SKKN Phương pháp dạy tập đọc để khai thác dạy tập làm văn lớp 4 - 5

Chưa núi đến là chưagiỳp cỏc em cảm thụ hết cỏi hay, cỏi đẹp của cỏc bài tập đọc bởi một bài tập đọc chớnh là một văn bản nghệ thuật, là một bài văn thuộc cỏc thể loại khỏc nhau và chưa

Như vậy, phõn mụn Tập làm văn là phõn mụn tổng hợp cỏc phõn mụn đú Mỗi

một bài văn của cỏc em là kết quả của một quỏ trỡnh “ chắt chiu, cúp nhặt” cỏc kiến

thức đó học từ cỏc phõn mụn khỏc Tuy nhiờn, qua thực tế dạy học chỳng tụi thấy hầuhết học sinh chưa viết được một bài văn cú bố cục đầy đủ và chặt chẽ theo yờu cầucủa thể loại chứ chưa núi đến viết được một bài văn hay, sinh động hoặc làm xỳc cảmtrong lũng người đọc

2 Nếu chỉ dạy theo yờu cầu, mục đớch của một tiết dạy tập đọc theo chươngtrỡnh mới thỡ khụng thể hướng dẫn học sinh nắm bắt và hiểu hết giỏ trị nghệ thuật cũngnhư nội dung của văn bản nghệ thuật trong phõn mụn Tập đọc Chưa núi đến là chưagiỳp cỏc em cảm thụ hết cỏi hay, cỏi đẹp của cỏc bài tập đọc bởi một bài tập đọc chớnh

là một văn bản nghệ thuật, là một bài văn thuộc cỏc thể loại khỏc nhau và chưa giỳpcỏc em hiểu được bố cục, trỡnh tự tả, kể … của bài tập đọc để cỏc em học hỏi và vậndụng khi làm bài tập làm văn (tlv)

Đõy quả là một vấn đề mà chúng tố,i những ngời giỏo viờn trực tiếp giảng dạy núi chung và giỏo viờn bồi dưỡng học sinh giỏi mụn Tiếng Việt núi riờng luụn luụn quan tõm và trăn trở

Với đề tài “Phơng pháp khai thác các bài Tập đọc để dạy Tập làm văn lớp 4 -5”

sách giáo khoa lớp 4 và lớp 5 của nhóm các thầy cô giáo Trờng tiểu học Quỳnh Thạchgóp phần nâng cao chất lợng môn Tập làm văn cho tất cả các đối tợng học sinh trongtrờng học

B Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lý luận

1.1 TLV là phõn mụn tổng hợp của quỏ trỡnh luyện tập cho học sinh cú năng lực sửdụng Tiếng Việt Tuy nhiờn một số giỏo viờn và học sinh chưa chỳ trọng vận dụng điều này vào giảng dạy

1.2 Trong chương trỡnh mới, giữa TĐ và TLV cú mối quan hệ mật thiết với nhau, cụthể nh sau:

Dạy thứ/

Dạy thứ/ Tuần

riêng

Thứ 2 tuần 22

-Tả

câycối

Cấutạobàivăn tả

câycối

Thứ 6 –tuần 21

Luyện tập quansát tả cây cối

Thứ 4 –tuần 22

Tả

cảnh

Cấutạobàivăn tả

cảnh

Thứ 4 –tuần 1

So sánh thứ tựmiờu tả trong bài

TĐ đú với bàivăn tả cảnh

‘Hoàng hụn trờnsụng Hương ”

Thứ 6 –tuần 1

1.3 Thiờn nhiờn và con người Việt Nam luụn là đề tài bất tận cho chỳng ta khỏmphỏ Vỡ vậy, ở mỗi thể loại văn đều cú vụ số đề bài yờu cầu học sinh viết thành nhữngbài văn khỏc nhau về tả cảnh, tả người, tả cõy cối, tả đồ vật, con vật … Nhưng vớihọc sinh tiểu học, hiểu biết của cỏc em cũn hạn chế, sự tưởng tượng của học sinh chưa

phong phỳ, cú những cảnh cỏc em chưa được biết đến, cú những người cỏc em chưa được tiếp xỳc, cú những con vật, cõy cối, đồ vật cỏc em chưa được nhỡn thấy Vậy

nờn, việc cung cấp cho cỏc em hiểu và biết được cỏc vấn đề đú thụng qua cỏc bài tậpđọc để làm bài TLV là một việc làm hết sức cần thiết

2 Thực trạng của vấn đề

2.1 Về phớa học sinh

- Đối với học sinh tiểu học, khả năng diễn đạt cõu của cỏc em cũn nhiều saisút, nhiều học sinh núi chưa nờn cõu, nờn lời Mặt khỏc, khả năng cảm thụ văn học củacỏc em cũn yếu nờn cú rất nhiều cõu hỏi cỏc em chỉ dừng lại ở mức đọc lại toàn bộđoạn văn; những cõu hỏi yờu cầu phải trả lời dưới dạng cảm thụ văn cỏc em khụng trảlời được

- Nhỡn chung cỏc em học sinh, nhất là học sinh tiểu học rất ngại học phõn mụn

TLV vỡ đõy là mụn học đũi hỏi cỏc em phải dựng ngụn ngữ viết để trỡnh bày bài làm

của mỡnh nhưng vốn từ ngữ của cỏc em cũn rất hạn chế Mặt khỏc, cỏc em phải học rấtnhiều thể loại văn khỏc nhau nờn nhiều em chưa hiểu hết bố cục và cỏch làm của từngthể loại văn

- Cỏc em chưa cú thúi quen và chưa thành thạo trong việc học tập cỏch sử dụng cỏc biện phỏp nghệ thuật, cỏc từ ngữ giàu hỡnh ảnh và cỏch sử dụng cõu của cỏc tỏc giả ở cỏc bài TĐ vào bài TLV nờn bài viết của cỏc em chưa cú cảm xỳc và chưa lụi

cuốn được người đọc

- TLV là một mụn học đũi hỏi học sinh phải thực sự cú năng khiếu mới cú kĩ

năng viết văn nhưng thực tế học sinh rất ớt em cú khả năng này Vỡ vậy, cỏc em khụng

thớch học, chỉ làm để cú bài, chưa cú tỡnh cảm với mụn học Bài viết của cỏc em cũnkhụ khan, trỡnh tự tả cũn lộn xộn, bố cục chưa chặt chẽ, bài văn chưa trọng tõm.

2.2 Về phớa giỏo viờn:

- Hầu hết giáo viờn dạy TĐ chỉ dừng lại đỳng mục tiờu cơ bản của tiết dạy

là luyện đọc và trả lời cõu hỏi theo yờu cầu ở sỏch giỏo khoa, chưa đi sõu vào hướng dẫn cỏc em cảm thụ hết cỏi hay, cỏi đẹp từ cỏc phương diện ngữ phỏp mà tỏc giả đó sửdụng để làm toỏt lờn nội dung của bài; chưa hướng dẫn học sinh nhận dạng xem bài

TĐ đú thuộc thể loại văn gỡ mà cỏc em đó, đang và sẽ học

- Để dạy tốt phõn mụn TLV, giỏo viờn phải thực sự là người cú tõm huyết

và năng khiếu vỡ để giỏo viờn dạy và học sinh học tốt mụn TLV thỡ giỏo viờn phải

thường xuyờn chấm và chữa bài một cỏch chu đỏo Việc này đũi hỏi giỏo viờn phải là

người giỏi văn, hiểu văn và yờu văn để cảm nhận hết cỏi hay, cỏi đẹp trong từng bài

làm của học sinh bởi mỗi bài văn của cỏc em là một tỏc phẩm văn học khỏc nhau,

muụn màu muụn vẻ; giỏo viờn phải hiểu được văn học mang tớnh sỏng tạo, mỗi bàivăn thể hiện một sự suy nghĩ, hiểu biết mang đậm đà màu sắc cỏ nhõn, là những sản

phẩm khụng lặp lại của mỗi học sinh Đồng thời, đõy là một việc làm rất cần nhiều thời gian, tớnh kiờn trỡ và lũng nhẫn nại Vỡ vậy, rất nhiều giỏo viờn cha thực sự cú tõm

huyết thự nên cũn ngại tỡm hiểu để dạy phõn mụn này

- Khụng ớt giỏo viờn chưa hiểu hết tầm quan trọng của mụn TV núi chung và

phõn mụn TLV núi riờng mà cũn “xem nhẹ mụn học này” Vỡ vậy, trong cỏc buổi họcchớnh khúa cũng như học tăng buổi, nhiều giỏo viờn chưa thực sự đầu tư thời gian và

chất xỏm vào mụn học này để dạy học sinh trong lỳc đú đõy là mụn học cú nhiều phõn

mụn nhất

- Hiệu quả của việc dạy học khụng chỉ phụ thuộc vào nội dung mà cũn phụ

thuộc vào phương phỏp dạy học Tập đọc là mụn học yờu cầu giỏo viờn cung cấp

cho cỏc em cỏc kiến thức về văn học, cho cỏc em nắm được các biện pháp nghệ thuật (BPNT) và tỏc dụng của nú mà tỏc giả đó sử dụng trong từng bài Đặc biệt TLV là

phõn mụn đũi hỏi cỏc em tổng hợp kiến thức từ cỏc phõn mụn học khỏc như TĐ,LTVC, chính tả, kể chuyện Bởi vậy, người giỏo viờn phải cú nhiệm vụ giỳp cỏc em

học tốt mụn này từ cỏc phõn mụn học khỏc, trong đó phân môn Tập đọc có một vị

trí quan trọng trong việc hình thành và phát triển khả năng viết văn của các em

Qua cỏc thực trạng trờn, chỳng tụi nhận thấy việc khai thỏc bài TĐ để dạy TLVrất cần được chỳ trọng nờn chỳng tụi mạnh dạn đưa ra đề tài “Phơng pháp khai thác các bài Tập đọc để dạy Tập làm văn lớp 4 - lớp 5”

3 Các giải pháp tiến hành:

- Xuất phỏt từ cỏc lớ do và những thực trạng trờn, chỳng tụi đó sử dụng cỏc bài

TĐ thuộc văn bản nghệ thuật coi đú là những bài văn mẫu để dạy học sinh một phần ởtiết một và phần cũn lại ở buổi học tăng và bồi dưỡng học sinh giỏi

- Với khuụn khổ của bài viết này, chỳng tụi chỉ xin đưa ra phương phỏp dạyTLV từ cỏch khai thỏc cỏc bài TĐ ở hai thể loại văn: Văn tả cõy cối ở lớp 4 và tả cảnh

ở lớp 5 vỡ đõy là hai thể loại văn chiếm nhiều thời gian học, đồng thời đõy là hai đề tài

vụ cựng phong phỳ mà cỏc nhà văn, nhà thơ luụn tỡm tũi, khỏm phỏ Mặt khỏc hai thểloại văn này cỏc em được học xuyờn suốt từ lớp hai và mói mói về sau

Sau đõy chỳng tụi xin trỡnh bày cỏc vớ dụ cụ thể về “Phơng pháp khai thác các

Tiết 1: Khai thỏc bài tập đọc để vận dụng làm TLV

Tiết 2: Giúp học sinh cảm thụ nghệ thuật và nội dung của bài Tập đọc để vận dụng

trong Tập làm văn

Tiết 3: Thực hành làm bài văn tả cảnh cho học sinh năng khiếu

Vớ dụ 1: Bài: Sầu riờng (TĐ lớp 4)

Tiết 1 Dạy TĐ kết hợp khai thỏc dạy TLV trong tiết TĐ theo chương trỡnh “ở buổi

dạy chớnh khúa

Ở tiết này chỳng tụi thực hiện như sau :

I Yờu cầu của tiết dạy :

- Đọc trụi chảy và diễn cảm bài văn

- Hiểu cỏc từ ngữ trong bài

- Hiểu nội dung bài : Ca ngợi giỏ trị và vẻ đẹp đặc sắc của cõy sầu riờng

II Các bước tiến hành chính:

Đây là bài TĐ được học ngay sau bài TLV “cấu tạo bài văn miêu tả cây cối’,

vì vậy chúng tôi đã tiến hành dạy TĐ kết hợp khai thác dạy TLV như sau:

Giáo viên giảng Tập đọc

Hướng dÉn dạy Tập làm văn Câu hỏi 1:

a Hoa sầu riêng ?

b Qủa sầu riêng ?

c Dáng cây sầu

riêng ?

- Của miềnNam

- Phần mở bài

- Thảo luậnnhóm đôi vàtrả lời

+ Câu đầu tiên của bàitác giả giới thiệu chochúng ta biết cây sầuriêng là một loại câyđược trồng ở miền nam

và quả sầu riêng là mộtloại trái quý

Ở câu hỏi này chúngtôi hướng dẫn học sinh:

+ §ể miêu tả đượcnhững nát đặc sắc củahoa, quả và dáng câysÇu riªng, trước hết các

em cần phải đọc kĩtừng câu văn xem tácgiả đã tả các bộ phậncủa cây bằng nhữnggiác quan nào Sau đóchúng tôi cho HS thấyđược kết cấu từng đoạnvăn trong phần thân bài

và kết cấu từng câu

1 Ở câu hỏi này,chúng tôi giúp học

sinh hiểu: Đây là câu

giới thiệu bao quát

về cây sầu riêng Đây chính là nội dung phần mở bài của bài văn tả cây cối

2 Để làm bài văn tảcây cối trước hết các

Vậy tình cảm mà

tác giả đã gửi

trong mỗi đoạn văn:

Bằng các câu mở đoạncủa từng phần tả “sÇuriªng” là mét loại tráiquý Hoa sÇu riªng trổvào cuối năm Đứngngắm cây sÇu riªng tácgiả đã cho ta thấy rõtrình tự tả sÇu riªng ởđây rất cụ thể: Đoạn 1

tả quả sÇu riªng, đoạn 2

tả hoa và đoạn 3 tả câysÇu riªng

+ Trong từng đoạn tả :quả, hoa, cây sÇu riªng,các câu có sự liên kếtvới nhau rất chặt chẽ:

Đoạn tả hoa, trước hếttác giả tả đặc điểmchung của hoa “đậutừng chïm, màu trắngngà Sau đó tả cụ thểtheo thứ tự “cánh,nhụy, cuống.Các câutrong đoạn văn nàycùng tập trung tả vềhoa Các câu tả đượcsắp xếp từ khái quátđến cụ thể.Các từ ngữ

hợp từng bộ phậnhay từng thời kì pháttriển của cây) Sau

đó, bằng cảm nhận vàtình cảm của mìnhcác em sẽ thấy được

vẻ đẹp của cây và lột

tả vẻ đẹp của cây đó.Lưu ý: Ở phần thânbài, các em xây dựngtrình tự tả như thế nàothì phải thể hiện ngay

ở câu đầu cúa từngđoạn tả (câu mở đoạn.Các ý trong từngđoạn tả đó cần sắpxếp theo một trình tựhợp lí từ khái quátđến cụ thể hay ngượclại từ cụ thể đến khái

quát) Trong mỗi

đoạn tả cần có sự liên kết các câu trong từng đoạn tả theo nội dung chính của từng đoạn tả đó Nếu tả hoa, về nội

dung và ý nghĩa, cáccâu trong đoạn văn

gắm vào cây sÇu

riªng như thế nào

ta sang câu hỏi 3

được sử dụng để tạo ra

sự liên kết giữa các câutrong đoạn văn là “hoasÇu riªng…hoa đậutừng chùm …cánh hoa

…nhụy hoa …mỗicuống hoa” hay đoạn tảcây, câu đàu tiên tácgiả giới thiệu “dángcây kì lạ’’ sau đó tả lầnlượt “thân, cành, lá

Các câu tả được sắpxếp từ khái quát đến cụthể, liên kết với nhauchặt chẽ Các từ ngữđược sử dụng để liênkết các câu trong đoạnvăn là “cây sầuriêng dáng cây thâncây ành ngang lánhỏ

Dựa vào cấu tạo phần kết bài của bài văn tả cây cối mà các em vừa học xong ,chúng tôi hướng dẫn các em trả lời câu hỏi của bài TĐ này như sau:

3 Trong bài văn tảcây cối , các em có

thể bộc lộ cảm xúc, tình cảm của mình

bằng cách nêu lợi íchcủa cây, ấn tượng đặcbiệt của cây hoặc tìnhcảm của mình với cây

ở phần kết bài đồngthời phải gửi gắm tìnhcảm của mình vàotrong từng chi tiết tả

ở phần thân bài.”

hiện tỡnh cảm của tỏcgiả là những cõu cú thểnờu lợi ớch của cõy ,ấntượng đặc biệt hoặctỡnh cảm của người tảvới cõy

Nhận xét :

Ở tiết này chúng tụi đó kết hợp dạy TLV trờn cơ sở dạy TĐ và hướng dẫn học sinh:

- Xỏc định cỏc phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn tả cõy cối

- Cỏch quan sỏt cỏc chi tiết và trỡnh tự tả cõy cối

- Biết cỏch nờu cảm xỳc trong bài tả

- Nắm chắc kết cấu từng phần tả trong phần thõn bài và kết cấu từng cõu trongtừng đoạn văn ( từng phần tả ) ở phần thõn bài

Sau khi chúng tôi dạy xong tiết Tập đọc “Sầu riêng, khi học tiết TLV “ Luyện tập quan sỏt cõy cối” với yờu cầu :

Đọc lại 3 bài văn tả cõy cối mới học: Sầu riờng, bói ngụ, cõy gạo và nhận xột :

a Tỏc giả mỗi bài văn quan sỏt cõy theo trỡnh tự như thế nào?

b Tỏc giả quan sỏt cõy bằng những giỏc quan nào ?

Qua tìm hiểu câu hỏi theo yêu cầu, học sinh đó nhận ra được cỏch tả của mỗi tỏcgiả trong mỗi bài văn đú và đó biết được trong từng cõy mà tỏc giả đó quan sỏt bằng

những giỏc quan khỏc nhau

Tiết 2 : Giúp học sinh cảm thụ nghệ thuật và nội dung của bài Tập đọc để vận dụng trong Tập làm văn

I Mục tiờu của tiết dạy:

- Luyện cho học sinh đọc hiểu bài TĐ

- Hướng dẫn học sinh cảm thụ nội dung của bài

II Cỏc bước tiến hành chớnh :

a Luyện đọc

b Hướng dẫn học sinh cảm thụ bài:

TLV

Gọi hS đọc bài

+ Bài văn này

thuộc thể loại văn

đối với cõy là nội

dung của phần nào

trong cấu tạo của

bài văn tả cõy cối?

- Thể hiện tỡnh cảmcủa tỏc giả đối vớicõy sầu riờng

- Phần kết bài

*Đõy chớnh là cỏc nội dung từng phần của cấu tạo bài văn tả cõy cối

Hướng dẫn tỡm hiểu bài dưới dạng cảm thụ:

Trong bài sầu riờng ,Mai Văn

1 Từ đõy, chỳng tụihướng dẫn hs hiểuđược bố cục của bàivăn tả cõy cối gồm 3phần:

a Mở bài: giới thiệubao quỏt cõy tả

b Thõn bài: Tả từng

bộ phận của cây hoặctả từng thời kỳ pháttriển của cây

c Kết bài: Nêu ích lợihoặc tình cảm của ng-

ời tả đối với cây

riờng được Mai

Văn Tạo tả ra sao?

- Là một loại trỏiquý, trỏi hiếm củamiền Nam

- Rất đặc biệt: thơmđậm, bay rất xa, lõutan trong khụng khớ,thơm mựi thơm,bộocỏi bộo

Tạo đó tả thật hay, thật gợi cảm những nột đặc sắc của hoa sầu riờng , quả sầu riờng và dỏng cõy sầu riờng Vậy vỡ sao tỏc giả tả hay

và gợi cảm đến như thế ,chỳng ta cựng tỡm hiểu kĩ hơn bài TĐ này

Khi nói về tráisầu riêng, tác giả

đã sử dụng cõuvăn chứa đựngbiết bao nhiờu tỡnhcảm yờu quý tựhào của tỏc giả đốivới quờ hươngmỡnh

- Hương vị sầuriờng được tỏc giảcảm nhận với tất

cả cỏc giỏc quankhứu giỏc, vị giỏc,thị giỏc và tõmhồn của mỡnh Tỏcgiả rất tinh tế khi 2 Qua đõy, chỳng tụi

+ Vỡ sao tỏc giả lại

tỏc giả núi về hoa

sầu riờng, vậy tỏc

giả tả hoa và trỏi

Sầu riờng như thế

- Cỏnh hoa nhỏ nhưvảy cỏ hao haogiống cỏnh sen con Trỏi sầu riờng như

tổ kiến lủng lẳngdưới cành

- HS trả lời

- So sỏnh

tả và so sỏnhhương vị sầu riờngvới cỏc hoa trỏikhỏc như mớtchớn ,trứng gà

Hoa bưởi và cảmật ong già hạnnữa

- Việc quan sátbằng nhiều giácquan đã giúp tácgiả cảm nhận vàlột tả hết hơng vị

đặc biệt, cụ thểcủa sầu riêng

GV giảng : BằngBPNT so sỏnh, tỏcgiả đó cho ta thấyđược hỡnh dỏng cụthể của hoa và quảsầu riờng BPNT

so sỏnh cú tỏcdụng làm cho việcmiờu tả cụ thể hơn

và sinh động hơn

Đõy là BPNT mà cỏc tỏc giả đó dựng xuyờn suốt trong bài văn tả cõy cối

hướng dẫn học sinh

“Để làm được bài

văn tả cõy cối trước

hết cỏc em phải quansỏt thật kĩ cỏc bộphận của cõy bằng tất

cả cỏc giỏc quan đồngthời phải gửi gắm cả

tõm hồn và tỡnh cảmcủa mỡnh đối với cõymới thấy hết vẻ đẹpcủa cõy

3 Từ đú chỳng tụigiỳp học sinh hiểu

được “Biện phỏp

nghệ thuật chớnh là phương tiện để cỏc

nào ?

- Kì lạ, thiếu dángcong,d áng nghiêng,chiều quằn, chiềulượn của cây xoài,cây nhãn

- GV giảng: Dướingòi bút sắc sảo

và tài hoa của nhàvăn Mai Văn Tạo,hình dáng của câysầu riêng được tảrất tài tình Tác giả

đã dùng BPNT

“nói tránh” tác

giả không nói câysầu riêng thẳngđuột, không cong,

không đẹp nhưcây xoài, cây nhãn

mà nói “thiếu”để

không làm ngườiđọc bị hẫng hụt vềhình dáng khôngđẹp của cây Việcmiêu tả hình dángkhông đẹp của câysầu riêng như vậytrái ngược vớihoa, quả của nó đểlàm nổi bật hương

vị ngọt ngào củaquả sầu riêng chín,

đó là cách tương

nhà văn, nhà thơ truyền tải nội dung.

Vì vậy, khi làm văn

tả cây cối các em cần sử dụng các biện pháp nghệ thuật nhất là biện pháp so sánh để làm nổi bật hình dáng, màu sắc

và hương vị của cây.

Dựa vào đây chúngtôi hướng dẫn họcsinh:

+ Biện pháp nói tránh

là biện pháp nghệthuật tạo cảm hứngliên tục cho ngườiđọc ,không làm giánđoạn về mặt tình cảmcủa người đọc đối vớibài tả

+ Biện pháp nghệthuật tương phản cótác dụng làm nổi bật

vẻ đẹp của từng chitiết tả Vì vậy, khilàm mét bài văn các

em cần phải đưa cácbiện pháp nghệ thuật

phản mà khôngphải bất cứ ngòibút của nhà vănnào cũng thể hiệnđược

này vào bài tả củamình

NhËn xÐt:

Trong tiết học này chúng tôi đã kết hợp dạy TLV trên cơ sở dạy TĐ là :

- Gióp học sinh nắm chắc bố cục của bài văn tả cảnh và nội dung của từng

BPNT mà các tác giả dùng xuyên suốt trong bài văn tả cây cối

- Phép so sánh và nhân hóa là hai BPNT chính xuyên suốt trong các bài văn

tả cây cối nói riêng và bài văn miêu tả nói chung

Tiết 3 : Thực hành làm bài văn tả cây cối cho häc sinh n¨ng khiÕu

I Mục tiêu :

Hướng dẫn học sinh làm được bài văn tả cây cối mà em thích

II Đề bài :

Trên sân trường em có rất nhiều loại cây (cây hoa, cây bóng mát, cây lấy gỗ )

Em hãy tả lại một loại cây mà em thích nhất

III Hướng dẫn học sinh làm bài :

* Gọi học sinh đọc đề

* H : - Đề bài yêu cầu gì ?

- Để tả được ,trước hết chúng ta phải làm gì ?

Hướng dẫn đây là đề bài mở nên các em chỉ cần chọn một cây để tả, không tả nhiều loại cây

- Các em cần quan sát thật kĩ bằng tất cả các giác quan để tả các bộ phận của câynhưng các em cần chú ý :

+ Nếu tả cây bóng mát thì trọng tâm là tả cành và lá

+ Tả cây hoa các em cần tả cụ thể các bộ phận của hoa

+ Tả cây lấy gỗ lưu ý tả thân cây là chủ yếu

(Bộ phận nào là trọng tâm thì các em tả thật kĩ các bộ phận của phần đó)

KÕt luËn:

Qua phương pháp dạy như trên thì sau tiết học chính khóa và buổi học bồi dưỡng,chúng tôi thấy học sinh đã làm được bài văn tả cây cối có những ưu điểm cơ bản sau :

- Bài viết có bố cục rõ ràng , chặt chẽ , trình tự tả phù hợp

- Các em đã viết được bài văn với tình cảm hồn nhiên , ngây thơ và chân thực

- Bằng tác dụng của các biện pháp nghệ thuật, các em đã làm nổi bật được vẻđẹp trong từng bộ phận của c©y

- Các em đã biết cách sử dụng các từ gợi tả, gợi cảm trong bài tả nên bài viết sinh động và lôi cuốn trong lòng người đọc

Ví dụ 2

Quang cảnh làng mạc ngày mùa (TĐ lớp 5)

TiÕt 1 Dạy TĐ kết hợp khai thác dạy TLV trong tiết TĐ theo chương trình ở buổi dạy

chính khóa

I Yêu cầu của tiết dạy :

- Biết đọc diễn cảm một đoạn trong bài, nhấn giọng ở các từ ngữ tả màu vàng củacảnh vật

- Hiểu nội dung bức tranh làng quê vào ngày mùa rất đẹp

2 Các bước tiến hành chính

a Luyện đọc

b Hướng dẫn tìm hiểu bài :

Hoạt động của

* Trước khi cho

- Sau đó tôi hỏi:

Câu văn này cho

là màu vàng

- Học sinh nêu nốitiếp

- Mỗi học sinh chọnmột sự vật, tưởngtượng sự vật đó

và trả lời

- Sự khác nhau củasắc vàng cho ta nhữngcảm nhận riêng về đặcđiểm của từng cảnhvật Đây chính là mộttrong những yêu cầucủa cách làm bài vănmiêu tả

Bài này tác giả tả cảnhđồng quê vào ngàymïa theo từng phầncủa cảnh tả

1 “ Đây chính là phần mở bài của vài văn miêu tả ”

2 Từ đây, giáoviên hướng dẫn học

sinh: "Để có một bài văn chân thực, ta phải biết cách quan sát thật tỉ mỉ từng cảnh tả, cảm nhận sự vật bằng nhiều giác qua: xúc giác, thị giác

và đôi khi là sự liên tưởng”

3 Từ đây, chúng

tôi cung cấp chohọc sinh kiến thứctập làm văn:

+ Phần thân bài của

của tác giả đối

với quê hương?

- Tác giả rất yêulàng quê ViệtNam

- Tả cảnh làng quê vào ngày mùa

Đây là bài văn tảquang cảnh làng mạc

bài văn miêu tả ta

có thể tả từng phầncủa cảnh hoặc sựthay đổi của cảnhtheo thời gian

+ Tả cảnh bao giờ cũng phải có con người, thời tiết, con vật Hoạt động của con người, thời tiết chim muông sẽ làm cho cảnh vật thêm đẹp và sinh động hơn”

4."Để làm được một bài văn miêu

tả trước hết các em phải thực sự yêu cảnh tả, từ đó quan sát cảnh tả thật cụ thể bằng tình cảm của mình và khi làm bài phải thả tâm hồn và tình cảm mình vào từng

văn miêu tả, vậy

ai có thể cho biết

bài văn này tả

cảnh gì?

ngày mùa Phần mởbài chính là câu đầucủa bài tập đọc Phầnthân bài tác giả tảcảnh làng mạc ngàymùa theo từng phầncủa cảnh (tả các màuvàng rất khác nhaucủa cảnh, của vật; tảthời tiết; tả hoạt độngcủa con người) Phầnkết bài tác giả đã lồngcảm xúc của mình vàotừng cảnh tả

cảnh tả đó ở các phần MB, TB và

KB hoặc nêu nhận xét và cảm nghĩ của mình ở phần kết bài”

Từ đây, chúng tôi giới thiệu mở: "Đây

chính là bài văn tảcảnh, một thể loạivăn mà chúng tađược học nhiềunhất ở chương trìnhTLV lớp 5, màchúng ta sẽ học vào

- Có thể tả cảnh theo từng phần hoặc sự thay đổi theo thời gian

- Tả cảnh cần xen tả hoạt động của con người làm cho cảnh vật thêm đẹp và sinhđộng hơn

- Phải yêu cảnh tả thì bài viết mới bộc lộ hết vẻ đẹp của cảnh

- Bố cục của bài văn tả cảnh

Sau khi chúng tôi dạy xong tiết Tập đọc “Quang cảnh làng mạc ngày mựa th” ỡ

khi học tiết TLV sỏng thứ 4 "Cấu tạo của bài văn tả cảnh”, chỳng tụi rất vui mừng vì

ngay ở bài tập 1: Đọc và tỡm cỏc phần mở bài, thõn bài, kết bài của bài văn “Hoàng

hụn trờn sụng Hương” học sinh đó tỡm đỳng cỏc phần của bài văn.

b Bài tập 2: Thứ tự miờu tả trong bài văn trờn cú gỡ khỏc với bài "Quang cảnh làngmạc ngày mựa”? Từ hai bài văn đú, hóy rỳt ra nhận xột về cấu tạo của bài văn tả cảnh?

Học sinh đó trả lời đỳng thứ tự miờu tả của từng tỏc giả trong từng bài văn đú như

sau:

- Bài Quang cảnh làng mạc ngày mựa "tả từng bộ phận của cảnh" theo thứ tự:

+ Giới thiệu màu sắc bao trựm làng quờ ngày mựa là màu vàng

+ Tả cỏc màu vàng rất khỏc nhau của cảnh, của vật

+ Tả thời tiết

+ Tả hoạt động của con người

- Bài Hoàng hụn trờn sụng Hương, chỳng tụi hướng dẫn để cỏc em nhận ra bài này

tả “sự thay đổi của cảnh theo thời gian”

- Từ đú cỏc em đó rỳt ra được nhận xột về cấu tạo của bài văn tả cảnh thường cú baphần:

Mở bài : Giới thiệu bao quỏt về cảnh tả

Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian

Kết bài: Nờu cảm nghĩ của người viết

Tiết 2 : Giúp học sinh cảm thụ nghệ thuật và nội dung của bài Tập đọc để vận dụng trong Tập làm văn

I Mục tiờu: Giỳp hs:

- Nắm lại cấu tạo của bài TĐ và bài TLV tả cảnh

- Biết cỏc phương diện ngữ phỏp