SKKN Đổi mới phương pháp dạy học bài lý thuyết môn Hoá 9 tại trường THCS TT Cát Bà

Giải pháp của tôi đưa ra là thay vì giáo viên dành thời gian quá nhiều để giảng toàn bộ lý thuyết trong một bài, thì có thể tập trung vào những kiến thức trọng tâm và hướng học sinh chú

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN CÁT HẢI

a Sử dụng công cụ đo, thang đo

b Kiểm chứng độ giá trị nội dung

c Kiểm chứng độ giá trị tin cậy

66,788

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU THU ĐƯỢC VÀ BÀN LUẬN

1 Phân tích kết quả dữ liệu

2 Bàn luận

910

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHHỊ

1 Kết luận

2 Khuyến nghị

1010,11

Danh sách các sáng kiến kinh nghiệm đã viết 21

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Đ

ộc l ập - Tự do - Hạnh Phúc

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

Tên đề tài: (( Đổi mới phương pháp dạy học bài lý thuyết môn Hoá 9 tại

trường THCS TT Cát Bà năm học 2011 - 2012))

III CAM K ẾT

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi Nếu có

xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu một phần hay toàn bộ sáng kiến kinh nghiệm, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lãnh đạo sở giáo dục và đào tạo về tính trung thực của ban cam kết này

chất lượng dạy học trong điều kiện học sinh quá lười học và làm bài ở nhà, trên lớp học không chú ý vào bài, thậm chí các em còn ngủ trong giờ học.

Giải pháp của tôi đưa ra là thay vì giáo viên dành thời gian quá nhiều để giảng toàn bộ lý thuyết trong một bài, thì có thể tập trung vào những kiến thức trọng tâm

và hướng học sinh chú ý vào kiến thức đó dành thời gian hợp lý để các em có thể ghinhớ kiến thức ngay trên lớp, giáo viên sử dụng phương pháp nhóm nhỏ(2 em cùng bàn cho học sinh khá ngồi cùng học sinh yếu, trung bình) để hỗ trợ nhau

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: Hai lớp 9A1 và 9A4 trườngTHCS TT Cát Bà Lớp 9A4 là lớp thực nghiệm và lớp 9A1 là lớp đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế (( Đổi mới phương pháp dạy học bài lý thuyết môn Hoá 9 tại trường THCS TT Cát Bà năm học 2011 -

2012)) Kết quả cho thấy tác động đã ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học

sinh Lớp thực nghiệm đã đạt kết quả cao hơn so với lớp đối chứng Điều đó chứng minh rằng việc dành thời gian để học sinh khắc sâu được kiến thức trong giờ học đã giúp nâng cao chất lượng các bài lý thuyết trong chương trình môn Hoá 9

II GIỚI THIỆU

1 Hiện trạng

Trường THCS TT Cát Bà nằm ở trung tâm thị trấn Cát Bà – khu du lịch nổi tiếng Hàng năm, Cát Bà thu hút được lượng lớn khách du lịch ra tham quan, nghỉ mát mang lại thu nhập tương đối cao cho người dân Kinh tế gia đình khá giả nên nhiều học sinh không biết tiếc công sức của bố, mẹ lao vào chơi bời, hưởng thụ

Nhiều em vùi đầu vào quán điện tử đến lớp chỉ ngủ gật, không chú ý vào bài.Kết quả

là ngày càng học hành sa sút, chán học

Hoá học là môn khoa học thực nghiệm mà bản thân học sinh rất tò mò và hiếu kì

nên các tiết học có thực hành sẽ thu hút được sự chú ý của học sinh Các tiết lý

thuyết chữ nhiều với sự ngại tìm tòi đọc thì học sinh gần như không có sự tập trung vào bài Vậy làm thế nào để các em thật sự chú ý vào bài và nắm được bài ngay tại lớp, tạo hứng thú cho học sinh học các bài tiếp theo, giúp các em luôn mong chờ đếngiờ học môn Hoá? Đó là câu hỏi đặt ra cho mỗi giáo viên trong đó có cá nhân tôi.

2.Giải pháp thay thế

Qua nhiều tiết học tôi thấy với kiến thức trọng tâm của bài học giáo viên giao

nhiệm vụ cho học sinh có sự giám sát của giáo viên, động viên em nào học nhanh lên bảng ghi đúng sẽ được điểm thưởng, Giáo viên chú ý khuyến khích học sinh

trung bình, học sinh yếu với kiến thức dễ Khi dạy kiến thức trọng tâm của bài thì

giáo viên sẽ cho học sinh nghiên cứu thông tin trong SGK và ghi nhớ thông tin đó trong thời gian từ 5 – 7 phút tuỳ thuộc vào lượng kiến thức ghi nhớ nhiều hay ít Họcsinh đọc thông tin trong sách giáo khoa tự nắm kiến thức rồi nên bảng trình bày hay sau khi học sinh nắm được kiến thức giáo viên yêu cầu học sinh gấp sách lại rồi trả lời câu hỏi giáo viên đưa ra trả lời tốt sẽ được điểm cao Như vậy muốn thực hiện được yêu cầu giáo viên đưa ra thì học sinh phải có sự tập trung cao độ thì mới nắm được bài Khi đã nắm được bài và thuộc bài tại lớp thì việc về nhà học bài rất nhanh,học sinh chỉ sử dụng thời gian ngắn đã thuộc bài nên không cảm giác mệt mỏi mà rấthứng thú học tập bộ môn

3.Vấn đề nghiên cứu

việc giao nhiệm vụ cho học sinh phải nắm được bài tại lớp, học sinh hoạt động nhómnhỏ có thu hút được sự tập trung của các em vào tiết học để nâng cao chất lượng họctập của các em không?

4.Giả thuyết nghiên cứu

Việc giao nhiệm vụ bắt buộc các em phải đọc thông tin có liên quan đến vấn đê

bài học mà giáo viên đưa ra, từ đó giúp các em nắm được kiến thức liên quan tới bài học và hiểu bài

III PHƯƠNG PHÁP

1.Khách thể nghiên cứu

Tôi lựa chọn 2 lớp 9A1 và 9A4 trường THCS TT Cát Bà để nghiên cứu Đây là 2 lớp tôi trực tiếp giảng dạy bộ môn Hóa nên thuận lợi cho việc nghiên cứu và ứng dụng

Hai lớp tôi lựa chọn có những điểm tương đương nhau về trình độ học tập của học sinh năm học trước và điểm số các môn học:

Thu thập và phân tích dữ liệu:

Khảo sát trước và sau tác động

Qua khảo sát thấy được việc giáo viên sử dụng phương pháp giảng dạy hoạtđộng nhóm nhỏ( 2 em gồm học sinh khá kèm hướng dẫn học sinh yếu), kết hợpvới giao nhiệm vụ cho học sinh phải thuộc ngay kiến thức trọng tâm ở trên lớp

đã kích thích sự chú ý, hứng thú học tập của nhiều học sinh và kết quả là chấtlượng của các giờ học đó được nâng lên rõ rệt Nhiều học sinh đã tích cực xâydựng bài trong đó có cả những học sinh học yếu và học sinh vốn rất lười học,chất lượng các bài kiểm tra được nâng lên, tỉ lệ học sinh yếu kém bộ môn học

kì I giảm hẳn

Kết quả về học tập của học sinh

Kết quả thử nghiệm qua một giờ (kiểm tra 5 phút cuối giờ)

3 Qui trình nghiên cứu

a chuẩn bị của giáo viên

Lớp đối chứng: giảng dạy theo phương pháp thông thường có sự chuẩn bị bài bình

thường

Lớp thực nghiệm: giáo viên thiết kế hoạt độngcó sử dụng thời gian để học sinh đọc

và tìm hiểu thông tin trong tài liệu tham khảo, ghi nhớ nhanh kiến thức Giáo viênphân cặp học sinh theo nhóm giúp đỡ nhau,đưa ra điều kiện nếu đôi bạn cùng tiến bộthì cô sẽ thưởng điểm cho cả 2 và tuyên dương trước lớp, nếu cặp nào chưa tiến bộ sẽphạt trực nhật lớp và lao động

b Tiến hành thực nghiệm

Để đảm bảo tính khách quan trong thời gian nghiên cứu, tôi tiến hành giảngdạy theo lịch phân công của chuyên môn Thường xuyên quan sát các em trongcác giờ học, lấy ý kiến từ phía học sinh để có những đánh giá chính xác

4 Đo lường

a Sử dụng công cụ đo, thang đo

Thông tin vê khả năng nắm kiến thức của học sinh trước tác động

Khâu kiểm tra bài cũ( có nắm tốt được bài hôm trước không)

Kiểm tra năng lực vận dụng kiến thức vào làm bài tập

* Tiến hành kiểm tra và đánh giá

Sau khi thực hiện dạy xong các bài học trên, tôi tiến hành kiểm tra 5 phút cuốigiờ Sau đó chấm bài của các em

b Kiểm chứng độ giá trị nội dung

Kiểm chứng độ giá trị nội dung năng lực của học sinh là giáo viên trực tiếp đánh giá, cho điểm những phần mà các em nên bảng trình bày sau thời gian mà giáo viên qui định

Giáo viên dựa vào cả sự cố gắng, có tiến bộ để khuyến khích cho điểm các em.

c Kiểm chứng độ tin cậy

Giáo viên phải thường xuyên kiểm tra học sinh, lấy ý kiến phản hồi đánh giá từ phía học sinh

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

không còn lơ mơ, các em đã thật sự được cuốn hút vào bài học và hoàn thành

dạy học bài lý thuyết môn hoá 9 tại trường THCS TT Cát Bà)) đã được kiểm chứng

2 Bàn luận

Từ kết quả nghiên cứu cho thấy việc học sinh hỗ trợ nhau là môt hoạt động hữu ích, đảm bảo cho học sinh thực hiện tốt nhiệm vụ học tập của mình Học sinh nghiêm túc nghiên cứu tài liệu thì với độ tuổi đang phát triển khi được kích thích, đặtvào trong những tình huống có vấn đề yêu cầu tư duy sẽ nhanh nhạy và nắm bắt

được nhanh kiến thức, việc học sinh học thuộc kiến thức trọng tâm ngay ở trên lớp làtương đối dễ dàng đối với học sinh khá giỏi.

* Hạn chế: Việc rèn cho học sinh hỗ trợ nhau trong nhóm nhỏ chỉ có thể thực hiện

được khi học sinh khá nhiệt tinh muốn giúp đỡ bạn, học sinh yếu phải cố gắng khắc phục để nắm kiến thức Với việc thuộc kiến thức trọng tâm của bài mà giáo viên không kiên tri, sợ cháy giáo án thi chỉ có học sinh khá, giỏi là phát huy được vai trò trong các giờ học này Vì vậy để khắc phục những hạn chế này đòi hỏi giáo viên phảikiên trì và xây dựng được một đội ngũ cốt cán bộ môn vừa có kiến thức và vừa nhiệt tình

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận

Nghiên cứu của tôi là nhằm cải thiện tình trạng lười học của học sinh trong quá trinh học bài lý thuyết môn Hóa 9 trường THCSTT Cát Bà bước đầu đã thu được kếtquả nhất định, tôi sẽ tiếp tục áp dụng và thực hiện trong những năm học tiếp theo

2 Khuyến nghị

Để đạt được kết quả thật sự thì giáo viên phải thực hiện thường xuyên phương pháp này đối với lớp để các em quen với yêu cầu của cô đưa ra ra Giáo viên phải quan tâm đến đối tượng trung bình, yếu vì nếu không quan tâm đến đối tượng này thìchỉ có học sinh khá giỏi thực hiện được nhiệm vụ giáo viên đưa ra

Về phía cha mẹ học sinh: cần quan tâm hơn nữa đến con em mình để nhắc nhở động viên uốn nắn việc học cũng như sinh hoạt hàng ngày của các em

Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện trong năm học vừa qua, chắc chắn con nhiều hạn chế, rất mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp Xin chân thành cảm ơn!

Cát Bà, ngày 24/2/2012

Người viết

Đỗ Thị Anh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

của BGD & ĐÀO TẠO quốc gia Hà Nội

2 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên theo các chu kì

Sở GD&ĐT Hải Phòng

3 Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THCS

- Học sinh biết: Qui luật biến thiên tính chất trong chu kì, nhóm

- Học sinh hiểu: Dựa vào vị trí của nguyên tố suy ra cấu tạo nguyên tử, tính chất cơbản của nguyên tố

- Học sinh vận dụng kiến thức vào giải bài tập

2 Kĩ năng

-Rèn luyện kĩ năng hoạt động nhóm, suy luận.

Giáo viên : Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học ( to)

Học sinh: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học( nhỏ)

III Nội dung bài

Hoạt động1 Kiểm tra bài cũ – Vào bài

? Em hãy cho biết:

- Điện tích hạt nhân, số P, số e, số e lớp ngoài cùng của các nguyên tố trong chu kì3

Hoạt động 2 Sự biến đ i tính ch t c a các nguyên t trong b ng tu n ho nổi tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn ất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn ủa các nguyên tố trong bảng tuần hoàn ố trong bảng tuần hoàn ảng tuần hoàn ần hoàn àn

Từ KTBC:

GV: Yêu cầu hs quan sát bảng tuần hoàn,

ghi nhớ các nguyên tố chu kì 3

( 3’) gấp sách thảo luận trả lời câu hỏi

? Nhận xét số e lớp ngoài cùng từ Na đến

Ar

? So sánh tính kim loại của Na, Mg

? So sánh tính phi kim của S và Cl

? Rút ra nhận xét về sự biến đổi tính chất

của các nguyên tố trong một chu kì

HS: Đại diện nhóm trả lời

Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

GV: Yêu cầu hs quan sát chu kì 2

? Số e lớp ngoài cùng biến đổi ntn từ Li

® Ne

? Sự biến đổi tính kim loại và phi kim

thể hiện ntn

GV: Yêu cầu hs rút ra sự biến đổi của

các nguyên tố trong một chu kì

GV Nhấn mạnh: Đầu chu kì là kim loại

kiềm, cuối chu kì là halogen, kết thúc

- Số e lớp ngoài cùng của nguyên tử tăng dần từ 1 đến 8 e

- Tính kim loại của các nguyên tố giảm dần, tính phi kim tăng dần

2 Trong một nhóm

Trong một nhóm, khi đi từ trên xuống dưới theo chiều tăng của điện tích hạt nhân:

các nguyên tố trong nhóm.

? So sánh tính kim loại của Na và K

? Rút ra sự biến đổi số e , tính kim loại,

tính phi kim của các nguyên tố trong

tiếp thu bài của học sinh

kim loại của các nguyên tố tăng dần đồngthời tính phi kim của các nguyên tố giảm dần

Hoạt động 3 Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

GV: Yêu cầu hs làm bài tập

Bài tập Biết nguyên tố A có Z = 12, chu

kì 3, nhóm II

Hãy cho biết: cấu tạo nguyên tử, tính

chất cơ bản của A? So sánh với các

nguyên tố lân cận

GV: Yêu cầu hs nghiên cứu ví dụ trong

sgk , nắm kiến thức đưa ra bài tập cho hs

làm

Bài tập Biết nguyên tố B có điện tích hạt

nhân là 17+ , 3 lớp e, 7e ngoài cùng

Hãy cho biết: vị trí của B trong bảng tuần

hoàn các nguyên tố hoá học? Tính chất

+ Biết vị trí của nguyên tố suy đoán được:

Điện tích hạt nhân

Số P, số e

Số lớp e

Số e lớp ngoài cùng Tính kim loại hay phi kim so với các nguyên tố lân cận

2 Biết cấu tạo nguyên tử của nguyên tố

ta có thể suy đoán vị trí và tính chất của nguyên tố đó

X ở đầu chu kì 3 nên X là kim loại mạnh, tính kim loại của X mạnh hơn các nguyên

tố có số hiệu nguyên tử là 12, 3; tính kim loại của X yếu hơn nguyên tố có số hiệu nguyên tử là 19

GV: Cho hs kiểm tra 5’cuối bài

Câu 1 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học được xếp theo nguy ên t ắc:

B Theo chiều số e lớp ngoài cùng tăng dần

C Theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần

D Theo chiêu từ kim loại đến phi kim

Câu 2 Dãy các nguyên tố xếp theo chiều tính kim loại giảm dần

A Ni, Na, K B Ga, Al, B C F, Cl, Br D Be, Mg, Ca

Câu 3 Hãy điền số liệu và thông tin thích hợp vào những ô trống của bảng

dưới đây

nguyên tố

Số điệntích hạtnhân

Câu 4 Hãy điền số liệu và thông tin thích hợp vào những ô trống của bảng

dưới đây

nguyên tố

Số điện tích hạt nhân

ngoài cùng

Số hiệu

STT chu kì

Hướng dẫn về nhà

Học bài, Làm tất cả các bài tập trong sgk

* Rút kinh nghiệm gìơ dạy

………

………

………

………

II ĐỀ VÀ ĐÁP ÁN KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG

ĐỀ KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG

Câu 1 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học được xếp theo nguy ên t ắc:

F Theo chiều số e lớp ngoài cùng tăng dần

G Theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần

H Theo chiêu từ kim loại đến phi kim

Câu 2 Dãy các nguyên tố xếp theo chiều tính kim loại giảm dần

A Ni, Na, K B Ga, Al, B C F, Cl, Br D Be, Mg, Ca

Câu 3 Hãy điền số liệu và thông tin thích hợp vào những ô trống của bảng

dưới đây

Vị trí nguyên tố Cấu tạo nguyên tử Tính chất của

nguyên tố

Số điệntích hạtnhân

LỚP THỰC NGHIỆMP TH C NGHI MỰC NGHIỆM ỆM

18 NGUYỄN NHƯ QUỲNH 6 7

DANH SÁCH CÁC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ VIẾT

STT Tên sáng kiến kinh nghiệm Thuộc thể loại Năm viết Xếp loại

cấp trường

1 GIỎO DụC BảO Vệ MỤI

TRườNG QUA DạY HọC

MỤN SINH HọC 6

2 Phát huy khả năng tự quản của

học sinh qua bộ môn

Đổi mới phương pháp dạy học

bài lý thuyết môn hoá 9 tại

trường THCS TT Cát Bà

KẾT QUẢ CHẤM Kết quả chấm hội đồng cấp trường Kết quả chấm hội đồng cấp huyện

Kết quả chấm hội đồng cấp huyện

- Tổng điểm:………

- Xếp loại: ………

T/M HĐKH