Phân loại và hướng dẫn giải đề thi Đại học Cao đẳng môn Sinh học (Tái bản lần thứ hai, có chỉnh lí, bổ sung)

Do yêu cầu và tính chất của cuốn sách là một tài liệu bám sát thực tế dạy ~ học và thi nên chúng tôi có khai thác, sử dụng nguyên vẹn hoặc phân tích và cấu tứ lại các câu hỏi, các bài t

TRAN NGOC DANH

PHAN LOAI

VA HUONG DAN GIAI DE THI ĐẠI HỌC - CAO ĐĂNG

MÔN SINH HỌC

(Tái bản lân thứ hai, có chỉnh lí, bổ sung)

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

LỜI NÓI ĐẦU

Để tạo điểu kiện cho các em học sinh lớp 12 chuẩn bị tốt cho kì thi

tuyển sinh vào các trường Đại học và Cao đẳng, Công ty cổ phần Dịch vụ

xuất bản giáo dục Gia Định - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kết hợp với nhóm tác giả là các giáo viên giàu kinh nghiệm, đa số đang giảng dạy tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP Hồ Chí Minh, tham gia biên soạn bộ sách “Phân loại và Hướng dẫn giải để thi Đại học - Cao đẳng” Bộ sách gồm 8 cuốn : Toán, Lí, Hoá, Sinh, Văn, Sử, Dia và Tiếng Anh

Sách giúp các em học sinh tự học, tự kiểm tra đánh giá Đặc biệt qua

việc tìm hiểu cấu trúc để thi, chúng tôi coi trọng việc hình thành phương

pháp học tập từng phân môn sao cho có hiệu quả để các em chuẩn bị tốt cho kì

thi Đại học - Cao đẳng

Nội dung quyền sách “Phân loại và Hướng dan gidi dé thi Dai học -

Cao đẳng môn Sinh học” gồm ba phần chính :

Phân A Hướng dẫn ôn thỉ tuyển sinh đại học môn Sinh học ; Phân tích

cẩu trúc để thi tuyển sinh đại học năm 2013 - 2014 ; Những lỗi học sinh

thường mắc khi làm bài trắc nghiệm môn Sinh học ; Hướng dẫn giải nhanh bài tập trắc nghiệm Sinh hoc Ứng với từng phấn, tác giả nêu rất nhiều ví dụ minh hoạ và bài tập kèm theo để bạn đọc dễ nhớ trong quá trình tự học và

ôn luyện

Phần B Hệ thống, tóm tắt các nội dung kiến thức cơ bản theo chủ để :

'Tóm tắt ngắn gọn, để hiểu các nội dung kiến thức trọng tâm của chương

trình sinh học 12 Sau mỗi phần kiến thức đều có áp dụng cụ thể

cho từng nội dung : Cơ chế di truyền ; Các quy luật di truyền ; Di truyền

học quần thể ; Ứng dụng di truyền học ; Di truyền học người ¡ Bằng chứng

và cơ chế tiến hoá ; Sự phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất ; Sinh thái học cá thể và quần thể ; Quần xã sinh vật, hệ sinh thái, sinh quyển và bảo vệ môi trường

tự đối chiếu và so sánh kết quả trong quá trình tự học

Do yêu cầu và tính chất của cuốn sách là một tài liệu bám sát thực tế

dạy ~ học và thi nên chúng tôi có khai thác, sử dụng nguyên vẹn hoặc phân

tích và cấu tứ lại các câu hỏi, các bài tập đã sử dụng trong các kì thi, các để

kiểm tra, các câu hỏi hay sưu tầm được trong quá trình soạn giảng của mình

mà không thể liên hệ xin phép trực tiếp đến từng tác giả vì đây là điều khó thực hiện trong điểu kiện hiện nay rất mong được các bạn đồng nghiệp

thông cảm và lượng thứ cho

PHANA

* HƯỚNG DẪN ÔN THỊ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC MÔN SINH HỌC

* PHÂN TÍCH CẤU TRÚC ĐỀ THỊ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2013 -2014

* NHỮNG LỖI HỌC SINH THƯỜNG MẮC KHI LÀM BÀI TRẮC NGHIỆM MÔN SINH HỌC

* HƯỚNG DẪN GIẢI NHANH BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM SINH HỌC

1 HƯỚNG DẪN ÔN THỊ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC - CAO ĐẲNG MÔN SINH

HỌC NĂM 2014 VÀ MỘT SỐ NĂM TỚI

Từ mùa thi năm 2011 đến nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã không công bó Cau

trúc đề thi tuyên sinh đại học hàng năm và xem nội dung này là bí mật quốc

gia, chi pho biến đến Ban soạn thảo và phản biện đề thi, tương tự như các kì thi quốc gia khác như thi chọn học sinh giỏi quốc gia và chọn đội tuyển học sinh đi thi quốc tế Về kì thi tuyển sinh đại học hiện nay, chúng ta vẫn có thể

tham khảo Cấu trúc đề thi tuyên sinh đại học và tốt nghiệp phô thông năm

2010 và cuốn Tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Sinh

học lớp 12 năm 2010 như là những tài liệu chỉ dẫn cơ bản và quan trọng nhất Trong xu hướng tiếp tục thực hiện chủ trương đổi mới trong việc kiêm tra

đánh giá hoạt động dạy — học và nhằm mục đích tuyển chọn học sinh vào đại

học đề thi tuyển sinh đại học đến năm 2013 đã có nhiều thay đổi cơ bản và quan trọng so với những năm trước 2010 Đề thi tốt nghiệp THPT cũng có độ khó nâng dần lên và tỉ lệ câu hỏi giáo khoa có vận dụng, bài tập đòi hỏi tư duy

2 — 3 bước ngày càng tăng (đề thi TNPT 2013 khó hơn hăn so với đề thi

TNPT 2011 Đề thi tuyển sinh đại học và cao đẳng năm 2013 nhìn

chung vẫn giữ nguyên cấu trúc như đề thi các năm trước về số lượng và

phân bố câu hỏi cho từng phần nội dung Tuy vậy về độ khó của từng câu

hỏi thể hiện xu hướng phân hoá rõ rệt và chắc chắn xu hướng này sẽ

được tiếp tục đề cao hơn nữa trong đề thi tuyển sinh đại học năm 2014

mm Dhan loại oà luAliug dẫn giải đề tủ ⁄Đạt bọc — Đao đẳng

Đề thi có độ phân hoá cao hơn trước, tỉ lệ số câu hỏi đơn giản, học sinh có

trình độ từ trung bình trở lên đều làm đúng có tăng lên so với các năm trước, Điều này có tác dụng tăng điểm sàn của Khối B từ 13 điểm năm 2012 lên 14 điểm năm 2013 Mặt khác tỉ lệ bài tập khó đòi hỏi kiến thức cơ bản

chính xác, kĩ năng giải tốt toán thống kê xác suất, kĩ năng đọc hiểu tiếng

lệt cũng tăng lên nhanh chóng nên những học sinh chưa thật xuất sắc và giỏi

đều các bộ môn sẽ gặp nhiều sai sót, nhằm lẫn đáng tiếc khi làm bài Thống kê phổ điểm bài thi môn sinh học năm 2013 có tăng dần về hướng điểm trung bình 5 — 6 (nếu tính trên tông số bài thi môn trên toàn quốc, điểm trung bình gần đạt 5,0) nhưng số lượng điêm cao 9,0 - 9,8 thì giảm hãn so với các năm

trước ; điểm 10 tuyệt đối không có thí sinh nào đạt được

Sau đây ta căn cứ dé thi chính thức môn Sinh học kì thi tuyên sinh vào đại học

năm 2013 đẻ phân tích cấu trúc đề và dự đoán chiều hướng tiền hoá của đề thi

môn Sinh học cho năm 2014 - 2016 trước khi Bộ kết thúc kì thi 3 chung Đề

thi trắc nghiệm có một bản đề gốc sau đó được xử lí trộn thành nhiều mẫu

khác nhau nhưng có cùng nội dung và độ khó như nhau Ta sử dụng mã đề

749 để sắp xếp lại theo cấu trúc (nội dung kiến thức thuộc phần nào của chương trình và đồng thời đánh giá độ khó của câu hỏi theo nhận định của tác gia) Những câu hỏi được đánh giá là khó sẽ có phần hướng dẫn cách giải vắ

tắt để thuận lợi cho việc tự học và ôn luyện thi của học sinh

Lưu ý là theo quy chế thi, nội dung một câu hỏi trong đề thi không được lập lại

nguyên văn trong vòng 3 năm tuy nhiên vì ta chỉ sử dụng có một bộ khung chương trình, một bộ sách giáo khoa nên việc khai thác sách giáo khoa đề biên

soạn đê thi ngày càng khó khăn, việc trùng lập các ý tưởng nhất là các dang bai

tập vận dụng là không thé tránh khỏi Do đó học sinh nắm vững cầu trúc đề thi,

năm vững nội dung kiến thức trọng tâm cơ bản của chương trình và nắm vững

cách giải các dạng bài tập nâng cao mới có cơ hội đạt được điểm 9 —

Dưới đây là quy ước các kí hiệu dùng trong bảng phân tích đề này và dùng

cho các đề luyện tập ở Phần C của sách này

Về cấu trúc đề theo nội dung kiến thức

5.1 Cơ chế di truyền và biến dị (Chương ]- Phần 5)

5.2 Quy luật di truyền (Chương 2- Phan 5) 5.3 Di truyền học quan thé (Chương 3- Phần 5) 5.4 Ứng dụng di truyền học (Chương 4- Phần 5) 5.5 Di truyền học người (Chương 5- Phần 5) 6.1 Bằng chứng và cơ chế tiến hoá (Chương I- Phần 6)

6.2 Sự phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất _ (Chương 2- Phần 6).

'Về độ khó, tính phân hoá của câu hỏi

1 Câu hỏi dễ thuộc dạng nhận biết, tái hiện các nội dung kiến thức cơ bản, đôi

khi là nguyên văn chỉ tiết giống đến từng câu, từng chữ trong sách giáo khoa

2 Câu hỏi mức độ trung bình, học sinh đọc hiểu câu hỏi, hiểu được bài học, đọc cẩn thận câu hỏi là chọn đúng câu trả lời

Tổng cộng 2 mức độ này chiếm không quá 50% số câu hỏi và cũng là 50%,

tông điểm của bài thi

3 Câu hỏi mức độ khó, đòi hỏi học sinh đọc hiểu câu hỏi, hiểu bải và biết vận

dụng các nội dung kiến thức vào trường hợp cụ thể của câu hỏi, đôi khi

phải có kĩ năng tính toán cơ bản nhất là các bài tập xác suất, tổ hợp mới có khả năng làm tốt các câu hỏi này

Giải quyết được trọn vẹn 3 phần này, học sinh đã có thể đạt được điểm 8/10

Câu hỏi phân hoá, đỏi hỏi học sinh có khả năng tư duy chính xác, nhạy bén, iết phân tích, tổng hợp kiến thức đã học mới xử lí chính xác, thông thường bài tập dạng này ở mỗi hướng học sinh suy nghĩ sai, đều có đáp án sai

tương ứng đề chọn

Tổng cộng ở cả 2 mức độ 3 và 4 cũng chiếm khoảng 50% số câu và số điểm

của toàn bài và đĩ nhiên đề đại học sẽ khó hon dé cao đẳng Có thể nói một cách đơn giản cho dễ hình dung : điểm chận của đề thi tuyển sinh đại học là

chận từ điêm 8 và điềm chận của đề thi tuyên sinh cao đẳng là chận từ điểm 9, chỉ có những học sinh giỏi, xuất sắc và có thêm một chút may mắn mới có khả

năng đạt được điểm 10 tuyệt đối

Câu _ | Trong quá trình sinh tổng hợp prôtêin, ở giai đoạn hoạt hoá axit | 5.1 | 2

22 | amin, ATP có vai trò cung cấp năng lượng

A dé cit bỏ axit amin mé đầu ra khỏi chuỗi pôlipeptit

để gắn bộ ba đối mã của tARN với bộ ba trên mARN

D để các ribôxôm dịch chuyển trên mARN

Đáp án : C

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu | Ở một loài động vật, xét hai lôcut gen trên vùng tương đồng của | 5.1 | 2

25 _ | nhiễm sắc thể giới tính X và Y, lôcut I có 2 alen, lôcut II có 3

alen Trên nhiễm sắc thẻ thường, xét lôcut HII có 4 alen Quá

trình ngẫu phí thể tạo ra trong quần thể của loài này tối đa

bao nhiêu loại kiểu gen vẻ ba lôcut trên?

A 570 B.270 C.210 D 180

Đáp án : A

Câu | Cho các thành phân : §1 | 2

28 | (1) mARN của gen cấu trúc ; (2) Các loại nuelêôtit A, U, G, X ;

(3) ARN pôlimeraza ; (4) ADN ligaza ; (5) ADN pôlimeraza

Các thành phần tham gia vào quá trình phiên mã các gen cấu

trúc của opêron Lac 6 E coli la:

Câu _| Trong các mức cấu trúc siêu hiển vi của nhiễm sắc thé 51 | 1

48 | 6 sinh vật nhân thực, sợi cơ bản và sợi nhiễm sắc thể có đường

về số lần nhân đôi và số lần phiên mã của các gen ở một

tế bảo nhân thực, trong trường hợp không có đột biến, phát biêu

nào sau đây là đúng ?

cùng một nhiễm sắc thể có số lần nhân đôi

n ma thường khác nhau

€ Các gen trên các nhiễm sắc thể khác nhau có số lần nhân đôi

khác nhau và số lần phiên mã thường khác nhau

D Các gen nằm trong một tế bào có số lần nhân đôi bằng nhau

60 Cho hai cây cùng loài giao phan với nhau thu được các hợp tử | Š1 | 3

Một trong các hợp tử đó nguyên phân bình thường liên tiếp 4

lần đã tạo ra các tế bào con có tông số 384 nhiễm sắc thể ở trạng

thái chưa nhân đôi Cho biết quá trình giảm phân của cây dùng

làm bổ không xảy ra đột biển và không có trao đổi chéo đã tạo

Phin A

ra tôi da 256 loại giao tử Số lượng nhiễm sắc thể có trong một

tẾ bảo con được tạo ra trong quá trình nguyên phân nảy là

Đắp án : D

Câu _ | Cho biết các cặp gen nằm trên các cặp nhiễm sắc thể khác nhau | Š-l

?9 | Theo lí thuyết, phép lai AaBbDDxaaBbDd thu được ở đời con

có số cá thể mang kiểu gen dị hợp về một cặp gen chiếm tỉ lệ

Câu | Khi nói về đột biến gen, phát biểu nào sau đây không đúng? | 5.1

30 | A Đột biến gen có thể có lợi, có hại hoặc trung tính đối với thể

41 Khi nói về đột biển lệch bội, phát biêu nào sau đây không bã ?

B Đột biến lệch bội có thể phát sinh trong nguyên phân hoặc

trong giảm phân

€ Đột biến lệch bội xảy ra do rối loạn phân bào làm cho một

hoặc một số cặp nhiễm sắc thể không thê phân li

D Đột biến lệch bội làm thay đổi số lượng ở một số hoặc một

10 Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu | Ở một loài động vật giao phối, xét phép lai Ở AaBb x ÿ AaBb | §1 | 4

11 | Giả sử trong quá trình giảm phân của cơ thê đực, ở một số tế bảo,

cặp nhiễm sắc thẻ mang cặp gen Aa không phân li trong giảm

phan J, các sự kiện khác diễn ra bình thường; cơ thể cái giảm

phân bình thường, Theo lí thuyết, sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các

loại giao tử đực và cái trong thụ tỉnh có thể tạo ra tối đa bao nhiêu

loại hợp tử lưỡng bội và bao nhiêu loại hợp tử lệch bội ?

A.9 và 6 B 12 và 4 C.9và 12, D.4 và 12

Hướng | 9AaBb giảm phân cho 4 loại giao tử n

dẫn | {AaBb giảm phân bình thường cho 4 loại giao tử n

SAaBb giảm phân bắt thường cho 4 loại giao tử lệch bội

Câu 6 | Một loài thực vật lưỡng bội có 12 nhóm gen liên kết Giá sử có | 5.1 | 3

6 thể đột biến của loài này được kí hiệu từ I đến VI có số lượng

nhiễm sắc thể (NST) ở kì giữa trong mỗi tế bào sinh dưỡng như

Cho biết số lượng nhiễm sắc thé trong tất cả các cặp ở mỗi tế

bào của mỗi thể đột biến là bằng nhau Trong các thể đột biến

trên, các thé dot bién đa bội chin la :

A IL, VI B.1, 1, IIL, V

Biết rằng các cây tứ bội giảm phân chỉ cho các loại giao tử

lưỡng bội có khả năng thụ tỉnh bình thường Theo lí thuyết,

trong các phép lại trên, những phép lai cho đời con có kiểu gen

Phin A

Câu Ở một loài thực vật, lôcut gen quy định màu sắc quả gồm 2

alen, alen A quy định quả đỏ trội hoàn toản so với alen a quy

định quả vàng Cho cây (P) có kiểu gen dị hợp Aa tự thụ phần,

thu được F, Biết rằng không phát sinh đột biên mới và sự biểu

hiện của gen này không phụ thuộc vào điều kiện môi trường

Dự đoán nào sau đây là đúng khi nói về kiểu hình ở F,?

A Các cây F, có ba loại kiều hình, trong đó có 25% số cây quả vàng,

25% số cây quả đỏ và 50% số cây có cả quả đỏ và quả vàng,

B Trên mỗi cây F; có hai loại quả, trong đó có 75% số quả đỏ

liên kết gen, phat biểu nào sau đây là đúng?

A Ở tất cả các loài động vật, liên kết gen chỉ có ở giới đực mà

không có ở giới cái

B Liên kết gen làm tăng sự xuất hiện biến dị tổ hợp

D Trong tế bào, các gen luôn di truyền cùng nhau thành một

thực vật, khi cho giao phần giữa cây quả đẹt với cây

qua bau dục (P), thu được F gồm toàn cây qua det Cho cây F,

lai với cây đông hợp lặn về các cặp gen, thu được đời con có

kiểu hình phân li theo tỉ lệ ; 1 cây quả dẹt : 2 cây quả tròn : 1

cây quả bầu dục Cho cây F; tự thụ phần thu được F› Cho tất cả

các cây quả tròn F; giao phấn với nhau thu được F Lấy ngẫu

nhiên một cây F; đem trồng, theo lí thuyết, xác suất để cây này

có kiểu hình quả bầu dục là :

A 19 B 1/12 C 1/36 D 3/16

5.2

Hướng

dẫn

F, lại phân tích — 1 : 2 : 1 nên có kiểu gen dị hợp 2 cặp Quy

luật di truyền tương tác bồ trợ:

E, tự thụ —» F có 9 A-B- (quả dẹt) : 3 A-bb + 3 aaB- (quả

tròn) + 1 ab (qué bau duc)

Cho quả tròn F› giao phần với nhau có 2/3 Aabb x 2⁄3 aaBb

cho F; có kiểu hình quả bầu dục : 2/3 x 2/3 x 1⁄4 = 1/9

Đáp án : A

12 Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu 1 | Õ một loài thực vật, tính trạng chiều cao cây do ba cặp gen | 5.2 | 3

không alen là A, a ; B, b và D, d cùng quy định theo kiểu tương,

tác cộng gộp Trong kiêu gen nếu cứ có một alen trội thì chiều

cao cây tăng thêm 5 cm Khi trưởng thảnh, cây thấp nhất có

chiều cao 150 cm Theo lí thuyết, phép lai AaBbDd xAaBbDd

cho đời con có số cây cao 170 em chiếm tỉ lệ :

A.5/16 B 1/64 C 3/32 ‘D 15/64

Hướng | Cây cao 150 cm có kiêu gen aabbdd

dẫn _ Ì Cây cao 170 em có 4 alen trội Chọn 4 trong ó alen = CẬ

Số cây cao 170 cm có tỉ lệ: 15/4'= 15/64

Đắp án : Ð,

Câu | Ở một loài thực vật, alen A quy định hoa tím trội hoàn toàn với | 5.2 | 3

44 | alen a quy định hoa đỏ; alen B quy định quả dài trội hoàn toàn

với alen b quy định quả tròn Hai cặp gen nảy cùng nằm trên

một cặp nhiễm sắc thê thường Cho cây dị hợp về hai cặp gen

trên thụ phấn với cây hoa tim, quả tròn thuần chủng Dự đoán

nao sau đây về kiểu hình ở đời con là đúng ?

A Trong tổng số cây thu được ở đời con, có số cây kiểu hình

hoa đỏ, quả tròn chiếm tỉ lệ 50%,

B Tất cả các cây thu được ở đời con đều có kiểu hình hoa tím,

quả tròn

€ Đời con có 4 loại kiêu hình với tỉ lệ phụ thuộc vào tần số

hoán vị gen

Hướng | AB/ab = Ab/Ab — AB/Ab (tim, dai) : Ab/ab (tim, tròn)

dẫn | Ab/aB * Ab/Ab -Ab/aB (tím, dài) : Ab/Ab (tím, tròn)

Dap én : D

Câu | Ở một loài động vật, alen A quy định lông xám trội hoàn toàn | 5.2 | 3

14 | so với alen a quy định lông hung ; alen B quy định chân cao trội

hoàn toàn so với alen b quy định chân thấp ; alen D quy định

mắt nâu trội hoàn toàn so với alen d quy định mắt đen Phép lai

AB Dyd y

Rg xe

“ab

thể F, số cá thể cái có lông hung, chân thấp, mắt đen chiém tỉ lệ

1% Biết quá trình giảm phân không xảy ra đột biến nhưng xảy

ra hoán vị gen ở cả hai giới với tần số như nhau Theo lí thuyết,

ố cá thể lông xám dị hợp, chân thấp, mắt nâu ở F, chiếm tỉ lệ :

Phin A

15 Ở một loài sinh vật, hai cặp gen A, a và B, b cùng, nằm trên một

cặp nhiễm sắc thẻ và cách nhau 20 cM Hai cặp gen D, d và E, e

củng nằm trên một cặp nhiễm sắc thê khác vả cách nhau 10 eM

ab dc ah ức x= , Biết rằng không phát si ABS _ nit tắng không phát ảnh đột ilies

biến mới và hoán vị gen xảy ra ở cả hai giới với tần số bằng

nhau, Theo lí thuyết, trong tông số cá thể thu được ở đời con, số

cá thể có kiểu gen đồng hợp lặn về tất cả các gen trên chiếm tỉ

Cho biết mỗi gen quy định một tính trạng, các alen

hoàn toàn, quá trình giảm phân không xảy ra đột biên nhưng

xảy ra hoán vị gen ở hai giới với tần số như nhau Tiến hành

phép lai P: = Dd x = Dd, trong tổng số cá thể thu được ở ab ab

Fi, số cá thé có kiểu hình trội về ba tính trạng trên chiếm tỉ lệ

50,73% Theo lí thuyết, số cá thể F có kiểu hình lặn về một

trong ba tính trạng trên chiếm tỉ lệ

,2795 = 27,95%

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Tạo ra các cây có cùng một kiểu gen

Tập hợp các kiểu hình thu được từ những cây có củng kiểu gen

Trồng các cây có cùng kiểu gen trong những điều kiện môi

trường khác nhau

Để xác định mức phản ứng của một kiểu gen ở thực vật cần tiến

hành các bước lần lượt như sau :

A.(1)> 0) > @) B.(3) > (1) > (2)

D.2)>(1)>@)

Câu | Cho biết mỗi gen quy định một tính trạng, các alen trội là trội | 5.2

34 | hoàn toàn, quá trình giảm phân không xảy ra đột biến nhưng

xảy ra hoán vị gen ở cả hai giới với tần số 24% Theo lí thuyết,

phép lai AaBb = xaaBb = cho đời con có tỉ lệ kiểu gen dj

hợp tử về cả bốn cặp gen và tỉ lệ kiểu hình trội về cả bốn tính

Câu | Ở mùi giấm, gen quy định màu mắt nằm trên vùng không | 5.2

37 | tương đồng của nhiễm sắc thê giới tính X có 2 alen, alen A quy

định mắt đỏ hoàn toàn so với alen a quy định mat trang Lai ruồi

cái mắt đỏ với ruồi đực mắt trắng (P) thu được F gồm 50% ruồi

mắt đỏ, 50% ruồi mắt trắng Cho F, giao phối tự do với nhau

thu được F› Theo lí thuyết, trong tổng số ruổi F;, ruồi cái mắt

Phin A

Câu

42 Ở một loài thực vật, màu sắc hoa do một số gen có 2 alen quy

định, alen A quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với alen a quy

định hoa trắng ; Chiều cao cây do hai cặp gen B, b và D, d cùng

quy định Cho cây thân cao, hoa đỏ dị hợp về cả ba cặp gen (kí

hiệu là cây M ) lai với cây đồng hợp lặn về cả ba cặp gen trên,

thu được đời con gồm : 140 cây thân cao, hoa đỏ ; 360 cây thân

cao, hoa trắng ; 640 cây thân thấp, hoa trắng ; 860 cây thân

thấp, hoa đỏ Kiều gen của cây M có thể là :

57 Ở gà, gen quy định màu sắc lông nằm trên ving không tương

đồng của nhiễm sắc thể giới tỉnh X có hai alen, alen A quy định

lông vẫn trội hoàn toàn so với alen a quy định lông không vẫn

Gen quy định chiều cao chân nằm trên nhiễm sắc thể thường có

2 alen, alen B quy định chân cao trội hoàn toàn so với alen b

quy định chân thấp Cho gà trồng lông vằn, chân thấp thuần

chủng giao phối với gà mái lông không vằn, chân cao thuần

chủng thu được F; Cho F; giao phối với nhau để tạo ra F; Dự

đoán nào sau đây về kiều hình ở F; là đúng ?

A Tắt cả gà lông không vẫn, chân cao đều là gà trống

am

Tỉ lệ gà trống lông vằn, chân thấp bằng tỉ lệ ga mai long van, chân cao

D Tỉ lệ gà trống lông van, chan tha

không vằn, chân cao

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu | Một trong những đặc điểm của thường biến là %2 | 1

32 | A c6 thé có lợi, có hai hoặc trung tính

B phát sinh trong quá trình sinh sản hữu tính

D di truyền được cho đời sau và là nguyên liệu của tiến hoá

Đáp án : C

Câu _ | Ở một loài thực vật, xét một gen có 2 alen, alen A quy định hoa | Š3 | 3

40 | đỏ trội hoàn toàn so với alen a quy định hoa trắng Thế hệ xuất

phát (P) của một quần thể thuộc loài này có tỉ lệ kiểu hình 9 cây

hoa đỏ : 1 cây hoa trắng Sau 3 thế hệ tự thụ phấn, ở F; cây có

kiểu gen đị hợp chiếm tỉ lệ 7,5% Theo lí thuyết, cấu trúc di

truyền của quan thé này ở thể hệ P là :

A.0,1AA +0,6Aa +0,3aa

B.0,3AA +0,6Aa40,1aa = 1 C.0,6AA + 0,3Aa +0,laa= 1

D 0,7AA + 0,2Aa +0,1aa = 1

Câu | Ở một loài động vật, gen quy định độ dài cánh nằm trên nhiễm | 5-3 | #

13 | sắc thể thường có 2 alen, alen A quy định cánh dài trội hoàn

toàn so với alen a quy định cánh ngăn Cho các con đực cánh

dài giao phối ngẫu nhiên với các con cái cánh ngắn (P), thu

được F, gồm 75% số con cánh đài, 25% số con cánh ngăn Tiếp

tục cho F; giao phối ngẫu nhiên thu được F; Theo lí thuyết, ở

Câu _ | Ở một loài động vật, xét một gen trên nhiễm sắc thể thường có 2 | 5-3 | 3

16 | alen, alen A trội hoàn toàn so với alen đột biến a Giả sử ở một

phép lai, trong tông số giao tử đực, giao tử mang alen a chiếm

5% Trong tổng số giao tử cái, giao tử mang alen a chiếm 10%

Theo lí thuyết, trong tổng số cá thể mang alen đột biến ở đời

con, thể đột biển chiêm tỉ lệ :

A 0,5% B 90,5%, C 3,45%

D 85,5%

Phin A

A Phương pháp nuôi cấy mô tiết kiệm đt

'B Phương pháp nuôi cấy mô có thể bảo

gen quý hiểm có nguy cơ tuyệt chúng

€ Phương pháp nuôi cấy mô có thể tạo ra số lượng cây trồng

lớn trong một thời gian ngắn

Trong tạo giống bằng công nghệ tế bảo, phương pháp tạo giống,

bằng tạo dòng tế bào xôma có biến đị được sử dụng trong việc :

B tạo ra các đột biến ở tế bào sinh dưỡng và được nhân lên

thành thể khảm

C tạo ra các giống cây trồng mới, có kiểu gen giống nhau của

từ một số giống ban đầu

D tạo ra các dòng tế bảo đơn bội, các dòng tế bào này có các

kiều gen khác nhau

52 Trong công tác giống, người ta có thẻ dựa vào bản đỗ di truyền để

A xác định độ thuần chúng của giống đang nghiên cứu

18 Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Cơ sở tế bào học của nuôi cấy mô, tế bảo được dựa trên 54 | 2

A sự nhân đôi và phân li đồng đều của nhiễm sắc thể trong

giảm phâi

à msss=zsssan

€ sự nhân đôi và phân li đồng đều của nhiễm sắc thể trong

nguyên phân và giảm phân

D quá trình phiên mã và dịch mã ở tế bào con giống với tế bào mẹ

Đáp án : B

Câu | Cho các thông tin 55 | 2

55 | (1) Gen bị đột biến dẫn đến prôtêin không tổng hợp được

(2) Gen bj đột biến làm tăng hoặc giảm số lượng prôtê¡n

(3) Gen bị đột biến làm thay đổi axit amin này bằng một axit

amin khác nhưng không làm thay đổi chức năng của prôtêin

(4) Gen bị đột biến dẫn đến prôtêin được tổng hợp bị thay đổi

chức năng

Các thông tin có thể được sử dụng làm căn cứ để giải thích

nguyên nhân của các bệnh di truyền ở người là :

Câu | Nhiều loại bệnh ung thư xuất hiện là do gen tiền ung thư bị đột | 55 | 1

43 | biến chuyển thành gen ung thư Khi bị đột biến, gen nảy hoạt

động mạnh hơn và tạo ra quá nhiều sản phẩm làm tăng tốc độ

phân bào dẫn đến khối u tăng sinh quá mức mà cơ thẻ không

kiểm soát được Những gen ung thư loại này thường là

A gen lặn và không di truyền được vì chúng xuất hiện ở tế bào

sinh dưỡng

B gen trội và di truyền được vì chúng xuất hiện ở tế bảo sinh duc

€ gen lặn và di truyền được vì chúng xuất hiện ở tế bảo sinh dục

Câu 8 | Ở người, gen quy định dạng tóc nằm trên nhiễm sắc thê thường | 5.5 | 4

có 2 alen, alen A quy định tóc quăn trội hoàn toàn so với alen a

quy định tóc thẳng Bệnh mù màu đỏ - xanh lục do alen lặn b

nằm trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thẻ giới tính X

quy định, alen trội B quy định mất nhìn màu bình thường

Cho so do pha hệ sau :

" T= Nam tie quản và không bị mù màu

are QO = Nite quan viking mi mia

a "Nam tốc thẳng và bị mủ mẫu

> wt oR

Biết rằng không phát sinh các đột biến mới ở tất cả các cá thẻ

trong phả hệ Cặp vợ chồng II, —III,, trong phả hệ này sinh

con, xác suất đứa còn đầu lòng không mang alen lặn về hai gen

trên là

A 4/9, B 1/6 C 1⁄8 D.1/3

Hướng dâm Xét tính trạng hình dạng tóc SIL 10 c6 kiéu gen 1/3 AA : 2/3 Aa

Q HH L1 có kiểu gen 1⁄3 AA : 2⁄3 Aa — xác suất sinh con không

mang gen lặn : 4/9

Xét tinh trạng bệnh mù màu

đ HH 10 có kiểu gen X'Y

9 HH l1 có kiểu gen 1 A”X” : 12 X"X” —› xác suất sinh com

mang gen lặn : 1/4—» xác suất sinh con không mang gen lặn : 1⁄4

Xét chưng 2 gen : xác suất sinh con không mang gen lặn về cả 2

Câu _| Nghiên cứu sự thay đôi thành phần kiêu gen ở một quan thé qua | 6.1

49 | 5 thế hệ liên tiếp được kết quả :

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Nhân tổ gây nên sự thay đổi cấu trúc di truyền của quản thê ở

thế hệ F;

A- cá yêu tổ ngẫu hiện, B.độtbiền,

C giao phối không ngẫu nhiên D giao phối ngẫu nhiên

Hướng | Từ F› đến F tần số Kiểu gen biến đổi đột ngột không 6 quy luật

dâm | không liên quan đến tần số các alen nên do các yêu tố ngẫu

t tiến hoá trung tính dựa trên các nghiên cứu về những

biến đổi trong cấu trúc của các phần tử prôtêin

€ Thuyết tiến hoá trung tính nghiên cứu sự tiến hoá ở cấp độ

phân tử

D Nguyên nhân chủ yếu của sự tiến hoá ở cấp phân tử là sự

củng cố ngẫu nhiên các đột biên trung tính

Câu | Con lại được sinh ra từ phép lai khác loài thường bất thụ, | 6.1 | 2

59 | nguyên nhân chủ yếu là do

A số lượng nhiễm sắc thể của hai loài không bằng nhau, gây trở

ngại cho sự nhân đôi nhiễm sắc thẻ

€ cầu tạo cơ quan sinh sản của hai loài không phủ hợp

D số lượng gen của hai loải không bằng nhau

Đáp án : B

Câu 2 | Có những loài sinh vật bị con người săn bắt hoặc khai thác quá | 6.1 | 3

mức, làm giảm mạnh số lượng cá thê thì sẽ có nguy cơ bị tuyệt

chủng, cách giải thích nào sau đây là hợp lí ?

A Khi số lượng cá thể của quản thể còn lại quá ít thì dé xảy ra

ng cá thẻ của quần thể còn lại quá it thi đột biến

trong quần thể để xảy ra, làm tăng tần số alen đột biến có hại

D = số lượng cá thể của quần thể giảm mạnh thì sẽ làm giảm

~ nhập gen, làm giảm sự đa dạng di truyền của quan thé

Phin A

Hướng

dâm A Giao phối không ngẫu nhiên không làm tăng tần só alen có hại

8 SỐ lượng cá thể của quần thể còn lại quá ít cñng không dễ

xảy ra biển động đi truyền

Cả 2 cách giải thích đều không hợp lí

Phương án B nên sửa lại là “Số lượng cá thể của quân thể

lại quá ít thì khỉ xây ra biến dong di truyền sẽ làm nghèo vốn

gen cũng như làm biển mắt nhiều alen có lợi của quần thể”

€ số lượng cá thể trong quan thé

D ti lệ đực, cái trong quần th

C Đột biến gen là nguyên liệu sơ cấp chủ yếu của quá trình tiến hoá

D Nguồn biến đị của quần thề có thê được bô sung bởi sự nhập cư

21 So với đột biến nhiễm sắc thể thì đột biến gen là nguồn nguyên

liệu sơ cấp chủ yếu của tiền hoá vì

A đa số đột biến gen là có hại, vì vậy chọn lọc tự nhiên sẽ loại

bỏ chúng nhanh chóng, chỉ giữ lại các đột biển có lợi

B alen đột biến có lợi hay có hại không phụ thuộc vào tổ hợp

gen và môi trường sống, vì vậy chọn lọc tự nhiên vẫn tích luỹ các gen đột biên qua các thể hệ

€ các alen đột biến thường ở trạng thái lặn và ở trạng thái dị

hợp, chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp vào kiểu gen do đó tần số của gen lặn có hại không thay đổi qua các thê hệ

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu 4 | Các ví dụ nào sau đây thuộc cơ chế cách li sau hợp tử ? 61 2

(1) Ngựa cái giao phối với lừa đực sinh ra con la không có khả

Câu _| Khi nghiên cứu lịch sử phát trién của sinh giới, người ta đã căn | 62 | 2

38 | cứ vào loại bằng chứng trực tiếp nào sau đây đề có thể xác định

loài nào xuất hiện trước, loài nào xuất hiện sau ?

A Cơ quan tương tự B Cơ quan tương đồng

D Cơ quan thoái hoá

Đáp án : C

Câu | Hiện nay, người ta giả thiết rằng trong quá trình phat sinh sự sông | 6.2 | 1

26 | trên Trái Đất, phân tử tự nhân đôi xuất hiện đầu tiên có thể là

A.ARN B.ADN C lipit D protéin

Dap dn: A

Câu _ | Trong lich sử phát triển của sinh giới qua các đại địa chất, ở kỉ | 6.2 | 1

31 | Tam Điệp (Tria) có lục địa chiếm ưu thế, khí hậu khô Đặc

điểm sinh vật điền hình ở kỉ này là :

A Duong xi phat triển mạnh Thực vật có hạt xuất hiện Lưỡng

cư ngự trị Phát sinh bò sát

aac

C Cay hat trin ngự trị Bò sát cổ ngự trị Phân hoá chim

D Phân hoá cá xương Phát sinh lưỡng cư và côn trùng

Đáp án : B

Câu | Khi nói về mức sinh sản và mức tử vong của quản thể, kết luận | 7.1 | 2

33 | nào sau đây không đúng?

A Sự thay đôi về mức sinh sản và mức tử vong là cơ chế chủ

yếu điều chỉnh số lượng cá quần thể

B Mức tử vong là số cá thê của quân thể bị chết trong một đơn

vị thời gian

Phin A

€ Mức sinh sản của quân thể là số cá thê của quản thê được

sinh ra trong một đơn vị thời gian

Đáp án :

Câu | Quan thé sinh vat tăng trưởng theo tiểm năng sinh học trong | 7.1

38 | điều kiện nảo sau đây ?

A Nguồn sống trong môi trường không hoàn toàn thuận lợi gây

nên sự xuất cư theo mùa

C Không gian cư trú của quân thể bị giới hạn, gây nên sự biển

động số lượng cá thể

D Nguồn sống trong môi trường không hoàn toàn thuận lợi,

hạn chế về khả năng sinh sản của loài

Đáp án : B

Câu | Khi nói về kích thước của quân thẻ sinh vật, phát biểu nào sau | 7.1

39 | đây là đúng?

B Kích thước quần thê không phụ thuộc vào mức sinh sản và

mức tử vong của quan thé

C Kích thước quản thê luôn ôn định, không phụ thuộc vào điều

kiện sống của môi trường

D Kích thước quan thé là khoảng không gian cần thiết để quần

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Câu | Mối quan hệ giữa hai loài nào sau đây thuộc vẻ quan hệ cộng | 7.2 | 1

Câu | Khi nói về chuỗi và lưới thức ăn, phát biểu nào sau đây là | 72 | 1 46 | đúng?

A Quan xã cảng đa dạng về thành phần loài thì thức ăn cảng

lưới thức ăn, mỗi loài chỉ tham gia vào một chuỗi

Câu | Cho chuỗi thức ăn : Cây ngô -> Sâu ăn lá ngô -> Nhái > Rin | 7⁄2 | 2

12 | hỗ mang -> Diều hâu Trong chuỗi thức ăn này, những mắt xích

vừa là nguồn thức ăn của mắt xích phía sau, vừa có nguồn thức

ăn là mắt xích phía trước là

B Cây ngô, sâu ăn lá ngô, nhái

€ Nhái, rắn hỗ mang, diễu hâu

D Cây ngô, sâu ăn lá ngô, diều hâu

A Đồng rêu han doi > Rừng mưa nhiệt đới > Rừng rụng lá ôn

đới (rừng lá rộng rụng theo mùa)

B Đồng rêu hàn đới ~> Rừng rụng lá ôn đới (rừng lá rộng rụng

theo mia) > Rừng mưa nhiệt đới

D Rừng mưa nhiệt đới “> Đồng rêu hàn đới -> Rừng rụng lá ôn

đới (rừng lá rộng rụng theo mủa)

54 Khi nói về vấn đề quản lí tài nguyên cho phát triển bền vững,

phát biểu nào sau đây là không đúng ?

B Con người phải tự nâng cao nhận thức về sự hiểu biết, thay

đổi hành vi đối xử với thiên nhiên

€ Con người phải biết khai thác tài nguyên một cách hợp lí,

bảo tồn đa dạng sinh học

D Con người cần phải bảo vệ sự trong sạch của môi trường sống

58 'Khi nói về tháp sinh thái, phát biêu nào sau đây không đúng?

A Tháp năng lượng luôn có dạng chuân, đáy lớn, đỉnh nhỏ

B Tháp số lượng và tháp sinh khối có thể bị biển dạng, tháp trở

nên mắt cân đối

€ Trong tháp năng lượng, năng lượng vật làm môi bao giờ

cũng đủ đến dư thừa đẻ nuôi vật tiêu thụ mình

24 Ở mỗi bậc dinh đường của chuỗi thức ăn, năng lượng bị tiêu

hao nhiều nhất qua

A quá trình bài tiết các chất thải

26 Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Từ những phân tích trên để chuẩn bị cho mùa thi 2014 đã gần kể, các em học

sinh cần chú ý những điểm sau:

Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức sinh học cấp Trung học mả trọng tâm là phần

Di truyền học lớp 12 và các nội dung có liên quan thuộc chương trình lớp 10

và lớp I1 Việc tắt nội dung các chương, c phần quan trọng nên

thực hiện dưới nhiều dạng khác nhau như sơ đồ về mới liên hệ giữa các kiến

thức chính (bản đỗ tư duy), lập bảng so sánh, lập bảng tóm tắt Công việc này cần nhiều thời gian và thực hiện xuyên suốt trong năm học, cuối năm chỉ cần

sắp xếp lại và bô sung hoàn chỉnh

Một trong những phương pháp quan trọng để nắm bắt được ý chính của giáo

khoa, của câu hỏi và trọng tâm của từng bài, từng chương của chương trình là đọc kĩ mục lục toàn chương trình, nhớ tên thứ tự từng bài, dàn ý của mỗi bài

Khi đọc từng câu chữ, thử bỏ bớt những từ, những cụm từ cho đến khi tìm ra

những từ quan trọng nhất là những từ mà nếu thay đổi hoặc không có nó sẽ làm thay đôi hoặc mắt nghĩa của câu Chỉ cần hiểu và nhớ những từ đó mà thôi

Có nắm chắc kiến thức mới bắt đầu việc luyện giải đễ, không bao giờ vừa mở sách giáo khoa vừa đánh dầu chọn câu trắc nghiệm trong các đẻ thi thử vì làm như vậy dù có kết quả làm đúng cũng vẫn không nhớ và không hiểu được gì!

Nên chọn lọc các để thi thử từ các nguồn đề đáng tin cậy mà luyện tập, không

nhất thiết phải làm thật nhiều đề Học sinh có thói quen sưu tâm đề thi, thấy đề

là bắt tay vào giải, thấy bài tập là lấy máy tính ra bam mà ít chịu khó suy nghĩ

cẩn thận trước khi bắt đầu Nên canh thời gian làm bài, một đề thi có chất

lượng với một học sinh giỏi hoàn thành mắt 60 -70 phút và đạt điềm 8,5 - 9 là hợp lí

Một câu hỏi trắc nghiệm làm sai, việc trước tiên là nên đọc lại câu hỏi Học sinh thường đọc lướt, bỏ sót những từ quan trọng và đôi khi đọc dé lại nhớ những câu hỏi đã quen nên hiêu sai ý của câu hỏi Khi đã hiểu đúng câu hỏi thì nguyên nhân tiếp theo là chưa hiểu, chưa nhớ chính xác nội dung kiến thức sách giáo khoa nên cần đọc lại sách giáo khoa ở các bài có liên quan Trước tiên đọc ở sách giáo khoa cơ bản, sau đó tìm bài tương tự trong sách giáo khoa

nâng cao vì 40 câu hỏi trắc nghiệm ở phần chung là phần kiến thức cơ bản

giao thoa giữa 2 bộ sách Do 2 bộ sách có độ vênh nhất định ở phần Tiến hoá

và Sinh thái nên với các câu hỏi ở phần riêng thì cần nhớ rõ quy định, câu hỏi

6 phan nao thi kiến thức chuẩn theo bộ sách giáo khoa đó Nếu không tìm thấy nội dung kiến thức nguyên vẹn trong sách giáo khoa thì câu hỏi thuộc dạng vận dụng có nâng cao, học sinh can dựa vào khả năng suy luận và kinh

nghiệm đề giải quyết các vấn đề tương tự

7 Với bài tập trắc nghiệm cần tính toán thường mỗi hướng suy nghĩ sai có một

đáp án sai tương ứng để chọn (đáp án mỗi bay trong trắc nghiệm) nên học sinh cần đọc thật kĩ đẻ cho gì, hỏi gì, có ý nào chưa sử dụng, có ý nào thừa trong đề

không, nếu làm sai cần coi lại các bước tính toán Nên nhớ bài tập trắc nghiệm

“lam được” không hắn là “làm đúng”

8 Nên tham khảo đề thi và đáp án chính thức từ Bộ Giáo dục - Đào tạo của

khoảng 3 năm gần đây để thấy rõ chiều hướng tiến hoá của đề thi Đề thí cao đẳng thường dễ hơn hẳn so với đề đại học, có trường hợp sử dụng lại các câu

hỏi cũ trong ngân hàng đề đã ra thi vài năm trước Các câu hỏi trong đề thi chính thức được biên soạn và phản biện cẩn thận nên hằu hết là chính xác và hay hơn hẳn so với các đề thi thir Nhiéu dé thi thử cũng chỉ sử dung lai các

câu hỏi trong đề chính thức hoặc biến đồi từ đề này mà ra

9 Một phương pháp quan trọng để nắm vững cách giải các bài tập từ khó đền rat khó của môn Sinh học là : sau khi đã đọc và hiểu đề, đã chấp nhận đáp án đúng, học sinh có thê thử thay đổi những từ quan trọng trong đề và suy nghĩ

thêm về cách giải tình huống mới đặt ra Điều này giúp học sinh phát hiện

những ý thừa, cho nhằm mục đích gây rối suy nghĩ và phân biệt tốt hơn những

từ khoá quan trọng của đề nếu không nắm bắt được sẽ có cách giải sai

10 Điểm cuối cùng là kĩ năng làm bài trên phiếu trả lời trắc nghiệm theo đúng những quy định và chuẩn mực của kì thi Việc này khá đơn giản nhưng cũng

đã từng làm cho nhiều học sinh giỏi bị mất điểm hết sức đáng tiếc Nên hạn

chế tối đa việc tẩy xoá trong bài làm và nên dành thời gian vài phút cuối để kiểm tra lại mã đề thi, số báo danh và bài làm có đầy đủ chính xác hay chưa ?

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

1I NHỮNG ĐIỂM KHÁC BIỆT CƠ BẢN GIỮA HAI BỘ SÁCH GIÁO KHOA

'VÀ TÀI LIỆU CHUẨN KIẾN THỨC - KĨ NĂNG

1 Một số chủ điểm đã nêu trong Tài liệu chuẩn kiến thức - kĩ năng chỉ có ở một trong hai bộ sách giáo khoa do đó học sinh (HS) cần chú ý học kĩ để làm đúng phần câu hỏi lựa chọn có liên quan trong phần lựa chọn của chương trình chuân hoặc chương trình nâng cao

Sách giáo khoa cơ bản Sách giáo khoa nâng cao

Không có bài "Các phương pháp nghiên

cứu di truyền học ở người” nhưng HS vẫn

phải biết phân tích một sơ đồ phả hệ để xác

định quy luật di truyền của một tính trạng,

hoặc bệnh tật đi truyền ở ngư

(Không có) Nguồn gốc chung và chiều hướng

tiễn hoá của sinh giới (Bai 42)

(Không có) Mối quan hệ dinh dưỡng (Bài 57)

(Không có) Sự cân bằng quần

Quản lí tài nguyên thiên nhiên

Từ năm 2014 sẽ có câu hỏi chính thức cho

nội dung này

(Bài 46 ~ Thực hành)

Quản lí tài nguyên thiên nhiên

(Bài 64 ~ Giáo khoa)

Trên đây chỉ nêu những khác biệt lớn ở mức chủ điểm của từng bài, đi vào chỉ

ti

khi 6n tap còn có nhiều khác biệt trong phần Tiến hoá và Sinh thái mà HS cần lưu ý

2 Về phương pháp trả lời các câu hỏi trắc nghiệm : HS cẩn chứ ý các dạng câu

hỏi sau :

+ Dạng 1 : Chọn phương án trả lời đúng

Với dạng câu hỏi này, HS cần : thuộc bài, hiểu khái niệm, nắm vững cơ chế, kết quả và ý nghĩa của các hiện tượng hoặc quá trình sinh học có liên quan

Phương pháp phổ biến với dạng câu hỏi này là : Đọc kĩ câu dẫn, loại các câu

trả lời sai, còn lại câu đúng hoặc đúng nhất

Câu 1, mã đề 284 Đề TNPT năm 2008

Ví dụ:

Câu 1 : Theo quan niệm hiện đại, các giai đoạn chính trong quá trình phát sinh sự sống trên Quả Đắt lần lượt Ì

A tién hoá tiền sinh học - tiền hoá hoá học ~ tién hoa sinh hoc

B tiến hoá hoá học - tiến hoá tiền sinh học - tiến hoá sinh học

€ tiến hoá hoá học — tiến hoá sinh học - tiến hoá tỉ

D tiến hoá sinh học - tiến hoá hoá học - tiến hoá tiền sinh học

Với câu này, HS thuộc bài chọn được ngay đáp án B

Ví dụ : Câu 14, mã đề 284 Đề TNPT năm 2008

Câu 14 : Căn cứ vào những biến có lớn về địa chất, khí hậu và các hoá thạch điển

hình, người ta chia lịch sử sự sống thành các đại theo thứ tự :

A dai Thái cổ, đại Nguyên sinh, đại Cổ sinh, đại Trung sinh và đại Tân sinh

B đại Nguyên sinh, đại Cổ sinh, đại Thái cổ, đại Trung sinh và đại Tân sinh

€ đại Nguyên sinh, đại Thái cổ, đại Cổ sinh, đại Trung sinh và đại Tân sinh

D đại Thái cổ, đại Cỏ sinh, đại Trung sinh, đại Nguyên sinh và đại Tân sinh 'Với câu này, HS thuộc bài chọn được ngay đáp án A

Đôi khi HS thuộc bài máy móc dễ chọn được đáp án đúng hơn học sinh giỏi (HSG) hay suy luận

Ví dụ : Câu 5, bài 34 SGK Sinh học 12 nâng cao (NC)

Câu § : Học thuyết tế bào cho rằng :

A Tat cả các cơ thể sinh vật từ đơn bào, đến động, thực vật đều được cấu tạo

từ tế bào (SGV cho đáp án câu này vì đúng nguyên văn trang 137 SGK Sinh học 12 NC)

B Tắt cả các cơ thê sinh vật từ đơn bảo, đến đa bào đều được cấu tạo từ tế bảo

nắm đều được cầu tạo

Hai phương án trả lời C, D sai

cũng phải là câu sai vì thiểu ý

Đôi khi gặp một câu hỏi mà khi đọc qua HS không chọn được đáp án nào

thì khi đó phải biết loại suy để chọn 1 đáp án đúng nhất

Ví dụ : Câu 3, bài 5I SGK Sinh học 12 NC

thiểu ý (thực vật hoặc động vật) do đó câu A

30 (Đâu loại oà luting din gidi dé thi Dai học ~ Cao ding

Câu 3 : Nhóm cá thể nào dưới đây là một quần thể ?

A Cá diếc và cá vàng trong bể cá cảnh (SGV cho đáp án là câu này)

B Cá rô đồng và cá săn sắt trong ao

€ Cây trong vườn D Cỏ ven bờ hồ

Gặp những câu hỏi như thế nảy, không nên hap tấp làm ngay mà nên để đến cudi giờ đê cân nhắc chọn một đáp án có thẻ chấp nhận được Trong trường hợp này, HS có thể suy luận : vì cá diếc và cá vàng là những loài rất

và có thể giao phối được nên được cho là cùng một quản thê Tuy nhiên nêu cho rằng các phương án B, C, D đều sai vì bao gồm nhiều loài thì với phương

án A cũng không thể cho cá diếc và cá vàng là cùng loài để xem chúng như là một quản thể ; chưa kể trong một bể cá cảnh thì những con cá diếc và những

con cá vàng có thê chỉ là một tập hợp ngẫu nhiên và nhất thời

Với dạng câu hỏi này HS dễ trả lời sai do chủ quan, thường điều gì HS chưa

biết thì hay cho rằng nội dung đó là sai hoặc đọc không kĩ câu hỏi thay vì chọn ý sai lại chọn ý đúng

Ví dụ : Câu 33, mã đề 284 Đề TNPT năm 2008

Câu 33 : Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về trẻ đồng sinh ?

A Trẻ đồng sinh cùng trứng luôn luôn cùng giới tính

B Trẻ đồng sinh cùng trứng giống nhau về kiểu gen

€ Trẻ đồng sinh khác trứng có thê khác giới tính hoặc cùng giới tính

D Trẻ đồng sinh khác trứng được sinh ra từ một hợp tử

Phương án D sai ở điểm khác trứng > < một hợp tử HS phải có kiến thức và

kĩ năng phát hiện nhanh những mâu thuẫn trong các phát biêu để tìm ra câu trả lời phù hợp nhất

'Ví dụ : Câu 6, để TN BT THPT trong cuốn Cấu trúc đề 2009, trang 183

Câu 6 : Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về đột biến nhiễm sắc thé ?

A Đa bội là dạng đột biến số lượng nhiễm sắc thẻ trong đó tế bào đột biến

chứa nhiều hơn 2 lần số bộ nhiễm sắc thể đơn bội (3n, 4n, )

B Lệch bội là những biến đồi về số lượng nhiễm sắc thể xảy ra ở một hay một

Phin A

D Đột biến đa bội chủ yếu gặp ở những loài động vật bậc cao

Phương án A, B đúng với các khái niệm đã học Câu này nếu HS quên giáo khoa “đa bội khó xảy ra ở động vật* hoặc không đọc kĩ câu hỏi động vật bậc cao thì có thẻ chọn nhằm phương án C vì không tìm thấy chữ mắt đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn như trong bài học nên cho rằng câu nảy sai

© Dạng 3 : Các bài tập nhỏ, phải tính toán, suy luận thì mới nhanh chóng tìm được đáp án

Dang bài tập này đòi hỏi HS phải nhớ một số công thức, có kĩ năng suy

luận và tính toán nhanh thì chọn được đáp án chính xác và rút ngắn được

thời gian làm bài Nếu không HS sẽ loay hoay mắt nhiều thời gian mà vẫn

có thể chọn đáp án sai

Ví dụ : Câu 3, đề TN THPT trong cuốn Cấu trúc đề 2009, trang 173

Câu 3 : Một gen dai $100 A va c6 3900 liên kết hiđrô nhân đôi 3 lần liên

lượng nuclêôtit tự đo mỗi loại cần môi trường nội bảo cung cấp là :

AA

5600 ; 1600 B.A=T=4200; 300 : 2100;G 600 D.A=T=4200; 200

ê giải nhanh bài này, HS cần sử dụng số liệu 5100 A và 3900 liên kết hiđrô

để tính được thành phần Nu của gen đã cho là : A =T = 600; G=X= 900 ;

suy ra khi gen nhân đôi 3 lần liên tiếp thì cần môi trường tế bào cung cdp (2° — 1)

lần số Nu mỗi loại từ đó chọn được phương án D

Vi du : Cau 13, dé TN THPT trong cuốn Cấu trúc đề 2009, trang 175

Câu 13 : Ở ngô (bắp), 3 cặp gen không alen (Aa, Bb và Dd) nằm trên 3 cặp nhiễm

sắc thể thường tương tác cộng gộp cùng quy định tính trạng chiều cao cây Sự

có mặt của mỗi gen trội trong kiêu gen làm cây cao thêm 5 em Cho biết cây thấp nhất có chiều cao 130 em Kiểu gen của cây cao 140 cm là :

A AABBDD B AaBBDD

C AabbDd D aaBbdd

Để giải nhanh bài này, HS cần biết cây thấp nhất có kiểu gen toàn gen lặn aabbdd, cây cao 140 cm theo đề bài phải có 2 gen trội Chọn phương án C

Đề thi TSĐH năm 2008 có 1 câu khó và hay là : Trong một quần thẻ thực

vật tự thụ phán, tỉ lệ kiểu gen ở thế hệ P là 0,45 AA : 0,30 Aa : 0,25 aa Cho biết các cá thể aa không có khả năng sinh sản Tính theo lí thuyết thì tỉ lệ các kiểu gen thu được ở thể hệ F; là :

A.0,525 AA: 0,150 Aa: 0,325 aa BB 0,36 AA: 0,24 Aa: 0,40 aa

C 0,42 AA : 0,49 Aa : 0,09 aa D.0,7 AA : 0,2 Aa: 0,1 aa

Phin logi va tuting dén giti dé thi Pai hge — Cao ddng

Để giải nhanh bài này HS cần hiểu : quần thẻ tự thụ một thế hệ thì tỉ lệ kiểu

gen dị hợp Aa giảm đi 1⁄2 Nếu không nắm được ý các cá thể aa không có khả

năng sinh sản HS dễ chọn nhằm đáp án A là đáp án “mỗi nhử” khá tốt HS cần

biết khi aa không tham gia sinh sản thì xem như quan thé chi còn có 2 thành

phần kiểu gen AA và Aa trong e tỉ lệ AA = (0,45 ) / (0,45 + 0,30) = 0,6 va tỉ

Ig Aa = (0,30) / (0,45 + 0,30) = 0,

Câu này có thể nâng độ khó lên hơn nữa bằng cách hỏi ở F; thay vì F; thì với

cách suy luận và tính toán như trên HS

số kiêu gen ở F; đề khi cho F; tự thụ thì lệ Aa ở F; lại tiếp tục giảm đi 1/2 lần nữa lại phải biết cách tinh lai tin

Kinh nghiệm làm bài tập khá phức tap dang này là HS không cẩn phi

giải từng phương án rất mắt thời gian, ở đây chỉ cần căn cứ vào tỉ lệ kiểu gen

Aa F; có Aa = 0,2 / (0,7 + 0,2) = 2/9 do đó F; có tỉ lệ giảm 1/2 còn 2/18 Bắm máy tính 2 : 18 = 0,111 chọn được ngay phương án D

1II PHÂN TÍCH CẤU TRÚC ĐỀ THỊ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2013 Dưới đây là nội dung cấu trúc một đề thi Tuyển sinh Đại học môn Sinh học

năm 2010 và không thay đổi trong những năm tiếp theo cho đến nay do đó học

sinh cân nhận biết đẻ định hướng cho quá trình ôn tập Cấu trúc đề thi năm

2014 nếu có thay đôi thì cũng chỉ là thay đỏi nhỏ vẻ chỉ tiết chắc chắn không

có thay đổi lớn trong cấu trúc đề vì tài liệu giáo khoa và tài liệu chuẩn kiến

thức vẫn không thay đồi

Đề TSĐH 2010 Đề TNPT 2010

Phan Nội dụng Số Số câu hỏi riêng Số SỐ câu hỏi riêng

câu | (HS chỉ được làm 1 | câu | (HS chỉ được làm L

hỏi trong 2 phan) hoi trong 2 phan)

chung Ï Chuân | Nâng cao | “2% [ Chuẩn | Nâng cao

tính toán và các thao tác tư duy chuẩn xác hơn Đây là một nội dung cơ

bản và hết sức quan trọng mà học sinh cần quan tâm trong quá trình ôn luyện

cho mùa thi TNPT và TSĐH 2014

Vi du I: Câu 5 Mã đề 749 — 2013 : Bài tập quy luật tương tac dé cho tir P va

F¡ nhưng hỏi kết quả tỉ lệ ở F; trong điều kiện xác định

Một loài thực vật, khi cho giao phấn giữa cây quả đẹt với cây quả bầu dục (P), thu được F¡ gồm toàn cây quả đẹt Cho cây F; lai với cây đồng hợp lặn về các cặp gen, thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1 cây quả đẹt : 2 cây quả tròn : 1 cây quả bầu dục Cho cây F; tự thụ phan thu

được F; Cho tất cả các cây quả tròn F; giao phấn với nhau thu duge F3

Lấy ngẫu nhiên một cây Fs dem trồng, theo lí thuyết, xác suất để cây này

có kiểu hình quả bầu dục là :

ADS B 1/12 € 1⁄46 D.3/16

Điều kiện I : đề cho từ P đến F¡, cho cây F, lai phân tích có 3 kiểu hình, 4 kiểu gen giúp xác định quy luật di truyền là 2 cặp gen độc lập quy định hình

dang quả theo kiểu tương tác bổ sung (9 : 6 : 1)

Điều kiện 2 : đề cho F; tự thụ phấn (AaBb x AaBb) thu được F; , các cây quả

tròn F; có đến 4 kiêu gen 2/9Aabb : 2/9 aaBb : 1/9Aabb : 1/9 aaBB giao phan thu được F›, trong đó điều kiện để F; thu được kiều hình quả bầu dục, kiểu gen aabb chỉ là sự kết hợp của giao tir ab x ab nên bài tập có thẻ đưa về dạng xác suất trong quân thê: 1⁄4 x 2/3 x 2/3 =1/9

Ví dụ 2 : Câu 8 Mã đề 749 — 2013 : Bai tip pha hệ cho 1 cặp alen trên nhiễm sắc thể thường, | cap gen trên nhiễm sắc thể giới X ở đoạn không tương đồng với Y và hỏi tỉ lệ con không mang alen lặn về cả 2 gen trên Cách hỏi con

Ở người, gen quy định dạng tóc nằm trên nhiễm sắc thể thường có 2 alen, alen

A quy định tóc quăn trội hoàn toàn so với alen a quy định tóc thắng Bệnh mù

màu đỏ — xanh lục do alen lặn b nằm trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X quy định, alen trội B quy định mắt nhìn màu bình thường

Cho sơ đồ phả hệ sau

Nam tóc quan va khong bj mit mau

Nữ tóc quăn và không bị mù màu : Nam tóc thẳng và bị mù màu

Biết rằng không phát sinh các đột biến mới ở tắt cả các cá thê trong phả hệ Cặp vợ chồng III,„—III,, trong phả hệ này sinh con, xác suất đứa con đầu lòng không mang alen lặn về hai gen trên là

Nhận xét đề: Từ sơ đồ phả hệ có thê nhận thấy các cá thể 1, 2, 3, 4 trong sơ đồ

là không liên quan gì đến kết quả tính toán 2 cặp vợ chồng số 5 — 6 và 7 ~ 8

có kiểu gen tương tự nhau là 3 : AaX®Y wae @ AaX®x? do sinh con trai 9 và

11 vừa có tóc thăng aa vừa bị mù màu X°Y Do vay dé tinh xác suất đời con

cần xác định kiểu gen của IIlo và II

Phin A

Xét cặp gen (B,b) ta có

Vậy tỉ lệ con không mang gen a là 4/9 và tỉ lệ con không mang gen X là 6/8

nên tỉ lệ con không mang các alen lặn về cả 2 gen trên là 4/9 x 6/8 =1/3

Học sinh cần lưu ý cách đặt đề bài như thể này có rất nhiều biến hoá và cách

giải này hữu hiệu đề giải nhanh các bài có biên đổi đó Ví dụ với cách cho

điều kiện về gen và sơ đồ phả hệ giữ nguyên như câu trên, có thê hỏi

a Tỉ lệ con tóc thăng — không bị mù màu

b Tỉ lệ con tóc quan — bj md mau

e Tỉ lệ con tóc thăng ~ mù màu

d Tí lệ con tóc quan ~ không bị mù màu

e Xác suất sinh con trai, con gai tóc thẳng, tóc quăn - bị mù màu, không bị

mù màu

Học sinh thử tìm cách giải nhanh gọn và chính xác các câu hỏi trên

Đây không chỉ là cách giải, cách học riêng cho bai tập này mà là phương pháp

học bài tập hiệu quả cho nhiều dạng bài tập khác nhau mà không cần mắt thời

gian làm thật nhiều đề thi thir

Về Bài tập : Trong tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng

môn Sinh học lớp 12 của Bộ nhắc lại nhiều lần từ “Bài tập” ở tat cả các chủ điểm cuối chương Ví dụ : cuối chương Sinh thái cá thể, Bài tập ; cuối chương Quần xã, Bài tập ; cuối chương Hệ sinh thái, Bài tập Thực ra ở đây có thẻ

hiểu Bài tập bao gồm cả các câu hỏi trắc nghiệm khách quan chứ không chỉ là

những câu hỏi đòi hỏi tính toán, suy luận

Tóm lại : đề đạt điểm cao trong bài thi TN THPT và Tuyền sinh đại học môn

Sinh học, HS cần lưu ý :

1 Hiểu và nhớ các kiến thức trọng tâm cơ bản của từng bài trong SGK

2 Đọc cần thận và hiểu rõ yêu cầu của đề bài

3 Giải quyết dần dẫn từ câu dễ đến câu khó

4 Lần đầu : đọc qua một lần và làm nhanh các câu dễ, câu nào khó bỏ qua

5 Lin sau : đọc kĩ lại, thông thường sẽ loại được 2⁄4 đáp án vô lí còn lại 2 đáp

án sẽ cân nhắc về câu, chữ hoặc kiểm tra lại theo điều kiện đề cho để tìm được đáp án đúng

6 Chỉ làm 1 trong 2 phần tự chọn (từ câu 41 đến 50 hay 51 đến 60 trong đề TSĐH)

HS làm sai quy định xem như phạm quy và không được chẩm phần này

Ngày 25/03/2010 Bộ Giáo dục và Đảo tạo phát hành lần cuối cùng 2 quyền sách Câu trúc đề thi tuyển sinh Đại học năm 2010 cho các môn : Toán, Lí, Hoá, Sinh (1 quyền) ; Văn, Sử, Địa, Ngoại ngữ (1 quyền) Từ khoá thi năm 2011 Bộ Giáo dục và Đào tạo ngưng không phát hành quyền Cấu trúc đẻ thi nhưng nội dung

Dhan togi va luting din giti dé thi Dat hoe — Cao dng

đề thi TSĐH và TNPT các năm 2011, 2012, 2013 vẫn dựa trên nội đung cấu

trúc này cho nên đây là một tài liệu tham khảo đáng quan tâm

Sau đây là nội dung một số kiến thức trọng tâm cơ bản có trong cấu trúc dé thi

2010 và đã được xác định trong tài liệu Hướng dẫn thực biện chuẩn kiến thức,

kĩ năng môn Sinh học lớp 12 mà Bộ Giáo dục và đảo tạo ban hành từ năm học

2010 và tiếp tục áp dụng cho đến nay Học sinh cần quan tâm đề xác định đúng những trọng tâm kiến thức cần ôn luyện, xác định nội dung nào quan

trọng và nội dung nào đã thay đổi nên nằm ngoài chương trình thỉ của năm

học này Tài liệu học tập chính của mỗi học sinh cần có là một quyền sách

giáo khoa Khi chọn mua SGK học sinh cần chú ý chọn bản sách có ghỉ “Tái bản lần thứ năm” là bản in mới nhất có một vài điểm sửa đổi so với các bản

in trước

Phần 5 : Di truyền học

« Nhiều kiến thức hiện đại được cập nhật, bỏ sung Nhiều ví a

được thay thể so với các tài liệu giáo khoa cũ nén mhiéu cu hoi trac nghigm soạn từ năm 2010 trở về trước sẽ không còn phù hợp

« Cấu trúc gen : vùng điều hoả gồm 2 vùng P (Promoter) và O (Operator) : vùng

P là vị trí bám của các loại enzim xúc tác các quá trình nhân đôi ADN hay phiên

mã; vùng O là vị trí bám của prôtein ức chế có tác dụng ngăn cản quá trình phiên mã trong cơ chế điều hoà hoạt động của gen ~ vùng mã ho:

hoá được bắt đầu bằng bộ ba mã mở đầu và kết thúc bằng bộ ba mã

trình dịch mã — vùng kết thúc của gen mang thông tỉn có ý nghĩa kết thúc quá trình nhân đôi ADN và kết thúc quá trình phiên mã CẦn phân biệt vùng điều hoà và gen điều hoà Gen điều hoà là một gen khác mà hoạt động của nó có tác dụng tăng cường hay ức chế một số gen cấu trúc ; gen điều hoà có thể nằm trên

cùng một nhiễm sắc thể hoặc nằm trên một nhiễm sắc thể khác

trúc cần lưu ý khái niệm gen liên tục - gen phân mảnh Ở đa số vi

khuẩn, cầu trúc gen là liên tục, tuy nhiên một số loài vi khuẩn cổ cũng có các

đoạn intron nghĩa là có gen phân mảnh Vì vùng mã hoá của một gen cấu trúc

bắt đầu bằng một êxôn và kết thúc cũng bằng ột êxôn nên trong một gen

phân mảnh, số êxôn bao giờ cũng nhiều hơn số intron là một đơn vị Ví dụ :

gen có 3 êxôn thì chỉ có 2 intron

s Hoạt động gen : ADN nhân đôi : chú ý đến chiều của mạch gốc luôn là chiều 3* — 5°, đoạn Okazaki là từng đoạn ngắn nuclêôtit được lắp ghép trên mạch 5° — 3° của ADN trong quá trình tự nhân đôi, các loại enzim tham gia

Cơ chế phiên mã và dịch mã, cơ chế điều hoà hoạt động của gen có phân

biệt ở nhân sơ và nhân thực Ở tế bảo nhân sơ vì không có màng nhân ngăn

cách và gen liên tục nên ngay sau quá trình phiên mã là quá trình dịch mã nhờ

các ribôxôm và nguồn nguyên liệu, năng lượng ATP trong tế bào chất Ở tế bảo nhân thực, quá trình phiên mã và hoàn thiện mARN từ mARN sơ khai thành mARN trưởng thành xảy ra trong nhân, sau đó mARN mới di chuyển từ

trong nhân ra tế bào chất và quá trình liên kết với ribôxôm đề tổng hợp chuỗi pôlipeptit diễn ra trong bào tương

« Điều chỉnh các khái niệm về đột biến gen, đột biến điểm Bổ sung cơ chế

n cho quá trình chọn lọc và hoá Phân biệt và giải thích cơ chế hình thành thê đột biến tự đa bội và dị

đa bội

« Điều chinh nội dung các quy luật Menđen, bỏ quy luật tính trội và quy luật

phân tính trong thí nghiệm lai một tính, phát biêu thành quy luật phân li Sử

dụng ngôn ngữ hiện đại để phát biểu lại các nội dung định luật Menđen cho dễ hiểu hơn Giảm bớt các nội dung khó của hiện tượng tương tác gen (bỏ tương

tác át chế trong chương trình cơ bản chỉ giữ lại một số dạng bài tập trong SGK

NC) Tuy nhiên trong tài liệu Chuẩn kiến thức trang 83 có câu “Đắi với học

sinh khá giỏi có thể yêu cầu học sinh về nhà đọc thêm về twong tac bỗ sung

và tương tác át chế, hoặc ra thêm bài tập về các dạng tương tác để học sinh

về nhà tự làm” do đó đề thi tuyên sinh đại học vẫn cho các dạng bài tập này

Từ đề thi tuyển sinh đại học năm 2010 các ập về luật tương tác và

vừa tương tác vừa liên kết trở thành những bài tập khá phổ biến cho đến nay

« Điều chỉnh các khái niệm về thường biến bằng sự mềm dẻo kiểu hình ; mức

phản ứng của kiểu gen thay vì mức phản ứng của tính trạng Bỏ khái niệm mỗi

gen có một mức phản ứng riêng Xác định quan niệm mỗi kiểu gen là một tổ hợp của rất nhiều gen tương tác với nhau và tương tác với một điều kiện môi

trường nhất định sẽ biêu hiện thành một kiểu hình cụ thể Do đó cùng một kiểu gen trong những điều kiện môi trường khác nhau có thể biểu hiện thành

những kiểu hình khác nhau

© Bé sung phương pháp ‡Ÿ (khi bình phương) trong phần thí nghiệm thực hành

Đến năm 2013 bài tập về phương pháp #Ý vẫn chưa đưa vào thi tuyển sinh đại học

® Xác định di truyền học quần thể là cơ Sở quan trong để giải thích cơ chế tiến

hoá ở mức độ quần thê Bô sung cân bằng Hacđi - Vanbec với gen có nhiều

alen, ví dụ như gen quy định nhóm máu A, B, AB, O ở người có 3 alen IÊ, I 1° C6 thé mở rong bai tập di truyền quân thể theo hướng xét các gen di truyền

liên kết với giới tính hoặc các bài tập di truyền quân thẻ theo hướng không thoả điều kiện Hacđi ~ Vanbec nên dẫn tới sự thay đôi thành phần kiêu gen và

Dhan togi va luting din giti dé thi Dat hoe — Cao dng

tần số các alen ví dụ như các kiểu gen gây bắt thụ, kiểu gen gây chết hoặc có

sự thay đổi do đột biến gen, do tác dụng của chọn lọc tự nhiên hay di nhập gen, biến động di truyền bởi các yếu tố ngẫu nhiên

«Về ứng dụng đi truyền học vào chọn giống : Cơ chế ưu thế lai bỏ các giả

thuyết về trạng thái dị hợp và tác động cộng gộp của các gen trội có lợi, chỉ

giữ lại giả thuyết về trạng thái siêu trội giải thích cơ chế siêu trội bằng trạng thái dị hợp về nhiều cặp gen không xét riêng Tế từng cặp alen như quan niệm ở

giao phối gần hồ sung các Dhoom pháp tạo giống mới bằng công nghệ tế bào (lai te bio, nuôi cầy tê bào xôma, nuôi cấy tế bào đơn bội ở thực vật, nhân bản

phương pháp chọn dòng tế bào xôma có biến dị bằng cách nuôi tế bào xôma

trong những điều kiện môi trường khắc nghiệt, từ đó phát sinh nhiều biến

dị trong nguyên phân và cung cấp nguyên liệu cho quá trình chọn lọc những dong té bao sống sót để tao nên giống mới Vẻ công nghệ gen : điều chỉnh nội dụng các giai đoạn của kĩ thuật di truyền (phân lập dòng tẻ bảo chứa ADN tái

ợp nhờ các gen đánh dấu), bỏ sung khái niệm và các vi dụ về sinh vật biến đổi gen

« Thêm bài ôn tập di truyền học hệ thống hoá kiến thức phần 5 (Bài 23

chương trình cơ bản — bai 31 chương trình nâng cao)

Phần

« Bồ sung bài Các bằng chứng tiến hoá, giảm tải nội dung học thuyết tiến hoá

cổ điền của Lamac và giản lược nội dung học thuyết Đacuyn

iến hoá

« Thay đổi quan niệm về các nhân tố tiến hoá : dựa trên điều kiện nghiệm

đúng của định luật Hacdi — Vanbec, không xem các cơ chế cách li sinh sản và

sự ngẫu phối là nhân tổ tiền hoá BO sung vai trò của sự di nhập gen các yếu

tố ngẫu nhiên (biến động di truyền) và sự giao phối không ngẫu nhiên

+ Bồ sung quan niệm về sự hình thành quần thể thích nghỉ, bỏ các khái niệm thích nghỉ kiều hình, thích nghỉ kiều gen ; giản lược nội dung giải thích tính tương đối của đặc điểm thích nghỉ dựa trên tác dụng của chọn lọc tự nhiên

« Điều chỉnh khái niệm về các cơ chế cách li sinh sản Xác định cách li sinh

sản là do cách li di truyền và phân biệt các cơ chế cách li trước hợp tử và cách

li sau hợp tử Giải thích và bổ sung các thí nghiệm chứng minh vai trò của

cách li địa lí, cách li tập tính và cách li sinh thái trong quá trình hình thành loài

mới

+ Quan niệm về các cơ chế cách li sinh sản giữa 2 bộ sách giáo khoa cơ bản và nâng cao có độ chênh nhau khá lớn, khi ôn tập học sinh cần phân biệt :

+ Giảm tải bài Tiến hoá lớn trong chương trình cơ bản, lồng ghép các nội dung

về tiến hoá lớn vào bải Học thuyết tiền hoá hiện đại Khẳng định quá trình tiền hoá của sinh giới là quá trình thích nghỉ với môi trường sông nên có thể diễn

ra theo nhiều hướng khác nhau

« Về nguồn gốc sự sống : bỏ sung thí nghiệm Fox về nhiệt tổng hợp prôtêin, bỏ sung quan niệm về vai trò và quan hệ của ARN > ADN trong lịch sử tiền hoá

hình thành các phân tử axit nuclêic có vai trò là cơ sở vật chất di truyền, từ đó

giúp giải thích cơ chế di truyền ở mức phân tử, mức tê bào và suy rộng ra cho tật cả các mức độ tô chức của sự sống Trong giai đoạn tiến hoá tiền sinh học bỏ

sung khái niệm tế bào sơ khai protobiont, lipôxôm, bỏ qua các giai đoạn hình thành lớp màng, hình thành hệ enzim và xuất hiện khả năng tương tác giữa axit nueléic và protéin, xuất hiện khả năng sinh sản như SGK cũ

«e Về sự phát triển sinh vật qua các đại địa chất đã giản lược nội dung về đặc

điểm sinh vật, điều chỉnh các số liệu, bổ sung kỉ Ocđôvic vào Đại Cổ sinh cho phù hợp với nhiều tài liệu địa chất hiện hành Mặt khác cách trình bày đảo

ngược thứ tự các đại địa chất từ hiện đại đến cổ xưa, đi ngược lịch sử tiền hoá

càng làm tăng độ khó đối với học sinh

e Về nguồn gốc loài người đã đơn giản còn một bài và đưa vào chương II :

Phát sinh và phát triển sự sống Cập nhật các khám phá hoá thạch mới về nguồn gốc loài người và điều chỉnh khái niệm về tiền hoá văn hoá thay thé vai

trò của các nhân tố xã hội trong tiền hoá của loài người

Phần 7 : Sinh thái học

e Về sinh thái học cá thể : đơn giản các quy luật sinh thái cơ bản, chỉ nhấn

mạnh quy luật giới hạn sinh thái và giới thiệu quy luật tác động qua lại giữa

sinh vật với môi trường ; không đề cập đến quy luật tác động tông hợp của các

40 (Đâu loại oà luting din gidi dé thi Dai học ~ Cao ding

nhân tô sinh thái và quy luật tác động không đồng đều Về sự thích nghỉ của

sinh vật với các nhân tố vô sinh, bổ sung thêm nhiều ví dụ và bỏ các khái niệm nhịp sinh học, đồng hồ sinh học Giảm tải phần quy tắc Becman và quy

tắc Anlen đối với động vật hằng nhiệt ở chương trình cơ bản

« Về sinh thái học quần thề : bổ sung khái niệm sự tăng trưởng theo tiềm năng

sinh học và sự tăng trưởng thực tế, sự tăng trưởng của quần thể người (có ở

SGK cơ bản — không có ở SGK nâng cao)

về các thành phần hữu sinh trong

« Về sinh thái học quần xã và hệ sinh thái

quần xã sinh vật, sách giáo khoa nâng cao xếp động vị

nhóm sinh vật tiêu thụ (trang 247) có mâu thuần với nội dung sách giáo khoa

cơ bản và các ví dụ pho biến hiện nay thường quan niệm giun đất là sinh vật

phân giải Bỗ sung các kiến thức về dòng vật chất và dòng năng lượng trong

hệ sinh thái Một số chỉ tiết khác nhau giữa 2 bộ SGK trong các khái niệm sinh thái cơ bản như sinh quyền dẫn đến quan niệm khác nhau về Hệ sinh thái lớn nhất là Trái Đất (SGK CB) hay sinh quyên (SGK NC), hoặc quan niệm về

chu trình sinh địa hoá trong hệ sinh thái (SGK NC) hay chu trình sinh địa hoá

trong sinh quyền (SGK CB) đến nay vẫn chưa được điều chỉnh nên học sinh

cần lưu ý khi trả lời câu hỏi ở phần riêng (từ câu 41 đến câu 50 : theo SGK cơ bản) hoặc (từ câu 51 đến câu 60 : theo SGK nâng cao)

« Thêm bài ôn tập hệ thống hoá kiến thức phần 6, 7 và ôn tập tổng kết toàn

chương trình (Bai 47, 48 chương trình cơ bản ; bài 65, 66 chương trình nâng cao)

Đề có những ví dụ cụ thể, học sinh nên tham khảo thêm các đề thi minh hoa

trong quyên Cầu trúc đẻ thi 2010 và các đề thi những năm gần đây Dưới đây chỉ nêu một số nhận xét qua các đề thi minh hoạ này đề học sinh tham khảo và lưu ý trong quá trình ôn luyện

© Điểm đặc biệt đầu tiên dễ nhận thấy nhất trong dé thi minh hoạ (đề số 1 có

54/60 va dé số 2 có 29/60 đáp án đúng là A) Điều này trái với thông lệ của cách trộn đề trắc nghiệm từ mùa thi 2007 cho đến nay và có ảnh hưởng nhất

định đến tâm lí học sinh khi làm bài

« Có nội dung trong chương trình SGK cơ bản nhưng được đặt vào câu hỏi ở

phan riêng B Theo chương trình nâng cao Ví dụ câu 57 đề I trang 181 Cấu

trúc đề : Quá trình hình thành quân thê thích nghỉ nhanh hay chậm không phụ

thuộc vào yếu tố nào sau đây ?

A Kiểu phân bố cá thể trong quần thê

B Quá trình phát sinh và tích luỹ các đột biến ở mỗi loài

€ Tốc độ sinh sản của mỗi loài

D Áp lực của chọn lọc tự nhiên.