Một số phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh THCS

Việc giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những mặt quan trọng không thể thiếu trong tất cả các nhà trờng, bởi vì đạo đức là một hình thái ý thức xã hội thể hiện ở các quan niệm th

I - Mở đầu

1 Đặt vấn đề:

Ngày nay nền khoa học ngày càng phát triển, nhất là thời kỳ đất nớc ta đang trên con đờng công nghiệp hoá-hiện đại hoá đất nớc Thì việc rèn luyện nhân cách đạo đức cho học sinh mỗ thế hệ trẻ cho tơng lai là một điều hết sức cấp bách và quan trọng Con ngời cái trớc tiên là đạo đức, nó là một nhân tố quan trọng của con ngời khi bớc vào nền kinh tế công nghiệp, bớc vào xã hội hiện đại văn minh Chính vì thế tôi rất quan tâm đến vấn đề đạo đức

Trải qua quá trình tồn tại và phát triển lâu dài của lịch sử, loài ngời đã chứng minh giáo dục là một hiện tợng xã hội đặc biệt, giáo dục là thành phần trong cơ cấu thiết chế xã hội và gắn lion với sự thoả mãn nhu cầu phát triển và tiến bộ xã hội Bất cứ xã hội nào muốn duy trì và phát triển đợc thì xã hội đó phải tổ chức và thực hiện việc giáo dục liên tục đối với các thế hệ con ngời Xã hội ngày càng phát triển chỉ có giáo dục mới đa loài ngời bớc tới đài vinh quang của sự hiện đại và văn minh Vì vậy giáo dục đóng vai trò quan trọng, có thể gọi là bậc nhất mà Đảng và Nhà nớc ta coi là quốc sách hàng đầu

Quá trinh giáo dục thống nhất với quá trình dạy học Dạy học là con đờng duy nhất để giáo dục học sinh một cách toàn diện Nghề dạy học là “nghề cáo quý nhất trong những nghề cao quý” bởi đến với nghề dạy học ngời thầy không chỉ giúp học sinh trong vai trò của giáo viên là vô cùng quan trọng giúp các em hình thành hành vi

đạo đức

Để đào tạo đợc những con ngời “vừa hang, vừa chuyên” phát triển toàn diện có

đầy đủ các yếu tố “ Đức, trí, thể, mỹ” làm chủ cuộc sống, làm chủ đất nớc, mỗi nhà tr-ờng đề ra những mục tiêu và phơng pháp thực hiện dựa trên cơ sở mục tiêu giáo dục chung của nền giáo dục nớc nhà

Việc thực hiện đợc các phơng pháp giáo dục đạt hiệu quả hay không đều phải phụ thuộc vào ngời giáo viên

Ngời giáo viên chính là nhân tố quyết định chất lợng của học sinh mình Học sinh chính là thành quả của một lớp nhà giáo qua quá trình lao động của mình định

Việc giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những mặt quan trọng không thể thiếu trong tất cả các nhà trờng, bởi vì đạo đức là một hình thái ý thức xã hội thể hiện ở các quan niệm thiện, ác, lòng nhân ái, lễ độ, danh dự, lòng tự trọng… Đạo đức giữ vai trò điều chỉnh thể hiện hành vi, tạo nên bộ mặt nhân cách Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với nhiều danh nhân trên thế giới từ đông sang tây đã nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng đối với việc trau rồi, rèn luyện đạo đức trong mối quan hệ giữa “tài” và

“đức” trong nhân cách

Ngời ta coi đạo đức và năng lực là hai mặt cơ bản hợp thành trong một cá nhân Nhiều quan điểm cho rằng đạo đức là nền tảng của nhân cách Khổng tử đã dạy “Tiên học lễ, hậu học văn”, hay tục ngữ có câu: “Ngời thành đạt trong học thức mà không thành đạt trong đạo đức, coi nh không thành đạt”

Điều đó cho ta they rằng việc hình thành nhân cách thì việc giáo dục phẩm chất cho học sinh của ngời giáo viên là vô cùng quan trọng Đạo đức của xã hội ta là đạo

đức của XHCN đợc xây dựng trên nền tảng không có ngời bóc lột ngời

Đạo đức có vai trò to lớn giúp con ngời sáng tạo ra hạnh phúc, giữ gìn và bảo vệ cuộc sống tốt đẹp hơn và năng cao phẩm giá của cá nhân Việc giáo dục đạo đức gắn

bó với tất cả các mặt giáo dục khác

2 Mục đích:

Khác với các ngành lao động khác đối tợng của ngành s phạm là con ngời, do vậy sản phẩm của lao động s phạm cũng là con ngời

Đứng trớc yêu cầu ngày càng cao của giáo dục và phát triển xã hội, những con ngời lao động s phạm cần chuẩn bị một cách đày đủ toàn diện mọi mặt đức, trí, thể, mỹ

để đáp ứng yêu cầu của cuộc sống Đó sẽ là những con ngời tham gia một cách tích cực, tự giác vào các lĩnh vực hoạt động xã hội, của đời sống con ngời và là một phần của lực lợng sản xuất quan trọng góp phần làm ra những thành phần vật chất tinh thần làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn, xã hội ngày càng văn minh giàu đẹp và có thể sánh vai cùng các cờng quôc năm châu Nghiên cứu khoa học giáo dục là nhằm tìm

ra biện pháp, phơng pháp, kế hoạch nhằm đạt hiệu quả cao hơn trong giảng dạy

Nghiên cứu là để nắm vững đối tợng giáo dục của mình về điểm tâm sinh lý và

điều kiện hoàn cảnh sống, đặc biệt thông qua đó để nắm bắt những biểu hiện về hành

vi, đạo đức, t tởng, quá trình hình thành nhân cách cho học sinh mình, thiết kế và thực hiện để tác động đến học sinh hợp quy luật phù họp đạo đức lứa tuổi

Qua việc nghiên cứu chúng ta có thể đánh giá kết quả, rút ra kết luận về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Bên cạnh đó ta có thể bổ sung cho hành trang vào nghề giáo của mình những phơng pháp, kinh nghiệm bổ ích trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh mình Đồng thời qua đó có thể đề xuất ý kiến, biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh Đó là yêu cầu giáo dục hiện nay

3 Khách thể nghiên cứu:

Học sinh lớp 8B trờng THCS Lạc Lơng: với 25 em

Nghiên cứu thực trạng và giải pháp công tác giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 8B

4 Giả thuyết khoa học:

Đạo đức trong nhà trơng THCS ngày càng đòi hỏi cao hơn ở các lớp học, các cấp học Ta they hiện nay vấn đề đạo đức ở trờng THCS còn nhiều điều bức thiết cần đến sự quan tâm thiết thức của các nhà giáo dục, những ngời làm công tác s phạm Từ những

thực trạng công tác giáo dục đạo đức, từ những chuẩn mực đạo đức đặt ra đối với thế hệ trẻ hiện nay, thì nghiên cứu những biểu hiện hành vi, thái độ đạo đức của học sinh mình trên cơ sở điều tra thực trạng hệ thống tình hình công tác giáo dục

Qua việc thiết kế một số tình huống đạo đức để cho học sinh lựa chọn các phơng pháp hình thức giải quyết, từ đó rút ra đợc kết luận cụ thể về những biểu hiện ý thức

đạo đứcc của học sinh và qua đó có thể đề ra những biện pháp giáo dục phù hợp với thực tiễn của học sinh và yêu cầu các chuẩn mực đạo đức khác

Nh vậy khi nghiên cứu về thực trạng đạo đức của học sinh để tìm ra những biện pháp giáo dục, phải nghiên cứu một cách tổng hợp các đối tợng học sinh ở các lớp học khác nhau Từ đó mới có đợc cái nhìn tổng quát, và có thể đánh giá đúng về các em học sinh về hành vi đạo đức của các em

Đạo đức luôn đi đôi với học lực, một em học sinh học lực khá, mà đạo đức yếu thì không thể là một học sinh tốt đợc và ngợc lại Do vậy đạo đức và học lực cần đợc coi trọng nh nhau Do đó các nhà giáo dục, những ngời làm công tác s phạm không chỉ quan tâm đến kết quả học lực của học sinh, mà cần đặc biệt chú ý đến công tác giáo dục đạo đức cho học sinh

Mỗi chúng ta cần phải có ý thức trách nhiệm đối với việc giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức cho học sinh nh câu noi “Tiên học lễ, hậu học văn”

Tìm ra những biện pháp, giải pháp trìu tợng để nâng cao hơn nữa công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, co nh vậy mới đêm lại kết quả trong công tác giáo dục

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Đạo đức là những chuẩn mực xã hội muôn thực hiện nó mỗi có nhân phải có một trình độ nhận thức nhất định Đạo đức trong nhà trờng phải đòi hỏi mỗi học sinh phải

tự bồi dỡng, tự rèn luyện để hoàn thiện mình Tuy nhiên trong một tập thể, không phảo

ai cũng có ý thức, có thái độ đạo đức nh nhau Vì vậy khi nghiên cứu vấn đề đạo đức cần phải tìm hiểu những biểu hiện nguyên nhân về các chuẩn mực đạo đức và thái độ

đối với những hành vi đó Cần quan sát xem xét những chuẩn mực đạo đức trớc một hành vi đạo đức thì các em học sinh khác nhau sẽ có phản ứng nh thế nào? sử sự ra sao?

Từ việc nắm đợc thực trạng những chuẩn mực đạo đức, quan niệm và niềm tin

đạo đức ở trờng THCS hiện nay Để có cách giải quyết đúng đắn và tìm ra phơng pháp giáo dục phù hợp

Bên cạnh đó có thể đề suất ý kiến cá nhân và dựa vào kết quả nghiên cứu đề tài năng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho shọc sinh Mặt khác có thể xây dựng biện pháp giáo dục nhằm cải tiến và xây dựng phơng pháp giáo dục mới phù hợp với sự nhận thức của học sinh, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi Phù hợp với yêu cầu chuẩn mực

đạo đức của xã hội ta hiện nay

6 Ph ơng pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu bất cứ một vấn đề nào thì cần phải phôi hợp nhiều phơng pháp Bởi vì không có phơng pháp nào là vạn năng cả, mỗi phơng pháp đều có u và nhợc điểm riêng mà khi nghiên cứu cần phải vận dụng linh hoạt các phơng pháp

Xuất phát từ đối tợng và nhiệm vụ nghiên cứu cần phải vận dụng linh hoạt các phơng pháp

Xuất phát từ đối tợng và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài tôi sử dụng phơng pháp sau:

a) Phơng pháp quan sát:

Quan sát là hinh thức nhận thức cảm tính tích cực nhằm thu thập sự kiện, hình thành những biểu tợng ban đầu về thế giới xung quanh, sử dụng phơng pháp quan sát này giúp chúng ta có nhận xét về đối tợng Phải tiến hành quan sát thờng xuyên theo dõi tập hợp đánh giá thái độ của học sinh đối với một số chuẩn mực đạo đức và hành vi

đạo đức

b) Phơng pháp điều tra:

Tiến hành điều tra xây dựng phiếu câu hỏi về những quy tắc chuẩn mực đạo đức So sánh đối chiếu kết quả nghiên cứu xem thái đội của học sinh đối với các chuẩn mực

đạo đức với thực tế mà họ thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức

c)Phơng pháp trò chuyện:

Trong tiến trình sử dụng phơng pháp trò chuyện nhất thiết phải gần gũi với học sinh, tâm sự với học sinh, bằng những lời nhẹ nhàng, khéo léo để các em bộc lộ những quan điểm của mình về quy tắc chuẩn mực đạo đức

Từ đó có thể thể hiện đợc phẩm chất đạo đức của học sinh khác nhau để hiểu đợc cách sử sự và thái độ của các em đối với các chuẩn mực đạo đức nhà trờng xã hội đặt

ra, đồng thời phải kết hợp gia đình và những đối tợng có liên quan trao đổi cùng nghiên cứu để hiểu rõ hơn và ý thức rèn luyện đạo đức cũng nh thái độ của các em đối với các chuẩn mực đạo đức

Phầm II - Nội dung

1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu.

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đợc hình thành từ khi con ngời xuất hiện trên trái đất, sự phát triển của xã hội từ thấp đến cao nh những nấc thang giá trị văn minh của con ngời Trên cơ sở phát triển của sức sản xuất vật chất và thông qua sự đấu tranh Đạo đức con gnời ngày càng phong phú và hoàn thiện dần Một con ngời tài giỏi phải là ngời làm tốt công việc có hội tụ đủ đức và tài

Nhiệm vụ đặt ra cho các nhà trờng là phải giáo dục đạo đức chọ học sinh

Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong cá nhà trờng phổ thông đã đợc rất nhiều các nhà khoa học nghiên cứu và tìm ra phơng pháp, biện pháp xây dựng nội dung

chơng trình giáo dục cho từng cấp học, ngành học Để thúc đẩy sự nghiệp giáo dục nớc

ta phát triển, mỗi ngời giáo viên đều phải chăn trở tìm tòi, nghiên cứu để tìm ta những phơng pháp giáo dục nh thế nào để đạt hiệu quả cao, nhất là bằng con đơng ngắn nhất,

đơn giản nhất bản thân tôi là một ngời giáo viên khi nghiên cứu vấn đề này cũng mong muôn hiểu rõ hơn về vấn đề giáo dục và bằng những hiểu biết của mình góp phần nhỏ

bế vào việc nghiên cứu vấn đề giáo dục Tuy nhiên cũng mới chỉ là bớc đầu với phơng pháp nghiên cứu nẵm bắt những biểu hiện về những hành vi đạo đức, ý thức, thái độ của học sinh đối với các chuẩn mực đạo đc Trên cơ sở đó mà vận dụng những tri thức,

lý luận đã học để rút ra những biện pháp gia trị phù hợp với từng đối tợng học sinh, từng lớp học, từng cấp học để làm hành trang cho công tác giáo dục đạo đức chọ học sinh sau này va có thể thu đợc kết quả cao trong quá trình giáo dục đáp ứng đợc nhu cầu ngày càng cao của xã hội

2 Cơ sở lý luận của đề tài:

Đạo đức là một hình thái ý thức đợc hình thành và phát triển qua các thời kỳ lịch

sử nhất định Đạo đức là đối tợng nghiên cứu của nhiều bộ môn khoa học Trong những khoa học nghiên cứu về đạo đức con ngời trớc hết phải kể đến đạo đức học

Đạo đức có liên quan chặt chex với tâm lý học s phạm, nó nghiên cứu những quy luật phát sinh phát triển biểu hiện và diễn biến tâm lý của con ngời dới những tác động của các nhà s phạm vì vậy việc nghiên cứu tâm lý giáo dục đạo đức là tìm ra những quy luật hình thành những phẩm chất nhân cách của học sinh dới những tác động giáo dục hình thành cơ sở chuẩn mực và hành vi đạo đức cho học sinh

Đã có nhiều quan điểm về đạo đức vậy đạo đức là gì? xã hội tồn tại và phát triển

đều có những yêu cầu nguyên tắc để điều chỉnh các mối quan hệ giữa các thành viên sống trong cộng đồng xã hội Mà con ngời với t cách là sản phảm của lịch sử xã hội bao giờ cũng sống trong một cộng đồng xã hội, cuộc sống muôn hình muôn vẻ con

ng-ời có rất nhiều mối quan hệ nh: gia đình, bạn bè, thầy cô… Trong những mối quan hệ

đó con ngời có những chuẩn mực đạo đức sử sự với những thuật ngữ nh “chân thực, vị tha, khoan dung, độ lợng” đợc gọi là những chuẩn mực đạo đức

Nh vậy chuẩn mực đạo đức là những yêu cầu do con ngời đa ra cho mình, trong quan hệ với ngời khác và xã hội

Đạo đức là toàn bộ những quy tắc chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng sử của con ngời với nhau Trong quan hệ xã hội nhìn chung chuẩn mực đạo đức bao giờ cũng xem xét hai mặt thiện và ác để đánh giá

Hệ thống những quan niệm đạo đức chỉ có thể tồn tại dới hình thức hành vi Nh vậy hành vi đạo đức là một hành động tự giác đợc thúc đảy bởi một động cơ có ý nghĩa

về ựăt đạo đức

3 Cấu chúc tâm lý của hành vi đạo đ c:

Trong xã hội chuẩn mực đạo đc đòi hỏi mỗi con ngời phải tu dỡng ren luyện rất nhiều Để có hành vi có giá trị về mặt đạo đức đồi hỏi con ngời phải biết sem xét những gì nên làm hoặc không nên làm, sử hiểu biết của con ngời về điều đó gọi là tri thức đạo

đức Tuy nhiên không phải cứ có tri thức là có đạo đức, có hành vi đạo đức Chúng ta phải hiểu việc có tri thức khác với việc học thuộc lòng và vận dụng một cách máy móc vào cuộc sống

Nh vậy để hiểu đợc những chuẩn mực và nguyên tắc đạo đức thành những hành

vi đạo đức thiết thực đòi hỏi rất cao Yêu cầu con ngời phải có sự tin tởng sâu sắc về

đạo đức, về những quy tắc sử sự trong cuộc sống Hay nói cách khác con ngời phải có niềm tin vào đạo đức Nó là một trong những nhân tố quyết định hành vi đạo đức của con ngời, là cơ sở để bộc lộ những phẩm chất đạo đức của con ngời nh: lòng tự trọng, ý trí quyết tâm vợt khó kiên quyết đấu tranh chống thói h tật sâu, phê phán cái ác, vô

l-ơng tâm, vô đạo đức

Bên cạnh tri thức đạo đức và niềm tin đạo đức thì hành vi đạo đức tốt thì sẽ có hành vi tốt tình cảm đạo đức có sức cuốn hút khơi dạy những nhu cầu đạo đức, thúc

đảy con ngời hành động một cách có đạo đức

Giá trị đạo đức con ngời không chỉ ở tri thức đạo đức ở niềm tin đạo đức mà phải biến nó thành hành vi đạo đức tốt để thực hiện đợc hành vi đạo đức coa đẹp của con

ng-ời, phải có ý thức có nghị lực, nếu không khó có thể vợt qua những khó khăn thử thách Nghị lực cho phép và hớng con ngời vào những nguyện vọng ham muốn cho đạo đức

Nh vậy các yếu tố trong cấu choc tâm lý của hành vi đạo đc có liên quan tơng hỗ với nhau Các yếu tố tri thức, đạo đc, niềm tin đạo đức, động cơ tình cảm đạo đức sẽ hình thành những nhân cách đáng quý trọng của con ngời

4 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

Qua tiếp súc với các em lớp 8 hầu hết các em đều lễ phép với thầy, cô giáo thân

ái, đoàn kết với bạn bè tuy nhiên con một số em cá biệt nh: Trọng, Văn, Huấn lớp 8B

Để tìm hiểu đợc thái độ của học sinh đối với một số hành vi đạo đức tôi đã tiến hành nghiên cứu bằng phơng pháp điều tra trên cơ sở xây dựng một số tình huống liên quan đến hành vi đạo đức

Câu 1: Lớp giáo cho em một việc, em không thích nhng công việc lại rất cần

cho lớp, em sẽ sử sự nh thế nào?

a) Đồng ý

b) Triệu tập và nói thật với các bạn cùng lớp

c) Đề nghị làm việc khác thích hợp hơn

d) Tìm cách từ chối

Kết quả:

a) Có 30% chọn

b) Có 25% chọn.

c) Có 25% chọn

d) Có 20 % chọn

Câu 2: Các em nhận xét sai về em, em sẽ sử sự nh thế nào?

a) Tìm cách thanh minh

b) Làm ra vẻ không biết gì hết

c) Tìm cách nói lảng, tránh không nghe

d) Im lặng

Kết quả:

a) Có 50% chon

b) Có 10% chọn

c) Có 30% chọn

d) Có 10% chọn

Câu 3: Trong một buổi dãy cỏ xung quanh trờng em bị đau chân em nên làm?

a) Vẫn làm bình thờng

b) Nhờ các bạn giúp đỡ

c) Xin phép nghỉ

d) Đề nghị làm việc khác

Kết quả:

a) Có 10% chọn

b) Có 30% chọn

c) Có 25% chọn

d) Có 35% chọn

Câu 4: Trong một buổi cắm trại hè khi chấm điểm trại trang trí, sắp đến giờ em

nhận ra lớp con thiếu ảnh Bác Em sẽ sử sự nh thế nào?

a) Chạy về nhà để lấy

b) Nói với lớp để lớp tìm

c) Im lặng, mặc kệ

d) Tìm cách sai ngời khác

Kết quả:

a) Có 10% chọn

b) Có 56% chọn

c) Có 10% chọn

d) Có 24% chọn

Giáo viên có thể đa ra nhiều câu hỏi trắc nghiệm kiểu nh trên để xem các em sử sự

nh thế nào, từ đó mới vạch ra kế hoạch và phơng pháp giáo dục học sinh phù hợp với từng đối tợng có nh vậy mới mong hiệu quả giáo dục tốt hơn

Lạc Lơng, ngày 20 tháng 4 năm 2007

Ngời viết sáng kiến khoa học

Lê Thị Yến

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

**********************************

Sở giáo dục và đào tạo hoà bình

đề tài Nghiên cứu khoa học

một số Phơng pháp giáo dục đạo đức Cho

học sinh thcs

Họ và tên giáo viên: Lê Thị Yến

tổ khoa học xã hội Trờng : THCS Lạc Lơng

Năm học: 2007 – 2008