Tuy nhiên, cho đến nay họ đã không bán hạt giống cà chua, trong khi đó công ty SSC đã chứng minh rằng họ sẵn sàng và có khả năng thương mại hạt giống cà chua lai sản xuất được, đó là một
Trang 1Ministry of Agriculture & Rural Development
BÁO CÁO TIẾN ĐỘ DỰ ÁN CARD
025/06VIE Ứng dụng nông nghiệp tốt (GAP) để nâng cao chất lượng hạt giống và cây giống rau cho ngành sản
xuất rau lai của Việt Nam
MS9: TÁC ĐỘNG CỦA DỰ ÁN VÀ TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC
Trang 2Giới thiệu
Quá trình đánh giá dự án được tiến hành từ tháng 12 năm 2009 và hoàn thành vào tháng 3 năm 2010 Vào tháng 11 năm 2009, Robert Spooner-Hart và cán bộ của FAVRI đã thăm các lớp huấn luyện nông dân (FFS) tại 6 tỉnh để gặp gỡ trao đổi với cán bộ chi cục BVTV, nông dân tham dự khóa học và thăm mô hình Những hoạt động đó thực hiện để đánh giá kết quả và những kết quả này tác động như thế nào đến đầu ra của dự án Kết quả này được thực hiện trước đó trong vụ huấn luyện nông dân đợt 1 và đào tạo tiểu giáo viên (TOT) vào cuối vụ FFS đầu tiên
Tháng 2-3 năm 2010, Robert Spooner-Hart, cùng với Tony Haigh (UWS) và Peter Hanson (AVRDC) đã đánh giá sự phát triển và hiện trạng sản xuất của giống rau lai đặc biệt là công ty Cổ phần giống cây trồng miền Nam và Viện Nghiên cứu Rau quả
Họ đã đi thăm miền Nam, cao nguyên và miền Bắc Việt Nam
Robert Spooner-Hart và cán bộ của FAVRI đã điều tra nông dân và cán bộ chi cục BVTV (SPPD) tại 4 tỉnh: 2 ở đồng bằng sông Hồng (Hải Phòng và Thái Bình) và 2 ở duyên hải miền Trung (Quảng Nam và Đà Nẵng)
Trong tháng 6 năm 2007, Robert Spooner-Hart, Oleg Nicetic và cán bộ của FAVRI cùng với nhân viên SPPD tại 3 miền của Việt Nam: Đồng bằng Sông Hồng, (Hưng Yên và Vĩnh Phúc), duyên hải miền trung ( Quảng Nam và Đà Nẵng) và Lâm Đồng tiến hành điều tra cơ bản về giống và sản xuất cây giống Tại mỗi tỉnh, bảng câu hỏi khảo sát được sử dụng để thu thập thông tin từ sản xuất giống, cây giống cà chua, dưa chuột, sử dụng phương pháp điều tra nhanh nông thôn có sự tham gia của nông dân (PRA) Dữ liệu thu thập bao gồm các giống cây trồng sử dụng hiện nay, sâu bệnh chính, năng suất, chất lượng, tổng chi phí và hiệu quả Ngoài ra, các kiến thức, kỹ năng, thái độ và thực tiễn của nông dân với thực hành nông nghiệp tốt (GAP) trong sản xuất rau Các hình thức phỏng vấn nông dân, là sự kết hợp của các câu hỏi trước đây hỏi trong cuộc điều tra cơ bản, cùng với quan điểm của họ trên kết quả dự án liên quan đến chính họ
Xem xét các hoạt động và tình trạng hiện tại của các hoạt động vào cuối dự án
1 Công ty Giống cây trồng Miền Nam
Các thành viên của nhóm dự án đã gặp cán bộ của SSC trong tháng 12 năm 2009 và tháng hai năm 2010 và, cả hai lần gặp này đều thảo luận tiến bộ có liên quan đến xây
Trang 3dựng năng lực sản xuất hạt giống cà chua lai F1 và sự hiểu biết về GAP trong công ty cũng như các tiến bộ về đăng ký và cung cấp các giống cà chua kháng bệnh mới từ dự
án Hình ảnh hoạt động của SSC, xin vui lòng xem Hình 1
Nhóm cán bộ dự án cũng đi thăm 3 nơi của SSC như đã mô tả trong phần điều tra cơ bản cụ thể là Long An, Lâm Đồng và Hưng Yên, vào cuối tháng 2 năm 2010
Chất lượng của thí nghiệm đánh giá được đánh giá là rất tốt, và mô hình được cán bộ của SSC thực hiện với trình độ cao Hai vấn đề được xác định là thiếu sót trong mô hình là không sử dụng giống cà chua ghép và không sử dụng các giống thương mại làm đối chứng mà chỉ so sánh giữa giống nghiên cứu với giống chưa thương mại Đây không được coi là vấn đề lớn của SSC, vì đất thí nghiệm này trước đó đã không được
sử dụng cho sản xuất cà chua, bệnh héo xanh vi khuẩn không là vấn đề Tuy nhiên, đây sẽ là một vấn đề mà họ sẽ xem xét trong các thí nghiệm trong tương lai Đã có 3
vụ thí nghiệm đánh giá của SSC trong thời gian thực hiện dự án Dự án đã có thể xác định, thông qua các hoạt động SSC, hai giống lai F1 từ Trung tâm Rau Thế giới (AVRDC), WVCT2 và WVCT8, có được chứng minh là tốt như nhiều giống SSC hiện hành, tương đương với giống Savior (RRD và TP HCM) và Anna (Lâm Đồng),
và đã được thị trường chấp nhận Chúng có khả năng chống chịu tốt với xoăn vàng lá
kg để sản xuất hạt giống Họ cũng không rõ lắm về thị phần đối với giống của họ Họ
sẽ bán cả hai hạt giống lai F1 và giống gốc ghép kháng héo vi khuẩn, và sẽ đề nghị sử dụng cây giống cà chua ghép tại vùng có bệnh
Công ty này khẳng định cam kết của mình để nộp đơn xin đăng ký ít nhất một trong những giống thông qua Bộ NN & PTNT, hy vọng vào tháng 12 năm 2010 Để đạt được mục tiêu này, SSC hiện đang (giữa 2010) tiến hành các thí nghiệm đánh giá cuối cùng với 2 giống để có hồ sơ cho đơn đăng ký nộp Bộ Nông nghiệp và PTNT đánh giá, và thiết lập 10 mô hình trình diễn cho nông dân và người mua hạt giống ở miền
Trang 4Bắc Việt Nam, Lâm Đồng và đồng bằng sông Cửu Long Ngoài ra, họ chỉ ra rằng chúng được tích hợp các gen kháng bệnh (đặc biệt là gen chống bệnh TYLCV- mục tiêu chính của dự án CARD 06/025) và mở ra một chương trình tạo giống cà chua cho Việt Nam
Không có gì phải nghi ngờ rằng đã có sự phát triển năng lực đáng kể trong việc đánh giá giống cà chua của SSC, tạo giống và sản xuất giống lai F1 trong thời gian dự
án Điều này được thể hiện rõ nét nhất ở ông Tuấn, người đã liên hệ chính với chúng tôi trong và là người đại diện SSC đến thăm Úc trong chuyến tham quan học
tập Công ty này cũng công nhận sự cần thiết phải phát triển năng lực trong đội ngũ nhân viên của họ, và trả lương rất cao cho một chuyên gia chọn tạo giống cà chua - ông Tăng Đức Hùng, người đã thăm AVRDC trong chuyến đào tạo về kỹ thuật tạo giống tiên tiến, chẳng hạn như sử dụng công nghệ sinh học phân tử, đánh giá dòng thuần, tạo giống chống bệnh quan trọng như vi khuẩn và sương mai Khóa đào tạo này hiện đã được hoàn thành, và SSC đang hướng tới việc tạo ra những giống cà chua lai F1 mới kháng được nhiều bệnh cho Việt Nam
3 Trung tâm Rau hoa khoai tây Đà Lạt (PVFC)
Trong chuyến thăm của chúng tôi đển Lâm Đồng, nhóm dự án đã gặp điều phối viên
dự án Tiến sĩ Phạm Xuân Tùng Trong khi quan tâm chính của Tiến sĩ Phạm Xuân Tùng là sản xuất khoai tây, nhưng ông cũng đã rất hài lòng vì đến cuối dự án, một giống cà chua kháng bệnh sương mai và xoăn vàng lá do virus được phát triển Ông
ấy đã tiến hành thí nghiệm với các giống cà chua này 2 vụ đánh giá trong nhà lưới và ngoài đồng Ông cho chúng tôi thấy thí nghiệm đánh giá giống do bà Hằng, một học viên cao học từ trường đại học Đà Lạt chịu tách nhiệm (Xem hình 1) Chương trình tạo giống được bắt đầu với 36 tổ hợp lai, trong đó 16 tổ hợp đã được lựa chọn để đánh giá tiếp Hiện nay còn 34 tổ hợp phục vụ cho thí nghiệm đánh giá Thí nghiệm chọn tạo nhằm vào năng suất, chất lượng quả và khả năng kháng bệnh Kết quả này đã không thuộc yêu cầu của dự án nhưng nó thể hiện việc tăng cường năng lực của PVFC và sự quan tâm phát triển các giống cà chua chất lượng tốt trong điều kiện Việt Nam Nó cũng chứng tỏ kết quả vượt ra ngoài dự kiến ban đầu về giống cà chua chịu bệnh TYLCV, theo kinh nghiệm thực tế từ các hoạt động dự án (chỉ quan tâm đến giống cà chua chịu bệnh sương mai)
Sự tăng cường năng lực còn thể hiện ở việc đào tạo học viên cao học về đánh giá
Trang 5giống cà chua chịu bệnh tại Việt Nam và AVRDC.UWS sẽ hỗ trợ tài chính cho bà Hằng để trang trải cho khóa đào tạo về chọn tạo về giống cà chua và đánh giá giống kháng bệnh sương mai vào Tháng 11 năm 2010
4 Sản xuất cây giống
Nhóm dự án cũng đã gặp Nguyễn Hồng Phong, huyện Đức Trọng - Lâm Đồng, chủ trang trại sản xuất cây giống rau, người hỗ trợ đắc lực trong dự án Ông cung cấp các thông tin về trang trại, các trang thiết bị, mô hình phục vụ cho tập huấn TOT và hội thảo ở Lâm Đồng, cũng như sản xuất cây giống cà chua ghép cho FFS ở Lâm Đồng
và, trong vụ thứ hai, đối với Đà Nẵng và Quảng Nam Nhóm dự án đã rất ấn tượng khi thấy kinh doanh của ông Phong đã phát triển nhanh, trong thời gian chỉ hơn ba năm của dự án, trang trại đã mở rộng với công nghệ được cải thiện, mà còn sơ lưu giữ
hồ và cải thiện việc khám sức khỏe cho công nhân Tuy nhiên, rất khó để xác định được sự đóng góp của dự án đối với sự phát triển của trang trại là bao nhiêu Chúng tôi thảo luận với ông Phong những gì ông đã đạt được từ sự tham gia của ông trong
dự án Ông nói rằng ông đã mở rộng quanheej của mình với các nhà nghiên cứu và cán bộ khuyến nông, ông đã tăng nhận thức của mình về ngành sản xuất cà chua không chỉ ở Lâm Đồng Ông cũng nói rằng các cuộc thảo luận về GAP, đặc biệt là thực tế thực hiện, đã giúp ông và vợ ông để cải thiện hồ sơ lưu giữ Ông chưa thấy rõ ràng về việc thực hiện GAP, cấp chứng nhận GAP cho công ty của ông, vì ông là bán cây giống cho nông dân khác và chứng nhận không có vẻ có liên quan vào lúc
này Ông mời chúng tôi vào nhà của ông, ngôi nhà ông mới xây rất ấn tượng, và bày
tỏ lòng biết ơn của mình vì đã được tham gia vào dự án Không có gì nghi ngờ rằng kinh doanh của ông sẽ tiếp tục dẫn đầu các nhà sản xuất cây giống rau ở Lâm Đồng,
và có thể ở Việt Nam, và rằng nó sẽ là một mô hình về các công nghệ sản xuất, kinh doanh và khả năng tổ chức tốt Hình ảnh của cơ sở sản xuất của ông Phong được trình bày trong hình 2
5 Viện Nghiên cứu Rau quả (FAVRI)
Nhóm nghiên cứu thẩm định dự án thăm FAVRI ngày 24, 25 và 26 tháng hai, , năm 2010 Chúng tôi nhận được bài trình bày của các hoạt động và đầu ra của FAVRI đối với dự án, và thăm nơi sản xuất hạt giống cà chua và dưa chuột lai
Sản xuất giống cà chua
Chúng tôi đầu tiên xem xét đánh giá giống cà chua và sản xuất giống lai F1 Một số
Trang 6giống AVRDC (đặc biệt WVCT2 và WVCT8) sinh trưởng tốt khi so sánh với các giống đối chứng như P375 (Know you seed) và perfect (Syngenta Seeds) Trong vụ đầu tiên, FAVRI đã thu được năng suất tổng số, năng suất thương phẩm, nhưng trong
vụ thứ hai, chỉ thu được năng suất tổng số do bệnh sương mai nặng Vấn đề này, tương tự như báo cáo thí nghiệm đánh giá giống tại Lâm Đồng, thể hiện sự cần thiết phải có giống cà chua chống nhiều bệnh, đặc biệt mùa mưa Vấn đề này có thể làm trầm trọng hơn (và như vậy cần biện pháp tốt hơn để quản lý nó) nếu lượng mưa theo mùa ở Việt Nam đang thay đổi là kết quả của biến đổi khí hậu
Nhóm nghiên cứu sau đó khu sản xuất hạt giống lai nơi mà Robert Spooner-Hart đã thăm trong tháng mười một Mức độ bệnh nặng hơn (không phải bệnh TYLCV), đặc biệt là trên lá / trái do bệnh thán thư (nấm Alternaria) và bệnh sương mai Điều này có
lẽ là do thời tiết không thuận lợi và gần với vụ cà chua khác Vấn đề này sẽ phải được khắc phục nếu FAVRI mong muốn sản xuất số lượng lớn hạt giống cà chua chất lượng cao để bán cho nông dân Nó đã được thể hiện rõ qua mô hình sản xuất giống lai F1 trước đó, trong dự án FAVRI là cơ quan có chuyên môn cao trong sản xuất hạt giống cà chua lai Tuy nhiên, cho đến nay họ đã không bán hạt giống cà chua, trong khi đó công ty SSC đã chứng minh rằng họ sẵn sàng và có khả năng thương mại hạt giống cà chua lai sản xuất được, đó là một kết quả tốt hơn so với năng lực của
FAVRI Hình ảnh của (giai đoạn đầu) của mô hình sản xuất cà chualai trong tháng mười một năm 2009 được trình bày trong Hình.3
Sản xuất hạt giống dưa chuột
Nhóm nghiên cứu cũng xem xét giới thiệu tóm tắt về đánh giá giống dưa chuột và sản xuất giống lai F1 Thí nghiệm đánh giá được thực hiện bởi FAVRI trong 3 vụ, và nhắm đến giống ăn tươi không quan tâm đến giống cho chế biến giống lai CV5 của FAVRI đã cho năng suất cao, thị trường chấp nhận và khả năng kháng bệnh, vượt trội
so với các giống phổ biến như Amata (Chiatai Seed Co), cũng như hai giống của SSC, CUC777 và Cúc 6.110 Tuy nhiên, rằng những đánh giá trên chỉ được thực hiện tại miền Bắc Việt Nam, và CV5 đã không phù hợp với thị trường ở miền Nam Việt Nam (như kết quả đánh giá của tiến sĩ Vinh ở Củ Chi) CV5 đã được Bộ NN & PTNT
Trang 7công nhận là giống Quốc gia và sử dụng trong dự án Một số đánh giá trước đã được thực hiện bởi FAVRI trước khi bắt đầu CARD 06/025 Kết quả sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suất cao nó đã được chọn là một giống phục vụ cho nhiều thí nghiệm đánh giá rộng thực hiện như một phần của dự án hiện hành
Nhóm nghiên cứu sau đó đã thăm trang thiết bị sản xuất hạt giống tại FAVRI Nhóm nghiên cứu đã được ấn tượng với các cơ sở, chất lượng của sản xuất cũng như xử lý sau thu hoạch (xem hình 3) Trong suốt quá trình thực hiện dự án, FAVRI đã có công nghệ hàn kín hạt giống dưa chuột lai trong gói có nhãn, trong khi lúc bắt đầu hạt thường được phân phối trong tứi nylon không nhãn mác Ngoài ra, doanh số bán hàng của CV5 có cải thiện đáng kể trong thời gian của dự án, một phần do sự chiếm ưu thế trên chứng minh của giống này trong các thử nghiệm đánh giá và các thí nghiệm phục
vụ lớp huấn luyện nông dân FFS trình diễn đó là một thành phần quan trọng của dự án.FAVRI bán được khoảng 50 kg hạt giống CV5 trong 12 tháng qua, và sẽ tăng ít nhất 20-25% trong năm tới.Sự thu hút nhiều nông dân này đã tạo điều kiện chắc chắn bởi tính chuyên nghiệp về bán sản phẩm này và cung cấp các lời khuyên và hỗ trợ từ cán bộ của FAVRI
Fig 1 Thí nghiệm đánh giá giống
Thí nghiệm đánh giá và tạo giống cà chua lai của SSC tại Lâm Đồng
Trang 8Thí nghiệm đánh giá giống cà chua lai của SSC tại Hưng Yên
Dr Tùng mô tả thí nghiệm đánh giá giống cà chua mới chọn tạo của mình tại Lâm Đồng với Dr.Peter Hanson (AVRDC) và Tony Haigh (UWS)
Trang 9Fig 2 Vườn cây giống của ông Phong tại Lâm Đồng
Sản xuất cây cà chua giống Ghép cà chua
Cây cà chua ghép Nông dân lựa chọn cây con từ những túi hàng gửi đi
Trang 10Fig.3 Sản xuất hạt lai tại FAVRI
Khu sản xuất cà chua lai, FAVRI (tháng 11/ 2009)
Công nghệ sản xuất cà chua lai tại Viện NCRQ với nhà tạo giống của dự án CARD,
Ms Thuy (11/2009)
Sản xuất hạt giống dưa chuột lai CV5 tại VNCRQ FAVRI,
nhà tạo giống của dự án CARD, ThS Hanh
Trang 11Sản xuất cây giống
Khi bắt đầu dự án, chúng tôi dự kiến rằng CIDHOP sẽ là công ty thương mại hạt giống cho FAVRI, thông qua các dự án, trở thành một nhà sản xuất cây giống cà chua chính cho vùng đồng bằng sông Hồng CIDHOP có phương tiện cho sản xuất cây giống cà chua và đã bán được vài ngàn cây giống trong năm trước Ngay sau khi bắt đầu dự án, CIDHOP được tái cấu trúc để chủ yếu tập trung vào cây cảnh và trồng hoa Điều này có nghĩa rằng các cây giống cà chua thành phần sản xuất kinh doanh của mình lại trở lại về cho FAVRI Là một phần của dự án, FFS có xây dựng mô hình, FAVRI cung cấp cây cà chua ghép và cây giống cà chua không ghép cho tất cả các FFS của 6 tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng, cũng như Quảng Nam và Đà Nẵng trong vụ đầu tiên Những gốc ghép được FAVRI sử dụng cho tất cả cà chua ghép là cà tím
Các cây giống đã được vận chuyển đến vùng duyên hải miền Trung bằng xe lửa, và đến trong tình trạng kém Những vết ghép giữa cây cà chua và cây cà tìm đã không được như những cây trồng ngay ở đồng bằng sông Hồng Đến vụ thứ hai chúng tôi đã quyết định lấy cây giống cà chua từ trang trại của ông Phong ở Lâm Đồng (xem thông tin ở trên) chuyển cho miền trung Trong trường hợp này, các cây con được ghép trên gốc ghép cà chua kháng bệnh, đã đến trong tình trạng rất tốt, và tốt hơn cả giống cà chua không ghép Điều này chứng tỏ hai điều:
• các công nghệ ghép cà tím thích hợp cho vùng đồng bằng sông Hồng không thích hợp vùng duyên hải miền Trung hoặc Tây Nguyên
• Cung cấp cây giống cà chua chất lượng bị hạn chế bởi khoảng cách và phương tiện vận tải
Ngay cả những dịch vụ vận chuyển cây giống thương mại cho các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng xa FAVRI, chẳng hạn như Thái Bình, Hải Phòng, làm cho chúng tôi đặt ra câu hỏi liệu có nên có một chiến lược tốt hơn là để thiết lập cơ sở sản xuất cây ghép ngay tại địa phương và để đào tạo nhân viên SPPD và nông dân kỹ thuật này để tự sản xuất Như được mô tả trong nghiên cứu cơ bản, Quảng Nam và Đà Nẵng không có người chuyên sản xuất cây giống tại địa phương (nông dân tự sản xuất riêng cho họ) và ở đồng bằng sông Hồng, đã có vài nhà sản xuất cây giống với công
Trang 12suất nhỏ, và không có khả năng sản xuất cây giống ghép Như vậy chỉ ở Lâm Đồng mới thực sự chuyên nghiệp và thương mại sản xuất cây giống rau, và nhiều người trong số này đã có thể sản xuất cà chua ghép Hai cuộc hội thảo về ngành sản xuất hạt giống và cây giống rau, một trong những tổ chức tại Hà Nội và một tại Đà Lạt, nhằm nâng cao năng lực trong các nhà sản xuất cây giống, đặc biệt liên quan đến GAP Cả hai cuộc hội thảo bao gồm cà chua ghép trong chương trình, và cả hai đều chú trọng đến việc cung cấp kinh nghiệm trong hoạt động này Tuy nhiên, các bằng chứng cho thấy rằng ít nhất tại thời điểm chúng tôi xem xét, chỉ có một nhà sản xuất cây giống (ở Vĩnh Phúc) đã nhận được công nghệ này với sự hỗ trợ từ FAVRI Điều này hạn chế
sự phát triển sản xuất cà chua ghép yêu cầu đầu tư ở một số cơ sở hạ tầng, như các khu vực thích hợp cho ghép và nhà ghép bảo vệ cho cây sau ghép, cũng như kỹ năng cho công nhân lành nghề Sau cuộc thảo luận với cán bộ của FAVRI và PPD (Ông Ngô Tiến Dũng), chúng tôi cho rằng tập huấn và cung cấp trang thiết bị cho các cơ sở
ở vùng đồng bằng sông Hồng và Trung bộ sẽ đảm bảo cung cấp đầy đủ chất lượng và
số lượng cây với mức giá hợp lý với nông dân Nó đã được rõ ràng từ các thông tin phản hồi của nông dân, và nhân viên SPPD (xem sau này trong báo cáo này) mà nông dân đã rất quan tâm thông qua việc sử dụng cây giống cà chua ghép Chúng tôi nhận được cơ hội để thực hiện sáng kiến này thông qua đơn xin Dự án Tăng cường CARD kết quả đầu ra và kết quả, bao gồm cung cấp các trang thiết bị cho ghép ở cấp tỉnh và đào tạo nhân viên SPPD và nông dân trong sản xuất và quản lý cà chua ghép
Mặc dù, như đã làm rõ ràng rằng FAVRI đã cải thiện đáng kể năng lực của mình trong sản xuất và phân phối cây cà chua ghép trong dự án Số lượng cây giống của họ trong năm qua được khoảng 2.000.000 ghép, tăng đáng kể so với sản xuất của
CIDHOP nêu ra từ đầu của dự án, và đang bắt đầu tiếp cận cách sản xuất của một số trang trại tại Lâm Đồng (nhưng không có nghĩa là sản xuất như của ông Phong) Cây giống cà chua ghép được bán với giá 850 đồng / cây, so với khoảng 300 đồng đối với cây không ghép Phần lớn các cây giống ghép được sản xuất cho trái vụ Có 1 hạn chế nhỏ, thu hoạch quả của cây cà chua ghép lên cà tím bị chậm lại vài tuần so với cà chua không ghép, Trong điều kiện thời tiết tốt và khu vực trồng cà chua không có nguồn bệnh héo xanh vi khuẩn, trong trường hợp này sẽ được thảo luận thêm trong phần báo cáo về mô hình
Trang 13FFS, mô hình và phỏng vấn cán bộ SPPD
Các thành viên của nhóm dự án đến thăm các lớp FFS và mô hình tại tất cả các tỉnh ít nhất một lần trong thời gian dự án, trừ Lâm Đồng Trong trường hợp này, Tiến sĩ Tùng từ PVFC (một cộng tác viên chủ chốt trong dự án) đã đến thăm và báo cáo kết quả
Có tổng cộng 36 FFS (16 dưa chuột và cà chua 20) tiến hành qua 2 vụ (18 mỗi vụ) trong 9 tỉnh: Thái Bình (2 cà chua, dưa chuột 2), Hải Phòng (2 cà chua, dưa chuột 2),
Hà Nam (2 dưa chuột, 2 cà chua), Hà Nội (2 cà chua, dưa chuột 2), Vĩnh Phúc (2 cà chua, dưa chuột 2), Hưng Yên (2 cà chua, dưa chuột 2), Quảng Nam (2 cà chua, dưa chuột 2), Đà Nẵng (2 cà chua, dưa chuột 2) và Lâm Đồng (4 cà chua), với tổng số 860 người nông dân tham gia Nông dân tham gia các FFS khác nhau 20-30, và có sự khác biệt về tỷ lệ nam/nữ giữa các tỉnh, khoảng 58% tổng số người tham gia là phụ nữ
Mô hình trình diễn là một phần quan trọng của tất cả các FFS, và nó đã được điều hành bởi các chi cục BVTV (SPPD) ở mỗi tỉnh Trong khi có sự khác nhau (như thời gian, khí hậu và các giống địa phương là khác nhau), tất cả các mô hình cà chua trình diễn nói chung bao gồm các giống của AVRDC giống lai F1 kháng TYLCV (WVCT2
và / hoặc WVCT8-tốt nhất thực hiện trong các thí nghiệm đánh giá) Ở hầu hết các tỉnh, các "giống địa phương" đã được sử dụng là các giống lai F1 (ví dụ như Lâm Đồng-Anna, đồng bằng sông Hồng, Perfect hoặc P375) trong khi ở Quảng Nam và Đà Nẵng họ đã sử dụng giống thụ phấn tự do Đối với dưa chuột, giống lai F1 (CV5 và CV11) của FAVRI kháng sương mai đã được sử dụng cùng với các giống địa phương (Amata, Trang Nông 20, và giống thụ phấn tự do Cán bộ SPPD và nông dân sử dụng các mô hình trình diễn như một dụng cụ học tập và giảng dạy (ví dụ như các giai đoạn của tăng trưởng của cây, sâu bệnh hại và các quan sát phát hiện bệnh, cắt tỉa, vv) và được so sánh giống như năng suất, chất lượng quả và khả năng kháng bệnh
Ngoài ra để so sánh các giống khác nhau, tất cả các mô hình trình diễn đều so sánh giữa cà chua ghép và không ghép FAVRI sản xuất và cung cấp cây giống cà chua ghép (trên cà tím kháng bệnh) cho tất cả các lớp FFS trình diễn tại đồng bằng sông Hồng, Đà Nẵng và Quảng Nam trong vụ đầu tiên Ông Phong, sản xuất cây giống rau
ở Lâm Đồng, đã sản xuất cây giống cà chua ghép (ghép trên gốc cà chua kháng bệnh) cho FFS ở Lâm Đồng, Đà Nẵng và Quảng Nam trong vụ thứ hai Cây giống ghép và không ghép được so sánh với nhau về năng suất, chất lượng quả, chống chịu bệnh
Trang 14truyền qua đất hoặc ngập úng, và các yếu tố khác (như sự khác biệt về thời gian thu hoạch, quản lý vv)
Trong đầu tháng Ba, 2010, Robert Spooner-Hart và cán bộ của FAVRI (Tiến sĩ Trần Khắc Thi, Phạm Mỹ Linh, Phạm Văn Dùng, Lê Thị Thủy và Ngô Thị Hạnh) thăm 5 tỉnh như Hải Phòng, Hưng Yên, Thái Bình, Đà Nẵng và Quảng Nam để xem xét việc thực hiện FFS và xây dựng mô hình Hưng Yên và Đà Nẵng vẫn mô hình trình diễn
để xem, bởi vì FFS vụ thứ 2 tại các tỉnh này bắt đầu chậm Nhóm cán bộ dự án đã gặp cán bộ SPPD, và thảo luận quan điểm của họ về việc thực hiện các FFS, và về lợi ích của dự án cho họ Họ cũng chọn ra 4 người nông dân tham gia lớp học để trả lời các câu hỏi của chúng tôi Phần dưới đây là báo cáo về kết quả cuộc thảo luận với nhân viên SPPD, và một phần tiếp theo báo cáo về các cuộc điều tra nông dân Các
bảng câu hỏi khảo sát các cán bộ SPPD được trình bày trong Phụ lục 1
Hưng Yên
Chúng tôi đến thăm mô hình trình diễn FFS thứ hai tại huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên,
mô hình vẫn còn, vì tại đây FFS (với 20 nông dân) bắt từ 15 tháng 1 năm 2010 mô hình trình diễn với diện tích 1.200 m2 Trong mô hình trình diễn này, đã có so sánh giữa cà chua có ghép và không ghép, với giống WVCT8, bởi vì giống này được xem
là tốt nhất trong vụ đầu tiên Với cà chua không ghép, đã có 50% cây trồng bị mất với 20% chết do ngập úng và 30% tiếp tục chết vì héo xanh vi khuẩn, đó cũng là hậu quả của trận mưa lớn Dự kiến năng suất của khu cà chua ghép thu được khoảng 54 tấn/ha, nhưng cà chua không ghép chỉ thu được dưới 20 tấn/ha Trong khi bệnh héo xanh vi khuẩn là nguy hiểm nhất thì bệnh đốm mắt cua (Pseudomonas syringae), cũng có mặt
và không kém nguy hiểm Không có dấu hiệu nào của bệnh vi rút (TYLCV hoặc TSWV), và bệnh sương mai Cả hai mô hình đã được xử lý bằng loại thuốc diệt nấm Xanized Cymoxanil + Mancozeb 72WP WP (loại thuốc diệt nấm), và với các loại thuốc diệt nấm kháng sinh / diệt khuẩn Kasuran (Kasugamycin) cho bệnh đốm mắt cua Chỉ phun PSO 1 lần để trừ sâu (đặc biệt là bọ phấn) Trong mô hình này không
có sự khác nhau về lượng thuốc trừ sâu
Trong (chính) FFS vụ trước, mô hình cà chua ghép đã đạt được năng suất tổng số đáng ngạc nhiên 100 tấn/ha, với cà chua không ghép năng suất 76 tấn / ha Tuy nhiên,
Trang 15nông dân báo cáo rằng cà chua ghép phát triển châm hơn so với cà chua không ghép Thời gian thu hoạch chậm khoảng 2 tuần trong, và kích thước quả hơi nhỏ hơn Giá của quả cà chua ghép khoảng 4.000 - 5.000 đồng / kg Điều này có nghĩa là trong chính vụ sử dụng cà chua ghép không hiệu quả mà chỉ nên sử dụng cà chua ghép vào trái vụ
Chúng tôi đến thăm một gia đình làm đầu mối thu gom cà chua ở Hưng Yên, gần mô hình Ông đã nhận được hỗ trợ từ cả hai FAVRI và SPPD, và báo cáo rằng ông đã có được lợi ích từ dự án Ông nay đã có 300 nông dân cung cấp cà chua cho mình, và trong Tháng Mười Một-Tháng Mười Hai, mùa thu hoạch chính, ông thu mua được khoảng 100 tấn cà chua mỗi ngày Cà chua được phân loại, và nông dân được trả giá
cà chua dựa vào chất lượng cũng như khối lượng quả Quả cà chua tươi được bán trong vòng 3 ngày kể từ ngày đóng gói, với toàn bộ quả có kích cỡ nhỏ không bán tươi được thì bán để nhà máy đóng lọ thủy tinh, thông qua một hợp tác với nhà máy chế biến dưa chuột Ông bán quả tươi tại Hưng Yên, Hải Phòng và Hà Nội và còn xuất khẩu cà chua chế biến sang Nga, Mông Cổ và Đức Chúng tôi thảo luận với anh
ta về việc thay đổi thị trường cà chua Ông giải thích rằng vài tuần trước đây, ông chỉ bán được giá 1.000 đồng / kg, nhưng bây giờ nó đã được gần 4.000 đồng/kg Điều này giải thích tại sao giá nông dân rất quan tâm đến việc thời gian cho thu quả vào mùa chính
Ông cũng cung cấp thuốc trừ sâu và các vật tư khác cho nông dân Chúng tôi thảo luận với ông ta về việc cung cấp giống và cây giống, và ông đã cho thấy được sựu quan tâm của mình trong khi làm điều đó FAVRI hợp đồng với anh trong vụ tới Hình ảnh về cơ sở của ông được trình bày trong hình 4.)
Trang 16một vài cái khác so với nông dân ở Hưng Yên-mà nông dân sử dụng cây giống ghép
có thể trồng vào đất úng trong vụ sớm và do đó có thể có được giá cao hơn Tuy nhiên, họ cũng chỉ ra rằng, dựa trên mô hình trình diễn, thời gian cho thu hoạch của cà chua ghép được lâu hơn, ít nhất vài tuần và có thể bán được giá cao hơn Họ cũng nói rằng bây giờ người nông dân có thể tự tin để trồng cà chua ghép ở trái vụ và bán quả
cà chua của họ với giá cao Việc cây cà chua ghép phát triển chậm hơn cây không ghép có thể là do của đường kính thân của cà chua nhỏ hơn của gốc ghép cà tím (xem hình 4)
Khi được hỏi về những gì mà nông dân thích áp dụng từ kết quả của dự án thì họ nói
họ thích ghép cà chua Tuy nhiên, nông dân muốn học ghép cho chính họ thì cần phải đào tạo Họ cho rằng họ có thể học được tại FAVRI Khi chúng tôi hỏi làm thế nào có thể sản xuất được cà chua ghép tại Thái Bình, họ gợi ý rằng họ sẽ khuyến khích người nông dân để thành lập một hợp tác và xây dựng một nhà lưới để sản xuất cây giống ghép Chúng tôi cũng thảo luận về các lựa chọn của SPPD tổ chức nông dân sản xuất cây giống ghép và vận chuyển từ FAVRI
Đối với dưa chuột, các cán bộ SPPD báo cáo rằng nông dân đã rất hài lòng về chất lượng và năng suất của giống CV5 FAVRI Họ chỉ ra rằng giống CV5 cho năng suất tăng gấp đôi từ 30 tấn / ha đến 60 tấn / ha so với giống địa phương hoặc giống F1 khác Họ cũng báo cáo rằng họ sử dụng ít thuốc trừ sâu hơn (4 cf 5) vì sức giống CV5
có khả năng chống chịu bệnh tốt hơn Quả của giống CV5được thị trường chấp nhận
và bán được giá cao hơn so với các giống dưa chuột khác Các lợi ích khác là nông dân tăng được hiểu biết về sử dụng thuốc BVTV an toàn, đúng đối tượng sâu bệnh hại Một lần nữa, họ đã không báo cáo bất kỳ khía cạnh tiêu cực nào của FFS
Khi được hỏi là nông dân thích sử dụng giống dưa chuột nào của dự án thì họ nói rằng
họ thích sử dụng giống CV5
Hải Phòng
Chúng tôi gặp cán bộ SPPD là bà Nguyễn Thị Lan và Phạm Thị Hoa và thảo luận xem FFS đã diễn ra như thế nào Họ báo cáo rằng nông dân trong lớp FFS ở xã Tân Tiến - huyện An Dương đã rất hạnh phúc FFS tại Hải Phòng được đa phần là nữ tham gia (85% cho cà chua và 100% cho dưa chuột phản ánh được đánh giá trước đây của
Trang 17chúng tôi về giới tính của nông dân trong sản xuất nông nghiệp, và được báo cáo trong nghiên cứu cơ bản) Các cán bộ SPPD báo rằng các xã đã nhận được lợi ích từ FFS vượt ra ngoài mục tiêu của cây cà chua và dưa chuột và kinh nghiệm của họ, đặc biệt là trong IPDM và sử dụng an toàn thuốc trừ sâu đã đạt được thông qua FFS, đã hình thành một sáng kiến thành lập một khu vực sản xuất rau an toàn quy mô 20 ha
Họ báo cáo rằng sản xuất cà chua ghép trong mô hình thu được năng suất 100 tấn / ha, còn cà chua không ghép thì mất 100% do bệnh héo vi khuẩn Trong vụ trước, năng suất cà chua ghép cao hơn 40% ( 55 - 78 tấn / ha) cà chua không ghép
Họ phàn nàn, sau khi nông dân tham dự FFS đầu tiên đã muốn sử dụng cà chua ghép vào trang trại của mình, họ đã đặt mua cây giống cho 3 ha, nhưng họ đã nhận được số cây chỉ đủ cho 1 ha Họ cho rằng SPPD nên đóng một vai trò quan trọng trong việc phối hợp để đảm bảo rằng đơn đặt hàng của họ được đáp ứng đầy đủ trong tương lai Chúng tôi cũng thảo luận khả năng của bản thân người nông dân tự ghép cà chua cho mình, nhưng chúng tôi nhận ra những trở ngại, trong đó nông dân không được đào tạo đầy đủ và không được hỗ trợ cơ sở hạ tầng Nhân viên nghĩ rằng họ có thể giúp một nhà lưới ghép cây
Đối với dưa chuột, các cán bộ SPPD báo cáo rằng nông dân đã rất hài lòng với FFS
Họ cũng báo cáo rằng trong mô hình trình diễn, CV5 có năng suất cao hơn khoảng 50% (20 tấn / ha cf> 30 tấn / ha) so với năng suất của giống thụ phấn tự do của nông dân trong mô hình CV5 đã có thời gian cho thu hoạch dài hơn 7-10 ngày, mặc dù thời điểm bắt đầu thu hoạch được giống hệt nhau Ngoài ra, thuốc trừ sâu ít sử dụng cho CV5 ít hơn Trong vụ FFS thứ 2, sử dụng thuộc BVTV 2-3 lần so với 4-5 lần của giống đối chứng Tuy nhiên, có một vấn đề, ban đầu thị trường tại Hải Phòng không chấp nhận loại quả của giống CV5, vì vẻ bề ngoài và hương vị khác so với giống địa phương Tuy nhiên, sau đó thị trường đã chấp nhận và đã mở rộng vào siêu thị Vào thời điểm đó chúng tôi đến (đầu tháng ba) nông dân đã bán được 10.000 đồng / kg, vì thời điểm này nguồn cung bị khan hiếm Vào thời điểm này giá bán thấp hơn 1000 đồng so với giống dưa chuột địa phương Các nhân viên SPPD chỉ ra rằng CV5 sẽ có thể được sản xuất ở trái vụ, các giống khác rất khó phát triển do bị bệnh hại nhiều đặc biệt là sương mai và phấn trắng
Trang 18Chúng tôi sau đó đã gặp chủ tịch xã, Nguyễn Văn Hinh Ông cảm ơn chúng tôi về những việc mà dự án đã dành cho, đặc biệt là nông dân được tiếp xúc với FAVRI, với công nghệ "cà chua ghép", và cho các lý thuyết và thực hành sản xuất rau an toàn trong FFS Ông khẳng định rằng các nông dân đã rất hài lòng với các hoạt động FFS,
và đặc biệt đối với khả năng của họ để phát triển (ghép) cà chua trong trái vụ hoặc vụ sớm, giúp họ bán được giá cao hơn Về giống cà chua, ông báo cáo rằng từ mô hình trình diễn, nó đã chỉ ra rằng các giống cà chua mà người nông dân đã sử dụng trước
đó không thích hợp cho sản xuất tại Hải Phòng, và ông sẽ khuyến khích nông dân trồng giống cà chua của AVRDC – giống WVCT2 Chúng tôi tiếp tục thảo luận về sáng kiến phát triển một cơ sở sản xuất rau an toàn Ông nói với chúng tôi rằng đó là ý định của hợp tác xã phát triển lên đến 60 ha "Rau sach an toàn" vào cuối năm 2012,
và quyết định này một phần dựa trên các kết quả tích cực của dự án CARD
Sau đó chúng tôi thăm một số địa phương các xã xung quanh Hải Phòng không liên quan đến FFS, nhưng đang phát triển cà chua hoặc dưa chuột Mức độ thiệt hại cây trồng, đặc biệt là cà chua, rất nhiều ruộng cà chua bị tàn phá và chúng tôi ghi nhận tổn thất là do không sử dụng cà chua ghép (xem hình 5) Hy vọng rằng, sự thành công của các xã được tham gia FFS, và SPPD sẽ hỗ trợ để công nghệ này được phát triển rộng rãi hơn
Đà Nẵng
Ở đây chúng tôi đã gặp cán bộ SPPD, giám đốc Phạm Hồng Vân, và giảng viên Lê
Mỹ và Lê Năm và thảo luận xem FFS diễn ra như thế nào Họ báo cáo rằng cả nhân viên và nông dân rất hài lòng về kết quả của dự án, đặc biệt là trong vụ thứ hai Họ thảo luận vấn đề với chất lượng cây giống cà chua ghép kém do vận chuyển từ
FAVRI trong vụ đầu tiên, nhưng chất lượng của các cây con từ Lâm Đồng trong vụ thứ hai rất tốt Nói chung, cây giống ghép tốt hơn nhiều so với cây không ghép, nhưng trong vụ đầu tiên, họ chậm tổ chức FFS hơn sau khi trồng cây Sự khác biệt về năng suất được ước tính khoảng 25% (36 cf 45 tấn / ha), nhưng cán bộ SPPD chỉ ra rằng những khác biệt này sẽ nhiều hơn với cây giống chất lượng cao và điều kiện thời tiết bất lợi hơn Các giống WVCT8 của AVRDC sinh trưởng tốt hơn so với giống BOM về năng suất và thị trường chấp nhận Không có sự khác biệt về tỷ lệ bệnh trên
lá và hoa quả (đặc biệt các bệnh virus) giữa hai giống Các cán bộ cho rằng nông dân rất thích được áp dụng công nghệ ghép, nhưng sẽ tiếp tục sử dụng giống BOM Họ
Trang 19trao đổi với chúng tôi về cách thức đào tạo công nghệ ghép tại địa phương, vì Lâm Đồng là quá xa, vận chuyển sẽ khó khăn không thường xuyên và kịp thời
Chúng tôi thăm mô hình trình diễn dưa chuột phục vụ FFS (xem Hình 4) Khi FFS đã
bị chậm lại vì mưa lớn và lũ lụt, các giống đang vào thời kỳ ra trái Chúng tôi thảo luận việc thực hiện 2 FFS với nhân viên SPPD, và quan sát các loại cây trồng và cùng lựa chọn nông dân tham gia FFS để phỏng vấn Giống CV5 của FAVRI sinh trưởng tốt hơn nhiều so với giống địa phương và thu hoạch bắt đầu 45 ngày sau khi trồng, tương tự các giống khác Trong FFS trước đó, các giống FAVRI cũng vượt trội so với nhiều giống của địa phương, năng suất đạt gần 60 tấn/ha so với 36 tấn/ha của giống địa phương CV5 cũng được chấp nhận trên thị trường, Chúng tôi được cho biết rằng người tiêu dùng Đà Nẵng thích những loại dưa chuột quả lớn, lên đến 500g (đặc trưng của CV5) Nông dân có thể bán dưa chuột tại thị trường của Đà Nẵng và có thể bán trực tiếp cho Metro, với giá 2.500 đồng / kg
Sau đó giám đốc đã thảo luận về một dự án lớn bắt đầu vào năm 2011, mà dự án đó được ảnh hưởng bởi kết quả của dự án CARD Dự án lớn đó có mức đầu tư 60 tỷ đồng ($ US4.5 M) dự án được tài trợ của Ngân hàng Phát triển Châu Á sẽ tập trung vào phát triển 5 ha nhà kính và 40 ha sản xuất rau an toàn ngoài đồng Nhà kính sẽ sản xuất có dùng đất (không thủy canh), và một trong những cây trồng chủ yếu sẽ được phát triển là cà chua Cây trồng khác sẽ được trồng là dưa chuột Hiện nay Đà Nẵng chỉ sản xuất được 10% nhu cầu rau của thành phố, và phần còn lại phải nhập khẩu Do đó, dự án này, nhằm mục đích bán sản phẩm của mình tại thị trường địa phương ở Đà Nẵng, và cũng có thể vào Metro Ông đã thảo luận về tầm quan trọng của việc áp dụng công nghệ ghép ngay từ đầu của dự án mới này Ông cũng bày tỏ sự cần thiết phải sử dụng giống dưa chuột kháng bệnh Đào tạo IPM và công nghệ thích hợp là một phần của dự án, và sẽ cần phải được đào tạo về GAP để đảm bảo cung cấp rau cho Metro Chúng tôi đã thảo luận về vai trò có thể của FAVRI và một số các đối tác dự án khác có thể tham gia trong tương lai, và chúng tôi lên kế hoạch cho TS Phạm Mỹ Linh đến làm việc tại Đà Nẵng sau này trong năm 2010
Quảng Nam
Tại Quảng Nam chúng tôi đã gặp gỡ cán bộ SPPD Phạm Đình Tĩnh, Phạm Thị Thu
Trang 20Thủy, Phạm Xắn, Trần Thị Bích và Trần Út và thảo luận về FFS đã triển khai Họ báo cáo với chúng tôi rằng cả họ và những người nông dân đã rất hài lòng với kết quả của FFS cho cả cà chua và dưa chuột Đối với cà chua, lợi ích chính được sử dụng công nghệ ghép Trong xã nơi đã tiến hành FFS, Phường Trường Xuân huyện Tam Kỳ, nông dân đã không thể phát triển cà chua trong 10 năm qua, vì héo xanh vi khuẩn Lớp FFS là lần đầu tiên trồng cà chua đã được thử lại ở đó Như với Đà Nẵng, các nhân viên cũng báo cáo vấn đề với cây giống cà chua ghép vụ đầu tiên lấy từ FAVRI nhưng mức độ ít hơn so với Đà Nẵng Điều này là do họ đã trồng hai lần (họ giâm lại trong vườn ươm sau đó mới đem trồng ra ngoài đồng) Như với Đà Nẵng, các giống
OP như BOM không tốt bằng giống lai của AVRDC trong mô hình ở cả 2 FFS
(khoảng 42 tấn / ha), và hầu hết nông dân cho rằng quả cà chua giống BOM luôn được thị trường chấp nhận Tuy nhiên một số nông dân ưa thích loại quả nhỏ như của WVCT8 và họ muốn thử nghiệm trong trang trại của mình Hiện tại họ có thể bán quả
cà chua giống BOM với giá 6.000 đồng / kg, nhưng giá của WVCT8 không ổn định,
rõ ràng Các nhân viên chỉ ra rằng hầu hết nông dân trong FFS muốn sử dụng cây giống cà chua ghép, đặc biệt trong trái vụ nhưng ngọn ghép phải là giống BOM và các chi phí cho cây giống ghép không được quá cao Ngân sách dự án được thanh toán cho việc sản xuất và vận chuyển cây con từ ông Phong Chi phí cho cây giống ghép từ ông Phong (450 đồng), và nông dân ở Quảng Nam nói chung sản xuất cây giống riêng cho mình sẽ giảmchi phí tới mức tối thiểu
Đối với dưa chuột, người nông dân ưa thích giống Trang Nông 133 Nó sinh trưởng tốt ở cả hai vụ (năng suất đạt khoảng 30 tấn / ha, tương tự với CV5) và thị trường đã chấp nhận Trái của CV5 là quá lớn cho thị trường địa phương (mặc dù trái to đang được ưa thích ở Đà Nẵng) Trái của giống Trang Nông được bán với giá 5000-6000 đồng / kg Các nhân viên SPPD cũng thảo luận với chúng tôi về việc có thể đào tạo nông dân sản xuất mướp đắng vì lợi ích của nông dân Chúng tôi đã nói rằng đây không phải là đối tượng của dự án
Dưa chuột và cà chua là một số loại cây trồng có lợi nhất để phát triển ở Quảng Nam,
do đó, SPPD hy vọng rằng người nông dân sẽ thu được kết quả tốt từ dự án Họ cũng bày tỏ lòng biết ơn về lớp đào tạo sản xuất rau an toàn, mặc dù có một khu sản xuất
Trang 21rau ăn lá an toàn rất lớn gần Hội An Nhưng không có bất kỳ kinh nghiệm nào trước
đó với cà chua hoặc dưa chuột
Điều tra nông dân
Như được thảo luận trước đó trong báo cáo này, các đại biểu nông dân tại bốn tỉnh, Hải Phòng, Thái Bình, Đà Nẵng và Quảng Nam đã được phỏng vấn nghe cho phản hồi về FFS và đánh giá mức độ cải thiện năng lực của họ Bốn nông dân tham gia ở mỗi tỉnh được các nhân viên SPPD chọn ngẫu nhiên Một bản tóm tắt các câu hỏi bao gồm địa phương, giới tính, tuổi tác, trình độ văn hóa và kinh nghiệm canh tác được trình bày như bảng 1 Đã có 10 nữ (62%) và 6 nam giới (38%) được khảo sát, một tỷ
lệ giới tính tương tự như nông dân tham gia trong FFS Tuổi của họ dao động 28-56, với tuổi trung bình của 47 Về trình độ văn hóa, có 6% trình độ lớp 6, 31% trình độ lớp 7, 31% trình độ lớp 9, 6% trình độ lớp 10 và 25% trình độ lớp 12 Số năm kinh nghiệm canh tác khác nhau 10-32 năm, với trung bình của 23 năm
Những cuộc phỏng vấn được cán bộ FAVRI thực hiện, đó là những người đã có kinh nghiệm trong các cuộc điều tra nông dân Tại mỗi tỉnh, bảng câu hỏi phỏng vấn được
sử dụng để thu thập thông tin từ bằng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của nông dân (PRA) Tuy nhiên, trong trường hợp này, dữ liệu được thu thập riêng rẽ bởi cuộc phỏng vấn bán cấu trúc Thông tin thu thập được bao gồm các giống cây trồng hiện nay, diện tích cây trồng, sâu bệnh chính, và những lợi ích mà họ thu được từ sự tham gia trong FFS Về vấn đề này, nông dân được phép trình bày bất kỳ lợi ích hoặc những khía cạnh bất lợi mà họ coi là thích hợp Có thêm câu hỏi làm rõ, đặc biệt là về GAP, chủ đề này cần làm rõ để tăng sự hiểu biết của người nông dân Đây là bản câu hỏi được sử dụng trong điều tra cơ bản Các bản câu hỏi phỏng vấn và tóm tắt các kết quả cho mỗi tỉnh được trình bày tại Phụ lục 2
Mặc dù có một số khác biệt về câu trả lời của nông dân giữa các tỉnh, nhưng nhìn chung có nhiều điểm tương đồng Khoảng 50% nông dân tham dự FFS cả hai vụ, với phần còn lại chỉ tham dự ở vụ thứ 2 Trong số những người được khảo sát, 56% tham
dự FFS chỉ cà chua, với phần còn lại tham dự cả cà chua và dưa chuột FFS Điều này phụ thuộc vào đặc tính của từng tỉnh cụ thể, và nó cũng phụ thuộc cả vào việc sản xuất cây trồng ở các huyện được lựa chọn cũng như khoảng cách giữa các địa điểm
Trang 22Thái Bình Kiến
Xương
Phạm Thị Phương
Nữ 28 9/12 10
Hộ Nhuận
Nam 43 9/12 21
Đinh Thị Dung
Nữ 50 7/10 30
Đoàn Thị Chút
Nữ 54 7/10 30
Lưu Thị Hồng
Nữ 52 6/12 30
Thành Nguyên
Nam 54 12/12 29
Trường
Nam 56 12/12 26
Trang 23Hải Quảng
Diện tích sản xuất của người nông dân được khảo sát biến động từ 300-1.000 m2 cho
cà chua và từ 200-720 m2 cho dưa chuột Giốngcà chua, dưa chuột rất khác nhau giữa các tỉnh, nhưng về cơ bản tương tự như trong báo cáo điều tra cơ bản Thú vị nhất làtại Đà Nẵng và Quảng Nam, chỉ có 1 giống cà chua địa phương có tên là giống BOM Không ai trong số những người nông dân trong tỉnh được phỏng vấn có sử dụng cà chua ghép
So với điều tra cơ bản, những người nông dân đã tự tin hơn trong việc phát hiện bệnh
Có hầu như không có người nông dân nào nói rằng họ không biết sâu hại hay bệnh hại nào, và những câu trả lời cụ thể hơn được cán bộ SPPD cung cấp cho chúng tôi ngay trên mô hình trình diễn Điều này cung cấp cơ hội cho "tam giác" các dữ liệu khảo sát Thú vị nhất là bệnh héo xanh vi khuẩn là bệnh hại quan trọng nhất đã được nhắc đến
ở tất cả các tỉnh nhưng có 1 nông dân nói rằng nó rất quan trọng chứ không phải quan trọng Điều này là khác nhau so với điều tra cơ bản, và chúng tôi tin rằng mức độ của bệnh hại này là kết quả của việc sử dụng cây ghép (gốc ghép kháng bệnh héo xanh vi khuẩn) trong FFS và so với cây không ghép trong mô hình trình diễn Điều này cho nông dân thấy được là họ đã bị thiệt hại như thế nào khi trước đây họ không có công nghệ này
Khi nông dân được hỏi về kỹ năng đặc biệt mà họ đã học được từ các FFS, họ đã trả lời rằng họ đã học được rất nhiều, mặc dù chương trình bài giảng rất khác nhau giữa
Trang 24các tỉnh Bản tóm tắt câu trả lời được trình bày trong Bảng 2 Các kỹ năng mà học viên thu nhận được từ lớp học được đánh giá là tốt nhất (dựa trên điểm số của "học được rất nhiều") Câu trả lời “đã chọn được giống tốt nhất để sản xuất” chiếm (81%), biết một số giống có khả năng chống chịu bệnh (81%), Ước tính mức độ thiệt hại của sâu bệnh (75%), và áp dụng thuốc trừ sâu một cách an toàn (87,5%) Hầu hết các kỹ năng được lựa chọn nữa là:
Biết ựa chọn các thuốc trừ sâu tốt nhất để phòng trừ sâu bệnh hại (69%), lưu giữ hồ sơ
về các hoạt động của trang trại (63%) và sử dụng ghép cà chua (57%) Hoạt động có điểm số thấp nhất là tỉa nhánh cà chua (44%) và áp dụng GAP (25%)
Các kết quả này rất thú vị, và có lẽ phản ánh các kỹ năng và kinh nghiệm thiết kế và thực hiện mô hình, lớp học của cán bộ SPPD Ví dụ, cán bộ SPPD có kiến thức và kinh nghiệm trong phòng trừ dịch hại cây trồng (mặc dù có một số yếu tố đặc trưng cho cà chua hoặc dưa chuột), và sử dụng một cách an toàn thuốc trừ sâu Ghi nhận, phát hiện sâu bệnh hại tại địa phương và tăng cường quản lý dịch hại trong mô hình Tuy nhiên, lựa chọn giống tốt nhất để sản xuất và biết một số giống có nhiều khả năng chịu bệnh được, theo quan điểm của chúng tôi, phần lớn là kết quả của mô hình, nhóm cán bộ dự án lựa chọn giống kháng bệnh của cà chua và dưa chuột trong một so sánh
để trồng ở địa phương Cần lưu ý rằng "lựa chọn giống tốt nhất" không phải lức nào cũng có nghĩa là khả năng chịu một trong những bệnh quan trọng nhất Trong vài trường hợp, có những nông dân vẫn giữ giống của mình mặc dù khả năng kháng bệnh kém nhưng do thị trường chấp nhận sản phẩm của giống đó (ví dụ như cà chua tại Đà Nẵng và Quảng Nam và dưa chuột ở Quảng Nam)
Điểm kỹ năng thấp hơn cho việc sử dụng ghép cà chua và kỹ năng cắt tỉa có thể cho thấy nông dân không được học từ cán bộ SPPD qua lớp FFS cũng như qua mô hình trình diễn Điều này là dễ hiểu, bởi vì không ai trong số các cán bộ ở các chi cục có kinh nghiệm trong sản xuất cà chua hoặc dưa chuột, hoặc trong việc dảng dạy tại các lớp FFS với 2 loại cây trồng này
Các điểm số cao hơn cho ghép có lẽ là do ưu điểm của công nghệ này đang được thể hiện rõ ràng như một phần quan trọng của mô hình, chăm sóc cây ghép và kỹ năng quản lý khác đòi hỏi nhiều kinh nghiệm Tuy nhiên, thực tế là đa số nông dân trả lời
Trang 25rằng họ đã học được một cái gì đó (ít hoặc nhiều) trong các lĩnh vực này cho thấy hiệu quả của các lớp đào tạo tiểu giáo viên (TOT) cung cấp cán bộ SPPD với chuyên môn
đủ để đạt được một kết quả tích cực trong việc nâng cao các kỹ năng nông dân Hai kỹ năng khảo sát mà có liên quan đến GAP là: lưu giữ hồ sơ các hoạt động của trang trại và áp dụng GAP Gần hai phần ba số nông dân trả lời rằng họ đã học được rất nhiều về lưu giữ hồ sơ, và phần còn lại cho thấy họ đã học được một chút Tuy nhiên, khi chúng tôi hỏi nông dân về mức độ của các hồ sơ bây giờ họ đã được lưu giữ, một số vẫn còn không có hồ sơ lưu giữ, mặc dù hầu hết trả lời rằng họ lưu giữ về năng suất cây trồng và bán hàng và các thuốc trừ sâu sử dụng Các khía cạnh này đã được nhấn mạnh trong chương trình FFS Chúng tôi đã đề nghị nông dân cho ví dụ về các hồ sơ của họ lưu giữ
Đối với GAP, 75% nông dân trả lời rằng họ đã học được một ít, với 25% nói họ đã học được rất nhiều Điều này, theo quan điểm của chúng tôi, là một sự phản ánh chính xác Theo báo cáo điều tra cơ bản của chúng tôi, nông dân thường không nghe nói về GAP, và biết gì về nó Trong cuộc điều tra xem xét lại, khi hỏi họ trả lời rằng bây giờ
họ biết GAP là gì rồi, nhưng không biết làm thế nào để thực hiện được nó ở trang trại của mình GAP cũng là một khái niệm tương đối mới cho các cán bộ SPPD, và nhiều người trong số họ đã không thể giải thích đầy đủ cho nông dân (họ chỉ nói được rằng
nó bao gồm lựa chọn và sử dụng thuốc trừ sâu an toàn của họ, IPM và lưu giữ hồ sơ), kết quả này cũng đáng khích lệ Tuy nhiên, quy mô của các trang trại dự án và địa điểm của họ, nó không chắc rằng hầu hết các nông dân có thể có được chứng nhận GAP (trừ khi bán cho siêu thị), thậm chí trong tương lai xa hơn
Khi người nông dân được hỏi về những kiến thức mới từ việc đào tạo FFS, họ sẽ áp dụng được gì trong sản xuất rau của họ, các câu trả lời thường gặp nhất (trong số 16 người được hỏi) là:
Trang 26Lưu giữ hồ sơ (3)
Sử dụng thuốc trừ sâu mới (bao gồm cả thuốc sinh học) (3)
Bảng 2 Phần trăm các kỹ năng mà nông dân thu nhận được qua lớp học FFS
Kỹ năng Không 1 ít Nhiều
Lựa chọn giống tốt nhất cho
sản xuất
Biết một vài giống có khả
năng chống chịu bệnh hại
Tỉa nhánh cho cà chua 12.5 43.8 43.8
Lưu giữu hồ sơ các hoạt
động của trang trại
có thể giải thích sự mâu thuẫn rõ ràng giữa các thông tin chúng tôi nhận được từ cán
bộ SPPD tương ứng (rằng người trồng rất thích sử dụng cây giống ghép) cũng giống
Trang 27như câu trả lời trước đó trong cuộc cuộc điều tra
Tất cả những người nông dân cho biết họ sẽ sử dụng cây giống ghép trong mùa mưa hoặc trái vụ
Hai câu hỏi cuối cùng chính thức yêu cầu nông dân suy nghĩ rằng họ sẽ có được sản xuất cao (năng suất) và họ có cho rằng họ sẽ thu được hiệu quả cao hơn bằng cách áp dụng những điều họ đã học được trong FFS Có 100% trả lời là có cho cả hai câu hỏi này Trong vấn đề này chúng tôi cũng có thể đoán được trước, người nông dân rất trung thực trong việc trả lời các câu hỏi phỏng vấn, do đó, chúng tôi đã rất hài lòng với các câu trả lời này
Khi được hỏi liệu có ý kiến gì nữa mà họ muốn, chỉ có 2 câu trả lời, cả hai người trong số họ trả lời tích cực Một nông dân Thái Bình trả lời "Đây là lớp học được đào tạo tốt nhất mà tôi được tham dự", và một nông dân Đà Nẵng, khi được hỏi về việc liệu có điều gì chưa được của chương trình, bà trả lời "Có, có một vấn đề Năng suất cao hơn, chúng tôi thu được có nghĩa là hoa quả phải rất nhiều mà rất nhiều hoa quả thì thực hiện sẽ khó khăn hơn "
Lợi ích kinh tế từ việc áp dụng các kết quả của dự án
Chúng tôi đã cố gắng để đánh giá hiệu quả kinh tế cho nông dân thông qua các kết quả đạt được (mới công nghệ) từ dự án Các giả định cơ bản và các tính toán được thực hiện dưới đây
Sự phù hợp của cà chua ghép
Tất cả nông dân nói rằng họ sẽ sử dụng của cây ghép cho mùa mưa (trái vụ) Căn cứ vào các mô hình trình diễn có sự so sánh giữa cà chua ghép và không ghép cho thấy tăng 40% năng suất so với cây không ghép (trong một số trường hợp, các cây trồng không ghép hoàn toàn mất hết) Tùy thuộc vào địa phương và mùa vụ khác nhau năng suất của cà chua ghép trong các mô hình trình diễn thu được 45-100 tấn / ha Nếu
Trang 28chúng ta giả định năng suất tăng 50% và năng suất bình thường được 50 tấn / ha, thì năng suất cao hơn thu được sẽ là 25 tấn / ha
Bởi vì sản xuất trái vụ/ mùa mưa, giá cà chua được khá cao, khoảng 4.000 đồng / kg
Vì vậy, thu nhập từ cây ghép sẽ là 100 triệu đồng / ha Chi phí cho cây giống ghép là
850 đồng/cây (gốc cà tím-FAVRI) và 450 đồng (gốc cà chua, ông Phong), trong khi chi phí cho cây giống không ghép là 350 đồng Như vậy sự chênh lệch giữa cà chua ghép và cà chua không ghép là 500 và 100 đồng, tương ứng Nông dân trồng khoảng 15-20.000 cây giống / ha Vì vậy, chi phí cho việc sử dụng cà chua ghép là từ 1,5-7.0M đồng /ha Như vậy, ước tính lợi nhuận tăng 90 triệu đồng ha Lợi nhuận này sẽ còn lớn hơn nếu giá cho cây giống ghép (đặc biệt là cà chua ghép trên cà tím, vì công nghệ khó khăn hơn) giảm Tuy nhiên, như một số nông dân tự sản xuất cây giống không ghép (khoảng 50 đồng / cây), thì chi phí đầu vào sẽ là 8-17 triệu đồng/ ha
Sự phù hợp của giống cà chua mới
Trong mô hình trình diễn ở đồng bằng sông Hồng và trong các thí nghiệm đánh giá giống ở SSC tại miền Nam Việt Nam, các giống WVCT8 và / hoặc WVCT2 của AVRDC, tốt hơn tương đương với các giống địa phương được sử dụng (perfect, Savior, vv) SSC ước tính rằng khi đã đăng ký các giống, hạt giống của nó sẽ có sẵn cho người nông dân với giá 70.000 đồng/5g so với savior là 120.000 đồng/5 gam Với khoảng 350 hạt/gram (tỷ lệ nảy mầm 90%), 1 ha sẽ yêu cầu ~ 150 g hạt giống Do đó,
sẽ tiết kiệm được ở gần 450.000 đồng / ha
Ngoài ra, nếu giảm số lượng thuốc trừ sâu sử dụng hoặc tác hại của bệnh TYLCV sẽ thu được hiệu quả cao hơn nữa Trong khi chúng tôi đã không ghi lại mức độ hại của bệnh virus này trong các mô hình trình diễn của chúng tôi Số liệu từ các các thí nghiệm đánh giá trước đó chỉ ra rằng mức độ hại lên đến 25-30% (mức độ ảnh hưởng bởi virus này nếu xảy ra trước thời kỳ hoa, sẽ ảnh hưởng nặng đến năng suất cây) Vì vậy, với cách tính toán tương tự như trên cho cà chua ghép, có ảnh hưởng nặng bởi TYLCV có thể đạt được gần 50 triệu đồng / ha
Vì vậy, việc áp dụng các giống cà chua được lựa chọn trong dự án có thể đã làm giảm
Trang 29chi phí mà không làm giảm năng suất hoặc sự chấp nhận của thị trường
Tại Lâm Đồng, tuy giống Anna có nhiều vượt trội so với các giống AVRDC (mặc dù trong SSC thử nghiệm ở Lâm Đồng họ thực hiện tốt hơn), và nông dân vùng duyên hải miền Trung rất thích giống BOM, bởi vì nó được thị trường chấp nhận tốt hơn Do vậy mà nông dân ở đây không sử dụng các giống mới ở giai đoạn này
Sự phù hợp của giống dưa chuột mới
Giống CV5 của FAVRI, được đánh giá là phù hợp với vùng đồng bằng sông Hồng và
Đà Nẵng, vì năng suất cao và thị trường chấp nhận Trong các mô hình trình diễn, CV5 có năng suất cao hơn giống địa phương 50-70% (mặc dù sự khác biệt này không
rõ ràng trong các thí nghiệm đánh giá) Với quy trình sản xuất bình thường, giống CV5 cho năng suất khoảng 40 tấn/ha (cao hơn 50% so với giống địa phương) và giá bán 2.500 đồng/kg, ước tính thu được khoảng 33 triệu đồng ha Con số này có thể sẽ cao hơn vào trái vụ, khi bệnh sương mai hay có nhiều của một vấn đề và giá quả là cao hơn Có không phải là một sự khác biệt trong giá hạt giống giữa các giống
Ngoài ra, trong báo cáo đã xác nhận rằng giống CV5 sử dụng ít thuốc BVTV hơn, đây
cũng góp phần giảm chi phí đầu vào giúp tăng lợi nhuận cho nông dân
Fig.4 Mô hình phục vụ FFS
Mô hình cà chua FFS tại Thái Bình Cây trồng bên trái có giàn là cà chua ghép, bên phải không có giàn, hỏng hết là cà chua không ghép
Trang 30Mô hình cà chua tại Hải Phòng Cây bên trái là giống chống chịu bệnh của AVRDC
và cây bên phải là giống địa phương chống chịu bệnh TYLCV
Nông dân và cán bộ SPPD tại mô hình dưa chuột lớp FFS tại Đà Nẵng
Fig 5 Further examples of demonstration blocks in FFS
Mô hình dưa chuột tại Hải Phòng