Để không những tiến hành làm công tác giảng dạy kiến thức mà cònlàm nhiệm cụ giáo dỡng và làm công tác chủ nhiệm lớp hàng ngày để tổchức cho các em tham gia các hoạt động, các chơng trìn
Trang 1Phần I: Mở đầu
I-Lý do chọn đề tài:
Tiểu học là bậc học phổ cập cỡng bức trong hệ thống giáo dục phổthông Do đó ở bậc học này cần có một đội ngũ s phạm thích hợp để đápứng với nhu cầu ngày càng cao của xã hội, khác với các bậc học khác Do
đặc điểm tâm lý, sinh lý của học sinh tiểu học cũng nh nhận thức của các
em ở lứa tuổi này, ngời giáo viên tiểu học không chỉ là nhà s phạm, nhàchính trị mà là nhà tâm lý, nhà giáo dục, nhà tổ chức chân chính cho các
em Để không những tiến hành làm công tác giảng dạy kiến thức mà cònlàm nhiệm cụ giáo dỡng và làm công tác chủ nhiệm lớp hàng ngày để tổchức cho các em tham gia các hoạt động, các chơng trình khác…
Vì thế, công tác chủ nhiệm lớp là một trong những nhiệm vụ không thểthiếu đợc của ngời giáo viên tiểu học
Thực tiễn cho thấy trớc sự đòi hỏi ngày càng cao của xã hội, tính cấpbách của thời đại, yêu cầu ngời giáo viên nói riêng và ngời làm công tácgiáo dục nói chung cần phải có cái nhìn rộng hơn, bao quát hơn, cao hơn, xahơn
Trong nhà trờng, đơn vị tổ chức cơ bản để giảng dạy và học tập là lớphọc Mỗi lớp học trong nhà trờng coi nh là một đơn vị, một tế bào hữu cơcủa hệ thống nhà trờng Sự trởng thành của nó gắn liền với sự trởng thànhcủa nhà trờng Mỗi lớp vững mạnh sẽ góp phần làm cho nhà trờng vữngmạnh Giáo viên chủ nhiệm có thể coi là ngời thay mặt hiệu trởng làmcông tác quản lý và giáo dục học sinh một lớp Giáo viên chủ nhiệm nh thếnào thì lớp đó nh thế
Tài năng s phạm, nhiệt tình nghề nghiệp của ngời giáo viên chủ nhiệm
đợc thể hiện chính trong các sản phẩm giáo dục của mình
Thực tiễn cho thấy: Nếu nhà trờng, ngời hiệu trởng nào quan tâm đếncông tác chủ nhiệm, quan tâm đến các mặt: Đức - Trí - Thể - Mỹ thì rõ ràngchất lợng giáo dục ở trờng đó sẽ đạt kết quả cao
II-Mục đích nghiên cứu:
Việc nghiên cứu, hệ thống hoá và đề xuất biện pháp chỉ đạo việc
Trang 2nghiên cứu, hệ thống hoá và đề xuất biện pháp chỉ đạo công tác chủnhiệm lớp của giáo viên nhằm nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệmlớp ở các trờng tiểu học đáp ứng yêu cầu mới của giáo dục - đào tạo hiệnnay.
III-Đối t ợng và phạm vi nghiên cứu:
Từ thực tế trong công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tại
đơn vị trờng tiểu học thị trấn Đồi Ngô trong 3 năm vừa qua bản thân tôi đã
có điều kiện nghiên cứu thông qua chất lợng đội ngũ và đánh giá chất ợng, nhận xét hàng tháng, hàng kỳ, hàng năm về công tác chủ nhiệm lớp củahơn 20 đồng chí giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp Phát huy nhữngmặt tích cực của đội ngũ, đồng thời tìm ra tồn tại, hạn chế từ các nguyênnhân chủ quan và khách quan, đề ra những biện pháp tích cực để khắc phụctình trạng đó
l-Phạm vi nghiên cứu của đề tài này chỉ chủ yếu đi sâu vào công tác
chỉ đạo, hớng dẫn giáo viên làm tốt cụng tỏc chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học thị trấn Đồi Ngụ - Lục Nam - Bắc Giang.
*Thời gian nghiên cứu:
Trong 3 năm học 2001-2002, 2002-2003 và năm học 2003 - 2004
IV-Nhiệm vụ nghiên cứu:
-Nghiên cứu lý luận về công tác chủ nhiệm lớp và vai trò chỉ đạo củangời hiệu trởng đối với công tác này
-Tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ở các trờngtiểu học Đồng thời đánh giá nền nếp hoạt động học tập của các lớp thuộccác trờng đó
-Tổng kết kinh nghiệm hay, bổ ích, những biện pháp chỉ đạo hữu hiệunhằm để ứng dụng vào thực tiễn
V-Ph ơng pháp nghiên cứu:
1-Nhóm các phơng pháp nghiên cứu lý thuyết.
-Tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ
Trang 3-Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết về quản lý giáo dục của Đảng, củaChính phủ, của Bộ Giáo dục & Đào tạo, của Sở Giáo dục - Đào tạo.
-Nghiên cứu các tài liệu s phạm, quản lý giáo dục có liên quan đến đềtài
2-Nhóm các phơng pháp nghiên cứu thực tiễn.
-Phơng pháp điều tra, khảo sát, đối chứng, toạ đàm, thảo luận và trngcầu ý kiến của tập thể giáo viên
-Phơng pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp dựa vào kết quả điều tra,khảo sát Phân tích các nguyên nhân dẫn đén tồn tại, hạn chế của đội ngũgiáo viên khi thực hiện nhiệm vụ chủ nhiệm lớp
VI-Những đóng góp mới của đề tài:
Chỉ đạo, hớng dẫn giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm lớp giúp chocác giáo viên chủ nhiệm lớp có thêm những kinh nghiệm trong công tác giáodục học sinh và có nhiều biện pháp giáo dục tích cực trong quá trình làmcông tác chủ nhiệm lớp để đạt đợc kết quả cao
VII-Kết cấu của đề tài.
Đề tài gồm 3 phần:
Phần I: Mở đầu
Phần II: Nội dung
Nội dung của đề tài gồm 3 chơng:
-Chơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
-Chơng 2: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu: công tác chủ nhiệm lớpcủa đội ngũ giáo viên trờng tiểu học thị trấn Đồi Ngô
-Chơng 3: Kết quả đạt đợc qua nghiên cứu
Phần III: Kết luận
Phần II: Nội dung
Ch
ơng 1 : Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
*Nhiệm vụ và chức năng của ngời giáo viên làm công tác chủ nhiệmlớp ở trờng tiểu học
Trang 4Ngời giáo viên tiểu học có một tầm quan trọng đặc biệt, lao động củangời giáo viên tiểu học là một lao động mang tính khoa học, tính nghệthuật và đòi hỏi sự công phu Giáo viên tiểu học chính là hình ảnh trực quangần gũi,sinh động và toàn diện để các em học sinh noi theo và học tập gópphần hoàn thiện nhân cách của mình Do đặc thù ở cấp học tiểu học "Giáo viên tiểu học là một ông thầy tổng thể "; mỗi lớp học có một giáo viên vừagiảng dạy hầu hết các môn vừa có trách nhiệm giáo dục học sinh nội khoá,ngoại khoá, vừa quản lý giáo dục toàn diện học sinh trong mối quan hệ vớicác lớp trong trờng, với gia đình và xã hội Có thể nói rằng: Giáo viên chủnhiệm có hai nhiệm vụ chính giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp Haichức này gắn bó bổ sung cho nhau tạo nên hiệu quả và chất lợng giáo dục.Trong trờng tiểu học, mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp là ngời thay mặt hiệu tr-ởng, hội đồng nhà trờng và cha mẹ học sinh quản lý toàn diện tập thể lớpmình phấn đấu theo mục tiêu chung của toàn trờng Đồng thời giáo viên chủnhiệm là ngời lãnh đạo, tổ chức điều hành, kiểm tra mọi hoạt động và cácmối quan hệ ứng xử thuộc lớp mình phụ trách Là nhân vật trung tâm để hìnhthành nhân cách cho học sinh và là cái cầu nối liền giữa nhà trờng và xãhội.
ở trong trờng tiểu học, ngời giáo viên làm công tác chủ nhiệm cónhững chức năng cơ bản là:
-Quản lý, giáo dục học sinh lớp mình phụ trách
Hoạt động vui chơi đã nhờng chỗ cho hoạt động chủ đạo là học tập.Theo thuyết phân tâm của Frend về sự phát triển cảm xúc của trẻ lứa tuổihọc sinh tiểu học thuoọc thời kỳ "ẩn tàng" mà khi những xung năng sục sôi
Trang 5của thời kỳ trớc đó tạm thời lắng dịu nhờng chỗ cho những mối quan hệmới và những hoạt động mới trong đời sống nhà trờng.
Những đặc trng nhân cách của học sinh tiểu học đó là tính hồn nhiên,tính chỉnh thể, tính chất đang hình thành và khả năng tiềm tàng trong quátrình phát triển Nhà trờng, gia đình, xã hội là 3 yếu tố cơ bản chi phối sựhình thành và phát triển nhân cách học sinh tiểu học
Vì vậy giáo viên chủ nhiệm lớp, ngoài công tác giảng dạy đúng và đủchơng trình nội dung kế hoạch giáo dục, họ còn gánh vác một trách nhiệmvô cùng to lớn nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh đó là công tác chủnhiệm lớp
Nhiệm vụ của ngời giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp tiểu học đó là:-Tập hợp học sinh vào một tập thể, bién lớp học mỗi tập hợp đàu nămtrở thành một tập thể biết đoàn kết, yêu thơng giúp đỡ lẫn nhau để cùng phấn
đấu vì mục tiêu chung làm sao để tập thể lớp thành một môi trờng và mộtphơng tiện giáo dục học sinh Có thể nói rằng: Giáo viên chủ nhiệm là hiệutrởng một lớp học
-Tổ chức các hoạt động phong phú và đa dạng cho tập thể bằng cáccuộc thi đua học tập, tu dỡng bằng các hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dụcthể thao, tham quan du lịch… a học sinh vào guồng máy hoạt động tích đcực
-Phối hợp với các giáo viên trong trờng để tiến hành các hoạt độnggiảng dạy, giáo dục học sinh
A.X.Macarenkô đã nhận xét đúng đắn rằng:"Không một nhà giáo dục nào dợc quyền hành động đơn độc" cho nên tuỳ từng giai đoạn, từng thời kỳngời giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp gặp gỡ các giáo viên khác, tổngphụ trách để cùng nhau thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với học sinh Chú ýlắng nghe, theo dõi mọi mặt của lớp bạn, đối chiếu với lớp mình để cónhững biện pháp, chủ trơng kịp thời
-Công tác với cha mẹ học sinh :ảnh hởng của gia đình đối với trẻ vôcùng lớn vì trẻ sống, hoạt động ở gia đình nhiều thời gian Giáo viên chủnhiệm cần thay mặt nhà trờng kết hợp với gia đình trong quá trình giáo dục
Trang 6học sinh Giáo viên chủ nhiệm cần làm cho gia đình hiểu rõ mục đích giáo
dục, nội dung giáo dục, thông báo kết quả học tập của học sinh cho gia đình
biết đều đặn để phối hợp giáo dục, đồng thời họp phụ huynh định kỳ hoặc
đột xuất để có những nhận định chung và đi đến phơng hớng giáo dục học
sinh nhất là những trờng hợp học sinh h, cá biệt…
-Tổ chức phối hợp các lực lợng giáo dục trong và ngoài nhà trờng Các
lực lợng cần phối hợp là hội cha mẹ học sinh, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh
và các cơ quan xí nghiệp ở địa phơng để có biện pháp xây dựng tập thể học
sinh vững mạnh, phát triển trong sáng, lành mạnh
*Có thể nói nội dung công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học rất
phong phú và phức tạp Nó đòi hỏi ngời giáo viên phải có nhận thức đúng
đắn về mục đích, nội dung, hình thức và phơng pháp của công tác chủ
nhiệm lớp, hiểu đợc tác dụng to lớn trong việc hoàn thiện nhân cách toàn
diện cho học sinh
Đây chính là một lực lợng phục vụ cho mục tiêu giáo dục
Giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp ở tiểu học có trách nhiệm nặng
nề và có tầm quan trọng đặc biệt Bởi vậy trong công tác quản lý trờng học,
ngời hiệu trởng tiểu học cần quan tâm thoả đáng tới đội ngũ giáo viên chủ
nhiệm và công việc của họ nhằm mục đích nâng cao chất lợng giáo dục
trong nhà trờng, thực hiện đúng mục tiêu giáo dục
Ch
ơng 2 : Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp của đội ngũ
giáo viên trờng tiểu học thị trấn Đồi Ngô.
Qua thực tiễn công tác và điều tra tìm hiểu tôi đã có những nhận xét
và đánh giá nh sau:
Công tác chủ nhiệm đã và đang đợc tiến hành từ nhiều năm nay ở bậc
tiểu học Nhà trờng đã coi đây là một trong những mũi nhọn để đa nền nếp
của học sinh vào quĩ đạo chỉ đạo, đồng thời cũng là biện pháp để đa chất
l-ợng học tập của học sinh tăng lên
Tuy vậy, trong thực tế không phải không ít giáo viên trong trờng tiểu
học hiện nay đã coi công tác chủ nhiệm lớp nh một việc làm bắt buộc theo
yêu cầu của hiệu trởng, chứ họ cha thấy đợc tầm quan trọng cũng nh vai trò
Trang 7trọng trách của họ trong công việc này Do vậy, ngời giáo viên thờng quanniệm: Giảng dạy tốt mới là việc phải làm, phải phấn đấu, còn công tác chủnhiệm thì luôn bị xem nhẹ Có giáo viên chỉ mong cho hết giờ dạy, hết buổi
Mặt khác, do mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và hiệu trởngcoòn lỏng lẻo nên công tác giáo viên chủ nhiệm lớp đạt kết quả cha cao.Thay mặt cho hiệu trởng với t cách là nhà giáo dục, ngời giáo viên chủnhiệm có trách nhiệm truyền đạt đến học sinh lớp mình phụ trách tất cả cácyêu cầu, kế hoạch nhà trờng Thay mặt học sinh để phản ánh tới nhà trờngtất cả những ý kiến, nguyện vọng chính đáng của học sinh, bênh vực và bảo
vệ quyền lợi mọi mặt cho học sinh ở lớp mình Mối quan hệ giữa hiệu trởng
và giáo viên làm công tác chủ nhiệm ở tiểu học phải thực sự là chiếc cầunối giữa nhà trờng, các lực lợng giáo dục khác, tập thể học sinh và mỗi cánhân học sinh
Qua kinh nghiệm cho thấy nơi nào, lớp nào ngời giáo viên làm tốtcông tác chủ nhiệm lớp thì ở dó chất lợng học tập của học sinh tơng đốidồng đều, chất lợng giáo dục nâng lên rõ rệt, hơn nữa tập thể học sinh đoànkết hơn, tiến bộ hơn và chăm chỉ hơn
-Câu hỏi đợc đặt ra:
Muốn làm tốt công tác này, ngời hiệu trởng cần phải có những kinhnghiệm gì? giải pháp gì? để giúp ngời giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệmlớp ở tiểu học
*Kết quả phân loại giáo viên chủ nhiệm năm học trớc 2002-2003.
Trang 8Kết quả phân loại Giỏi Khá Trung bình
Công tác chủ nhiệm 10 41,6 11 45,9 3 12,5 Hoạt động ngoại khoá 9 37,5 10 41,7 5 20,8 Xếp loại lớp 10 41,6 10 41,6 4 16,8
1-Nhận thức của ngời hiệu trởng
Công tác chủ nhiệm lớp là một hoạt động có tính khoa học và nghệthuật, rất khái quát và cũng rất cụ thể, bản chất của nó là hoạt động tổ chứcgiáo dục con ngời Đối tợng của hoạt động này vừa là tập thể vừa là từnghọc sinh cụ thể, phơng pháp của công tác chủ nhiệm lớp ở tiểu học là tác
động giáo dục đến từng cá nhân thông qua giáo dục tập thể để giáo dục các
em hoàn thiện nhân cách của mình Thực tế cho thấy chất lợng của tập thểluôn phản ánh một cách trung thực khả năng và năng lực của ngời giáo viênchủ nhiệm Qua các giai đoạn phát triển của tập thể, ngời giáo viên tuy xuấthiện ở các vị trí khác nhau (lúc là nhà tổ chức, ngời chỉ huy, ngời cố vấn, cólúc lại hoà nhập vào tập thể với t cách là một thành viên) nhng ở bất kỳgiai
đoạn nào ngời thầy vẫn là ngời định hớng cho tập thể học sinh mình
Vì vậy, ngời hiệu trởng phải có quan điểm nhận thức đúng đắn, cáinhìn, cái định hớng thật rộng, vạch kế hoạch cụ thể Có ai đó đã nóirằng:"Nếu tôi là nhà quản lý tôi sẽ dành 1/3 thời gian để vạch kế hoạch …" ".
Công tác chủ nhiệm lớp ở tiểu học là một lĩnh vực hết sức quan trọng,
có tính cấp bách vì học sinh tiểu học mới bớc đầu làm quen với tập thể vàdần dần hoàn thiện nhân cách, cho nên cần đa học sinh vào nền nếp để rènhọc sinh có quy củ sau này Giáo viên chủ nhiệm có vai trò và nhiệm vụ rấtlớn, họ đợc coi là ngời thay mặt hiệu trởng để quản lý học sinh một cáchtoàn diện và cụ thể hoá mục tiêu kế hoạch chơng trình hành động ở từng lớphọc, là cầu nối giữa nhà trờng, các lực lợng giáo dục khác với tập thể học
Trang 9sinh và mỗi cá nhân học sinh Đặc biệt, ngời giáo viên chủ nhiệm có mốiquan hệ rất chặt chẽ với hiệu trởng Dới góc độ thông tin học trong quản lýthì ngời giáo viên chủ nhiệm đợc xem nh là một trong những nút thông tinquan trọng nhất trong toàn bộ hệ thống thông tin trong nhà trờng với chứcnăng là thu nhận và truyền đạt thông tin
Dới góc độ giáo dục học thì ngời giáo viên chủ nhiệm đợc xem nh một
chủ thể giáo dục gần gũi nhất đối tợng giáo dục (Tập thể học sinh và mỗi cá nhân học sinh) với chức năng cơ bản là giáo dục mỗi cá nhân học sinh
thông qua việc xây dựng tập thể học sinh
Dới góc độ quản lí học thì ngời giáo viên chủ nhiệm đợc coi nh ngờiquản lý, thực hiện chức năng của nhà quản lý (bao gồm chức năng kế hoạchhoá tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra)
Xét riêng mối quan hệ Ban giám hiệu - Hội đồng giáo dục - Giáo viênchủ nhiệm (tập thẻ học sinh) thì ngời giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệmtruyền đạt đến học sinh lớp mình phụ trách tất cả các yêu cầu, kế hoạchgiáo dục của nhà trờng Thay mặt học sinh phản ánh tới nhà trờng tát cảnhững ý kiến nguyện vọng chính đáng của học sinh, bênh vực và bảo vệquyền lợi mọi mặt cho học sinh ở lớp mình phụ trách
Hiệu trởng và giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp có mối quan hệrất chặt chẽ với nhau Muốn trờng, lớp, học sinh của mình đạt chất lợngcao, hơn ai hết ngời hiệu trởng phải nhận thức đúng đắn và có các biẹn phápchỉ đạo khả thi và hữu hiệu
2-Các biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp ở trờng tiểu học:
Có rất nhiều biện pháp nhằm làm cho mỗi giáo viên thực hiện nhiệm
vụ của mình, nhng chúng tôi chỉ xin nêu ra một số biện pháp chủ yếu ápdụng có hiệu quả:
a-Hiệu trởng chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch chủ nhiệm, sổ chủ
nhiệm, hồ sơ học sinh và thực hiện kế hoạch từng tuần, tháng:
Nhà trờng là đơn vị cơ sở của ngành, nơi trực tiếp thực hiện chủ trơngchính sách giáo dục của Đảng và nhà nớc thông qua nhiều hoạt độngphong phú và nhiều lực lợng tham gia Để các hoạt động nói trên đợc thực
Trang 10hiện một cách đầy đủ, toàn diện, cân đối và có trọng tâm, thống nhất và đạtkết quả cao thì kế hoạch hoá mọi công tác của nhà trờng là hết sức quantrọng và cũng là biện pháp tích cực nhằm thực hiện các nhiệm vụ của nămhọc trong nhà trờng.
Nếu kế hoạch đối với hiệu trởng đợc coi nh khâu số 1 trong công tácquản lý thì ngời giáo viên lấy kế hoạch làm kim chỉ nam cho mọi hành
động Kế hoạch nói chung và kế hoạch chủ nhiệm nói riêng của ngời giáoviên phải dựa vào kế hoạch chung của nhà trờng
Từ đó, giáo viên căn cứ vào tình hình cụ thể của lớp mình phụ trách đểxây dựng phơng hớng, biện pháp cho phù hợp nhằm đạt đợc mục tiêu mà tr-ờng đã đề ra Vậy muốn xây dựng phơng hớng biện pháp sát sao, phù hợp
điều quan trọng là phải quan tâm đến hoàn cảnh của các em, gia đình các
em qua sơ yếu , hồ sơ học sinh, qua điều tra thăm dò, họp phụ huynh họcsinh xem gia đình các em có gì khó khăn, thuận lợi Bớc tìm hiểu gia đìnhhọc sinh là bớc then chốt của công tác chủ nhiệm, để từ đó mà chúng ta cóthể nắm chắc đối tợng, có biện pháp giúp đỡ phù hợp
-Xây dựng kế hoạch: Thờng có mẫu sẵn ở mỗi giáo viên, mỗi học sinh
đều đợc giáo viên chủ nhiệm dành một đến hai trang để ghi lí lịch, tìmhiểu… Đối với sổ chủ nhiệm, hiệu trởng cần thống nhất một loại Kế hoạchtháng, tuần, từng cá nhân, tập thể, sinh hoạt, tham quan… nh cuốn kế hoạchchủ nhiệm hiện hành, phải khả thi và thật sát sao Hiệu trởng phải thờngxuyên thu về để xem, nhận xét, góp ý cho từng sổ, có thể bổ sung,đặc biẹt
lu ý đến trờng hợp cá biệt, vùng, địa phơng
b-Phân loại sử dụng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm.
Đã là một tập thể tất yếu phải có tổ chức, hơn thế chức năng tổ chức làdấu hiệu đầu tiên để xét thấy trờng đó làm tốt hay không tốt công tác này.Việc bố trí bộ máy phải nhằm mục tiêu là xây dựng đợc các tập thể lớpvững mạnh, chất lợng giáo dục nâng cao
Công tác giáo viên chủ nhiệm là một nội dung quan trọng không thểthiếu trong kế hoạch công tác của trờng tiểu học Trớc hết là việc lựa chọntổng phụ trách và phân công chủ nhiệm trong trờng