Đánh giá điều kiện môi trường địa chất, thổ nhưỡng và nước ảnh hưởng đến chất lượng nhãn lồng Hưng Yên phục vụ giữ gìn và nhân rộng nguồn gen quý hiếm này của Việt Nam

đậu quả củ a cây nhãn, ảnh hư ờ ng tới năng suất cũng n h ư phẩm chất của quả nhãn.N h ìn chung, nhãn là cây cận nhiệt đới, phát triể n tốt trong điều kiện nhiệt đới nhưng yêu cầu có sự

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

T R Ư Ờ N G Đ Ạ I H Ọ C K H O A H Ọ C T ự N H I Ê N

B Á O CÁO T Ổ N G K Ế T

Đề tài

Đ Á N H G IÁ Đ IỀ U K IỆ N M Ô I TR Ư Ờ N G Đ ỊA C H Ấ T , T H ổ

N H Ư Ỡ N G V À NƯỚC Ả N H HƯ Ỏ NG Đ Ế N C H Ấ T LƯỢNG NHÃN

L Ồ N G HƯ NG Y Ê N P H Ụ C v ụ G IỮ G ÌN V À N H Â N R Ộ N G

N G U Ồ N G E N Q U Ý H IẾ M N À Y C Ủ A V IỆ T N A M

MÃ SỐ: QG.05.30

Chủ trì để tài: PGS TS Tạ Hoà Phương

BÁO CÁO TÓM TẮT

a Tên đ ể tài:

Đ á n h g iá đ iề u k iệ n m ôi trư ờ n g đ ịa c h ấ t, th ổ n h ư ỡ n g v à n ư ớ c ả n h h ư ờ n g

đ ê n c h â t lư ợ n g n h ã n lồ n g H ư n g Y ê n p h ụ c v ụ g iữ g ìn v à n h â n rộ n g n g u ồ n gen

4 ) K S L ê V ăn L ư ơ n g

d M ụ c tiêu và n ộ i du n g nghiên cứ u:

M ụ c tiêu nghiên cứu:

- X á c đ ịn h c á c đ ặ c đ iể m c ủ a m ô i trư ờ n g tự n h iê n , đ ặ c b iệ t c h ú trọ n g các đ ặ c

đ iể m đ ịa c h ấ t, c h ấ t lư ợ n g m ô i trư ờ n g đ ấ t - n ư ớ c v à ả n h h ư ở n g c ủ a c h ú n g đến ch ấ t

- T ổ n g h ọ p n h ữ n g số liệ u v ề đ iề u k iệ n k h í h ậ u v ù n g n g h iê n cứ u

e C ác k ế t q u ả đ ạ t đư ợ c:

H ư n g Y ê n có đ iề u k iệ n tự n h iê n th íc h h ợ p c h o s ự sin h trư ở n g v à p h á t triể n c ủ a

câ y n h ã n

1 Đ iê u k iệ n k h í h ậ u ở H ư n g Y ê n th íc h h ợ p c h o sự s in h trư ở n g v à p h á t triê n

c ủ a c â y n h ã n B ê n c ạ n h s ự th u ậ n lợi c ủ a đ iề u k iệ n tự n h iê n , các tậ p q u án , th ó i q u e n

v à k in h n g h iệ m tro n g c h ă m só c câ y n h ã n c ủ a n g ư ờ i d â n v ù n g trồ n g n h ã n lồ n g H ư n g

tư ơ i, đ ấ t có p h ả n ứ n g tru n g tín h , n g h è o c h ấ t h ữ u cơ C E C v à C a 2+, M g 2+ tro n g đ ấ t

k h á cao , g iá trị C E C đ ư ợ c đ á n h g iá ở m ứ c tr u n g b ìn h Đ ạ m tổ n g số ờ m ứ c tru n g

b ìn h , lân tổ n g số ờ m ứ c g ià u , k ali tổ n g đ ư ợ c đ á n h g iá ở m ứ c k h á Đ ạm dễ tiê u c ả

h ai v ù n g đ ư ợ c đ á n h g iá ở m ứ c n g h è o , lân v à k a li d ễ tiê u đ ư ợ c đ án h g iá ở m ứ c khá

- về h à m lư ợ n g d in h d ư ỡ n g v i lư ợ n g : K h ô n g có sự sai k h ác đ á n g k ể về hàm

lư ợ n g C u , Z n , M n , C o v à F e tổ n g số c ủ a v ù n g n g u y ê n th ổ v à v ù n g đối c h ứ n g , h à m

lư ợ n g C u , Z n tro n g đ ấ t c ủ a h a i v ù n g c h ư a v ư ợ t q u á n g ư ỡ n g c h o p h é p đối v ớ i đ ấ t sử

d ụ n g c h o m ụ c đ íc h n ô n g , lâm n g h iệ p (T C V N 7 2 0 9 -2 0 0 2 ) K h ô n g có sự k h ác n h au

g iữ a h à m lư ợ n g Z n , F e d ễ tiê u tro n g đ ấ t c ủ a v ù n g n g u y ê n th ổ v à v ù n g đối ch ứ n g ,

h à m lư ợ n g Z n d ễ tiê u c ủ a h a i v ù n g đ ư ợ c đ á n h g iá ở m ứ c tru n g b ìn h , g ià u F e dễ tiê u

H à m lư ợ n g C u , M n , C o d ễ tiê u tr o n g đ ấ t c ủ a v ù n g n g u y ê n th ổ ca o h ơ n v ù n e đối

K h ô n g có s ự k h á c n h a u đ á n g k ể v ề h à m lư ợ n g d in h d ư ỡ n g đ a lư ợ n g tro n g

n ư ớ c tư ớ i c ủ a v ù n g n g u y ê n th ổ v à v ù n g đ ố i c h ứ n g , v ề d in h d ư ỡ n g vi lư ợ n g , k h ô n g

có sự ch ê n h lệ c h đ á n g k ể v ề h à m lư ợ n g Z n , M n , C o tro n g n ư ớ c tư ớ i ở v ù n g n g u y ê n

th ổ v à v ù n g đ ố i c h ứ n g , h à m lư ợ n g C u tro n g n ư ớ c tư ớ i v ù n g n g u y ê n th ổ ca o h ơ n

v ù n g đối c h ứ n g , v ề c h ấ t lư ợ n g n ư ớ c , n ư ớ c ở h a i v ù n g đ ề u s ử d ụ n g tố t đ ố i v ớ i m ụ c

đ íc h n ô n g n g h iệ p

5 về c h ấ t lư ợ n g q u ả n h ã n :

Q u ả n h ã n v ù n g n g u y ê n th ổ có h ìn h th ứ c v à c h ấ t lư ợ n g tố t h ơ n h ẳ n so v ớ i q u ả

n h ãn v ù n g đ ô i ch ứ n g N g h iê n c ứ u h à m lư ợ n g n g u y ê n tố d in h d ư ỡ n g tro n g q u ả ch o

th ấ y h à m lư ợ n g các n g u y ê n tố đ a lư ợ n g N , p , K , tru n g lư ợ n g C a, M g v à vi lư ợ n g

C u, C o tro n g q u ả n h ã n v ù n g n g u y ê n th ổ c a o h ơ n so v ớ i h à m lư ợ n g c ủ a c h ú n g tro n g

2 ) K h o á lu ậ n tố t n g h iệ p đại họ c: 4 (đ ã b ảo vệ)

f Tinh hìn h kinh p h í củ a đ ể tài:

Đ ề tài đ ư ợ c c ấ p 60 triệ u đ ã chi n h ư sau:

K h ô n g c ó s ự k h á c n h a u đ á n g k ể v ề h à m lư ợ n g d in h d ư ỡ n g đ a lư ợ n g tro n g

n ư ớ c tư ớ i c ủ a v ù n g n g u y ê n th ổ v à v ù n g đ ố i c h ứ n g , v ề d in h d ư ỡ n g vi lư ợ n g , k h ô n g

có sự c h ê n h lệ c h đ á n g k ể v ề h à m lư ợ n g Z n , M n , C o tro n g n ư ớ c tư ớ i ở v ù n g n g u y ê n

th ổ v à v ù n g đ ố i c h ứ n g , h à m lư ợ n g C u tro n g n ư ớ c tư ớ i v ù n g n g u y ê n th ổ ca o hơ n

v ù n g đ ố i c h ứ n g , v ề c h ấ t lư ợ n g n ư ớ c , n ư ớ c ờ h a i v ù n g đ ề u s ử d ụ n g tố t đối v ớ i m ụ c

đ íc h n ô n g n g h iệ p

5 về c h ấ t lư ợ n g q u ả n h ã n :

Q u ả n h ã n v ù n g n g u y ê n th ổ có h ìn h th ứ c v à c h ấ t lư ợ n g tố t h ơ n h ẳ n so v ớ i q u ả

n h ã n v ù n g đ ố i ch ứ n g N g h iê n c ứ u h àm lư ợ n g n g u y ê n tố d in h d ư ỡ n g tro n g q u ả cho

th ấ y h à m lư ợ n g các n g u y ê n tố đ a lư ợ n g N , p , K , tru n g lư ợ n g C a, M g v à vi lư ợ n g

Đ ề tài đ ư ợ c cấ p 6 0 triệ u đ ã ch i n h ư sau:

- C h i c h o k h ả o sát, th í n g h iệ m , p h â n tíc h m ẫ u , th u n h ậ p số liệ u : 4 0 triệ u

X â y d ự n g đ ề c u ơ n g , tổ n g q u an tài liệ u , m u a sắ m th iế t bị : 5 triệ u

a T itle o f th e P roject: R e s e a rc h o n c h a ra c te ris tic s o f g e o lo g y , so il, an d w a te r

e n v iro n m e n t, a n d th e ir e ffe c t to th e q u a lity o f C a g e L o n g a n in H u n g Y en P ro v in c e ,

im p lic a tin g to c o n s e rv a tio n a n d sc a lin g -u p th is p r e c io u s g e n e - p o o l in V ie tn a m

- S p e c ify n a tu ra lly e n v iro n m e n ta l c h a ra c te ris tic s , e s p e c ia lly fo c u s on

g e o lo g ic a l fe a tu re s , q u a lity o f so il-w a te r a n d th e ir e ffe c ts o n q u a lity o f lo n g a n fru it

in H u n g Y e n p ro v in c e

- P ro p o s e a d ire c tio n o f re s o n a b le la n d u se to ra is e e c o n o m ic effic ie n c y ,

d e v e lo p la n d r e s o u rc e s u sta in a b lly , p ro te c t e n v iro n m e n t, c o n s e rv e a n d sc a lin g -u p

T h e p r o c e s s o f in v e s tig a te a n d re s e a rc h sh o w th a t:

1 C lim a tic c o n d itio n in H u n g Y e n p r o v in c e is su ita b le fo r g ro w th an d

d e v e lo p m e n t o f lo n g a n tre e In a d d ito n , h a b its a n d e x p e rie n c e s o f c itiz e n s in H u n g

Y en c u ltiv a te d a re a u se d to ta k e c a re o f lo n g a n h a s a lso d is tru b u te d to form h ig h

q u a lity lo n g a n c u ltiv a te a re a w h ic h h a v e a firm f o o th o ld a n d th e b e l ie f o f c o n su m e r

2 S o il p ro p e rtie s , so il in H u n g Y e n C a g e lo n g a n c u ltiv a te d a re a (O rig in a l

re g io n ) a n d n e ig h b o u rin g lo n g a n c u ltiv a te d a r e a (C o m p a ra b le re g io n ) has soil

te x tu re , p H w th in o p tim u m ra n g e fo r h o rtic u ltu re c ro p s B e sid e , o rg a n ic m a tte r is

p o o r, C E C ( C a tio n E x c h a n g e C a p a c ity ) is m id d le le v el a n d th e c o n te n t o f C a 2+ a n d

M g 2+ is q u ite h ig h R e s e a rc h on soil m a c ro n u itrie n t e le m e n ts sh o w th a t, to ta l N , K

in so il a re c o n s id e re d in m id d le lev el, to ta l p in ric h level A v a ila b le N is in p o o r level, A v a ila b le K , p are in m id d le level

C o m p p a ritio n a m o u n t o f tra c e e le m e n ts b e ttw e n tw o re s e a rc h e d are s sh o w

su rfa c e w a te r are h ig h e r th a n in g ro u n d w a te r A b o u t th e a m o u n t o f m ic ro n u trie n ts,

m e a n a m o u n t o f C u in irrig a te d w a te r in o rig in a l r e g io n is 1, 6 tim e s h ig h e r th a n in

c o m p a r a b le re g io n G e n e ra lly , irrig a te d w a te r in tw o re g io n s c a n u se fo r ag ric u ltu ra l aim a p p ro p ria tly , h o w e v e r, w h e n u se in life a c tiv itie s it ’s n e e d e d to co n tro l F e an d

M n , tw o e le m e n ts w e re e x c e e d e d sta n d a rd le v el (T C V N 59 4 2 - 1995 ty p e A ) 1.5 -

2 0 tim e s

5 R e s e a r c h on lo n g a n q u a lity sh o w th a t, lo n g a n fru it in o rig in a l re g io n h as

a p p e a ra n c e a n d q u a lity b e tte r th a n in c o m p a r a b le w ith lo n g a n fru it in o rig in al

re g io n In a d d ito n , le v el o f m a c ro n u itrie n ts (N , p , K ), m e d iu m n u trie n ts (C a, M e ),

m ic r o n u itrie n ts (C u , C o ) in lo n g a n fru it o f o rig in a l re g io n is h ig h e r th a n th e se in

c o m p a r a b le re g io n

6 R e s e a rc h s a b o v e sh o w th a t, b e s id e c lim a tic c o n d itio n , c u ltiv a te d m o th o d

n u itrie n t e le m e n ts th a t h a v e e ffe c t on q u a lity o f lo n g a n fru it are C a, M g , C u Co

7 T h e fin al re p o rt a tta c h e d w ith ta b le s , f ig u re s , a n d a p p e n d ix ;

8 P u b lis h e d 2 s c ie n tific a rtic le s in “ S c ie n tific r e s e a rc h c o lle c tio n and soil

re s e a rc h j o u r n a l ”

- E d u c a tio n resu lt: T h e re is o n e m a ste r; fo u r stu d e n ts h a v e su c c e s s fu lly d e fe n d e d

th e ir th e s is w ith th e su p p o rt o f th is p ro je c t

C h ư ơ n g 2 Đ ối tư ọn g, nội dung và phư ơn g pháp nghiên cứu 28

3.7 đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, tính chất đất nước tưới và

P H Ụ L Ụ C 91

P h ụ lục I M ộ t sô h õ n h an h ch ụ p ironii thời cian th ực hiện đẻ tài 92

P h ụ lụ c 4 Đ ièu kiện khí hậu 0’ Hưnu Yên và một số điêrn v ù n g đ ô n g 99

b â n g sỏ n a H ỏ n g

P h ụ lục 5 P h o to c o p } các bai báo

P h ụ luc 6 P h o to c o p y bìa luận văn Thạc sỳ khoa học

P h ụ lục 7 P h o to c o p y bìa các khua luận tỏt nghiệp đại học

P h iế u đ ã n g k \ K é t q u ả n g h iê n cửu

Y ên phục vụ g iữ gìn và n hân rộng nguồn gen quý hiếm này củ a V iệt N am ” (m ã số

Q G 05.30) nhằm xác định các yếu tố m ôi trư ờ n g địa chất, thổ n hư ỡ ng, nước và điều kiện khí h ậu địa phư ơ ng ảnh hư ờ ng đến chất lượng quả nhãn

M ục tiêu đề tài:

- X ác đ ịn h các đặc điểm củ a m ôi trư ờng tự nhiên, đặc biệt chú trọ n g các đặc điểm địa chất, chất lượng m ôi trư ờ ng đất - nước và ảnh h ư ờ n g của ch ú n g đến chất lượng nhãn lồng và các ch ủ n g n hãn ngon khác ở H ư n g Yên

- Đ ề xu ất ph ư ơ n g h ư ớ n g sử dụ n g hợp lý theo hư ớ n g tăng cao h iệ u quả kinh tế, phát triển bền vữ ng tài n g uyên đất, bảo vệ m ôi trư ờ ng, giữ gìn và n hân rộng nguồn gen quý của các chủng nhãn ng o n H ư ng Yên

1 Tên gọi m ộ t ch ù n g nhãn ng on ờ H ư ng Yẽn, hạt nhỏ, th ơ m ngon, cùi dầy, phần cuối hai dẻ cùi lồng vào nhau khă ng khít N goài nh ãn lồng, H ư ng Y ên còn nh iề u chủ ng nh ãn ng on khá c, nhưng

đêu th u ộ c cùn g m ộ t loài D im o c a rp u s lo n g a n Lour.

T ro n g hai năm thự c hiện đề tài, với sự giúp đ ỡ củ a n h iề u tập thể và cá nhân các nhà k h o a học, các nhà làm vư ờ n am hiểu về cây nhãn, đ ến nay đề tài cơ bản đã hoàn thành, đáp ứng n h ữ n g m ục tiêu đặt ra.

T âp th ể tác giả bày tỏ lòng biết ơn ch â n th à n h đến B an G iám đốc Đ ại học

Q uốc gia H à N ộ i đã p h ê du y ệt và cho triển k h ai đề tài, càm ơn S ở K h o a học cà công nghệ H u n g Y ên đã p h ố i h ọ p và tạo điều kiện tốt cho việc triể n khai đề tài tại địa phương, cảm ơn tập thể khoa Đ ịa chất, khoa M ôi trư ờ n g Đ ại học K h o a học tự nhiên

H à N ội đã tạo điều k iện đế tập thể tác giả h o àn thành nhiệm vụ nghiên cứ u trong suốt hai năm qua

Các tác giả chân thàn h cảm ơn GS TS L ê V ăn K hoa, n gư ờ i đã quan tâm và

có nhiều đó n g góp qu ý b áu trong quá trình thự c h iện đề tài C ám ơn các gia đình làm vườn ở H ư n g Y ên và vùng phụ cận đã tạo đ iề u k iện tốt để đ oàn khảo sát được tiến hành n ghiên cứu, đào p h ẫu diện, lấy m ẫu dất tro n g ph ạm vi đất vườn thuộc quyền sở hữ u củ a các gia dinh

ờ V iệt N am cây nhãn lâu đời nhất còn tồ n tại đ ến nay (thự c ch ất là cây m ọc từ mầm rễ củ a cây nhãn đó) là cây ở chùa Phố H iến thu ộ c xã H ồ n g C hâu, thị xã H ưng Yên Cây nhãn đó được ừ ồng cách nay khoảng 300 năm , được T rung ương Hội làm vườn V iệt N am công n hận là Cây N hãn Tổ (ảnh 2 - P hụ lục 1).

1.1.2 Tinh h ìn h sản x u ấ t nh ã n trên th ế giớ i và Việt N a m

N hãn th ích hợp với các vùng có khí hậu cận nh iệt đới, là các vù n g có m ột mùa đông ngắn (2-3 tháng) n hư ng lạnh (nhiệt độ tru n g b ìn h 15 - 25°C ) để kích thích sự

ra hoa của cây nhãn N h ã n p h át triển tốt ờ các vùng ph ía N am và T ây N am T rung

Q uốc, ph ía B ắc T hái L a n và các vùng phía B ắc và m iền T ru n g củ a Đ ài Loan N goài

ra nhãn cũ n g đ ã được trồng với m ột diện tích nhỏ hơ n ở V iệt N am và các nước

Đ ông N am Á khác, cũ n g n h ư ở Q ueen slan d (A u stra lia ) và F lo rid a (M ỹ) G ần đâv việc sản xu ất n hãn đã được m ở rộng ở cả vùng nh iệt đới, đặc b iệt là ở các nơi đất thấp H iện tại chi có T ru n g Q uốc, T hái L an và Đ ài L o an đã tiế n h àn h th ư ơ n g mại

hoá các sản phẩm củ a cây nhãn có hiệu quà cao Ờ V iệt N am tro n g những năm gần đây đã bắt đầu xuất k hẩu các sản phẩm củ a nhãn, tu y n h iê n việc xuất khẩu còn ở quy m ô nhỏ và không ổn định

Trung Q uốc là nước có lịch sử canh tác n h ãn trên 2000 năm T ồng diện tích canh tác củ a T ru n g Q uốc năm 1997 đạt 4 32.400 ha với sản lượng 232.000 tấn (Liu

và M a, 2000) N hãn ở T rung Q uốc được trồ n g n h iề u ở các tinh gồm Q uảng Đông,

Q uảng T ây, P húc K iến, T ứ X uyên, V ân N am và H ải N am , trong đó ba tinh đầu tiên chiếm tới 97% diện tích trồng nhãn M ặc dù là vù n g trồ n g n h ãn lớn nhưng hàng năm T rung Q uốc vẫn nhập k hẩu các sản phẩm nhãn

H iện có trên 400 chủng nhãn được trồng ở T ru n g Q uốc, trong đó, chủng chín

chủng phổ b iến nhất là ‘C h u lian g ’ có quả lớn với khối lư ợ ng quả trung binh là 12,0 đến 16,5g, cùi dày và chắc, tỉ lệ cùi cao với p h ần ăn đ ư ợ c chiếm 69 - 74% , n gọt với giá trị tổng chất hoà tan (Total S oluble Solids -T S S ) từ 20-23% , hư ơ ng vị thơm

‘S hixia’ có quả nhỏ n h ư n g có cùi chắc, dày và n g ọ t với giá trị T SS từ 19-20%, hương vị tốt [2 1]

Thái L an là nước xuất khẩu nhãn lớn n h ất th ế g iớ i hiện nay T ổng diện tích trồng năm 1998 là 41.5 0 4 h a với sản lượng là 2 3 8 0 0 0 tấn, diện tích trồng nhãn đã tăng nhanh tro n g những năm gần đây Sản lượng n hãn tập tru n g ở các tỉnh phía Bắc, gần đây m ờ rộng sang các vùng ở phía Đ ông và m iền T ru n g T hái Lan

K hoảng 50% sản lượng n hãn T hái L an được x u ất k h ẩu h àn g năm

C hủng n h ãn phổ biến nhất ở Thái L an là ‘D a w ’, chiếm k h o ản g 73% tổng diện tích trông nhãn N ó là chủng chín sớm , theo n g h ĩa của tên ‘Davv’ là sớm C hủng này

ra hoa vào tháng 12 và thu hoạch vào cuối th á n g 6 đầu tháng 7 D o thu hoạch sớm giá bán thư ờ ng được cao h ơ n so với các chủng khác

Các chủng nhãn của Đ ài L oan bắt nguồn từ T ru n g Q uốc H iện ớ Đ ài L oan có trên 50 chủng nhãn H ầu hết các chủng ở Đ ài L o an ra h o a từ tháng 3 đến đầu tháng

4 và thu h oạch quả từ tháng 8 đến đầu tháng 9

ở V iệt N am , sản lượng nhãn tập trung ch ủ y ế u ở đ ồ n g b ằn g sông M ê Kông,

chiếm 70-80% tổng diện tích trồng n hãn c ủ a cả n ư ớ c (bảng 1) D iện tích nhãn đã tăng m ạnh trong năm 1998 và 1999, tồng diện tích n h ãn năm 1998 là 33.914ha và năm 1999 là 41.600ha K hoảng 10% sản lượng n hãn được xu ất k h ẩu sang T rung

Q uốc ở dạng q u ả tươi và sấy khô

Bảng 1: Diện tích và sản lượng nhãn của Việt Nam trong 2 năm 1998 và 1999

Đồng bằng Sông Mê

Kông

Các vùng khác ở Miền Nam

Miền Bắc

Diên tích

(ha)

Sản lượng (tấn)

Diện tích '(ha)

Sản lượng (tấn)

Diện tích (ha)

Sản lượng (tấn)

Nguồn: Nguyễn Minh Châu, 2000.

Các chủng được trồng phổ biển ở các vùng củ a V iệt N am là:

Đ ồng b ằng sông M ê K ông và các vùng khác ờ phía N am : G iống ‘N hãn lo n g ’

quà có trọng lượng trung bình 15g v ỏ quả m àu v àng sáng hoặc v àn g ngà H ạt m àu đen, cùi m ềm , mỏng, tỷ lệ cùi khoảng 50% N h iều nước, ăn ngọt và thơm , chủ yếu dùng để sấy khô Là chủng có vùng thích nghi rộng và có sản lượng cao M ỗi năm

có 3 vụ quả, vụ chính từ tháng 6 đến tháng 8, vụ trái từ thán g 12 đến tháng 1 năm sau; chủng ‘T iê u H u ế ’ quả có trọng lượng tru n g b ình lOg, khi ch ín có m àu vàng da

bò sẫm hơn Cùi dày, hạt nhỏ, ráo nước P h ần ăn được k hoảng 60% trọ n g lượng quà V ỏ hạt không nứt Đ ộ n gọt vừa phải, ít thơm , chủ yếu dùng để ăn tươi; chủng

‘X u ồn g cơm v à n g ’ là giống được chọn lọc g iữ lại tù hàng chục năm nay, do dạng

quả có hình g iống chiếc xuồng nên chủng này có tên là nhãn xuồng C hủng này có nguôn gôc tại B à R ịa - V ũng T àu trên 40 năm củ a vư ờ n ông P h an V ăn Tư, hiện được trồng n hiều tại các tỉnh B à R ịa - V ũng T àu, T iền G iang, V ĩn h Long Q uả trên chùm to đêu, trọng lượng quả 16-25g, p hần ăn được 60 - 70% , cùi dày, m àu vàng và

ít nước n hư ng n gọt thịt, quả ráo dòn, khá thom , dùng để ãn tươi là chính

M iên Bấc: chủng ‘Nhãn lò n g ' là chủng có quả to, trọ n g lư ợ n g tru n g bình đạt 11-12 g, q u ả to có thể đạt 14 - 15g, q u ả nhỏ đ ạ t 7 - 8g, tuy nhiên trọng lượng quả

còn p h ụ th u ộ c vào sức sinh trư ởng của cây v à số q u ả trên cây Có nhiều cách lý giải

về xuất x ứ củ a tên gọi “ nhãn lồngl” , nhưng cách h iể u th ô n g thư ờ ng của người dân

là nhãn lồng (ảnh 3 - P hụ lục 1) Đ ộ bám giữ a cùi và hạt yếu, dễ bóc, tỷ lệ cùi/quả đạt 62,7% Q uả chín ăn dòn và ngọt đậm , q u ả trên chùm có kích thước đều nhau; chủng ãNhãn c ù i’ có trọng lượng quả từ 7 - l l g Q u ả có hình cầu hơi dẹt, vò m àu nâu vàng, không sáng mã Đ ộ ngọt thơm cù a quả kém n hãn lồng và nhãn đường phèn Tỷ lệ cùi/quả đạt 58% C hủng này ch ủ yếu d ù n g để sấy khô làm long nhãn

H ương C h i’ là chủng được tuyển chọn và trồ n g tro n g vư ờ n nhà cụ H ư ơ ng C hi ở phường H ồng C hâu, thị xã H ưng Y ên nên có tên gọi là nhãn H ư ơng Chi Đ ặc điềm của chủng này là ra h o a nhiều đợt, nếu gặp thời tiế t không thu ận lợi, đợt hoa đầu không đậu quả thì có đợt hoa thứ 2, thứ 3 D o đó ít bị m ất m ùa, n ăng suất ổn định hơn so với các chủng khác Q uả to, trọng lượng quả từ 13 -16kg Q uả hình trái tim hơi vẹo, khi chín cho cùi dày, dòn, dễ bóc, hạt nhỏ, vỏ m ỏng, m ã quả đẹp Đ ây là

nhãn lồng, trọng lượng trung bình từ 1 1 -13g, trô n vỏ hơi vẹo, vỏ quà gồ ghề, cùi dày, khô, ít nước, ăn có vị ngọt nhạt P hẩm chất q u ả kém nhãn lồng; chủng ‘nhãn

Trọng lượng trung bình quả đạt 7 - 12g H àm lượng nước trong cùi nhiều h ơ n nhãn lồng, cùi tu ơ n g đối dày, trên m ặt cùi có các u nhò n h ư cục đường phèn, dịch nước quả có m àu trong hoặc hơi đục Tỷ lệ cùi/quả đạt 60% Cùi quả ăn thơm , vị ngọt sắc,

binh đạt 6,15g, hạt to, cùi m óng và trong, tỷ lệ cùi/quả đạt 31% H àm lượng đường tống số thấp 11,7% C hủng này thư ờng được sấy khô làm long nhãn hoặc dùng hạt để

trơ, nhãn-.cỏ C hủng này tư ơ ng đối giống n hãn nước, trọng lượng quả trung bình đạt 5,3g Tỷ lệ cùi/quà thấp đạt 27,4% L à chủng nhãn có phẩm chất thấp, đang được loại

bỏ dần trong các vườn n hãn hoặc dùng gốc để ghép các chủng nhãn khác

17 Đ A I H O C Q U Ố C G IA HÀ NỘI

TRUNG TÂM THÒNG TIN THƯ VIÊN

Các nước khác trên thế giới ữồng nhãn với diện tích nhỏ hơn nữa là Campuchia, Lào, Myamar, Indonesia và Malaysia Án Độ và các nước ở Nam Mỹ

ứồng ít hom nữa do sự lấn át của cây Vải (Litchi chinensis).

và gân phụ nổi rõ Lá non có màu đỏ, tím hay nâu đỏ phụ thuộc vào giống và điều kiện thời tiết Mặt lá bằng, có chủng riềm lá hơi quăn Tuổi thọ của lá từ 1-3 năm Căn cứ vào cấu tạo hình thái màu sắc của lá cũng có thể phân biệt được các chủng

Ví dụ, độ lớn của lá đơn, lá đơn mọc đối diện hay so le ưên trục chính, số gân lá, màu sắc lá, biên lá phẳng hay gợn sóng,

Hoa nhãn là loại hoa kép được cấu tạo bởi

một trục chính và nhiều nhánh Căn cứ vào hình

thái chùm hoa, nông dân Hưng Yên phân biệt là

“chùm sung”, “chùm bị” hay “chùm dâu da”.

Chùm sung là dạng chùm quả gần giống với

chùm quả sung, cuống chùm quả từ trục chính

đến quả thường ngắn và đều Chùm dâu da là

dạng chùm có cuống chùm từ trục chính ra

thường dài, cỏ khi đạt tới 50cm tạo thành chùm

quả có độ cong mềm mại Do độ dài của cuống

dài, vì vậy quả trên chùm phân bố rất thoáng, quả

tốt hơn Còn chùm bị là dang trung gian giữa , ,

Hình 1: Cây nhãn, thân, cành, chùm sung với chùm dâu da, cuống các nhánh hoa, quả, cui và hạt

chùm kh ô n g đều nhau C hùm quả có dạng h ìn h chóp hay hình cái bị H oa nhãn có

m àu trắng v àn g có 5 cánh, p h ía ng o ài có lô n g tơ, khi h o a n ở có m ùi thơm nhẹ, có nhiều m ật M ật h o a n hãn được xếp vào loại m ật ng o n so với cây trồ n g và cây rừng nên đây cũng là nguồn lợi k in h tế từ việc nuôi ong lấy m ật H o a n h ãn có bốn loại:

H oa đực, h o a cái, hoa lư ỡ ng tín h và hoa dị hình T rên cây có n h iề u nhất là hoa đực, rồi đến hoa cái H o a lưỡng tín h và dị hình ít hơn

Q uả n hãn có hình cầu, trò n dẹp, cân đối hay lệch, đỉnh quả tròn, cuống quả hơi lõm V ỏ quả thư ờ ng trơn nhẵn, cũng có chủng vỏ hơi x ù xì m àu vàng xám hay nâu nhạt G iữ a vỏ và hạt có lóp cùi dày, m àu trắn g tro n g hoặc trắn g sữa, thơm và ngọt Cùi do cuống n oãn ph át triển thành N h ãn lồng H ư n g Y ên dễ bóc cùi ra khỏi vô và hạt hơn các ch ủ n g khác ờ m iền N am Cùi n h ãn là m ột lớp vỏ giả, bao bọc lấy hạt Hạt nhãn có hình tròn, tròn dẹp, m àu nâu hoặc n âu đen, bóng, có g iống m àu trắng nhưng rất hiếm (nhãn B ạ ch sa) L á m ầm trong hạt m àu trắng, có n h iề u tinh bột, phôi

m àu vàng Đ ộ lớn hạt rất khác n h au giữ a các giống, th ư ờ n g thì 1,6 - 2,6g, chiếm 17,3% - 42,9% trọ n g lượng quả C ũng có loại n hãn hạt rất bé, hầu n h ư không có hạt

do kết quả thụ p hấn kém

1.3 Sử dụng

Q uả n hãn dùng ăn tươi rất ngon và bổ dư ỡ ng do quà nhãn tươi ch ử a nhiều đường, các vitam in A, c T uy n hiên quả n hãn tư ơ i nếu kh ô n g đ ư ợ c bảo quản tốt thì rất dễ bị hỏng Đ e kéo dài thời gian sử dụng thì quả n hãn cần đư ợ c bảo quản lạnh, đóng hộp h o ặc sấy khô V iệc bảo quản lạnh có thể duy trì tốt ch ất lư ợ ng quả nhãn tươi trong thờ i g ian dài N h ãn đó n g hộp ch ứ a nước ép cù a n h ãn (kh ô n g cần hoặc thêm rất ít đường), các chất k hoáng tan, cùi nhãn, ngoài ra n hãn đó n g hộp vẫn giữ được hư ơ ng vị củ a nhãn N h ãn sấy khô có thể g iữ n g u y ên vỏ ho ặc bỏ vỏ, đây là cách tốt để bảo quản quả nhãn, sản ph ẩm sấy khô có m ầu đen, n âu nhạt, được sử dụng trong thàn h p hần củ a đồ uống n h ư rượu, chè giải khát N g o ài ra nhãn sấy khô còn là thàn h p hần dược liệu có thể ch ữ a bệnh đau đầu, m ất ngủ, giài độc [2 2],

H ạt n hãn có thể sử dụ n g để gội đầu sạ ch g iố n g bồ kết, do nó có ch ứ a saponin

Lá sấy khô và hoa nhãn có thể sử dụ n g làm dược liệu

1.4 Y êu cầu sinh th ái, m ôi trư ờ n g của cây nhãn

Đ iều k iện khí hậu và m ôi trư ờ n g đó n g vai trò rất q u an trọ n g tớ i sự ra hoa và

đậu quả củ a cây nhãn, ảnh hư ờ ng tới năng suất cũng n h ư phẩm chất của quả nhãn.

N h ìn chung, nhãn là cây cận nhiệt đới, phát triể n tốt trong điều kiện nhiệt đới nhưng yêu cầu có sự thay đổi rõ rệt giữa các m ùa để tạo đ iều kiện cho việc ra hoa

M ùa đông n gắn (2 -3 tháng) n hư ng lạnh (nhiệt độ tru n g bình 15-22°C ) kích thích sự

ra hoa T heo M enzel và cộng sự [21] nhãn phát triể n và cho n ăng suất tốt nhất ở những vùng có m ùa đ ô n g ngắn, lạnh, không có sư ơ ng g iá và m ùa hè dài, nóng, ẩm ướt T rần T hế T ục [14] cho rằng những vù n g có nh iệt độ trung bình năm 20°c trở lên là thích họ p với cây n hãn và là vùng có hiệu q u ả kinh tế, nh iệt độ thấp tuyệt đối không được quá - l ° c M ù a đông tháng 12 năm trư ớc và tháng 1 năm sau cần có một thời gian nhiệt độ thấp khoảng 8-14°C thuận lợi cho việc phân hoá m ầm hoa của nhãn Lúc nhãn ra nụ nếu gặp nhiệt độ cao lá ở chùm hoa phát triển sẽ ảnh hường

gặp nhiệt độ thấp việc th ụ phấn sẽ gặp trờ ngại dẫn đến năng suất thấp M ùa thu hoạch quà có nhiệt độ cao, phẩm chất quả sẽ tốt Y aa co b và S u bhadrabandhu (1995) cho ràng các yếu tố m ôi trư ờ n g có vai trò q uan trọ n g trong việc ra hoa và đậu quà

M ùa lạnh kéo dài giúp việc ra hoa v à đậu quả th u ậ n lợi tro n g khi đó thời tiết khô nóng làm giảm tỉ lệ đ ậu quả và cũng gây rụng quả N ak a so n e v à P aull [22] đã trình bày sơ đồ chu trình ra quả v à các yếu tố khí hậu v à m ôi trư ờ n g có ảnh hư ờ ng tới sự

ra hoa (H ình 2)

Nhiệt độ > 25°c Nhiệt độ < 25°c Nhiệt đ ố 15 đ ế n 22"c

N h iều nước và N ít nướ c v à N 8 đ ế n 10 tu ầ n

H iện tư ờ ng ra hoa cách quãng ở cây n h ãn đư ợ c coi là phổ biến, vì cây rất nhạy cảm với các điều kiện môi M ột số n ghiên cứ u được S u bhadrabandhu và

Y ap w attan ap h u n (2001) tổng hợp cho thấy hàm lượng cao cy to k in in (chất có tác dụng xúc tiến sự phân chia tế bào thực vật) và hàm lượng thấp của gibberellin (chất

có tác d ụ n g thúc đẩy sự phát triển của thự c vật) và axit absisic tro n g thời gian bắt đầu ra hoa C hất ức chế gibberellin (paclobatrazol) hạn chế sự tạo hoa củ a cây nhãn Các biện p háp linh ho ạt để kiểm soát sự ra hoa, đậu quả và thu h oạch rất phức tạp

và liên q uan tới quản lí khí hậu, đất, tưới tiêu và dinh dưỡng Ở T hái L an các khuyến cáo củ a nhà nghiên cứ u (U ngasit và cộng sự 1999) là:

- T ỉa cành, bón phân (hàm lượng N cao) và tưới nước ngay sau khi thu hoạch

để kích thích sự phát triển của lá mới

- G iảm độ ẩm đất và lượng p hân N m ột hoặc hai thán g trư ớc khi ra hoa đế mầm trư ờng thành ờ trạng thái “n g ủ ”

- T rư ớc khi nờ hoa bón với hàm lượng cao phân p và K

- K hi cây nờ hoa bón với hàm lượng cao phân N và p

- T rong tháng trư ớc khi thu hoạch bón với hàm lư ợ ng cao p hân K

N hãn nhạy cảm với các tác động của gió G ió tây th ư ờ n g gây nóng, khô làm nuốm nhụy m ất nước, khô teo ảnh hư ở ng đến quá trìn h th ụ p h ấn và làm rụng quả Bão sớm ờ m iền Bắc có thế gây rụng quả, gãy cành gây ton thất cho vư ờ n nhãn Đe khắc phục ảnh hư ở ng của gió có thể trồng băng cây để che ch ắn [13]

C ây n hãn phát triển tố t nhất trên đất thịt pha cát, đất phát triể n trên đá vôi Đất cát và đất g iàu chất hữu cơ hạn chế sự ra hoa cùa cây nhãn, có th ể do rễ ph át triển mạnh hạn chế sự ra hoa [2 2],

1.5 D inh d ư ỡ n g cây nhãn

C ác n ghiên cứu về yêu cầu dinh dưỡng cây n hãn có rất ít, chủ y ếu tập trung ờ một số nước sản xuất n hãn lớn n h ư T rung Q uốc, Đ ài L oan, T hái L an, ú c Ở Việt Nam gần đây cũng đã có m ột số công trình n ghiên cứ u, đặc biệt là ch ú n g nhãn đặc sản ở H ư n g Yên

C hen (1997) cho rằng vị trí lá ảnh hư ở n g đ áng kể tới m ức độ ôn định của hàm lượng dinh dư ỡ n g và các lá gần chùm hoa được x em là th ích hợp cho việc chẩn đoán dinh dư ỡ n g cây nhãn C ác n ghiên cứ u củ a C h en và cộ n g sự đ ã tập trung vào nghiên cứ u hàm lượng d inh dư ỡ ng trong lá cây n h ãn th ờ i kỳ ra hoa và sau thu hoạch

chư a ra hoa củ a các vư ờ n ở Đ ài Loan Z h u an g v à c ộ n g sự (1995) đã công bố hàm lượng củ a 10 n guyên tố trong lá n hãn được xác định từ năm 1992 đến năm 1993 ở vườn n h ãn tỉnh P húc K iến, T rung Q uốc T rong đó tác g iả c ũ n g lưu ý hàm lượng các nguyên tố đa lượng và vi lượng trong lá nhãn bị ản h h ư ở n g bởi vị trí địa lý và thời gian H ệ số b iế n thiên (C V - C oefficient o f v ariatio n ) thấp với hàm lượng N và tương đối cao với hàm lượng K , M g, p và Ca H ệ số biến thiên của nguyên tố vi lượng lớn h ơ n các nguyên tố đa lượng W ang v à cộng sự (1992) công bố hàm lượng các nguyên tố dinh dư ỡ ng trong cây nhãn từ 30 đến 50 tuổi được trồng ở vùng đất

đỏ W ong và K etsa (1991) nghiên cứ u hàm lượng d in h dư ỡ ng đa lượng trong lá nhãn ờ các v ư ờ n nhãn ờ T rung Q uốc, ở V iệt N am , S ở k h o a học công nghệ tỉnh

H ưng Y ên phối họp với V iện nghiên cứ u rau quả đ ã tiến h ành nghiên cứu bình tuyển các chủng nhãn có chất lượng quả cao để xây d ự n g và m ở rộng vùng trồng nhãn So sánh chất lượng quả m ột số chủng n hãn ở V iệt N am và của T rung Quốc được trình bày ở bảng 2

Bảng 2: C hất lượng q u ả m ột số chủng n hãn ở T ru n g Q uốc và V iệt N am

(%)

Axit

(%)

VitaminC, g/1 OOg cùi

hoa và bó n sau th u hoạch quả, bón vào thờ i điểm này nh ằm cung cấp đầy đủ và kịp thời dinh dư ỡ ng cho sự phát triển hoa, quả và cà n h c ủ a cây T rư ớ c khi nờ hoa đến khi xu ất h iệ n quả cần bón, p hân với tỉ lệ N và p cao, thờ i điểm gần thu hoặch nên bón phân với tỉ lệ K cao, sau thu hoặch bón n h iề u N và kết hợp với p và K để thúc đẩy sự phục hồi và phát triển của cây B ên cạnh đó, để bồ sung kịp thời dinh dưỡng cho cây (đặc biệt là nguyên tố vi lượng) có thể dù n g hình thức bón qua lá.

Báng 3: H àm lượng dinh dường trung bình trong các bộ phận của cây nhãn.

W ang và nnk

(1992)

1,2 11,73

-0,250,52-

0,17-1 , 0 2

1,33

0,59-2,23

0,09-Vườn nhãn 30-50 tuổi ở Trung Q uốc, chủ yếu bón phân xanh hữu cơ

1,47-1,79

0,1 10,19

-1,770,76-

0,89-1 , 0,89-1 2

0,47

đổi hàm lượng dinh dưỡng nhãn ở Đài Loan

0,60-2,50

nhãn có sản lượng cao ở Trung Q uốc

Bảng 4: Q ui trình phân bón ờ m ột số nước so sánh với V iệt Nam

Florida -

Mỹ

Một tháng sau khi dâm cây bón phân N, p, K

(6:2,6:5) với hàm lượng 113g/cảy và các

nguyên tố khác Lưu ý phân N nên chứa 20-

30% hữu cơ Sau 6 - 8 tuần lại bón lại, sau nãm

đầu tiên tăng lượng phân bón 277g, 34 Ig,

454g cùng với sự phát triển của cây Ba năm

đầu nên bón 6 - 8 lần/năm Hỗn hợp phân bón

qua lá (Mn, Zn, B, và Mo) và Mg nên được bón

4-6 lần/năm từ tháng 4 đến tháng 9 (các tháng

ra quả) Cây trồng trên đất axít đến trung tính

bón FeSOj với hàm lượng 7-28g/cây ba đến bốn

lẩn/năm Trong đất kiểm phun lên đất với Fe

chelát 2 đến 3 lần/năm (tưới 14-21 g Fe chelát

pha thành 15-201ít lên đất và lên thán cây)

Bón thêm 56-168kg N/ha/năm, chia ra bón từ 2 đến 3 lần Nên bón vào thời điểm trước khi ra hoa, và bón lại trước khi thu hoạch Nên bón hỗn hợp với p và K với hỗn hợp N, p K tỉ lệ bón là 6:2,6:5 hoặc 6:3,5:7,5

Bón thêm 57 đến 114g Fe cheiát/cây/nãm với đất kiềm Phun các nguyên tố vi lượng (Mn Zn, B, và Mo) cùng với Mg lên lá từ lúc cây bắt đẩu ra quả đến khi thu hoạch

Crane và nnk

2 0 0 0

Chaing Mai

- Thái Lan

Bón thêm phân hữu cơ hoặc phân compốt khi

trổng cây Khi cây đã ổn định bón N, p, K theo

tỉ lệ 15:6.5:12,5 với liều lượng 100 đến

500g/cây/năm phụ thuộc vào tuổi của cây

Phân hữu cơ (phân xanh, phân compốt) nên được bón lót sau khi đâm chồi Phân võ cơ (thời gian và loại phân thay đổi với trạng thái phát triển của quả Giai đoạn đầu cần bón N và p, giai đoạn sau cần tăng cường bón phân K) Lượng phân bón phụ thuộc vào tuổi cây, kích thước, sản lượng và dinh dưỡng đất

Trước khi nở hoa bón phân với hàm lượng p và K cao (N.P.K ở các tỉ lệ 12: 10,5:20 hoặc 8:10,5:20) với liều lượng l-2kg/cây

Khi xuất hiện quả, thêm N,P,K tì lệ 16:7:13, với liều lượng l-2kg/cây

Khi quả lớn bằng hạt đậu, thêm N.P.K tì lệ 16:7:13 hoặc 15:6,5:12,5, với liều lượng l-2kg/cây

Ungasit và nnk 1999

uv_»ng, uiaiin cnu I|ua lNgUUil

Một tháng trước khi thu hoạch, thêm N.P.K với hàm lượng K cao (ớ ti lệ 13:5,7:17 hoặc 14:6,1:17 hoặc 8:10.5:20) với liều lượng l-2kg/cây

Ngay lập tức sau khi thu hoặc, them N,P,K với hàm lượng N cao (ớ tỉ lệ 20:4,8:9 hoặc 15:6,5:12,5) kết hợp với bón thêm Urẻ với liều lượng 1-

2kg/cây

Phúc Kiến -

Trung

145kg p, 306kg K trên ha ( chủ yếu bón thông qua sử dụng vật liệu hữu

Wang và nnk

1992.

pha loãng (tỉ lệ 1:3) đế tưới cho cây, cách 2-3

tháng tưới một lần, mỗi lần tưới 5-101ít

lOOgUrê/cây/nãm Cây càng lớn, tán cây càng

rộng lượng phân bón càng tăng

Lần 1: Bón vào đầu tháng 2, lúc cây phân hoá mầm hoa, bón 15-201ít phân chuồng pha loãng/cây Chủ yếu tăng cường N, phối hợp với p và K đê’ thúc đẩy sự phát triển cùa hoa Không bón quá nhiều đạm để tránh mọc cành vượt

Lần 2: Bón vào cuối tháng 3 đầu tháng 4, bón 1-1,5kg đạm sunfat/cây hoặc 0,5-0,7kg Urê/cây Mục đích là để thúc đẩy cành mùa hè, đồng thời giúp hoa phát triển tốt, tăng khả năng dậu quả

Lần 3: Bón vào cuối tháng 6 (bón thúc cho quả) liều lượng l-l,5 k g Urê + 0,3-0,5kg sunlfat kali/cây hoặc bón 2-3kg hỗn hợp NPK/cây

Lán 4: Bón vào đầu tháng 7 đến cuối tháng 8 (thời kì quả phát triển nhanh) Tưới nước phân chuồng pha loãng khoảng 501ít và 0,3-0,5kg sunlfat đạm + 5kg supe lân + 0,5kg sunlfat kali/cây Mục đích là để khắc phục mâu thuẫn giữa nhu cầu dinh dưỡng của quả và phát triển của cành

Lán 5: Bón vào tháng 8-9 (sau thu hoạch quả) Bón phàn hữu cơ + vô cơ

và kết hợp cải tạo đất Mỗi gốc bón 50-60kg phân chuồng + lkg sunlfat đạm + 5kg supe lán + 0.5kg sunlfat kali nhằm phục hổi sức sinh trướng cho cây và bồi dưỡng cành thu-là cành mẹ của năm sau

Có thể dùng ure, biphophat kali hay các nguyên tô vi lượng như B, Mg,

Z n .phun qua lá đẽ’ bổ sung dinh dưỡng kịp thời cho cây

Trần Thế Tục, 2004

1.6 N ghiên cứu về nhu cầu n ư ớ c tưới và quản lí tưới tiêu đối v ó i cây nhãn

N g h iên cứu về nhu cầu nước tưới và q uản lí tưới tiêu cho cây nhãn còn rất hạn chế H ầu h ết các tác giả cho rằng cần thiết phải tưới trong suốt quá trình phát triển của cây n o n và đối với cây trường thành cần tưới vào giai đoạn ra hoa đến lúc thu hoạch M ộ t số tác giả cho ràng nên giảm tưới hoặc tiêu nước trư ớc khi thu hoạch

m ột hoặc hai tuần Tưới cũng quan trọng sau khi thu hoạch và tia cành để tăng cường chồi và lá mới H ầu hết các tác giả đều cho ràng nên giảm tưới và tiêu nước trong thời gian cây ủ m ầm (ngủ) trư ớc khi ra hoa G iảm tưới tiêu trong thời điềm này sẽ trán h cho cây phát triển cành vượt của cây làm giảm quá trình ra hoa

N h ìn chung, tưới tiêu rất q uan trọng trong thời gian cây chuẩn bị ra hoa và sau thu hoạch T ưới sau thu hoạch giúp cây phát triển m ầm tạo cành, lá m ới, giảm tưới

và tiêu nước ờ thời điểm trước lúc ra hoa kích thích sự ra hoa nhiều và tăng cường đậu quả

Chương 2 ĐÓI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

2.1 Đ ối tượng nghiên cứu

- Đất: Đ ược lấy tại các vườn trồng nhãn lồng ở H ưng Y ên và vùng trồng nhãn lân cận, gồm 2 loại đất chính là đất phù sa và đất phù sa giây thuộc lưu vực sông Hồng

- N ước: G ồm các m ẫu nước được lấy ở ao và giếng khoan sử dụng đề tưới cho các vườn nhãn

- K hí hậu: Các đặc trưng chủ yếu gồm nhiệt độ và lượng mưa

- Q uả nhãn: quả các chủng nhãn có giá trị kinh tế cao, nổi tiếng ở H ưng Y ên và một số vườn nhãn vùng lân cận được phân tích chất lượng

P h ạ m vi n g h iê n c ứ u : Đ e tìm các yếu tố có khả năng ảnh hường đến chất lượng nhãn lông H ung Yên, đề tài tiến hành nghiên cứu ở ba địa điểm: m ột ơ vùng nhãn có chât lượng cao thuộc thị xã H ưng Y ên - được gọi là vùng nguyên thổ và hai điềm còn lại ở vùng nhãn lân cận có chất lượng kém hơn gồm m ột điểm ở D uy Tiên - H à Nam (giáp với thị xã H ưng Y ên) và m ột điểm ở V ăn Lâm - H ưng Y ên (cách xa Hưng Yên) - Đ ược gọi là vùng đối chứ ng (hình 3)

2.2 N ội d un g nghiên cứu

- Tìm hiếu đặc trưng điều kiện khí hậu của vùng trồng nhãn lồng H ưng Yên

- T ìm hiếu điều kiện địa chất trẻ (N eogen- Đệ Tứ) vùng phát triển nhãn lồng

- N g h iê n cứu thành phần h oá h ọ c củ a nước được sử d ụ n g tưới c h o câ y nhãn ở

vùng nhãn nguyên thổ và vùng đối chứng từ đó so sánh để tìm ra yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến chất lượng nhãn.

- N g h iê n cứu ch ất lượng quả nhãn ở vù ng nhãn n g u y ê n thổ v à vù n g đối ch ứ n g

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp nghiên cứu ngoài thực địa

về diện tích, sản lượng, chất lượng, thu nhập, k ĩ thuật chăm sóc, tình hình sâu bệnh

và thị trường tiêu thụ

- K hảo sát các vườn n hãn và lấy m ẫu nghiên cứu

2.3.2 Phương ph áp nghiên cứu trong phòng th í nghiệm

M ẫu đất, nước và quả lấy về được xử lí tại phòng thí nghiệm của Bộ m ôn Thổ nhưỡng và M ôi trường đất, K hoa M ôi trường, Trường Đ H K H T N H à Nội Cụ thể như sau:

Mẫu đất:

M ẫu đất được xác định với các phương pháp như sau:

- T hành phần cơ giới: Phương pháp Pipét (lấy m ẫu trung bình trong m ôi trường nước đứng yên)

- pH Ka: Tỷ lệ đất/ KC1 1:5, đo bằng m áy pH m eter

- OM : P hương pháp W alkey Black

- N tổng số (N% ): Phương pháp K jeldahl; N dễ tiêu (m g/100g): Xác định theo phương pháp C huirin - Conanova

- p tổng số (P20 5%): Công phá bằng hỗn hợp H2S 0 4, H C 104 và xác định bằng phuơng pháp so m àu x anh M olipđen; p205 dễ tiêu (mg/lOOg): X ác định theo phương pháp O niani

- K tổng số (K20 % ): C ông phá bằng hỗn hợp H2S 0 4, H C IO4 và đo bằng quang

kế ngọn lửa; K 20 dề tiêu (m g/100g) và đo bằng quang k ế n gọn lửa

- Fe, M n, Co, Zn, Cu T ổng số: Công phá bằng hỗn hợp H2S 0 4, HCIO4 và đo bằng phương p háp hấp phụ nguyên tử (AAS)

- Zn linh động: C hiết rú t bằng dung dịch KC1 IN , đo bằng phương pháp hấp phụ nguyên tử

- Cu linh động: C hiết rú t bằng H N O , 0,43N tỉ lệ 1:5, xác định bằng quang phổ hấp phụ n g uyên tử

- Fe linh động: C hiết rút bằng dung dịch A m oniaxêtát (pH 4,8) Xác định bằng phương pháp so màu.

- M n linh động: C hiết rút bằng H2S 04 0,1N tỉ lộ 1:5, xác định bằng quang phổ hấp phụ nguyên tử

- Co linh động: C hiêt rút bằng H N O3IN tỉ lệ 1:5, xác định bằng quang phổ hấp phụ nguyên tử

- C a2+, M g2+: X ác định bằng phương pháp EDTA

Schachtschabel)

Mảu nước:

M ẫu nước được lấy b ằng chai nhựa polietylen (PE) và được phân tích bằng các phương pháp thông dụng Các chỉ tiêu được lựa chọn để phân tích: pH, N H 4+, N O ,',

PO41, K +, C a2+, M g2+, Đ ồng (Cu) tổng số, sắ t (Fe) tổng số, K ẽm (Zn) tổng số,

M angan (M n) tổng số, C oban (Co) tổng số

- pH : X ác định bằng m áy đo pH m etter tại hiện trường

- N H 4+ : Bảo quản m ẫu nước bằng axit H2S 04 (pH <2), xác dịnh bằng phương

so m àu với thuốc thử N estler

- N O3': Bảo q uán m ẫu nước bằng axit H2S 04 (pH <2), xác dịnh bằng phương

so m àu với thuốc thử axit disunfofenic

- P 0 43': Bảo quản lạnh, xác định bằng phương pháp so m ầu xanh m olipden

- K + : X ác định bằng phương pháp quang k ế ngọn lửa

- C a2+, M g2+: X ác định bằng phương pháp EDTA

- Fe: Đ ược bảo q uản bằng axit H N O , đặc X ác địng bằng phương pháp so máu với thuốc thử axít sunfosalixilic

- Cư, Zn, Co, M n: X ác định bằng phương pháp quang phổ hấp phụ nguyên tử (AAS) M ẫu nước dùng để xác định Cu, Co, M n được bảo q u ản bằng axit H N O ị đặc,

Zn được bảo q uản bằng axit H2S 04 đặc

Mẫu quả:

M ẫu q u ả sau khi được lấy về được bảo quản lạnh để xác định các chỉ tiêu sinh hoá và sấy khô sau đó được tro hoá ướt để xác định các chi tiêu dinh dưỡng đa lượng

- C ác chì tiêu dinh dưỡng đa lượng: N itơ (N ) tổng số, P hốt pho (P) tống số,

K ali (K) tổng số

+ N tổng số: Phương pháp K jeldahl

+ p tổng số: Phương pháp D enhide

+ K tổng số: Phương pháp quang k ế ngọn lửa

- C ác chỉ tiêu vi lượng (Cu, Zn, Co, M n, Fe): M ẫu quả được tro hoá ướt bằng

2 3 3 Phương pháp thông kê số liệu

- G iá trị trung binh được tính theo công thức :

( X : G iá trị trung bình ; X : Các giá trị cùa m ẫu (x 1, x 2 xn) ; n : Sô' mẫu

- Sai số chuẩn (SE - Standard Error) được tính theo công thức :

- So sánh hai giá trị tru n a bình với số mẫu (n) bé (n<30) :

G iả sử A'1; ( x ,,, x ,2, ,x lnl) và X 2 ; ( x 2 I x2 2, ,x2n2) là hai m ẫu đã cho, phương sai chung (Sc) được tính theo công thức sau:

Ì ( X , - X ) 2 SE

n I

n, + n2 -2

(n,, n là số m ẫu của tập m ẫu X h (x n , X | 2 , , X | „ , ) và X 2l (x i, x , ,x2,l2))Với giả thiết x u và X 2l tuân theo luật chuẩn, khi ấy sc có phân phối t với bậc

+ N ếu \t\<th H ai số trung bình không khác nhau

lộ 5 qua thị xã H ư ng Y ên đến quốc lộ 1A qua cầu Y ên Lệnh và quốc lộ 10 qua cầu Triều D ương, là trục giao thông quan trọng nối các tỉnh tây nam của Bắc Bộ (Hà

N am , N in h B ình, N am Đ ịnh, Thanh H oá ) với H ải D ương, H ải P hòng, Q uảng Ninh

H ư n g Y ên có địa giới giáp với 6 tỉnh thành phố: phía Bẳc giáp tinh Bắc Ninh

có địa giới dài 16 km , ph ía Tây bắc giáp thành phố H à N ội với địa giới dài 20 km, phía đô n g giáp tỉnh H ải D ương - 46 km , phía nam giáp tỉnh Thái Bình, phía Tây giáp H à T ây, ph ía Tây nam giáp tinh H à Nam

T ổng diện tích tự nhiên của H ưng Y ên là 92.309,32 ha chiếm 6,02% diện tích đồng bằng B ắc bộ H ư ng Y ên là tỉnh đồng bằng không có núi, rừng và biền, gồm 9 huyện, 1 thị xã và 161 xã phường, thị trấn Thị xã H ưng Y ên là trung tâm kinh tế chính trị văn hoá toàn tỉnh

- Đ ặc điểm địa hình:

Đ ịa hình H ư ng Y ên tương đối đơn điệu, nghiêng từ phía Bắc sang Đ ông và không thật bằng phẳng

P h ía Bẳc nổi lẽn địa hình cao vòng cung từ đông bắc sang tây bắc dọc sông

H ồng bao gồm huyện V ăn L âm ,V ăn G iang K hoái C hâu Đ ất trong đê có độ cao tuyệt đối 4-6 m P hía đ ô n e thấp dần, độ cao trung bình là 3m chủ yếu ờ các huyện

Ân Thi, Yên Mỹ, Mỹ Hào.

VỚI môi vùng lại phân hoá ít nhiều về địa hình Vùng cao lại có chỗ trũng như Đại Hưng (Khoái Châu) hoặc vùng trũng lại có chỗ cao như Nhật Quang (Phù Cừ).

Hình 4: Đặc trưng khí hậu tỉnh Hưng Yên.

Giá trị trung bình số liệu khí hậu của Hưng Yên (từ 1997 - 2003) được thể hiện ở bảng 5

Bảng 1: Đặc trưng khí hậu Hưng Yên giai đoạn 1997-2003.

dạng đồ thị trong hình 4.

G iống n h ư các tỉnh thuộc vùng đồng b ằng sông H ồng, H ưng Y ên chịu ảnh hướng củ a khí hậu nhiệt đới gió m ùa, nóng ầm , nhiều nắng và có m ùa đông lạnh

- L ư ợ ng m ư a trung bình hàng năm khoảng 1.500 - 1.600mm

+ L ư ợ ng m ưa trong n hữ ng tháng m ùa m ưa (tháng 5 đến tháng 10) trung bình

từ 1.200 - 1.300m m b ằng 80 - 85% tổng lượng m ư a hàng năm của H ưng Yên.+ M ùa khô (tháng 11 đến tháng 4) lượng m ư a trung bình từ 200 - 300m m chiếm khoảng 15-20% tống lượng m ưa hàng năm

+ Số ngày m ưa trong năm trung bình khoảng 140 - 150 ngày trong đó số ngày

m ưa nhò, m ư a phùn chiếm khoảng 60 - 65 ngày

+ N goài ra trên địa bàn tỉnh còn có những trận m ưa giông kèm theo sấm sét, tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 9

- Thời gian chiếu sáng trung bình năm khoảng 1640 - 1650 giờ

+ M ùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10 số giờ nắng khoảng 950 - 1 100 giờ+ M ùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, số giờ nang chiếm khoảng 500 -

520 giờ

- N h iệt độ trung bình năm của tỉnh H ưng Y ên là 23,82°c

+ M ùa hè nền nhiệt độ trung bình nhiều năm là 27 - 2 8 °c

+ M ùa đông, nền nhiệt độ trung bình nhiều năm là 19,3°c

+ T ổng nhiệt trung binh năm khoảng 8400 - 8500°c

+ T ổ n g nhiệt trung bình m ùa nóng khoảng 4800 - 5 0 0 0 °c

+ T ồng nhiệt trung bình m ùa lạnh khoảng 3300 - 3 5 0 0 °c

Theo nhiều nghiên cứu m ột vùng trồng nhãn thích hợp phài có lượng mưa hàng năm khoảng 1300- 1600mm Ờ H ưng Y ên lượng m ưa trung bình hàng năm khoảng 1546,14m m , dao động từ 1500-1900m m và được phân bố không đều, biến động thất th ư ờ n g cà về không gian lẫn thời gian

K hu vực có lượng m ư a lớn bao gồm các h uyện phía N am H ưng Y ên, ven sông

H ồng và sông L uộc có lượng m ưa trung bình từ 1600 - 1700m m tại thị xã Hưng

Y ên là 1690m m /năm , P hù C ừ là 1630m m /năm K hu vực có lượng m ưa ít gồm các

huyện có địa hình cao nằm giữa tinh, lượng m ưa trung bình dao đ ộ n s từ 1400mm

đ ê n l5 0 0 m m như K hoái C hâu 1470m m , À n Thi là 1440m m /năm Các vùng khác lượng m ư a là 15 0 0 -1600mm

V ào th á n g 5 đên tháng 9 m ưa nhiêu cân thiết cho sinh lý của cây (để nuôi quà) T uy nhiên, vào m ùa m ưa, lượng m ưa tập trung (hoặc trùng VỚI bão lũ) dễ gây úng ngập đối với cây trồng, do đó cần được tiêu thoát nước kịp thời T rong thời gian này th ư ờ n g có bão, do vậy phải theo dõi tinh hình thời tiết thường xuyên để có biện pháp để ph ò n g chống bão làm rụng quả

V ê nhiệt độ, nhiêu nghiên cứ u cho rằng, nhiệt độ tối ưu của cây nhãn phát triển là 2 1 -2 7 ° c nhưng yêu cầu có m ột m ùa đông ngấn nhưng lạnh (tháng 12 năm trước đến th á n g 1 năm sau cần có thời gian nhiệt độ thấp khoảng 8-22°C) đề thuận lợi cho việc p hân hoá m ầm hoa N hiệt độ trung bình năm của H ưng Y ên là 2 3,8°c rât thích h ợ p đôi với cây nhãn, nhiệt độ trung bình từ tháng 1 2 năm trước đến tháng

1 năm sau dao độ n g từ 17 -1 9 °c (nhiệt độ tối thấp trung bình từ 8,6-9,4°C, tối cao trung bình từ 2 5 ,6 -2 7 ,1°C) Thời kì nhãn nở hoa yêu cầu nhiệt độ cao (20-27°C ) và không m ưa, theo số liệu ở bảng 15 thì nhiệt độ trung bình từ tháng 3 - 5 của Hưng Yên dao động từ 20- 2 7 °c s ố ngày m ưa ít ờ những tháng này thuận lợi cho việc ra hoa đậu quả N h ư n g vào những tháng này lượng m ưa của tinh thấp, đồng nghĩa với việc khô hạn cây có thề thiếu nước để nuôi hoa Do đó, cần thiết phải chú ý tưới nước cho cây n hãn vào m ùa này để duy trì độ âm đât

N h ư vậy điều kiện khí hậu của tỉnh H ư n a Y ên rất thuận lợi cho việc trông nhãn N g h iên cứ u điều kiện khí hậu ờ điểm đối chứ ng ờ H à N am (phụ lục ?) chũ thấy, đ iều kiện khí hậu ở vùng đối chứ ng D uy Tiên - H à N am cũng thích hợp cho việc trồ n g nhãn

- Thuỷ văn:

H ư n g Y ên có nguồn nước ngọt rất dồi dào

v ề nước m ặt: H ưng Y ên có ba mặt bao bọc bơi sông, trong đó có sông H ồng - con sô n g lớn nhất m iền B ắc - chảy qua Con sõng lớn thứ hai chảy trong tình là sông Luộc

Sóng Hông: chảy qua H ư ng Y ên theo hướng Tây Tây Bẳc - N am Đ ông N am , với chiêu dài 57 km , đây là đoạn sông lớn nhất của tình H ưng Y ên Sông H ồng có lượng phù sa khá lớn và bôi tụ tạo nên loại đất phù sa của tỉnh Sông quanh co uốn khúc tạo nên nhiêu bãi bôi rộng và đem lại nguồn nước chứ a phù sa cho đồng ruộng

H ưng Yên

Sông L uộc: C on sông lớn thứ 2 chảy qua H ưng Y ên, là m ột nhánh của sông

H ông, nằm vẳt n gang phía nam của tinh gần như vuông góc với sông Hồng Đ ọan sông L uộc chảy qua H ư ng Y ên dài 20 km N hỏ hơn sông H ồng và là nhánh khác cùa sông L uộc là sông Kẻ Sặt Đây là con sông chảy ờ phía Đ ông của tinh tạo nên ranh giới tự nhiên giữa H ưng Yên và Hài D ương Đ oạn sông này dài 20 km, có giá trị tưới nước (khi có hạn) và tiêu nước (khi có úng) vì nó nhận nước từ sông Thái Bình, tiêu thuỷ chảy ra sông Luộc

T rong phạm vi H ưng Y ên còn có các con sông ngang dọc nối với nhau hình thành m ột m ạng lưới dẫn thuỷ khẳp từ Bẳc tới N am như các sông H oan Ái, Cửu Yên, N ghĩa T rụ Đ ây là những con sông đào nhằm phục vụ yêu cầu của sản xuất nông nghiệp N h ữ n g con sông này thuộc hệ thống đại thuỷ nông Bắc H ưng Hải

Đ ặc điềm th u ý văn củ a sông ngòi H ưng Y ên là chịu ảnh hường của thuỷ triều

T rong địa bàn tinh còn rất nhiều ao, hồ Đây là nguồn nước m ặt, nguồn nước tưới quan trọng cho cây trồng

v ề nước ngầm : N ước ngầm của H ưng Y ên cũng rất đa dạng với trữ lượng lớn

ờ dọc khu vực q uốc lộ 5A từ N h ư Q uỳnh đến Q uán Gỏi có những mo nước ngầm rất lớn vớ trữ lương hàng triệu m 3 K hông chỉ đủ cung cấp nước cho nhu cầu phát triền nông, công nghiệp và đô thị địa phương mà còn cung cấp m ột khối lượng lớn cho các vùng vực lân cận

Với m ạng lưới sông, hồ đa dạng và phong phú trữ lượng nước ngầm lớn với gương nước ngầm cao (ở độ sâu 60-160 cm đã thây xuât hiện nước ngâm trong tảng chứa nước cát, sỏi, cuội) V ì vậy, vùng đất H ưng Y ên được duy trì độ ẩm rất tốt thuận lợi cho cây n hãn phát triển H ơn nữa lượng phù sa sông H ông cũng như các con sông khác đã đem lại cho vùng đất này nhiều dinh dư ỡ ng đối với cây trồng và

cây nhãn.

- Thảm thực vật:

L à tỉnh năm giữa đông băng sông Hồng, lại được khai thác từ lâu đời nên

H ưng Y ên hầu như không có thảm thực vật tự nhiên T rong hệ thực vật nhân tạo, chiêm d iện tích lớn nhât là cây lương thực (lúa, ngô ), m ột số cây công nghiệp như đay, m ía, gai, lạc N goài ra cây ăn quả cũng chiếm diện tích không nhỏ như nhãn, vải đ ang dần dần trờ thành cây chủ lực của tỉnh

- Thổ nhưỡng:

H ư n g Y ên là m ột tinh đồng bằng, được hình thành do kết quả bồi đắp phù sa của hệ th ố n g sông H ồng là chù yếu N hìn chung, địa hình H ư ng Y ên là m ột dải đất cao chạy từ Đ ông sang Tây, từ Bẳc xuống Nam , dọc theo đê sông H ồng, sông Luộc

và nhìn ch u n g địa thế là thấp dần từ Bắc xuống N am , từ Đ ông sang Tây xen kẽ có những ô trũ n g (đầm , hồ, truông, ruộng trũng) ngập nước quanh năm N ếu nhìn khái quát thì toàn tính tương đối bàng phang, nhưng từng khu vực thì độ cao, thấp xen kẽ nhau phức tạp và chia làm 5 vùng V ùng thứ nhất nằm ngoài đẽ sông Hông, sông Luộc, hàng năm được bồi đắp m ột lượng phù sa thích hợp cho việc trồng hoa màu

V ùng th ứ hai gồm K hoái C hâu, V ăn G iang, Y ên M ỹ và V ăn Lâm có địa hình cao, đại đa số là đất phù sa không được bồi đắp hàng năm Tuy là khu vực có địa hình cao n hư ng vẫn có các dài đất trũng như Đ ại Lập, V ĩnh Long Đ ất ở đây hầu hết là cát pha, thịt nhẹ, thích hợp cho nhiều loại cây trồng V ùng thứ ba là vùng thị xã

H ưng Y ên, P hù Cừ Tiên L ữ nằm ven sông H ồng và sông L uộc, bao gồm các đất phù sa kh ô n g đư ợ c bồi đắp hàng năm , tầng đất dày 0,5 - l,5 m , thành phần cơ giới cát pha đến thịt nặng V ùng thứ tư là khu Bắc M ỹ Hào, V ăn Lâm , đất ơ vùng này được bồi m ỏng và chủ yếu là đất thịt nặng và chua V ùng cuối cùng là vùng Ân Thi Phù C ừ và các h uyện lân cận V ùng này nằm xa sông nên không được bồi đại bộ phận là đất thịt nặng

N h ìn chung, các loại đất ờ H ưng Yên tuy có khác nhau nhưng đều do phù sa sông bồi tụ nên khá m àu m ỡ và có khả năng giữ âm tôt, thích hợp cho trông nhãn, nhất là v ù n g đất cao V ùng ngoài đê là đất phù sa trẻ hàng năm ít nhiều vẫn đươc

phù sa bôi đăp, còn vùng trong đê là đất phù sa không được bồi, m ầu nâu tươi, trung tính ít chua, kh ô n g giây hoặc giây yếu (vùng trũ n g giây trung bình hoặc mạnh)

N goài ra vù n g trong đê còn có loại đất chua và bí, có tầng sét dầy, đối với loại đất này phải chống giây và cải tạo thành phần cơ giới để đưa vào sử dụng có hiệu quả trong nông nghiệp

- Đ ặc điếm nền địa chất vùng nghiên cứu:

H ư ng Y ên là vùng trung tâm đồng bàng châu thổ Sông H ồng có lớp trầm tích Đệ

tứ bao gồm các hệ tầng Lệ Chi (Qi 'l c ị H à N ội ( Q ,2'3/w), V ĩnh Phúc (Q i\ p ) , Hài

H ư ng (Q 2' 2hh) và T hái B ình (Q2 3 rồ) T rong số các hệ tầng đó, hệ tầng H ài H ưng và

hệ tầng T hái B ình gồm những lớp trầm tích trẻ nhất phủ hầu như toàn bộ diện tích vùng nghiên cứ u với đặc điểm và nguồn gốc đa dạng C húng là sản phẩm của qúa trình tư ơ ng tác các hoạt động sông - biển, thể hiện sự biến thiên khá rõ theo không gian và thời gian D ưới đây mô tả những đặc điểm chính của các thành tạo địa chất

Đệ tứ kể trên

H ệ tầng L ệ C hi (Q | '/<:), gồm các trầm tích nguồn gốc sông với thành phần chủ yếu là cát sạn, cát sạn lẫn bột sét m àu xám xanh phủ bất chỉnh hợp lên các trầm tích lục nguyên gắn kết của hệ tầng V ĩnh Bảo (N2VỐ) và chuyến tiếp lên trên các trầm tích nguồn gốc sô n g biển của hệ tầng với thành p h ần chủ yếu gồm cát, bột sét lẫn ít cuội sạn m àu xám , xám xanh chứa di tích thực vật, thân cây mục Be dày hệ tầng giao động từ 2,5 đến trên 40m

H ệ tầng H à N ộ i (Qi 2'3hn): tại H ưng Y ên có m ặt đầy đủ cà trầm tích nguồn gốc sông và sông biển thuộc hệ tầng này Thành phần chù yếu của trầm tích sông gồm cuội, sỏi, cát của ph ụ tư ớ ng lòng sông và tướng cát sét, sét bột lẫn cát tướng bãi bồi

N ơi có lớp trầm tích sông dàv nhất là 19,5m T rầm tích sông biền nằm phủ trực tiếp lên trầm tích ng u ồ n gốc sông, có thành phần chủ yếu gồm cát, cát pha sét bột sét cát, bột sét cát lẫn ít sạn m àu xám , xám đen, đôi khi còn gặp các thấu kính chứa vật chất hữu cơ m àu đen, dày đến trên 40 m

H ệ tầng Vĩnh P h ú c (Qi V ) tại H ưng Y ên có nguồn gốc sông, sông đầm lầy, sông biển, biển, b iển đầm lầy Trầm tích sông có thàn h p hần chủ yếu là bột sét, bột sét cát m àu trắn g đục có lẫn vỏ sò ốc, tướng lòng sông, bãi ven lòng và bãi bôi Trầm tích sô n g đầm lầy có thành phần chủ yếu là sét bột có lẫn m ùn thực vật màu loang lổ T rầm tích sông biển có thành phân chủ yêu là cát lân bột sét và cát lân ít sạn m àu xám , xám trắng, bột sét, bột sét lẫn cát sét m àu xám , xám vàng chứa vật