân tộc đi tới thắng lợi, trước hết phải có Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, phải dựa trên lực lượng đoàn kết của toàn dân, lấy liên minh công nông, trí thức làm nền tảng Ngay từ những năm 1927, Người đã khẳng định, muốn giải phóng dân tộc thành công “trước hết phải có đảng cách mệnh” Người chỉ rõ: “Cách mệnh trước phải làm cho dân giác ngộ
…Cách mệnh phải giảng giải lý luận và chủ nghĩa cho dân hiểu
…Cách mệnh phải hiểu phong triều thế giới, phải bày sách lược cho dân Vậy nên sức cách mệnh phải tập trung, muốn tập trung phải có đảng cách mệnh” [31 267] để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy
Người còn đòi hỏi, làm cách mạng thì phải biết hy sinh, để mưu việc lớn cho dân, cho nước thì người cách mạng phải ít lòng ham muốn vật chất
Theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: Làm cách mạng để giành lấy độc lập tự do cho dân tộc là tạo ra tiền đề đưa dân tộc quá độ lên Chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ Tư bản chủ nghĩa Theo Người, Chủ
Trang 19nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, các động lực của chủ nghĩa xã hội là một tập hợp nhiều nhân tố, là cả một hệ thống động lực chứ không phải một động lực nào là duy nhất Chúng phối hợp, tác động lẫn nhau chứ không tồn tại riêng lẻ, biệt lập Các động lực ấy muốn phát huy được tác dụng đều phải thông qua con người, do đó động lực chủ đạo, bao trùm lên tất cả là động lực con người Người thường nói “muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có con người xã hội chủ nghĩa” [37 310]
Người cũng lưu ý chúng ta: Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu, công cuộc đổi xã hội cũ thành xã hội mới gian nan, phức tạp hơn việc đánh giặc,
do đó tiến lên chủ nghĩa xã hội, không thể một sớm một chiều Đó là một công tác tổ chức và giáo dục Từ việc nhận thức những mâu thuẫn, khó khăn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Người xác định thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một thời kỳ lịch sử lâu dài, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa là một cuộc biến đổi khó khăn nhất và sâu sắc nhất
Để đảm bảo vượt qua những khó khăn, thử thách đó, để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, theo Người, phải chú trọng làm cho vững mạnh những nhân tố bảo đảm sau đây:
- Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng
- Nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước
- Phát huy tính tích cực, chủ động của các tổ chức chính trị- xã hội
- Xây dựng đội ngũ cán bộ có đạo đức cách mạng, có năng lực trình độ chuyên môn giỏi, tận tâm phục vụ quần chúng…
Từ những nhân tố đó, có thể thấy mấu chốt của vấn đề là tổ chức và con người, từ bộ máy Đảng và Nhà nước phải trong sạch vững mạnh đến cán bộ, đảng viên, công chức phải liêm khiết, tận tụy, thạo chính trị, giỏi chuyên môn Người cách mạng phải hiểu và vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam, phải luôn luôn miệng nói, tay làm, nói đi đôi với làm, học tập nâng cao trình độ để phục vụ cuộc sống cho dân ngày một tốt hơn
Trang 20b Vai trò của người cán bộ
- Cán bộ là người xây dựng đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước Muốn cho đường lối đúng, pháp luật phù hợp với thực tiễn của cuộc sống đòi hỏi cán bộ phải là những người có phẩm chất đạo đức trung thực, có kiến thức khoa học phải sát với thực tiễn cuộc sống của xã hội Việt Nam là một nước trải qua đấu tranh giành độc lập dân tộc đi lên Chủ nghĩa xã hội, do vậy đòi hỏi một
sự sáng tạo lớn khi vận dụng Chủ nghĩa Mác - Lênin để tìm ra con đường xây dựng Chủ nghĩa xã hội phù hợp với điều kiện của đất nước
Do đó, nếu “cán bộ dở” thì một mặt chính sách không thể thực hiện được, mặt khác việc hoạch định, xây dựng chính sách mới sẽ sai lầm hoặc không phù hợp Do đó đòi hỏi cán bộ phải đi sâu, đi sát quần chúng, nắm được tâm tư nguyện vọng của họ Hồ Chí Minh đã viết: “Mỗi công việc của Đảng phải giữ nguyên tắc và phải liên hợp chặt chẽ với dân chúng” [32 249] và “khi đặt ra khẩu hiệu và chỉ thị luôn luôn phải dựa vào điều kiện thiết thực và kinh nghiệm cách mạng ở các nước, ở trong nước và ở địa phương”
- Cán bộ là người đưa đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào trong cuộc sống Muốn để người dân tiếp nhận những đường lối của Đảng cũng như chính sách pháp luật của Nhà nước, đòi hỏi người cán bộ phải có phẩm chất đạo đức để sao cho dân tin, dân mến, dân làm theo Nếu dân không tin thì cán bộ không thể tiếp cận được với dân để tìm hiểu về dân Muốn dân hiểu, dân làm thì người tuyên truyền phải biết cách tuyên truyền, do đó người cán bộ tuyên truyền phải hiểu đường lối đó một cách thấu đáo, phải có tài trong tuyên truyền, thuyết phục quần chúng một cách có lý, có tình, làm cho họ hiểu rõ “thì việc gì khó mấy
họ cũng làm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ” [32 241]
- Cán bộ là người tổ chức thực hiện đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước và là người bày cách cho dân làm Cán bộ không chỉ là người tổ chức thực hiện đường lối cho nhân dân trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền mà ngay cả trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội vì: đấu tranh giành chính quyền đã khó nhưng xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực lại càng khó khăn hơn Quá trình xây dựng xã hội mới là một quá trình khó khăn,
Trang 21phức tạp, lâu dài gian khổ, bởi: Việt Nam từ một nước sản xuất nhỏ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ Tư bản chủ nghĩa lại càng khó khăn hơn các nước khác, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, năng suất lao động thấp, trình độ dân trí còn hạn chế Vì vậy, trong các lĩnh vực xây dựng chính quyền, kinh tế - xã hội đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ có năng lực để đảm nhiệm được những nhiệm vụ của cách mạng Do đó, cán bộ phải thật sự “nhúng tay” vào việc, phải cùng với nhân dân bàn bạc và tìm ra cách giải quyết có hiệu quả nhất
“việc gì cũng phải hỏi ý kiến dân chúng và giải thích cho dân chúng” [32 295]
- Cán bộ là người tổng kết thực tiễn, từ thực tiễn cuộc sống phải tiếp tục
bổ sung lý luận và phát triển lý luận, vì thực tiễn thay đổi nhanh hơn so với lý luận cũng như thực tiễn rất phong phú và phức tạp, do đó đòi hỏi cán bộ không chỉ có phẩm chất tốt mà còn phải có năng lực, trình độ cao để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của công việc, để có thể bổ sung và hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước
Do đó, nói đến cán bộ là nói đến "tiền vốn của Đoàn thể" [33 46] Có vốn mới làm ra lãi Bất cứ chính sách, công tác gì nếu có cán bộ tốt thì sẽ thành công, tức là có lãi Không có cán bộ tốt thì sẽ hỏng việc, tức là lỗ vốn Vì vậy,
để thực hiện được những nhiệm vụ nặng nề của cách mạng, chúng ta cần có một đội ngũ cán bộ biết "Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng,
vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi công việc" [36 285] Như vậy, khi bàn đến vai trò của cán bộ, Hồ Chí Minh đã không đề cập cán bộ một cách chung chung, mà Người đã sử dụng cán bộ "có tính từ" Đó là “cán bộ tốt”, “cán
bộ kém”, “cán bộ dở” Mà "muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém" Nói cụ thể, có cán bộ tốt thì mọi việc mới thành công
Khẳng định vai trò của người cán bộ cần phải hiểu rằng không phải đã là cán bộ thì chỉ có tính tốt Mà cán bộ cũng là người, ai cũng có tính tốt và tính xấu Song đã là người cán bộ cách mạng thì phải cố gắng phát triển những tính tốt và sửa bỏ những tính xấu Vì "tính xấu của một người thường chỉ có hại cho
Trang 22người đó, còn tính xấu của một đảng viên, một cán bộ sẽ có hại đến Đảng, có hại
đến nhân dân” [32 254]
Nhấn mạnh vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng, song Người không cho rằng “cán bộ quyết định tất cả” mà "cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, chứ không phải là sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào Thành công của Đảng ta là ở nơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận của nhân dân, đã lãnh đạo nhân dân phấn đấu dưới lá cờ tất thắng của Chủ nghĩa Mác- Lênin" [37 197] Do đó, Người luôn đề cao vai trò của quần chúng nhân dân và đặt người cán bộ trong mối quan hệ với nhân dân “dân như nước, cán
bộ như cá Lực lượng bao nhiêu là nhờ ở dân hết” Người khẳng định “nước lấy dân làm gốc” còn “cán bộ quyết định mọi việc” [33 480] Sự "quyết định" ở đây
là cán bộ phải đi trước, làm gương về tư tưởng đạo đức, thái độ, lề lối làm việc Muốn phát huy được đầy đủ tính sáng tạo của hàng triệu quần chúng nhân dân xây dựng Chủ nghĩa xã hội, vì Chủ nghĩa xã hội chỉ có thể xây dựng được với sự giác ngộ đầy đủ và lao động sáng tạo của hàng chục triệu người, thì cán bộ phải đi trước, tự cải tạo mình, tự nâng cao mình Cán bộ phải có lập trường giai cấp vô sản vững chắc, giác ngộ về Chủ nghĩa xã hội cao; phải rửa sạch ảnh hưởng của những tư tưởng của giai cấp bóc lột, rửa sạch chủ nghĩa cá nhân, rèn luyện tinh thần và ý thức tập thể
1.2 NHỮNG PHẨM CHẤT CƠ BẢN CỦA NGƯỜI CÁN BỘ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đánh giá con người cần dựa vào hai tiêu chuẩn cơ bản, đó là đạo đức và tài năng hay phẩm chất và năng lực, trong đó đạo đức được coi là cái gốc
1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đức của người cách mạng
a Những phẩm chất đạo đức của người cách mạng
Người cách mạng là những người tình nguyện hy sinh phấn đấu cho độc lập của dân tộc, tự do của nhân dân, do vậy đòi hỏi họ phải có những phẩm chất đạo đức sau:
Trang 23Phải có ý thức dân tộc, suốt đời nguyện hy sinh phấn đấu cho sự nghiệp giải phóng quê hương đất nước, phải biết đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích của cá nhân, phải "Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc" [36 285]
Người cách mạng phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, nắm vững những nguyên lí của Chủ nghĩa Mác- Lênin, những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và kiên quyết đấu tranh để bảo vệ lý luận Chủ nghĩa Mác- Lênin Hồ Chí Minh coi lý luận như là "trí khôn", là "ánh sáng", là "tâm hồn" và "tình cảm" của mọi cán bộ, đảng viên, vì vậy nó được coi như là "kim chỉ nam" để chỉ phương hướng cho cán bộ trong hoạt động thực tiễn Theo Người, "Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi" và "Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông" [35 496] Do đó, người cách mạng luôn luôn phải nắm vững và vận dụng lý luận một cách linh hoạt vào hoạt động thực tiễn, tránh rơi vào bệnh dập khuôn máy móc, giáo điều hay bệnh cục bộ, địa phương chủ nghĩa
Thực hiện nghiêm kỷ luật của Đảng, đảm bảo kỷ luật chiến đấu, kỷ luật lao động Vì nếu trong một tổ chức mà người cách mạng không thực hiện nghiêm kỷ luật thì sẽ dẫn đến mạnh ai nấy làm, không theo một quy định chung,
có sự xáo trộn và không tạo ra được sức mạnh tổng hợp Nếu người cán bộ không thực hiện nghiêm kỷ luật trong chiến đấu sẽ dẫn tới những tổn thất cho cách mạng, và ảnh hưởng đến đồng đội Còn trong lao động sẽ có thể dẫn tới những tai nạn trong lao động, ảnh hưởng đến hiệu quả và chất lượng công việc chung Tóm lại, khi người cách mạng không thực hiện nghiêm kỷ luật sẽ dẫn tới phạm phải những sai lầm cá nhân, ảnh hưởng tới tổ chức và làm mất uy tín của Đảng đối với nhân dân…
Người cán bộ phải ra sức học tập, không ngừng nâng cao trình độ lý luận chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ Vì để hoàn thành được những nhiệm
vụ, những công việc của mình, người cán bộ phải luôn luôn rèn luyện phấn đấu không ngừng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và ra sức học tập Chủ nghĩa Mác - Lênin Có nâng cao trình độ lý luận chính trị, người cán bộ mới
Trang 24vững vàng trong công việc, mới có tri thức để vận động nhân dân tham gia tích cực vào công cuộc giành độc lập dân tộc cũng như xây dựng xã hội mới
Người cách mạng khi được trang bị lý luận cách mạng, hiểu biết lý luận cách mạng sẽ kiên trì phấn đấu cho lý tưởng cách mạng "bại cũng không nản, thắng cũng không kiêu" [32 283] Khi trung thành với lý tưởng cách mạng thì người cán bộ mới dám hy sinh tài sản và tính mạng của mình cho nền độc lập dân tộc, tự do của nhân dân, mới dành hết tâm lực, trí lực, tìm mọi cách vượt qua những khó khăn thử thách, kiên quyết hoàn thành những nhiệm vụ được giao với một tâm niệm "quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng" [36 287]
Người cách mạng không chỉ cần dũng cảm trong đấu tranh dám chấp nhận những hy sinh mà còn cần dũng cảm trong việc thừa nhận những sai lầm thiếu sót, dám nhận trách nhiệm trước những thiếu sót đó và kiên quyết sửa chữa Nếu không dũng cảm trong chiến đấu thì người cán bộ, chiến sĩ đó sẽ dễ dàng đầu hàng kẻ thù khi bị tra tấn, hay dễ bị kẻ thù mua chuộc Điều đó sẽ gây tổn thất to lớn cho cách mạng Trong công việc, nếu không dám dũng cảm thừa nhận những yếu kém, sai lầm của mình sẽ rơi vào bệnh độc đoán, chuyên quyền, bảo thủ trì trệ
và chắc chắn sẽ không dám nhận lỗi trước tập thể, trước nhân dân và quyết tâm sửa sai Do đó người cán bộ cần phải "biết thật thà tự phê bình và thành khẩn phê bình đồng chí khác để cùng nhau tiến bộ" [36 289]
Phải liêm khiết trong công việc, không tham nhũng, cửa quyền, sách nhiễu nhân dân Nếu như trong công việc không liêm khiết mà tham nhũng hay cửa quyền sách nhiễu nhân dân thì chẳng những không giúp được nhân dân, cho đất nước, không phải là công bộc của dân mà khi đó trở thành một ông quan tham, đục khoét của dân, là kẻ hại dân, hại nước Những điều đó sẽ là những nguy cơ cho cách mạng, làm giảm lòng tin của nhân dân vào cán bộ, do đó " người cách mạng phải tiêu diệt nó" [36 292]
Cán bộ, đảng viên phải là người sống có tình, có nghĩa, trước sau như một đối với nhân dân, với bạn bè đồng nghiệp, vì đó là một trong những đạo lý sống tốt đẹp của người Việt Nam Bởi vì có được ngày hôm nay thì người cán bộ đó cũng phải
Trang 25trải qua những ngày tháng khó khăn, gian khổ với bao sự giúp đỡ, che chở và cả sự
hy sinh của đồng bào, đồng chí…
b Đức là gốc của người cách mạng
Hồ Chí Minh đã lấy những ví dụ đơn giản trong cuộc sống để so sánh và làm nổi bật vai trò đạo đức của người cách mạng: "Đức là gốc của người cách mạng", vì theo Người: cây thì phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Việc giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho nhân loại
là một công việc to tát tự mỗi người không thể làm nổi mà cần phải có sự giúp sức của nhiều người Do vậy người cách mạng nếu không có đạo đức thì không được dân ủng hộ, sẽ không làm nổi việc gì Do đó, đã là cán bộ thì phải có đạo đức cách mạng, giữ được đạo đức cách mạng mới là người cán bộ chân chính
Chính việc tu dưỡng đạo đức của người cán bộ là tấm gương sáng cho quần chúng noi theo bởi “cán bộ, đảng viên đi trước, làng nước theo sau” Cũng vì "vấn đề cán bộ quyết định mọi việc" nên "mọi việc thành hay bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không" Tuy nhiên một vấn đề khác cũng rất thông thường, hiển nhiên như Hồ Chí Minh đã giải thích là khi con người đã có chút quyền hành - quyền to, quyền nhỏ - mà thiếu lương tâm, thì dễ trở nên hủ bại, sâu mọt của dân Vì vậy, hơn ai hết, cán bộ phải luôn luôn là đội tiên phong trong việc thấm nhuần "tri" và "hành" về đạo đức cách mạng
Người cán bộ có đạo đức cách mạng mới luôn gần gũi với nhân dân, mới được dân tín nhiệm và cử vào các cơ quan lãnh đạo, cơ quan chính quyền và khi
đó mới có điều kiện để cống hiến trí và lực của mình cho cách mạng, thông qua trường học quần chúng quần chúng mà bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, phát triển tài năng của mình
Người cán bộ có đạo đức cách mạng mới dám chấp nhận những hy sinh mất mát, đặt quyền lợi của cá nhân dưới lợi ích của dân tộc, của đất nước Thông qua
uy tín của người cán bộ mà tập hợp nhân dân, động viên quần chúng tham gia vào các phong trào cách mạng Đạo đức cách mạng do những đặc tính của nó, nên có sức mạnh cảm hoá, thuyết phục và lôi cuốn lòng người, từ đó mà tập hợp được lực lượng
Trang 26quần chúng tích cực góp phần vào sự nghiệp cách mạng Nếu người cán bộ, đảng viên có chút tài năng mà không có đạo đức cách mạng, không dám hy sinh lợi ích cá nhân của mình vì lợi ích của quốc gia, dân tộc thì người cán bộ đó không thể tập hợp, lôi cuốn được quần chúng vào mọi hoạt động cách mạng
Có đạo đức cách mạng thì khi làm việc mới trung thực, thẳng thắn, do vậy mọi công việc mới phát triển được, cách mạng mới tiến lên được Vì người cán
bộ, đảng viên không chỉ rèn luyện tu dưỡng những tính tốt như: Nhân, Nghĩa, Trí, Tín, Dũng, Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư mà còn phải đấu tranh phê phán những hiện tượng phi đạo đức và những tàn dư đạo đức cũ Người cũng chỉ ra kẻ thù nguy hiểm nhất của đạo đức cách mạng là chủ nghĩa cá nhân -
nó là gốc rễ nảy sinh ra một loạt các căn bệnh nguy hiểm khác như: bệnh địa phương chủ nghĩa, quan liêu, bệnh hẹp hòi, ham chuộng hình thức, làm việc lối bàn giấy, vô kỷ luật, ích kỷ, hủ hoá, bệnh lười biếng, bệnh kiêu ngạo, bệnh xu nịnh, tham ô, lãng phí; nó khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc; nó là một thứ giặc nội xâm và là bạn đồng minh với các kẻ địch khác Nói tóm lại, cái gì trái với đạo đức cách mạng đều là chủ nghĩa cá nhân Do đó, muốn trở thành người cách mạng, người cộng sản, người cán bộ chân chính phải quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng
Có đạo đức cách mạng mới có quyết tâm phấn đấu vươn lên trong học tập, trong cuộc sống và vượt qua những khó khăn thử thách Theo Người, có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại người cán bộ cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước và không ngần ngại hy sinh tất cả lợi ích riêng của cá nhân mình cũng như khi gặp thuận lợi và thành công cũng không kiêu căng tự mãn vẫn khiêm tốn, và tiếp tục phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ tiếp theo Người cán bộ cách mạng phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ" [37 311]
mà "không kèn cựa về mặt hưởng thụ, không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hoá" [36 284] Với tinh thần đó, đạo đức cách mạng là một nguồn động lực giúp cán bộ vượt qua mọi khó khăn cám dỗ trên con đường cách mạng không ít chông gai, thử thách Như vậy đạo đức cách mạng là cái quyết
Trang 27định sự vững vàng, kiên trì, nghị lực của người cách mạng để hoàn thành nhiệm
vụ, giúp cách mạng vượt qua mọi khó khăn thử thách trong những tình huống hiểm nghèo
1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tài của người cán bộ
Hồ Chí Minh vừa quan tâm xây dựng đạo đức cách mạng vừa coi trọng tài năng của người cách mạng Trong thời kỳ phong kiến Việt Nam, mẫu hình
những người tài là văn hay chữ tốt, giỏi cai quản Trong xã hội Tư bản, khi mà đồng tiền giữ vai trò thống trị thì tài của những người làm ăn kinh tế là giỏi kiếm tiền Tài của những người làm chính trị tư sản là giỏi ru ngủ, lừa bịp nhân dân, giỏi cai trị nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản Cách mạng xã hội chủ nghĩa
là một cuộc cách mạng khó khăn, gian khổ nhằm thay thế chế độ áp bức bóc lột bằng một chế độ do nhân dân lao động làm chủ…, và không ngừng nâng cao mức sống của quần chúng nhân dân lao động Vậy tài của người cán bộ trong quá trình cách mạng và xây dựng chủ nghĩa xã hội là gì?
Trước hết, đó phải là người cán bộ có khả năng nắm vững những nguyên
lý của chủ nghĩa Mác- Lênin để vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt vào hoàn cảnh của cách mạng Việt Nam
Thứ hai, người cán bộ phải nắm vững thực tiễn tình hình đất nước để đề ra đường lối đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh đất nước Các cán bộ ở địa phương phải nắm vững tình hình kinh tế - xã hội của địa phương mình để xây dựng những kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương hay triển khai các chủ trương chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện của địa phương
Thứ ba, người cán bộ phải hiểu được tâm tư, nguyện vọng, những nhu cầu lợi ích của quần chúng nhân dân Có hiểu được tâm tư nguyện vọng của nhân dân thì người cán bộ mới thương dân, gần dân và mới đề xuất được những kế hoạch, biện pháp giúp nhân dân phát triển kinh tế- xã hội Nếu “cách xa dân chúng, không liên hệ chặt chẽ với dân chúng, cũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại” [32 286]
Trang 28Thứ tư, người cán bộ có khả năng tổ chức quần chúng nhân dân, đưa đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, biến chúng thành hành động của hàng triệu quần chúng
Thứ năm, người cán bộ có năng lực chuyên môn, có khả năng sáng tạo kịp thời giải quyết những vấn đề mới nảy sinh Đó chính là sự hiểu biết về khoa học
tự nhiên, khoa học xã hội và nắm vững các quy luật vận động, phát triển của lịch
sử
Thứ sáu, người cán bộ có khả năng thuyết phục quần chúng một cách khéo léo, lôi kéo được mọi tầng lớp trong xã hội tham gia có khả năng giáo dục, giác ngộ, tập hợp lôi kéo quần chúng để xây dựng lực lượng cách mạng và năng lực
tổ chức cho quần chúng hành động cách mạng theo đúng quy luật của cách mạng Rõ ràng là tài ở đây không dừng lại ở sự hiểu biết lý thuyết khoa học mà điều quan trọng hơn là kết quả hoạt động thực tiễn làm thước đo của tài năng Thứ bảy, người cán bộ phải có khả năng tổng kết thực tiễn để góp phần bổ sung phát triển lý luận, làm phong phú lý luận, từng bước làm sáng tỏ đường lối cách mạng, những chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cụ thể hoá thành những biện pháp giải quyết phù hợp với đặc điểm, truyền thống ở địa phương
Như vậy, Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải có trình độ nhận thức khoa học nhất định, tinh thông nghiệp vụ Người công nhân phải có ý thức giác ngộ giai cấp, sống có lý tưởng cách mạng nhưng phải giỏi tay nghề Giám đốc phải giỏi quản lý Người nấu ăn phải nấu ăn ngon Thầy thuốc phải giỏi trị bệnh cứu người Ai nấy đều phải có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
Để đưa cách mạng đến thắng lợi, trước hết Đảng phải hoạch định được đường lối đúng Nhưng điều có ý nghĩa nhất là phải làm cho nghị quyết, đường lối, chính sách của Đảng thấm sâu vào quần chúng nhân dân, đi vào cuộc sống thành hành động cách mạng của quần chúng, tạo ra những đột phá trong các lĩnh vực cách mạng Muốn cho công việc thành công phải có cán bộ tốt Ở đây đòi hỏi năng lực lãnh đạo của cán bộ, thực chất là bàn đến khả năng tổ chức và động viên quần chúng thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Đây là một trong
Trang 29những “nội hàm” của cán bộ là người đem đường lối, chính sách của Đảng đến với nhân dân, là “cầu nối” giữa Đảng với dân Hồ Chí Minh cho rằng, một người cán bộ, một người lãnh đạo phải luôn luôn nhận thức được rằng “chẳng những lãnh đạo quần chúng
mà lại phải học hỏi quần chúng” bởi vì “ không học hỏi dân thì không lãnh đạo được dân Có biết làm học trò dân, mới làm được thầy học dân” [ 33 88]
Tóm lại, tài năng của cán bộ thể hiện trong mọi hoạt động của người cán
bộ từ khâu tuyên truyền đường lối, xây dựng đường lối, chính sách, pháp luật đến việc tổ chức cho nhân dân thực hiện và cả khâu tổng kết thực tiễn
1.2.3 Quan hệ giữa đức và tài của người cán bộ trong Tư tưởng Hồ
Thứ hai, người cán bộ phải có phẩm chất đạo đức tốt thì mới "hoà mình với quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng” [36 290] và như vậy, người cán bộ mới nắm được tâm tư nguyện vọng của nhân dân, hiểu được thực tiễn để từ đó mới có khả năng bổ sung cho lý luận của Đảng và có khả năng vận dụng đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước vào cuộc sống
Thứ ba, người cán bộ có trung thực mới cung cấp những cơ sở khoa học chính xác cho Đảng để Đảng đề ra được những đường lối chính xác, Nhà nước mới xây dựng được luật pháp đúng và như vậy thì giá trị thực tiễn của chúng mới cao
Thứ tư, người cán bộ phải có phẩm chất đạo đức thì dân mới tin, mới làm theo Khi dân đã tin Đảng, tin Nhà nước, tin cán bộ thì dân mới sẵn sàng hy
Trang 30sinh, phấn đấu vì lợi ích chung của tập thể, của đất nước…Lúc đó cách mạng mới có sức mạnh, mới thành công
Thứ năm, người cán bộ khi có phẩm chất đạo đức sẽ thắng không kiêu, bại không nản, và có một “quyết tâm đấu tranh, chống mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúi đầu” [36 287] để hoàn thành những nhiệm vụ cách mạng, thực hiện tốt những nhiệm vụ tổ chức đã phân công
Thứ sáu, người cán bộ có phẩm chất đạo đức mới có ý thức giữ gìn, bảo quản tài sản của Nhà nước và nhân dân, mới quan tâm tới lợi ích của nhân dân
và nhanh chóng giải quyết những mong muốn, nguyện vọng của người dân Có như vậy mới nhanh chóng tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong nhân dân, tạo điều kiện cho nhân dân phát triển trong cuộc sống
b Tài năng một mặt là biểu hiện đạo đức của người cách mạng, mặt khác góp phần nâng cao uy tín, phẩm chất đạo đức của người cách mạng
- Tài năng là biểu hiện cụ thể của đạo đức cách mạng
Chính sự đóng góp công sức của mỗi cán bộ cho xã hội, cho nhân dân là
sự biểu hiện cụ thể của tinh thần yêu nước, của đạo đức cách mạng
Sự quan tâm giải quyết những nhu cầu cấp thiết cho nhân dân, giải quyết một cách đúng đắn, nhanh chóng của người cán bộ chính là biểu hiện cụ thể của
sự kính trọng đối với nhân dân
Việc phối hợp với bạn bè, đồng nghiệp, để cùng nhau hoàn thành trách nhiệm được giao chính là biểu hiện của phẩm chất đạo đức mỗi người cán bộ
- Tài năng góp phần nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng
Một khi hiểu sâu, có đầu óc phân tích những sự kiện đa dạng, phức tạp trong cuộc sống, tìm ra bản chất qui luật của sự vận động của sự vật, hiện tượng góp phần củng cố niềm tin, tạo ra niềm tin có cơ sở khoa học Do vậy, con người
sẽ có sự kiên định mục tiêu đã lựa chọn
Khi có sự hiểu biết sâu sắc trong các lĩnh vực sẽ giúp cho mỗi cá nhân nhìn nhận bản thân một cách đúng đắn, biết sống vì mọi người, có nhân sinh quan đúng đắn “mình vì mọi người, mọi người vì mình”
Trang 311.3 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐÀO TẠO, SỬ DỤNG CÁN BỘ
1.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo cán bộ
a Mục đích của việc đào tạo cán bộ
Quan điểm Chủ nghĩa Mác- Lênin khẳng định, con người là sản phẩm của hoàn cảnh, do vậy muốn có một đội ngũ cán bộ có phẩm chất đạo đức và năng lực đáp ứng được yêu cầu mới trong giai đoạn cách mạng, thì chúng ta cần phải thường xuyên quan tâm tới việc đào tạo, bồi dưỡng họ,vì:
Cán bộ của chúng ta chủ yếu xuất thân từ nông dân, công nhân, ngoài ra một số còn do xã hội cũ để lại Vì vậy phải thường xuyên bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, nâng cao trình độ chính trị cho họ
Hơn nữa, tình hình quốc tế và tình hình kinh tế - xã hội trong nước thường xuyên thay đổi, do đó cán bộ cần phải nắm bắt được những thông tin mới, những thay đổi trong cuộc sống để kịp thời giải quyết công việc sao cho phù hợp với thực tiễn
Trình độ của nhân dân ngày càng cao, nhiệm vụ cách mạng ngày càng nặng nề, do vậy phải thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất đạo đức, nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ, đảng viên thì mới có thể hoàn thành trách nhiệm được trao
Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ nặng nề của cách mạng, từ việc đánh giá cao vai trò của người cán bộ, Hồ Chí Minh cho rằng: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng Vì vậy, cán bộ là cái gốc của mọi công việc Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” [32 269] Người cũng cho rằng: Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Đảng phải nuôi dạy cán bộ như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu Phải trọng dụng nhân tài, trọng dụng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung của chúng ta Hồ Chí Minh luôn chú trọng đến công tác đào tạo cán bộ nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực lãnh đạo quản lý, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng để đáp ứng được đòi hỏi của mỗi thời kỳ cách mạng Đó là một đội ngũ cán bộ
Trang 32biết “Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc” [ 36 285]
Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh thì mục đích đào tạo thật rõ ràng Đó là đào tạo ra những người hết lòng, hết sức phục vụ cách mạng nhằm giành lại độc lập
tự do cho dân tộc, nhằm xây dựng nước nhà phồn vinh để sánh ngang vai với các dân tộc khác và đem lại hạnh phúc cho nhân dân Người khẳng định “phải đào tạo một mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc Có thế Đảng mới thành công” [32 281] Còn ngược lại, “nếu đào tạo một mớ cán bộ nhát gan, dễ bảo “đập đi, hò đứng” không dám phụ trách Như thế là một việc thất bại cho Đảng” [32 281]
b Nội dung đào tạo cán bộ theo Tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Trang bị lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin, quan điểm, đường lối chính
sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước
Về mặt lý luận phải nhận thức rằng các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin đã từng nhấn mạnh tới vai trò to lớn của lý luận cách mạng Lênin đã viết:
"Không có lý luận cách mạng thì cũng không có phong trào cách mạng" và "chỉ có một đảng có lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có thể làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong" [35 495] Trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc", Hồ Chí Minh cũng đặt lên hàng đầu việc nâng cao trình độ lý luận cách mạng cho đảng viên, cán
bộ Nếu trước đây trong cuốn "Đường kách mệnh", cuốn sách viết ra để huấn luyện lớp cán bộ đầu tiên của Đảng ta, Người coi lý luận là "trí khôn" của Đảng thì ở đây Người viết "không có lý luận lúng túng như nhắm mắt mà đi" Không chỉ
có thế, theo Người, lý luận còn giúp đảng viên cán bộ biết sống với đồng bào sao cho có tình, có nghĩa Đã có lần Người lưu ý: Nếu thuộc bao nhiêu sách Mác - Lênin mà sống với nhau không có tình, có nghĩa thì cũng coi như không hiểu chủ nghĩa Mác- Lênin Có thể thấy, Hồ Chí Minh coi lý luận là "trí khôn" là "ánh sáng",
là "tâm hồn" và "tình cảm" của mọi cán bộ, đảng viên Chính vì vậy mà nó được coi là cái kim chỉ nam "chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế" và
nó được bổ sung bằng những kết luận mới rút ra từ thực tiễn
Trang 33Hồ Chí Minh cho rằng một trong bốn nhiệm vụ của huấn luyện cán bộ là phải huấn luyện về lý luận để họ có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị,
có thể làm những công việc thực tế, có thể trở nên người tổ chức và lãnh đạo Thế là lý luận thiết thực, có ích Do vậy, theo Người: "Đã lựa chọn đúng cán bộ còn phải dạy bảo lý luận cho cán bộ Chỉ thực hành mà không có lý luận cũng như một mắt sáng, một mắt mù" [32 276] Do vậy, trong "5 cách đối với cán bộ" mà Hồ Chí Minh chỉ ra là chỉ đạo, nâng cao, kiểm tra, cải tạo và giúp đỡ thì vấn đề "luôn luôn tìm cách cho họ học thêm lý luận và cách làm việc, làm cho tư
tưởng, năng lực của họ ngày càng tiến bộ" [32 276] được Hồ Chí Minh đặt ở vị
trí thứ hai
Theo Người, có học tập chủ nghĩa Mác - Lênin mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị, mới làm tốt công tác Đảng giao phó Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập tinh thần
xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình; là học tập những chân
lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta Học để mà làm Lý luận đi đôi với thực tiễn
Tuy nhiên, học lý luận vẫn chưa đủ Người còn yêu cầu cán bộ phải có trình độ chuyên môn thật giỏi, phải vươn tới những đỉnh cao của khoa học, kỹ thuật để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, bởi vì "chỉ có nhiệt tình không thôi thì chưa đủ, còn phải có tri thức nữa"
+ Đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ theo ngành và theo công việc cho phù hợp
Theo Người, cán bộ lãnh đạo ngành nào cần phải biết chuyên môn về ngành
ấy Người viết: "Vô luận ở quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, tổ chức, tuyên truyền, công an, v.v , cán bộ ở bộ phận nào phải học cho thạo công việc ở trong môn ấy" [32 270] Ví dụ: những đồng chí lãnh đạo văn hoá phải biết chuyên môn
về văn hoá, có thế lãnh đạo mới sát
Nội dung huấn luyện chuyên môn rất rộng Nó bao gồm: điều tra, nghiên cứu, kinh nghiệm, lịch sử, khoa học Những cơ quan lãnh đạo và những người
Trang 34phụ trách phải có kế hoạch dạy cho cán bộ trong môn của mình, do các cấp Đảng giúp vào
Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cán bộ không phải chỉ giỏi về chính trị,
mà còn phải giỏi về lĩnh vực chuyên môn do mình phụ trách Hơn nữa lý luận mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nói tới không chỉ là lý luận chính trị, lý luận chung Lý luận đó còn là lý luận của từng ngành, của lĩnh vực chuyên môn của chuyên ngành mà người cán bộ được phân công đặc trách Người đòi hỏi rằng: "cán bộ quân sự thì phải nghiên cứu khoa học quân sự, cán bộ y tế phải nghiên cứu y học Cán bộ môn nào thì nghiên cứu lý luận của môn ấy" [ 32 270]
+ Bồi dưỡng năng lực quản lý, lãnh đạo cho cán bộ bao gồm: quản lý
cán bộ, quản lý chuyên môn, nghiệp vụ
Hồ Chí Minh cho rằng, công việc xây dựng và bảo vệ đất nước luôn luôn biến đổi, phát triển Do đó phải không ngừng bồi dưỡng năng lực quản lý của cán bộ, năng lực quản lý chuyên môn nghiệp vụ
Một yêu cầu lớn của Hồ Chí Minh đối với cán bộ là nói đi đôi với làm Nói đi đôi với làm là đạo làm gương, một phẩm chất, một giá trị đạo đức thực tiễn của người cán bộ Chỉ có như vậy thì mới khiến cho cán bộ cấp dưới cũng như quần chúng nhân dân lấy đó làm tấm gương để noi theo
Cùng với việc làm gương trong những việc làm, hành động cụ thể, Hồ Chí Minh còn yêu cầu kiểm tra công tác, kiểm tra chỉ thị, nghị quyết gửi xuống các địa phương thực hiện được hay không Người chỉ rõ cán bộ cần nhận thức được rằng, đối với nhân dân, không thể lý luận suông, nhân dân cần trông thấy lợi ích thiết thực Kiểm tra là công đoạn cuối cùng của quá trình nói và làm Kiểm tra là
để biết sự động viên nhân dân hăng hái thi hành chính sách và sự thực hành đến mức nào; mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời Nếu chỉ lo khai hội, thảo nghị quyết, đánh điện và gởi chỉ thị… mà quên mất kiểm tra là một sai lầm rất to Vì thế, cho nên mặc dầu "đầy túi quần thông cáo, đầy túi áo chỉ thị" mà công việc vẫn không chạy Ngược lại "nếu tổ chức kiểm tra cho chu đáo thì cũng như ngọn đèn "pha" Bao nhiêu tình hình, bao nhiêu ưu điểm và khuyết điểm, bao nhiêu cán bộ chúng ta đều thấy rõ Có thể nói rằng: chín phần
Trang 35mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra Nếu tổ chức kiểm tra được chu đáo, thì công việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mười gấp trăm" [ 32 521]
+ Bồi dưỡng phương pháp công tác như: công tác tuyên truyền vận động quần chúng, phương pháp giải quyết công việc sao cho có hiệu quả nhất, cách thức lắng nghe ý kiến của quần chúng nhân dân
Một là, phải khiêm tốn học hỏi quần chúng, đó không chỉ còn là nội hàm của phạm trù đạo đức mà phải xác định như là điều kiện cần và đủ của lãnh đạo
Để lãnh đạo được quần chúng thì người cán bộ phải học hỏi quần chúng, "người lãnh đạo không nên kiêu ngạo mà nên hiểu thấu", [36 285] "một giây, một phút không thể giảm bớt mối liên hệ giữa ta và dân chúng" Điều đó có nghĩa là phải biết lắng nghe ý kiến của "những người không quan trọng" [36 285]
Hai là, nhân dân là người thi hành quyết định của lãnh đạo, do đó nhân dân phải là người được tham gia vào quá trình ra quyết định Người lãnh đạo phải giữ mối liên hệ chặt chẽ và thường xuyên với cấp dưới, với nhân dân Đây là một hướng tiếp cận dân tới dân chủ trực tiếp, nó vừa mang tính nhân văn cao cả, vừa thể hiện trách nhiệm cao trước quyền lực mà người lãnh đạo được chủ sở hữu quyền lực đó, tức là nhân dân uỷ thác
Ba là, kiểm soát được xác định là điều bắt buộc của lãnh đạo, nó như là tiêu chí xác định có lãnh đạo và biết lãnh đạo hay không? Muốn chống bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy, muốn biết các nghị quyết có được thi hành không; muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm soát
Hồ Chí Minh cho rằng việc kiểm soát phải có hệ thống, phải thường xuyên Phải kiểm soát bằng hai cách, từ trên xuống và từ dưới lên, "tức quần chúng và cán
bộ kiểm soát sự sai lầm của người lãnh đạo và bầy tỏ cái cách sửa chữa sự sai lầm đó" [32 288] Tóm lại cách kiểm soát tốt nhất là phải thực hành triệt để
"nguyên tắc dân chủ tập trung"
Theo Hồ Chí Minh, là cán bộ thì cần phải rèn luyện phong cách diễn đạt qua lời nói, bài viết Nói và viết phải vắn tắt, nhưng trước hết phải có nội dung Nói khái quát, phong cách diễn đạt phải giải quyết được 4 vấn đề có liên quan chặt chẽ với
Trang 36nhau: Nội dung? Đối tượng? Mục đích? Cách thức? Thực hiện được bốn vấn đề đó không đơn giản, vì cán bộ thường mắc thói ba hoa, biểu hiện ở chỗ dài dòng, rỗng tuếch Đó là cách viết "không muốn cho quần chúng xem" và "đầu độc" người xem cũng mắc phải thói xấu như người viết Nói thì khô khan, lúng túng, nói không ai hiểu, bệnh hay nói chữ, nói mênh mông "Nhưng chỉ chừa một điều không nói đến là những việc thiết thực cho địa phương đó, những việc mà dân chúng ở đó cần biết, cần hiểu, cần làm, thì không nói đến!" [32 303]
Rèn luyện phong cách diễn đạt là "phải học cách nói của quần chúng" " Mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết, phải tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ước ao của quần chúng" [32 306] Phải luôn luôn dùng những lời lẽ, những thí dụ đơn giản, thiết thực và
dễ hiểu, làm thế nào cho ai cũng hiểu được
+ Bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức như cần, kiệm, liêm, chính
Trong điều kiện Đảng cầm quyền, khi cần phải khái quát, tóm tắt những phẩm chất đạo đức cách mạng phải có ở cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh đã khái quát chỉ trong 8 chữ: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Bởi vì nếu người cán bộ, đảng viên nào cũng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, thì đương nhiên sẽ xây dựng được một bộ máy đảng, nhà nước trong sạch, vững mạnh, không có bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí
Theo Người, Cần không chỉ là cần cù, "siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo
dai", [32 632] mà còn là phải biết làm việc có kế hoạch, có sự phân công, tính toán một cách khoa học, là phải biết lao động có năng suất cao, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất nhằm tăng năng suất lao động Đối với cán bộ công nhân viên chức, Người cho rằng: Cần là làm việc phải đúng giờ, chớ đến muộn, về sớm, làm việc mau chóng, chu đáo Phải nhớ rằng dân đã lấy tiền, mồ hôi nước mắt để trả lương cho ta, trong những thời gian đó, ai lười biếng tức là lừa gạt dân
Kiệm theo Người "là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi"
[32 636] Giấy bút, văn phòng phẩm, vật liệu đều tốn tiền của chính phủ, tức là của dân, ta cần phải tiết kiệm Nếu một miếng giấy nhỏ đủ viết thì chớ dùng một tờ to Một cái phong bì có thể dùng 2, 3 lần Thời giờ cũng cần phải tiết kiệm như của cải Muốn tiết kiệm thời giờ, thì việc gì ta cũng phải làm cho nhanh chóng, mau lẹ
Trang 37Không nên chậm rãi Tiết kiệm thời giờ của mình, lại phải tiết kiệm thời giờ của người khác Song " Tiết kiệm không phải là bủn xỉn" [32 637] Khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu Khi có việc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng Như thế mới đúng là kiệm, và theo Người “ Hoang phí là một tội ác” [ 32 209]
Liêm theo Người “là trong sạch, không tham lam”, [32 640] không tham tiền
của, địa vị, danh lợi, không tham ăn ngon, mặc đẹp, sống yên Mỗi người phải nhận thấy rằng tham lam là một điều xấu hổ, kẻ tham lam là có tội với nước với dân Cán
bộ thi đua thực hành liêm khiết, thì sẽ gây nên tính liêm khiết trong nhân dân Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ
Chính có “nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đúng đắn” [32 643].v.v nó
là đức tính cần thiết cho con người, mỗi gia đình, mỗi tập thể, mỗi cơ quan, địa phương cũng như của cả dân tộc Là người làm việc công, cán bộ phải có công tâm, công đức Chớ đem của công dùng vào việc tư Chớ đem người tư làm việc công Việc gì cũng phải công bình, chính trực, không nên tư ân, tư huệ, hoặc tư thù, tư oán Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm được việc Chớ vì bà con bầu bạn, mà kén vào chức nọ chức kia Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những người có tài năng hơn mình Phải trung thành với Chính phủ, với đồng bào
Chớ lên mặt làm “quan cách mệnh”
Do đó, người cán bộ có cần mới kiệm Có cần kiệm mới liêm Có cần, kiệm,
liêm mới chính
c Phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong Tư tưởng Hồ Chí Minh
Nền đạo đức truyền thống Việt Nam với ảnh hưởng của hệ tư tưởng đạo đức Nho giáo rất coi trọng việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cá nhân của người cầm quyền Đường lối "tu, tề, trị, bình" của đạo Nho đã được Bác Hồ chắt lọc những nội dung hợp lý để vận dụng vào việc giáo dục đội ngũ cán bộ có trách nhiệm chăm lo cho dân và quản lý đất nước Năm 1953, trong Lời bế mạc lớp chỉnh huấn cán bộ đảng, dân, chính các cơ quan Trung ương, Người căn dặn:" Phải "Chính tâm tu thân" mới có thể "trị quốc bình thiên hạ" [34 82] Bác Hồ đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng
Trang 38viên phải luôn tự nghiêm khắc với mình, thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức Những người ở địa vị càng cao, giữ trọng trách càng lớn thì lại càng phải giữ mình, tự sửa mình hàng ngày, làm cho lòng dạ luôn ngay thẳng, chân thành
Người cho rằng Đảng phải giúp đỡ cán bộ học tập Đảng đã giúp, cán bộ phải chịu khó học "Đồng chí ta người kinh nghiệm thực hành khá, nhưng về văn hoá thì
i tờ Những đồng chí trí thức đọc nhiều nhưng không có kinh nghiệm công tác, chưa quen nếp làm việc của Đảng Vậy phải nâng cao lý luận cho cán bộ cũ và dạy cho cán bộ trí thức làm công tác quần chúng"
+ Học ở trường, ở lớp, học trong thực tế
Để có được một trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao thì người cán bộ không thể không học tập qua trường lớp Vì chính trong môi trường này họ sẽ được trang bị những kiến thức cơ bản và mang tính hệ thống, nó sẽ làm cơ sở, tiền đề để cho cán
bộ nhanh chóng tiếp nhận những tri thức cao hơn, phức tạp hơn ở ngoài thực tiễn Song nếu chỉ bằng những kiến thức có được ở trong trường học thì cán bộ chưa thể đáp ứng tốt được công việc Vì thực tiễn luôn luôn thay đổi và rất phong phú đa dạng, do đó người cán bộ cần phải học tập ngay trong chính đời sống thực tiễn của mình, phải chú ý lắng nghe, quan sát và học tập những kinh nghiệm tốt để có một tư duy linh hoạt và sáng tạo
+ Học thầy, học bạn, học trong nhân dân
Cũng tương tự như vậy, sự học ở đây không chỉ dừng lại ở việc học thầy mà còn phải học ngay ở chính những người bạn, người đồng nghiệp và đặc biệt là người cán bộ phải luôn luôn học tập ở chính nhân dân Bởi vì người thầy sẽ dạy cho chúng
ta những tri thức cơ bản, dạy chúng ta cách sống Người bạn, người đồng nghiệp là người mà ta luôn gần gũi và tiếp xúc trong công việc, trong cuộc sống thường ngày,
do đó chúng ta cần khiêm tốn học hỏi, trao đổi, bổ sung kinh nghiệm cho nhau Nhân dân sẽ giúp cán bộ rất nhiều trong việc thực hiện công việc của mình, vì " Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra", [32 295] do đó người cán bộ luôn phải gần dân, lắng nghe nhân dân và học hỏi nhân dân, "làm học trò của dân"
Trang 391.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bố trí, sử dụng và cất nhắc cán bộ
Công tác cán bộ gồm nhiều khâu như: đánh giá, quy hoạch, luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí, sử dụng cán bộ Mỗi khâu có một vị trí nhất định và các khâu có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó đánh giá là khâu tiền đề đầu tiên, có ý nghĩa quan trọng và là cơ sở của các khâu khác Cụ thể là, nếu đánh giá đúng thì sẽ
có cơ sở cho lựa chọn, quy hoạch, bố trí cán bộ đúng; ngược lại, nếu đánh giá sai thì
sẽ lựa chọn, quy hoạch, bố trí sai cán bộ và hậu quả thật khôn lường
- Sử dụng cán bộ phải bố trí đúng người, đúng việc, đúng sở trường để khai thác được tài năng của cán bộ
Chính vì cán bộ là vốn quý của đất nước, cho nên, "chúng ta càng phải quý cán bộ", "phải trọng dụng nhân tài, trọng cán bộ", "chúng ta phải khéo dùng người",
"phải dùng người đúng chỗ, đúng việc", [32 275] nó thể hiện ở chỗ phải đặt người đúng việc, vì việc mà đặt người, chứ không phải vì người mà đặt việc Người căn dặn, chúng ta phải nhớ rằng: người đời ai cũng có chỗ hay chỗ dở, dùng người như dùng gỗ Người thợ khéo thì gỗ to, nhỏ, thẳng, cong đều tuỳ chỗ mà dùng được
+ Mỗi công việc đòi hỏi một chuyên môn riêng, do đó muốn phát huy được năng lực của con người, phải bố trí đúng chuyên môn được đào tạo
Người phê phán: "Thường thì chúng ta không biết tuỳ tài mà dùng người Thí dụ: thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao Thành thử hai người đều lúng túng Nếu biết tuỳ tài mà dùng người, thì hai người đều thành công" [32 274] Cho nên nếu đào tạo tốt mà không biết sử dụng hoặc đặt cán bộ không đúng chỗ thì công sức đào tạo cũng trở lên vô ích
+ Bố trí đúng năng lực, vừa sức cán bộ, tạo điều kiện cho cán bộ vươn lên, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ của mình
Theo Hồ Chí Minh, trước khi giao công tác cho cán bộ, phải bàn kỹ với họ Nếu họ gánh không nổi, chớ miễn cưỡng trao việc đó cho họ Khi đã trao cho họ thì cần phải chỉ đạo rõ ràng, sắp xếp đầy đủ, vạch rõ những điểm chính và những khó khăn có thể xẩy ra Một khi đã quyết định rồi thì thả cho họ làm, khuyên họ cứ cả gan làm và phải hoàn toàn tin họ Nếu không tin cán bộ, sợ họ làm không được, rồi
Trang 40việc gì mình cũng nhúng vào, kết quả thành chứng bao biện mà công việc vẫn không xong Cán bộ thì vớ vẩn cả ngày, sinh ra buồn rầu, nản chí
Đối với cán bộ mắc sai lầm, theo Người, "Chúng ta không sợ có sai lầm và khuyết điểm, chỉ sợ không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm".[ 32 283]
Và càng sợ, khi người lãnh đạo không biết tìm đúng cách để giúp cán bộ sửa chữa sai lầm Cách đúng ở đây là, người lãnh đạo phải giúp đỡ họ một cách chí tình, làm cho họ tự giác thấy được nguyên nhân của sai lầm và tác hại của nó, để có biện pháp sửa chữa một cách tích cực và hiệu quả Không phải vì một sai lầm to lớn mà đã vội cho họ là "cơ hội chủ nghĩa", đã "cảnh cáo", đã "tạm khai trừ" Những cách quá đáng như thế đều không đúng Sửa chữa sai lầm một phần là trách nhiệm của người phạm sai lầm, một phần cũng là trách nhiệm của người lãnh đạo Sửa chữa sai lầm bằng giải thích, thuyết phục, cảm hoá, dạy bảo là điều nên làm, nhưng không phải tuyệt nhiên không dùng xử phạt Vấn đề là phải phân tích rõ ràng mức độ sai lầm nặng hay nhẹ một cách thấu tình, đạt lý mà dùng hình thức xử phạt cho đúng
Phải "khiến cho cán bộ có gan phụ trách, có gan làm việc" [32 280] Cố nhiên việc hay, dở, một phần do cán bộ có đủ năng lực hay không ?, nhưng một phần cũng
do cách lãnh đạo có đúng hay không Năng lực của con người không phải hoàn toàn
tự nhiên đã có, mà phần lớn là do công tác, do tập luyện mà nên Lãnh đạo khéo, tài nhỏ có thể hoá tài to, lãnh đạo không khéo tài to cũng hoá tài nhỏ
Phải có tinh thần rộng rãi, mới có thể nâng đỡ những đồng chí còn kém, giúp
họ tiến bộ; Phải sáng suốt mới khỏi bọn vu vơ bao vây mà xa lánh cán bộ tốt; phải có thái độ vui vẻ, thân mật, các đồng chí mới vui lòng gần gũi mình
họ có đúng với lời nói hay không Chẳng những xem xét họ đối với ta như thế nào,