Đổi mới liên kết nhà trường với doanh nghiệp theo mô hình dự án nhằm nâng cao chất lượng nhân lực Khoa học và Công nghệ ( Nghiên cứu tại trường Đại học Lâm nghi145938.PDF

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- HOÀNG ĐỨC ĐƠN ĐỔI MỚI LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HOÀNG ĐỨC ĐƠN

ĐỔI MỚI LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KHOA HỌC&CÔNG NGHỆ

( Nghiên cứu tại trường Đại học Lâm nghiệp việt Nam – Cơ sở 2 Trảng Bom-

tỉnh Đồng Nai)

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

Hà Nội, 2011

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HOÀNG ĐỨC ĐƠN

ĐỔI MỚI LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KHOA HỌC&CÔNG NGHỆ

( Nghiên cứu tại trường Đại học Lâm nghiệp việt Nam – Cơ sở 2 Trảng Bom-

tỉnh Đồng Nai)

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

MÃ SỐ: 60.34.72

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM HUY TIẾN

Hà Nội, 2011

1

MỤC LỤC

KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT 4

LỜI CẢM ƠN 5

PHẦN MỞ ĐẦU 6

1 Tên đề tài: 6

2 Lý do nghiên cứu 6

3 Lịch sử nghiên cứu: 7

4 Mục tiêu nghiên cứu: 8

5 Phạm vi nghiên cứu: 8

6 Mẫu nghiên cứu: 8

7 Vấn đề nghiên cứu: 8

8 Giả thuyết nghiên cứu: 8

9 Phương pháp nghiên cứu: 8

10 Luận cứ: 9

11 Kết cấu của luận văn: 9

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAOCHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KH&CN 10

1.1 Nhân lực KH & CN 10

1.1.1 Khái niệm về nhân lực KH&CN 10

1.1.2 Khái niệm về nguồn nhân lực KH&CN 14

1.1.3 Phát triển nguồn nhân lực KH&CN 15

1.2 Chất lượng trong giáo dục đại học 17

1.2.1.Các quan niệm về chất lượng 17

1.2.2 Những cách tiếp cận khác nhau về khái niệm chất lượng 20

1.2.3 Chất lượng của quá trình đào tạo 21

1.3 Khái niệm về dự án 22

1.3.1 Khái niệm 22

2

1.3 2 Đặc trưng cơ bản về dự án 23

1.4 Các khai niệm về tổ chức và cấu trúc tổ chức 25

1.4.1 Các khai niệm 26

1.4.2 Các loại cấu trúc tổ chức 26

Kết luận chương 1 29

CHƯƠNG 2.HIỆN TRẠNG NHÂN LỰC KH&CN TỈNH ĐỒNG NAI VÀ LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO 30

2.1 Hiện trạng nhân lực KH&CN tỉnh Đồng Nai 30

2.1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên 30

2.1.2 Dân số và lao động 30

2.1.3 Kết quả giải quyết việc làm 2001 - 2010 31

2.1.4 Cơ cấu nhân lực theo giới tính, nhóm tuổi 31

2.1.5 Nhân lực theo trình độ học vấn 33

2.1.6 Nhân lực theo trình độ chuyên môn kỹ thuật 35

2.1.7 Hiện trạng hệ thống đào tạo 36

2.1.8 Các Điều kiện đảm bảo đào tạo 37

2.2 Tổ chức hoạt động Trường Đai học L Nghiệp iệt Na (Cơ 2) Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 38

2.2.1.Chức năng nhiệm vụ Trường ĐHLN VNCS2 39

2.2.2.Sơ đồ tổ chức hiện nay của Trường ĐHLN VNCS2 43

2.2.3 Ngành nghề đào tạo và số lượng sinh viên: 43

2.2.4 Trình độ đội ngũ giảng viên và công nhân viên nhà trường 53

2.2.5 Công tác NCKH; ứng dụng; phát triển và chuyển giao công nghệ 56

2.2.6 Chất lượng đào tạo 57

2.3 Tiềm lực một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có liên quan với nhà Trường và khả năng huy động vào đào tạo 59

2.3.1 Tiềm lực của một số doanh nghiệp 59

2.3.2 Kết quả phỏng vấn 63

3

2.3.3 Khả năng huy động nhân lực và cơ sở hạ tầng doanh nghiệp vào đào tạo

nhân lực của nhà trường 64

2.4 Thực trạng mối quan hệ nhà trường và Doanh nghiệp 66

Kết luận chương 2 70

CHƯƠNG 3 LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆPTHEO MÔ HÌNH DỰ ÁN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KH&CN 71

3.1 Điều kiện để nâng cao chất lượng 71

3.1.1 Cơ vật chất tốt 71

3.1.2 Cần có đội ngũ giáo viên giỏi 71

3.1.3 Sinh viên có động lực học tốt 72

3.2 Liên kết nhà trường và doanh nghiệp 72

3.2.1 Huy động cơ hạ tầng DN phục vụ đào tạo 72

3.2.2 Thầy tham gia sản xuất và NCKH 73

3.2.3 Huy động cán bộ DN tha gia đào tạo 73

3.2.4 Đào tạo theo địa chỉ là động lực thúc đẩy sinh viên tích cực học tập 73

3.3 Một số mô hình 73

3.3.1 Điều kiên hình thành dự án 73

3.3.2 Các mô hình dự án 75

3.3.3 Một số mô hình cụ thể 77

3.3.4 Mô hình dự án theo kết cấu ma trận 78

3.4 Giải pháp hình thành và thúc đẩy liên kết nhà trường – DN 85

3.4.1 về phía doanh nghiệp 85

3.4.2 về phía nhà trường 85

3.4.3 về phía nhà nước 88

Kết luận chương 3 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

KẾT LUẬN 90

KHUYẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

A- PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tên đề tài :

Đổi mới liên kết nhà trường với doanh nghiệp theo mô hình dự án nhằm nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN

(Nghiên cứu tại trường ĐHLNVN- CS2 Trảng Bom- Tỉnh Đồng Nai)

2 Lý do nghiên cứu:

Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Yếu tố

cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Đất nước đang rất cần nhân lực trình độ cao, mà mũi nhọn là nhân tài, điều này chỉ có được khi có các cơ sở đào tạo chất lượng tốt với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tương xứng

Mâu thuẫn gay gắt giữa đào tạo theo khả năng của nhà trường với nhu cầu của xã hội

và thị trường lao động Để giải quyết vấn đề này đòi hỏi phải có sự liên hệ, phối hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa giảng dạy NCKH, đào tạo và sử dụng Nhà trường và doanh nghiệp liên kết đào tạo, NCKH, chuyển giao công nghệ nhằm tạo hợp lực phát huy thế mạnh của nhà trường và của doanh nghiệp trong đào tạo nhân lực KH&CN

Trong quá trình này đã nảy sinh nhiều vấn đề bức xúc cần nghiên cứu, về lý luận cũng như thực tiễn đòi hỏi phải “ Đổi mới liên kết nhà Trường với doanh nghiệp theo mô hình

dự án nhằm nâng cao chất lượng nhân lực khoa học và công nghệ” Liên kết đào tạo giữa trường đại học và doanh nghiệp là nhu cầu khách quan xuất phát từ lợi ích của cả hai phía Mặt khác tiềm lực của các Doanh nghiệp rất lớn, nhà Trường cần tìm cách huy động các nguồn lực đó phục vụ đào tạo

Việc nghiên cứu những vấn đề này có ý nghĩa khoa học và mang tính thực tiễn, vì vậy tôi chọn đề tài “Đổi mới liên kết nhà trường với doanh nghiệp theo mô hình dự án nhằm nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN”

(Nghiên cứu tại trường ĐHLN Việt Nam - Cơ sở 2 Trảng Bom- Tỉnh Đồng Nai)

3 Tổng quan tình hình nghiên cứu:

Hiện nay ở Tỉnh Đồng Nai chưa có cơ quan hoặc cá nhân nào nghiên cứu việc liên kết nhà trường với doanh nghiệp theo mô hình dự án nhằm nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN

4 Mục tiêu nghiên cứu:

- Đề xuất các giải pháp gắn đào tạo nhu cầu doanh nghiệp

- Tận dụng tiềm lực doanh nghiệp phục vụ nâng cao chất lượng đào tạo

5 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu giới hạn về liên kết theo mô hình dự án giữa trường Đại học Lâm Nghiêp Việt Nam - Cơ sở 2 Trảng Bom- Tỉnh Đồng Nai, với một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

+ Thời gian diễn biến sự kiện:

Từ năm 2008 đến tháng 9 năm 2011

6 Mẫu nghiên cứu:

Trường Đại học Lâm Nghiêp Việt Nam - Cơ sở 2 Trảng Bom- Tỉnh Đồng Nai và 06 doanh

nghiệp trên địa bàn

7 Vấn đề nghiên cứu:

- Làm thế nào để đào tạo đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp?

- Làm thế nào để tận dụng tiềm lực của doanh nghiệp phục vụ cho nâng cao chất lượng ?

8 Giả thuyết nghiên cứu:

- Doanh nghiệp là nơi tiếp nhận nhân lực KH& CN Nên cần liên kết theo mô hình dự án

để đào tạo tạo gắn kết tốt với nhu cầu doanh nghiệp

- Tiềm lực doanh nghiệp mạnh, bổ xung cho nhà trường nâng cao chất lượng đào tạo, sự

bổ sung nay được thể hiện liên kết theo mô hình dự án

9 Phương pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu sách, tài liệu, các văn bản có liên quan đến nhân lực và

và mô hình dự án đào tạo nhân lực KH&CN xây dựng luận cứ lý thuyết

Nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát, phỏng vấn, phân tích, xử lý thống kê các tài liệu thu thập được, tổng hợp kết quả phân tích

Phân tích đánh giá nội quan, ngoại quan để chứng minh giả thuyết

Tham khảo ý kiến các nhà khoa học và chuyên gia

10 Luận cứ:

Luận cứ lý thuyết:

- Hệ thống các khái niệm về nhân lực KH&CN, chất lượng giáo dục, mô hình dự án, liên kết đào tạo, NCKH, chuyển giao công nghệ

Luận cứ thực tế :

- Thực trạng nhân lực KH&CN tại trường Đại học Lâm Nghiêp Việt Nam - Cơ sở 2 Trảng

Bom- Tỉnh Đồng Nai và các doanh nghiệp trên địa bàn

- Thực trạng liên kết đào tạo nhà trường và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

11 Kết cấu của luận văn:

Luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN

Chương 2: Hiện trạng nhân lực KH&CN tỉnh Đồng Nai và liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo.

Chương 3: Liên kết nhà trường và doanh nghiệp theo mô hình dự án để nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN

Kết luận và khuyến nghị

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KH&CN

1.1 Nhân lực KH&CN

1.1.1 Khái niệm về nhân lực KH&CN

a/ Chức năng nghiên cứu sáng tạo:

b/ Chức năng giảng dạy:

c/ Chức năng quản lý:

d/ Chức năng khai thác sử dụng và tác nghiệp:

1.1.2 Khái niệm về nguồn nhân lực KH&CN

1.1.3 Phát triển nguồn nhân lực KH&CN

1.2 Chất lượng trong giáo dục đại học

1.2.1.Các quan niệm về chất lượng

1.2.2 Những cách tiếp cận khác nhau về khái niệm chất lượng 1.2.3 Chất lượng của quá trình đào tạo

1.3 Khái niệm về dự án

1.3.1 Khái niệm:

1.3.2 Đặc trưng cơ bản của dự án:

a/ Xác định rõ mục tiêu:

b/ Tính chất đặc thù:

c/ Tính ràng buộc về chi phí và nguồn lực:

d/ Tính trình tự trong quá trình thực hiện dự án:

f/ Tính không xác định của dự án

e/ Người uỷ quyền riêng của dự án

g/ Tính bất biến của kết quả dự án

l/ Những nhân tố ràng buộc sự thành công của mục tiêu dự án

1.4 Các khái niệm về tổ chức và cấu trúc tổ chức

1.4.1 Các khái niệm:

1.4.2 Các loại cấu trúc tổ chức

a Cấu trúc chức năng:

b Cấu trúc dự án

c Cấu trúc ma trận:

Kết luận chương 1

1 Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, xã hội trong xu thế chuyển đổi, thì vai trò của sự liên doanh, liên kết và hợp tác toàn diện trên cơ sở các bên cùng có lợi là rất quan trọng và cần thiết

2 Các trường đại học đột phá vào đổi mới triết lý giáo dục, đổi mới tư duy với mục tiêu tập trung mọi nguồn lực để từng bước nâng cao chất lượng đào tạo để sinh viên ra trường có việc làm và làm được việc Liên doanh, liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp, phát huy lợi thế về nhân lực khoa học và công nghệ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhà xưởng… từng bước giảm dần tiến tới chấm dứt tình trạng đào tạo không đạt chuẩn, sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc theo đúng ngành nghề đào tạo hoặc dễ dàng chuyển đổi nghề nghiệp, để thích ứng với nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, với môi trường làm việc, đáp ứng yêu cầu cao của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và xã hội, củng cố và tăng cường lòng tin của người học, người sử dụng và toàn xã hội đối với giáo dục đại học, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ hơn về chất lượng giáo dục, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

3 Theo quan điểm kinh tế thị trường, nhà trường là một “doanh nghiệp đặc biệt” với đội ngũ cán bộ giảng viên có nhiều tiềm năng (dù chưa đạt chuẩn về số và chất lượng), cơ sở vật

chất còn nhiều hạn chế thiếu thốn Trong khi doanh nghiệp có điều kiện về vốn, cơ sở vật chất, chuyên gia lành nghề, có kinh nghiệm thực tế…và luôn có nhu cầu nhân lực KH&CN có chất lượng phù hợp, nhu cầu sáng tạo sản phẩm mới

Liên kết đào tạo, NCKH và chuyển giao công nghệ theo mô hình dự án kết cấu ma trận

là phương án có hiệu quả, thiết thực trong việc nâng cao chất lượng nhân lực KH&CN trong giai đoạn hiện nay

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG NHÂN LỰC KHCN TỈNH ĐỒNG NAI VÀ LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO

2.1 Hiện trạng nhân lực khoa học và công nghệ tỉnh Đồng Nai

2.1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên

2.1.2 Dân số và lao động:

2.1.3 Kết quả giải quyết việc làm 2001 – 2010:

2.1.4 Cơ cấu nhân lực theo giới tính, nhóm tuổi

2.1.5 Nhân lực theo trình độ học vấn:

2.1.6 Nhân lực theo trình độ chuyên môn – kỹ thuật:

a) Cơ cấu nhân lực theo trình độ chuyên môn – kỹ thuật:

b) Cơ cấu nhân lực theo cơ cấu ngành nghề:

2.1.7 Hiện trạng hệ thống đào tạo

2.1.8 Các điều kiện đảm bảo phát triển đào tạo

2.2 Tổ chức và hoạt động Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam (Cơ sở 2 Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai)

2.2.1 Chức năng nhiệm vụ Trường ĐHLN VNSC2

a Cơ sở 2 Trường Đại học Lâm nghiệp có chức năng:

b Cơ sở 2 Trường Đại học Lâm nghiệp có nhiệm vụ:

c Cơ cấu tổ chức, nhân sự của Cơ sở 2:

2.2.2 Sơ Đồ Tổ Chức Hiện Nay Của Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam- Cơ

Sở 2 Trảng Bom

2.2.3 Ngành nghề đào tạo và Số lượng sinh viên:

a Ngành nghề đào tạo nhà trường:

b Số Lượng Sinh viên Tốt nghiệp từng Ngành (Từ năm 2005 -2011)

2.2.4 Trình độ đội ngũ giảng viên và công nhân viên nhà trường

2.2.5 Công tác nghiên cứu khoa học; ứng dụng; phát triển và chuyển giao công nghệ:

2.2.6 Chất lượng đào tạo

2.3 Tiềm lực một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có liên quan với Nhà trường và khả năng huy động vào đào tạo

2.3.1 Tiềm lực của một số doanh nghiệp

2.3.2 Kết quả phỏng vấn:

2.3.3 Khả năng huy động nhân lực và cơ sở hạ tầng doanh nghiệp vào đào tạo nhân lực của Nhà trường

2.4 Thực trạng mối quan hệ nhà trường - Doanh nghiệp

a Tình hình chung

b Hiện trạng liên kết giữa ĐHLNVN ( cơ sở 2) và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

Kết luận chương 2

1 Nhu cầu nhân lực của tỉnh Đồng Nai về số lượng và chất lượng đòi hỏi các cơ sở đào tạo đáp ứng được nhu cầu cả về số lượng, chất lượng

2 Nghiên cứu trường hợp Đại học LNVN (CS2) để từ đó áp dụng cho các cơ sở khác trên địa bàn Tỉnh

3 Đại học lâm nghiệp Việt Nam (CS2) đáp ứng phần nào về số lượng nhưng lượng chất lượng chưa cao

4 Luận văn khảo sát 6 doanh nghiệp liên quan ĐHLN thấy có khả năng huy động vào phụ vụ đào tạo nhưng cần nghiên cứu mô hình liên kết nhà Trường và Doanh nghiệp tìm giải

pháp đáp ứng yêu cầu

CHƯƠNG 3 LIÊN KẾT NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ

ÁN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NHÂN LỰC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

3.1 Điều kiện để nâng cao chất lượng

3.1.1 Cần có cơ sở vật chất tốt

3.1.2 Cần có đội ngũ giáo viên giỏi

3.1.3 Sinh viên có động lực học tốt

3.2 Liên kết nhà trường và doanh nghiệp

3.2.1 Huy động cơ sở hạ tầng DN phục vụ đào tạo

3.2.2 Thầy giáo tham gia sản xuất và NCKH

3.2.3 Huy động cán bộ DN tham gia đào tạo

3.2.4 Đào Tạo theo địa chỉ là động lực thúc đẩy sinh viên tích cự học tập

3.3 Một số mô hình

3.3.1 Điều kiện hình thành dự Án

3.3.2 Các mô hình dự án