SKKN Làm thế nào để dạy tốt và học tốt bộ môn văn ở THCS

Đó cũng là vấn đề mà tôi trăn trở bấy lâu .Với 10 năm làm công tác giảng dạy tôi nghiệm thấy rằng, cái ước muốn họcvăn sao cho giỏi, dạy văn sao cho hay, viết văn sao cho tốt là ước muốn

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Mục đích yêu cầu

Làm thế nào để dạy tốt và học tốt bộ môn văn? Môn ngữ văn làmôn học kết tinh nhiều giá trị văn hóa truyền và nhân loại Với dân tộc ViệtNam ta, văn chương là điều gắn bó thân thiết Từ thuở còn nằm nôi, đứa bé

đã được nâng niu, bồi dưỡng bằng văn chương qua lời hát ru âu yếm, đạm

đã Khi được đi học, bài trước nhất phải là “học ăn, học nói” Tiếp đó, conngười đi vào đời sống của dân tộc “vốn tự xưng là nền văn hiến đã lâu”.Những thầy giáo từ hàng ngàn năm qua, đầu tiên vẫn là thầy văn chương,đạo lý Và mãi sau này nữa, người trẻ tuổi muốn thi vào bất cứ trường đạihọc chuyên khoa nào, bài thi vẫn là bài thi văn

Với chức năng là một người làm công tác giảng dạy trong nhà trườngbản thân tôi cũng nhận thấy rằng, ngày nay, số lượng học sinh sao lãng trongviệc học môn văn là tương đối Đó cũng là vấn đề mà tôi trăn trở bấy lâu Với 10 năm làm công tác giảng dạy tôi nghiệm thấy rằng, cái ước muốn họcvăn sao cho giỏi, dạy văn sao cho hay, viết văn sao cho tốt là ước muốn củanhiều giáo viên và học sinh Muốn thực hiện ước mơ ấy thì phải thực sự tìmtòi trong văn chương nói riêng và trong văn hóa nói chung Tôi cố gắng chéplại vài ba kinh nghiệm thiết thực cho mình, hy vọng trao đổi với đồngnghiệp, mong góp một phần nhỏ kinh nghiệm của mình vào công tác dạy vàbồi dưỡng học sinh để phần nào đó giúp các em có hứng thú học tập hơn ở

bộ môn văn Để từ đó các em có thể phát huy năng lực của mình để trở thànhnhững học sinh giỏi văn thực sự Dù biết còn nhiều hạn chế nhưng tôi vẫnkhông ngừng cố gắng

2 Thực trạng ban đầu

+ Khi chưa áp dụng SKKN này:

* Đối với học sinh : Đa số các em ở trung tâm, lại có điều kiện rấtthuận lợi trong việc học tập và bồi dưỡng Nhưng phần lớn trong số này thìcác em lại thích những môn học tự nhiên hơn, thậm chí có nhiều em học đềutất cả các môn, trong đó học môn văn cũng rất là tốt nhưng khi giáo viên đặtvấn đề gợi ý cho các em đi bồi dưỡng và thi học sinh giỏi thì các em lại từchối và chọn thi những môn tự nhiên như : Toán, Lí, Hóa… Bởi các em chorằng học văn đã khó rồi, viết văn lại càng khó hơn, các em tâm sự rằng: “để

có một bài văn hay, giàu cảm xúc đặc biệt là phải đúng với yêu cầu của đềbài, các em thấy khó quá Viết văn không những viết đúng mà còn phải viếthay nữa, nên chúng em sợ không làm được” Do có những suy nghĩ như vậynên đa số các em không đủ tự tin để thử tài năng của mình Chỉ có một số íttrong số các em đó có can đảm tự tin chọn môn văn làm mục tiêu để thửnăng lực của mình

Còn có những em thì điều kiện gia đình có thừa khả năng cho các emhọc tập, bồi dưỡng Nhưng bản thân các em đó lại có những đam mê cánhân, mải chơi quên học Phần thì ở ngay trung tâm thị xã nên có nhiều tròchơi cuốn hút sự đam mê của các em, phần thì có tính ham chơi, lười họcnữa nên hầu như những em nào rơi vào tình trạng này đều rất lười học Giáoviên giảng bài trên lớp thì một số em ngồi dưới lớp nói chuyện riêng, làmviệc riêng không hề chú ý đến bài giảng của giáo viên Có khi vừa giảngxong là giáo viên hỏi lại vấn đề ngay mà học sinh cũng không trả lời được

Mà bộ môn văn thì rất cần sự chú ý nghe giảng để các em dần phát triển kĩnăng, tư duy, lập luận của mình Bên cạnh đó, cũng có nhiều em nhà ở rất xatrung tâm Nếu xét về mặt tiếp cận các trò chơi hiện đại trên Intơnét thì các

em rất hạn chế Nhưng khả năng học và cảm nhận môn văn cũng không có

gì tiến bộ hơn so với những em khác Bởi vì sao? Vì hoàn cảnh gia đình

không thể tạo điều kiện cho các em về mặt thời gian để học môn này Trongkhi đó bộ môn văn là một bộ môn cần đầu tư thời gian rất là nhiều Mà các

em thì ngoài thời gian học trên lớp ra, về đến nhà là buông tập vở lo laođộng để phụ giúp gia đình nên không có nhiều thời gian học tập Gia đình,cha mẹ thì lo làm ăn, không có thời gian quan tâm, nhắc nhở con em học tập,thiếu tiền hỗ trợ cho con cái để mua các phương tiên học tập như, tài liệu,sách tham khảo và các phương tiện học tập khác nữa Trong khi đó, trình độvăn hóa của cha mẹ có hạn nên không hướng dẫn, chỉ bảo được gì cho conmình mà chủ yếu là khoán trắng cho các em tự lo Nếu bố mẹ nào có sựquan tâm thì cũng chỉ biết nhắc nhở là “ phải cố gắng học đi”,”lo mà họcđi”…… Còn các em thì vẫn cứ ngồi vào bàn nhưng chưa chắc đã học, ngồichỉ để đối phó với bố mẹ, để bố mẹ thấy là mình có ngồi học Thậm chí cónhững em ngồi vào bàn học nhưng đầu óc lại hướng vào những cuốn truyệntranh, những trò chơi thường ngày, có khi còn đọc truyện ngay trên bàn học

mà bố mẹ không biết……Nên đối với những học sinh rơi vào hai trườnghợp trên thì giáo viên văn rất klhó bồi dưỡng cho các em để trở thành nhữnghọc sinh khá giỏi được Thậm chí có những em học lớp 7,8 rồi mà vẫnkhông viết được một lá đơn xin phép nghỉ học, hay trình bày bố cục của mộtvăn bản

Tất cả những vấn đề nêu trên thực sự là một vấn đề nan giải đối vớitất cả mọi người Đặc biệt là đối với những người làm công tác giảng dạynhư chúng tôi

* Đối với giáo viên :

Số lượng giáo viên của trường tương đối đầy đủ ở tất cả các bộ môn,100% giáo viên đã đạt chuẩn, thậm chí số giáo viên đạt trên chuẩn chiếm tỉ

lệ khoảng 20% cán bộ công nhân viên chức, đồ dùng, trang thiết bị và tài

liệu giảng dạy… Cũng đã được trang bị tương đối đầy đủ nhưng cũng chưađáp ứng được nhu cầu của giáo viên Đặc biệt là đầu sách tham khảo rất ít

so với số lượng giáo viên dạy bộ môn Hiện nay, xét về mặt bằng chung củatrường, tỉ lệ học sinh yếu, kém vẫn còn và tỉ lệ học sinh trung bình cũngkhông phải là thấp Phải chăng do chương trình đổi mới mà kiến thức caohơn? Hay là do hoàn cảnh gia đình không đủ điều kiện để cho các em họctập và bồi dưỡng, nâng cao… Nhưng dù sao thì trách nhiệm nâng cao chấtlượng giảng dạy, giảm thiểu học sinh yếu, tăng số lượng học sinh giỏi vănthuộc về các nhà quản lí, vẫn là các thầy cô giáo chúng ta

Với kinh nghiệm 10 năm dạy học, tôi nhận thấy rằng cần phải cải tiến

để nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh là điều kiện tấtyếu Nếu không, các em sẽ rất lơ là trong việc học tập và bồi dưỡng bộ mônvăn Vậy, giải pháp nào để khắc phục tình trạng đó

3 Giải pháp đã sử dụng:

Khi chưa cải tiến phương pháp mới, tôi chỉ đơn thuần là đi theophương pháp phân tích – tổng hợp Tức là đầu tiên cho học sinh đọc vănbản, tìm hiểu chú thích, tìm hiểu nội dung khái quát của văn bản Từ đó điphân tích cụ thể từng hình ảnh, chi tiết để khắc sâu, cuối cùng tổng hợp lạivấn đề một lần nữa Và tôi chỉ sử dụng cứng nhắc một phương pháp nàytrong nhiều năm và tôi cảm thấy hiệu quả không được khả quan Bởi vìnhững em có học lực khá trở lên thì còn có hứng thú học, còn đối với những

em có lực học trung bình trở xuống thì ngày càng lười học, lực học xa sút vìtheo không kịp, nguyên nhân là do các em không chịu soạn bài mới trước ởnhà nên khi lên lớp, khi giáo viên giảng thì các em không tiếp thu kịp nêndẫn đến lười học rồi chán học, dẫn đến tình trạng học để đối phó chứ không

hề có hứng thú, có sáng tạo trong bài làm của mình

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận:

Dựa vào đặc thù của bộ môn, dạy văn không chỉ là dạy đúng là đủ màcòn phải dạy hay Dạy đúng là phải dạy cho chắc kiến thức, nếu phạm nhiềucái sai thì dù chó có có tài hoa, độc đáo đến đâu cũng không cho là hayđược

Với chức năng là người làm công tác giảng dạy trong nhà trường, tôithấy hoạt động dạy học thể hiện ở kết quả học tập của người học sinh, cụ thể

là là bằng kết quả lên lớp hàng năm, kết quả đậu tốt nghiệp, số lượng họcsinh giỏi các cấp Cho nên, vấn đề dạy học như thế nào để có kết quả cao,giảm học sinh yếu kém tăng số lượng học sinh giỏi các cấp là yêu cầu tấtyếu của người giáo viên nhân dân

Khi chọn đề tài này là muốn giúp học sinh nhận thức được sâu sắccủa về câu nói của nhà văn Gorki: “Văn học là nhân học” Đúng vậy, với thếmạnh riêng của mình, môn văn giúp người học tiếp xúc với vẻ đẹp kì diệu vàphong phú của tiếng mẹ đẻ, tiếp xúc với vốn văn học dân tộc và nhân loại.Giúp cho chúng ta có một đời sống tâm hồn tốt đẹp, biết yêu ghét rạch ròi,biết phân biệt bạn, thù, biết thông cảm với niềm đau, nỗi bất hạnh của ngườikhác Bởi vậy nên văn học góp phần bồi dưỡng tâm hồn, hình thành và pháttriển toàn diện nhân cách cho học sinh

Văn học là để học cách làm người, học văn để tiếp thu tinh hoa vănhóa của nhân loại Ngày nay, xã hội công nghệ khoa học phát triển chóngmặt, nước ta cũng đang dần hội nhập chứ không hòa tan với các nước trênthế giới Quan diểm của mọi người là chú ý đến học văn, không xem nhẹ cácmôn xã hội nhất là những môn được môn theo học sinh là những môn họcphụ Mọi người quan niệm: “Văn chương hạ giới rẻ như bèo “ chỉ học giỏi

các môn tự nhiên còn môn văn biết là được Những người đâu có biết đượcrằng, nếu môn học tự nhiên giúp ta tính toán, rèn luyện tác phong khoa học,thì môn văn tạo cho học sinh phong cách sống, tiếp thu những cái hay, tinhhoa văn hóa của nhân loại, của những con người có tâm hồn trong sáng, có

tư duy sáng tạo, bước đầu có những năng lực cảm thú những gia trị văn hóa

ở trên đời, mỏe rộng tầm hiểu biết Văn học còn giúp các em thêm yêu cuộcsống, yêu quê hương Đất nước và còn giúp các em ấp ủ những ước mơ đẹpđẽ

Đất nước ta là đất nước của thơ ca, ở đâu có cuộc sóng thì ở đó có thơca:

“Thơ ca ơi hãy cất cao tiến hát

Ca ngợi trăm lần Tổ quốc chúng ta”

Chúng ta có quyền tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc mình, không bịđồng hóa trước dòng văn học ngoại lai Văn hóa giúp ta cảm nhận cuộc sốngtốt đẹp, có ý nghĩa, cung cấp cho chúng ta vốn từ để tiếp súc với văn bản Vìvậy, con người muốn phát triển toàn diện thì phải chú trọng học văn, mônvăn cung cấp cho các em vốn từ Tiếng Việt để các em, hiểu thêm tiếngTiếng Việt, thêm yêu tiếng mẹ đẻ Ví dụ khi phân tích sự giàu đẹp của tiếngviệt, để cho học sinh cảm nhận sâu sắc hơn về cái hay cái đẹp của Tiếng Việtthì ta phải lấy dẫn chứng từ trong thơ, văn để phân tích:

Ví dụ 1 : Bài thơ “Chinh phụ ngâm” rất hài hòa về nhịp điệu

“ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp, ai sầu hơn ai”

Ví dụ 2 : “Sương nương theo trăng ngừng lưng trời

Tương tư nâng lòng lên chơi vơi

(Hài hòa về mặt ngữ âm)

2 Giả thiết:

Với phương pháp cứng nhắc của mình, tôi thấy kết quả của học sinh ởcác khối lớp không có hiệu quả nên tôi đã quyết định thay đổi phương phápdạy mới bằng những cách sau:

- Trước khi phân tích một tác phẩm, người giáo viên không chỉ cónghiên cứu kĩ SGK mà còn phải nghiên cứu các tài liệu có liên quan Đồngthời phải nhập tâm vào tác phẩm, trút bỏ những vướng bận của cuộc sốngthường nhật để hóa thân vào nhân vật, để lột tả những cảm xúc vui, buồn,sướng, khổ của nhân vật như là của mình

- Có phương pháp tích hợp giữa môn văn với các môn học khác.

- So sánh giữa nhà văn của thời đại này với nhà văn của thời đại kia

để làm nổi bật và khắc sâu thêm vấn đề

- Trông quá trình giảng dạy, không nên cứng nhắc theo một phương

pháp nào mà có thể dùng linh hoạt đối với tất cả các phương pháp:

+ Ngoài phương pháp tích hợp ngang với các phân môn Tiếng Việt,

Tập làm văn, giáo viên còn cần phải phân tích hợp dọc các kiến thức bênngoài để làm cho bài văn thêm phong phú, sinh động Đồng thời mở rộngvốn từ cho học sinh

Ví dụ như khi phân tích bài “ Sông núi nước Nam” của Lý ThườngKiệt ta tích hợp với môn Tiếng Việt, cho học sinh hiểu nghĩa của các yếu tốHán Việt, tích hợp với tập làm văn ở phương thức biểu đạt và ở văn biểucảm có yếu tố tự sự

+ Kết hợp tất cả các phương pháp trong quá trình giảng dạy như:

Thuyết minh, vấn đáp, phân nhóm, thảo luận và tùy vào nội dung của mỗibài mà ta có thể sử dụng tranh, ảnh sau mỗi bài giảng để học sinh có thể hìnhdung, tưởng tượng sáng tạo theo cách hiểu của mình Từ đó các em có thể vẽphác họa theo cách hiểu của mình để mô phỏng lại nội dung bài học

+ Giáo viên không nên áp đặt cách hiêu của mình cho học sinh Học

sinh là người chủ động lĩnh hội kiến thức, cảm thụ tác phẩm.Giáo viên chỉgợi ý bằng vài câu hỏi, các em thảo luận, trả lời câu hỏi ra giấy, sau đó một

em đại diện nhóm trả lời Giáo viên cho thuyết trình khi muốn chốt lại vấnđề

+ Trong từng bài, giáo viên cần liên hệ với thực tế đời sống Như khi

ta giảng bài về ca dao, tục ngữ thuộc chủ đề gia đình và xã hội, ta phảihướng cho học sinh biết ăn nói lễ độ, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, biết ơnthầy cô giáo và các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh xương máu cho ta cuộc sống,thanh bình như hôm nay

+ Cho học sinh thấy được học văn trong nhà trường không phải chỉ

cốt để đủ điểm, để đạt được mức trung bình mà còn phải học để giỏi vănnữa Muốn học giỏi văn thì trước hết phải học học cho đủ bài, làm bài bàiđầy đủ, đạt kết quả trung bình và trên trung bình Sau đó là phải có thêmnhiều sự gia công khác nữa Có những biện pháp khá cụ thể cho sự gia côngnày bất cứ ai cũng thực hiện được Chẳng hạn như: những bài đã học ở lớprồi về nhà cũng phải đọc đi đọc lại ở nhà nhiều lần, được nghiền ngẫm, tìmhiểu thêm cho đến nơi đến chốn Không nên chỉ bằng lòng với kiến thứcđược cung cấp ở lớp, mà phải làm cho kiến thức ấy được chắc hơn, sâu hơn.Muốn giỏi văn thì phải làm sao cho văn thấm vào mình Văn chương là câuchuyện nhập tâm, có tâm trí và có tâm hồn Thường có hình ảnh trong câuvăn, những am điệu trong câu thơ cứ vương vấn mình hàng ngày, hàngtháng, không phải vương vấn để đòi hỏi một giải đáp kiến thức mà đó là một

sự vương vấn trong rung động, trong cảm thông Bài văn nào được học trongnhà trường nếu các em thật sự quan tâm, đều tạo cho học sinh sự vương vấn

và gắn bó này Chính cái vương vấn, cái gắn bó ấy sẽ đưa các em vào thếgiới văn chương và làm cho các em yêu văn và thích văn hơn

Và tất nhiên, muốn học giỏi văn, muốn viết văn hay hơn thì mỗi ngườihọc sinh phải có cách phấn đấu riêng của mình Đưới đây là chín điều tâmniệm và cũng là những bí quyết muốn học giỏi văn, muốn viết văn hay màtôi muốn truyền đạt cho các em học sinh:

- Tạo hứng thú và duy trì hứng thú Yêu cầu trước nhất của người

muốn giỏi văn là phải thích văn, có hứng thú về môn văn

- Làm giàu ngôn ngữ: Làm nghề gì cũng vậy, nếu không có vốn liếng

tối thiểu thì làm sao cố thể khuyếch trương được sự nghiệp cho rộng lớn saunày Ngôn ngữ là cái vốn khởi đầu cho những ai muốn viết văn hay

- Học thuộc lòng là biện pháp để giỏi văn hiệu nghiệm.

- Phải chăm đọc sách.

- Nghệ thuật bắt chước để giỏi văn.

- Ba yêu cầu để giỏi văn: quan sát tinh tế, tưởng tượng dồi dào, nghị

luận chắc chắn

- Bài học ngoài đời: Nó có tác dụng cung cấp cho chúng ta vốn sống.

- Phấn đấu có cái riêng của mình.

- Công phu gọt dũa: Đây là công việc cuối cùng của người viết văn, là

khâu sửa chữa khi tác phẩm của mình đã hoàn thành

3.Quá trình thử nghiệm sáng kiến:

Biện pháp cơ bản để nâng cao chất lượng học tập của học sinh là cảitiến quá trình giảng dạy, giáo dục của người giáo viên trên lớp Đảm bảochất lượng giảng dạy, giáo dục bắt đầu từ lớp 6 và cứ thế lên các lớp tiếptheo Nếu ở lớp dưới dạy học không có chất lượng thì các lỗ hổng kiến thức

cơ bản về phương pháp nhận thức, các khuyết tật ngày càng chồng chất làmcho việc khắc phục chúng trở nên khó khăn hơn, nặng nề hơn đối với độingũ giáo viên dạy ở những lớp trên Nếu tình hình đó càng kéo dài triềnmiên thì càng làm cho học sinh mất hứng thú học tập Bởi vậy nên ta phải ápdụng phương pháp mới vào từ lớp nhỏ nhất sau đó dần dần lên lớp lớn

Thực trạng môn ngữ văn trong nhà trường là môn có vị trí vô cùngquan trọng, giáo dục

Môn ngữ văn trong nhà trường là môn có vị trí vô cùng quan trọng,giáo dục phẩm chất đạo đức cho học sinh, cung cấp kiến thức tự nhiên và xãhội cho các em nên việc dạy môn văn trong nhà trường vừa có thuận lợinhưng cũng vừa gặp không ít khó khăn

+ Thuận lợi : Nhờ sự đổi mới về phương pháp dạy học nên đã tạo cho

các em tính tự lập, phát huy sự sáng tạo, gây hướng thú cho học sinh học tập

+ Khó khăn : Do đổi mới phương pháp dạy như vậy mà đồ dùng để

phục vụ cho bộ môn thì lại hạn chế Tài liệu tham khảo ít ỏi , học sinh thìhọc lệch Do đó có một số học ít có thể là học lớp 7, lớp 8 rồi mà chưa viếtđược lá đơn xin phép , chưa trình bày được một văn bản Đối với chúng ta,

là người giáo viên chúng ta phải có những biện pháp, giải pháp tạo cho các

em yêu thích môn văn, học giỏi môn văn, hứng thú học môn văn

+ Trước tiên, chúng ta cần hiểu tâm lí học trò, vì học trò nhìn đời bằng

những gì hiển hiện ở bên ngoài chứ còn thực tế bên trong các em chưa hiểuđược một cách sâu xa Do đó ta phải hướng cho các em tìm hiểu những bậcthang kiến thức, cảm nhận được cái hay, cái đẹp của một tác phẩm văn học,khám phá nội dung nghệ thuật trong tác phẩm bằng cách cho học sinh hoáthân vào trong tác phẩm, hiểu cuộc đời nhân vật giống như cuộc đời thật củamình Với lòng nhiệt tình và kiến thức của giáo viên, cho các em những kiếnthức thích thú tiếp nhận kiến thức qua bài giảng Người giáo viên khi giảngbài phải dùng những từ ngữ hay giàu cảm xúc, định hướng thích hợp, kiếnthức phong phú …

Ví dụ : Khi phân tích tác phẩm Tắt Đèn của Ngô Tất Tố, Lão Hạc củaNam Cao Giáo viên cần cho học sinh thấy được thân phận của người nôngdân Việt Nam trước cách mạng tháng tám Số phận của họ, nhất là ngườibần nông thật đáng thương Chị Dậu chỉ vì một suất sưu của chồng mà phảibán đứa con gái thân yêu của mình Trong cái xã hội phong kiến thời nô lệ

ấy, con người đánh thuế như thuế con vật, thuế hàng hoá … Còn cảnh đóinghèo của Lão Hạc cũng như cảnh đời bi thương của hầu hết những ngườinông dân khác, để rồi bị bọn thực dân, phong kiến hất ra bên lề cuộc sống

vv….Rồi từ đó cho học sinh hiểu rằng vì sao máu của ông cha ta cứ lần lượtthấm hồng những trang sử đấu tranh quyết giành lại từ tay kẻ thù bầu trời tự

do, độc lập cho con cháu đời sau Từ đó các em có ý thức học tập để bảo vệquê hương Đất nước mình

Ví dụ: Khi giảng về tình “đồng chí” đồng đội trong bài “Đồng chí”của Chính Hữu ở chi tiết “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay” Khi bìnhgiảng về tình đồng chí, đồng đội họ trao nhau những tình cảm không ồn ào,không náo động nhưng bàn tay nói im lặng của sự cảm thông, cùng nhau hứahẹn lập công vượt qua mọi gian lao để xích lại nhau hơn, một cái bắt tay thậtchặt là biểu hiện tốt và không thể nói thành lì Có lẽ giữa đêm khuya lạnhlẻo họ muốn san sẻ hơi ấm qua bàn tay và họ trao nhau những gì kín đáonhất của cuộc đời Ở chi tiết này ta có thể lấy thêm từ bài “Nhớ” của NguyênHồng: “Kì hộ lưng nhau ngang bờ cát trắng” đến việc “Quờ chân tìm hơi ấmđêm mưa” Vì tình đồng chí, đồng đội họ thổ lộ những điều sâu kín nhất:

“Đằng nớ vợ chưa?

Đằng nớ! Còn chờ độc lập”

Sau lời đáp hồn nhiên ấy:

“ Cả lũ cười vang bên ruộng dưaNhìn o thôn nữ cuối nương dưa …”

Hoặc khi giảng về sự gian lao của người lính trong cuộc đời chiến đấu

“Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh”, có thể lấy thêm ví dụ ở trong bài thơ

“Tây tiến” của Quang Dũngc ở câu:

“Tây tiến đoàn quân không mọc tócQuân xanh màu lá dữ oai hùng”

Ngoài biện pháp đó giáo viên còn hướng dẫn cho học sinh tham khảotài liệu, rồi ghi chép những đoạn văn đoạn thơ hay vào trong “Sổ tích lũy