Bổ ngữ tình huống trong tiếng Pháp nghiên cứu dưới góc độ chức năng và ngữ nghĩa

Néu làm duoc viêc dô chùng toi hy vong gôp phân xây dung chuong trinh giàng day hê thdng câc bo ngû tinh hudng nhàm giùp nguôi nuôc ngoài hoc tiéng Viêt cûng nhu nguôi Viêt hoc tiéng nuô

DAI HOC QUÔC GIA HA NÔI TRÔNG DAI HOC NGOAl N G Q

ï)K TAi \ ( ; i i n ; \ ( i l K I I O \ HOC

( \ P f ) A I I I O ( QIOC (JIA

BÔ \ G f TÏNII III Ô \ ( ; TRONX; TIENG PIIAP NGIIIÊN

( 11 DrÔI GÔG DÔ ( IHÏ \ \ \ G \ A M a NGIIÎA [cô so

sânh v&i tien^ viet)

Les ciiToiistaiits on franvais sous Taiiolc dt' MIC toiutioniiel et

sémantique avec essai de comparaison à ceux du vietnamien

MA S( ) : ()\,()4,()X ( i n T f ; N N( IIANIl : f Y M '.V\ N( i( ) \ \ ( ,1

cm M!I131 1)1: J.M : T.S PFIAN THI \\\\\- khoa un <'vvh i)hai)

\ i i r \ ( i X(iiV)i l'iiniiii )p nnr-IIT(:N :

TH.S })AM MIMI THIA', klioa uuA;;\hphap

N(;r\KN \)\( ' NAM Ne,s Université Louvain la Neuve.Belge

' - • • r

P'i'/4 '^(

MUC LUC

MƠDAU 3

1 Ly do chon dé tài 3

2 Mue tiêu nghiên curu 4

3 Ddi tuomg va dû lieu nghiên curu 5

4 Phuomg phâp luàn va phuong phàp eu thé 6

5 Nơi dung nghiên cihi 6

6.Tinh hinh nghiên cihi 7

i CO s ơ L V T H U Y Ê T C Ù A D É T À I u

1.1 Saluac lich su van dé U

1.2 Quan diém ó phàp ngûr nghỵa-ngOr dung 12

1.3 Càc tiêu chi nhân diên bo ngûr tinh hudng 17

1.3.1 Xơabơ ! " 17

1.3.2 Chuyén doi vi tri 18

1.3.3 Dâc trung eu phâp 19

2.2.5 Trang tù di tir gidi tù 30

2.2.6 trang tù vay muçfn 31

2.3 Càc hinh thurc càù tao khàc cùa bo ngûr tinh hudng 31

3.2.2 Bo ngû tỵnh hudng cùa câu 46

3.2.3 Bơ ngû tinh hudng tao tinh hudng diên ngơn 48

3.2.4 Bo ngû tinh hudng lien câu 52

3.3 Vi tri cùa càc bo ngûr tỵnh hudng 53

3.3.1 Câu truc cùa bo ngû tinh hudng 53

3.3.2 Bo ngû tinh hudng dùng dâu câu 54

3.3.3 Bo ngû tỵnh hudng dùng giûachù ngû va dơng tù 57

3.3.5 Bo ngû tinh hudng dùng truôc quâ khù phân tù va dông tù nguyên thé 60 3.3.6 Bo ngû tinh hudng dùng sau dông va tâch rcfi khôi dông tù 61 3.3.7 Vi trîcùa bo ngû tinh hudng va bo ngû chu yéu cùa dông tù 61 3.3.8 Bo ngû tinh hudng cudi câu 63 3.3.9 Bo ngû tinh hudng cudi câu tâch roi 63

Kêtluân 64 IV.VI TRI CÂC MÊNH DÉ PHU THÔI GIAN TRONG TIÊNG VIÊT 65

4.1 Thào luân 65

4.2 Bo ngûr tinh hudng dumg dâu câu 65

4.2.1 Bo ngû tinh hudng chi thcri gian 65

4.2.2 Trang tù chî dia diém 67

4.2.3Câc trangtù tinh thâi 68

4.2.4 Câc trang tù lâp luân 68

4.2.5 Tù hoàc mênh de thcfi gian 68

4.2.6 Tù thôi gian chî su lâp lai cùa su tinh 69

4.3 Bo ngûr tinh hudng dïirng giflra chù ngûr va dông tùr 69

4.4 Bo ngûr tinh hudng durng trurac dông tùr 69

4.4.1 Câc trang tùchi su lâp lai theo mùc dô cùa su tinh 69

4.4.2 Câc trang tù chi mùc dô dot bien cùa su tinh 70

4.4.3 Câc trang tù chî su dong nhât 70

4.5 Bo ngflr tînh hudng dumg sau dông tir 71

4.5.1 Bo ngû tinh hudng xâc dinh rô vi ngû 71

4.6 Bo ngûr tînh hudng durng cudi câu 75

4.7 Kêtluân 75

V SO SÂNH VI TRI CÙA CÂC BO N G 0 T Î N H HUONG TRONG TlÊNG VIÊT VA

TIÊNG PHÂP 76

5.1 Durng dâu câu 76

5.2 Dumg trirôc dông tù 79

TÀI LIEU THAM KHÀO CHÙ YÊU 85

MO DÂU

1 Ly do chon dé tài

Khi hoc va su dung tiéng phâp ngucd Viêt thuofng lûng tùng vi kho phân biêt câch su dung

câc hô ngû tinh hudng dé thé bien câc y nghîa khâc nhau cùa chùng Kho khân dô do nhiéu

nguyên nhân gây ra :

Truôrc hét, lop tù dàm hiêm chùc nàng này râ't da dang, thuôc nhiéu tù loai khâc nhau (trang

tù, nhôm danh tù, nhôm tînh tù, thâm chî cà mênh dé nûa) Hon nûa, trong thirc té rat kho

phân biêt hô ngû tinh hudng trong câu(l) voi bo ngû bât buôc cùa dông tù (trong câu(r)

1 Il travaille dans son bureau & 1' Il va dans son bureau

Vai trô ngû nghîa truyên thdng cùa loai tù này là chî : thôi gian, noi chdn, câch thùc Thé nhung trong thuc té, dô chî là nhûng dâc tnmg chung thuômg di kèm vôi nhûng câch dùng da dang bon nhiéu trên binh diên dièn ngôn va ngû dung Do vây ma trong nhiéu trucfng hop, kho xâc dinh hoat dông eu phâp va tâm ành huofng cùa loai tù này

Ngucd ta cûng thucmg cho rang dâc tnmg cùa loai tù này là cô thé thay doi vi trî, thé nhung trong thuc té, ddi vôi mot sd bo ngû tinh hudng, ta không thé thay doi vi trî cùa chùng duçfc Dieu này dugc minh hoa trong bai câu tiéng Phâp (2) va (2')

Ta cô thé nôi :

2 // n 'a pas forcément tort ma không thé nôi: *2 ' Forcément, il n 'a pas tort,

Trong tiéng Viêt dieu này lai càng rô net Thù xét câc vî du ( 3) va (3')

3 Toi nôi cô mot câu & 3' Toi cô nôi mot câu

Câu (3) khàng dinh sd luong câu nôi trong khi dô câu (3') khàng dinh là dâ xày ra viêc nôi

Tuong tu nhu vây ta cô su khâc biêt vê nghîa do su khâc nhau vé vi trî cùa câc yéu td trong hai câu (4) va (4')

4 Ai không mudn nôi ? & Không ai mudn nôi

Mât khâc, tâc dông vé nghîa cùa loai bo ngû này dén câc yéu td cùng cô mât trong câu se tuy thuôc vào vi trî cùa chùng ît khi ta thay doi vi trî cùa chùng trong câu ma vân giû nguyên duoc câc giâ tri ngû nghîa va ngû dung

Ngoài ra, khi dùng dâu câu, mot sd bo ngû cô chùc nàng lien két vân ban chat chê hon là khi chùng d câc vi trî khâc Câc vî du (5) va (5') sau dây cho thay rô dieu dô :

5 Malsré tout cela, les initiateurs du parc naturel sont loin d'avoir gagné leur pari

(Dû dâ dat duçfc két quà dô thi nhiîng nguôi sang lâp ra khu bào ton thiên nhiên cùng chua thé dat duçfc cam két cùa ho)

5 ' Les initiateurs du parc naturel, malgré tout cela, sont loin d'avoir gagné leur pari

(Nhûng nguôi sang lâp ra khu bào ton thiên nhiên cûng chua thé dat duçfc cam kéi cùa ho,

du cô két quà dô di nûa.)

Nhu vây, pham vi ành hùng cùa hé ngû tinh hudng không chî là câu ma côn cà vân ban Mot kho khàn khâc nûa, khi dùng dâu câu, nhôm tù malgré tout cela, trong câu (5) duoc

dua lên thành tiêu diém cùa thông tin cân chuyén tài Trong khi dô thi à vi trî giûa câu trong

(5'), nhôm này không cô vai trô này Tuy nhiên, câc nghîa do vi trî tao nên se không gidng nhau ddi vol tât cà câc loai bo ngû tinh hudng, nhât là ddi vôi bo ngû thôi gian Ta cûng nhân thây mdi quan hê giûa (5) va (5') khâc vôi mdi quan hê giûa (6 )và (6') Ddi vôi hai câu sau,

tâm ành hudng cùa trang tù même không gidng nhau

6 Même le prefesseur chevronné revoit sa préparation avant le cours

(Ngay cà thây giâo cô kinh nghiêm cûng xem lai giâo an truôc khi lên lôp)

6\ Le prefesseur chevronné revoit même sa préperation avant le cours

(Thây giâo cô kinh nghiêm thâm chî côn xem lai tât cà ké cà giâo an truôc khi lên lôp)

Tù nhûng nhân xét trên, vân dé dàt ra là :

7 Cô bao nhiéu phuong tien théhiên y nghîa tînh hudng?

2 Càc bo ngû tînh hudng cô thé dùng à nhûng vi tri nào trong câu?

3 Nhûng yeu tdnào qui dinh hoàc bat buôc chung à câc vi tri này?

4 Ddi vdi nhûng loai cô thé thay ddi vi tri thî khi à càc vi tri khâc nhau lieu chung cô nhûng thay doi vê giâ tri chûc nàng ngû nghîa va ngû dung không?

5 Neu cô thay ddi do vi tri thay ddi thi su thay ddi se the bien à binh diên nào? Ngû nghîa? Luâp luân hay chù de?

6 Trong tiéng Viêt cô xdy ra hiên tuçfng tuong tu không?

7 Cô nhûng tuong dong va khâc biêt nào giûa hai ngôn ngû Phâp va Viêt vê binh diên này ?

Trong công trinh nghiên cùu này chùng toi cd gang trà loi câc câu hôi trên dây va tim ra câch giûp nguôi hoc nhân biêt hinh thâi, khà nàng két hop, tâm ành huông va câch su dung dùng câc bo ngû tinh hudng trong giao tiép cùng nhu trong dich thuât

2 Mue tiêu nghiên cihi

Khi tien hành nghiên cùu dé tài này, chùng toi theo duoi nhûng mue tiêu chînh sau dây:

• Tim ra câc yéu td chi phdi quan hê ngû nghîa giûa câc yéu td cùng cô mât vôi bo ngû tînh hudng

• Duc rut va khâi quât hoâ câc nguyên tàc hoat dông cùa câc yéu làm bien doi nghîa va tâm ành huong trong câc tînh hudng eu thé

• Rùt ra két luân, câch dùng (vi trî, câc loai vân bàn trong dô câc loai bo ngû cô tan sd xuât hiên nhiéu nhât)

• Duc rùt câc loai nghîa ma mot hinh thâi bd ngû tinh hudng cô thé dién dat trong câc hoàn cành khâc nhau Gôp phân chùng minh là trong giàng day, ta nên cô câch dân dàt vân dé

mot câch tdng hop, dua trên nhiêu co sô ly thuyêt Chàng han ly thuyét vê chùc nàng va nguyên tàc hoat dông cùa phât ngôn

• Gôp phân xây dung co sô ly thuyêt theo hudfng nghiên cùu moi vé câc phuong thùc thé

hiên chùc nàng, vi tri, va y nghîa cùa câc hè ngû tinh hudng theo quan diém chùc nàng- ngû nghîa va quan diém tuong tâc hofp nghîa theo dô nghîa cùa mot don vi ngôn ngû duoc tao ra

do su tuong tâc chi phdi lân nhau giû câc yéu td cô mat trong ngû cdnh va do chûc nàng cùa

no trong câu, trong van bàn quy dinh,

• Chùng minh duoc câc yéu td tîch eue cùa huông nghiên cùu mdi vé su két hop giûa cù phâp, ngû nghîa, ngû dung trong nghiên cùu ngôn ngû

• Tong hop câc hinh thùc cù phâp, câc vi trî cô thé cô cùa câc bo ngû tinh hudng, câc giâ tri ngû nghîa va ngû dung ma câc vi trî dô tao nên

• Chùng toi cûng hy vong tim ra va khâi quât hoâ thành qui tàc câc yéu td chi phdi vé câc quan hê cù phâp, ngû nghîa ngû dung cùa câc bo ngû tinh hudng trong câu va trong vàn bàn Néu làm duoc viêc dô chùng toi hy vong gôp phân xây dung chuong trinh giàng day hê thdng câc bo ngû tinh hudng nhàm giùp nguôi nuôc ngoài hoc tiéng Viêt cûng nhu nguôi Viêt hoc tiéng nuôc ngoài nàm bat va su dung loai bo ngû này dé dàng hon.Tao cho nguôi hoc cûng nhu nguôi day y thùc duoc rang câch dùng va y nghîa cùa mot don vi ngôn ngû trong câu va trong vàn bàn do nhiéu yéu td chi phdi Câc yéu td dô là : Tu nghîa cùa bàn thân yéu td dô, bàn chat va yêu câu cù phâp ngû nghîa cùa nô, dâu châm câu, hoàc ngû dieu, loai câu, loai vàn bàn

• Vé màt thuc tien, dé tài se làm tài lieu tham khào cho viêc nghiên cùu, giàng day va dich thuât câc câu cô bo ngû tinh hudng Dé tài cûng mong gôp phân xây dung chuong trinh giàng day theo quan diém chùc nàng va giao tiép dong thôi cûng giùp cho nguôi Viêt hoc tiéng Phâp su dung dé dàng hon câc bo ngû tinh hudng

Dé dâp ûng duoc mue tiêu này, dé tài se dua ra nhân xét, dé nghi nên chù trong, luu y nhûng vân dé gi, dong thôi cûng chî ra câc y nghîa do câc bo ngû này cô thé chuyén tài trong câc vi trî khâc nhau Tù nhûng nhân xét dô, tuy theo mue dîch giàng day va hoc tâp cûng nhu tuy theo ddi tuong, dieu kiên ma dua ra nhiîng câch tiép cân va câc loai hinh ùng dung phù hçfp

3 Ddi tuong va dur lieu nghiên curu

Xuât phât tù mue tiêu nghiên cùu trên dây, chùng toi se nghiên cùu bo ngû tînh hudng trong câu va trong vàn bàn nôi hoàc viêt cùa tiéng Phâp hiên dai va luôn luôn cô so sânh vôi tiéng Viêt

Câc dû lieu se duçfc lây trong mot sd kich, tiéu thuyét hiên dai viét bàng tiéng Phâp, trong

dô mot sd dà duçfc dich ra tiéng Viêt nhu : Les mouches fRuoi) cùa Jean-Paul Sartre, La dame

de chez Maxime (k ca-ve nhà hàng maximj cùa George, Feydeau., va mot sd tâc phâm bàng tiéng phâp khâc nhu : La cantatrice chauve, cùa Eugène, Ionesco, La Leçon, Eugène, Ionesco, Zazie dans le métro, Raymond, Queneau Câc kho tho Kiêu cùa Nguyên Du va nhiéu

ca dao, tue ngû viêt nam Ngoài ra, chùng toi côn su dung nhiéu thé loai vàn bàn khâc nhu tho, câc bài bâo, câc trich doan hôi thoai Muc dîch cùa viêc su dung nhiéu loai hinh vàn bàn là

dé xem xét khà nàng ành huông cùa câc câp dô va loai hinh vàn bàn dén vi trî, dieu kiên dùng

va câc giâ tri ngû nghîa, ngû dung cùa câc bo ngû tinh hudng à câc truông hop dô

4 Phuong phàp luân va phuomg phâp eu thé

Dé thuc hiên dé tài, chùng toi dâ doc, nghiên cùu nhiéu công trinh vê lînh vue này trong hai thù tiéng Viêt va Phâp, tù dô chùng toi chon huông nghiên cùu co bàn, dira vào chùc nàng-ngû nghîa-ngû dung cùa câc don vi duçfc dua ra xem xét Cu thé là chùng toi tim câc doan vàn bàn thuôc câc chù diém va loai hinh vàn bàn khâc nhau cô chûa bd ngû tinh hudng, tâch chùng ra dé nghiên cùu, thay doi vi trî trong câu dé biêt khà nàng két hop vê cù phâp vê mùc

dô ành huông cùa chùng dén câc yéu td khâc va dén vàn bàn nhu thé nào?

Chùng toi cûng phân tîch, thdng kê dé tim ra câc phuong thùc thé hiên, hinh thâi câu tao, vi trî trong câu, rùt ra câc y nghîa khâc nhau cùa loai bo ngû này

Nhu vây chùng toi tuân thù phuong phâp quy nap ( phân tîch câc truông hop su dung eu thé cùa câc bo ngû tinh hudng trong câc loai vàn bàn khâc nhau, câc vi trî khâc nhau tao ra câc ành huông vê nghîa khâc nhau, sau dô khâi quoât hoâ, rùt ra quy tâc hoat dông, y nghîa thé hiên cùa tiing loai bd ngû)

Dé giûp nguôi hoc cô thé vân dung câc loai bo ngû này trong giao tiép, chùng toi cûng luôn luôn cô so sânh, ddi chiéu vôi tiéng Viêt bàng câch dich câc câu vî du Chang han néu là vî du tiéng Phâp thi chùng toi dich ra tiéng Viêt va ngùoc lai néu dô là vî du minh hoa cho tiéng Viêt thi chùng toi dich ra tiéng Phâp dé nguôi doc dé dàng so sânh ddi chiéu Câc yéu td duoc dua ra nghiên cùu cûng duoc phân biêt vê phông chû dé dé nhân biêt

5 Nôi dung nghiên cùru

Xuât phât tù câc nguyên tàc hành chùc va y nghîa diên dat cùa câc bo ngû tînh hudng, chùng toi se dua vào câc loai vàn bàn dé dùng chùng làm dû lieu nghiên cùu, thdng kê, phân tîch câc vi trî khâc nhau cùa câc bd ngû tinh hudng trong mdi quan hê vôi câc yéu td cô màt trong ngû cành ; vi trî (dùng dâu hay cudi câu) cô thé xoâ di hay không trong viêc tao ra câc giâ tri khâc nhau vé nghîa va mùc dô ành hùong cùa chùng ddi vôi câc yéu td khâc trong câu, trong vàn bàn Tù dô rùt ra qui tàc hoat dông, qui tâc chi phdi nghîa cùa câc yéu td trong câu ddi vôi nghîa tong thé cùa câu, cùa vàn bàn Trên co sa két quà nghiên cùu, dé xuât mot sd ùng dung trong giàng day tiéng Phâp cho nguôi Viêt va tiéng Viêt cho nguôi nuôc ngoài

o.Tinh hinh nghiên curu

Vân dé bd ngû tinh hudng dâ duoc nhiêu nhà ngơn ngû dé câp Ngû phâp nào cûng ỵt nhiêu de câp dén vân dé này Sau dây chùng toi xin nêu va nhân xét mot vài quan diém

a Quan diém truyén thdng

Ngû phâp truyên thdng dua vào nghỵa va chia ra câc loai bd ngû tinh hudng thành câc loai bo ngû tinh hudng chỵ : ncd chdn (trong dơ lai chia nhơ thành, noi xuât phât, noi dén ), thơi gian, mue dỵch, nguyên nhân, câch thùc Thé nhung viêc xâc dinh loai bo ngû này lai khơng cho phép phân biêt chùc nàng cùa chùng trong câu Boi vi, cùng mot nhơm tù

-chỵ noi chdn nhu nhơm dans son bureau khơng cơ cùng chùc nàng cù phâp trong câc câu (7),

(7') va (7"):

7.Paul travaille dans son bureau (Paul làm viêc trong phơng làm viêc)

7 Taul va dans son bureau (Paul di vào trong phơng làm viêc)

7 ' 'Paul est dans son bureau ((Paul dang d trong phơng làm viêc)

Vi ta cơ thé nơi : Paul travaille chù khơng thé nơi: "^Paul va hay *Paul est

Trong câu (7), nhơm tù chỵ noi chdn làm chùc nàng bo ngû tinh hudng va cơ mdi lien két vơi dơng tù long lèo vơi dơng tù bon so vơi hai câu (7') va (7"), vi trong hai câu này

nhơm dans son bureau là bo ngû thiét yéu cùa dơng tù, cho nên ta khơng thé xơa nơ di,

cûng khơng thé chuyén dich nơ duoc

Ta cûng se khơng nhân ra duoc su khâc biêt này néu ta âp dung câch thù truyén thdng

bàng câch dàt câu hơi Où travaille Paul?- Dans son bureau, il travaille

Où va-t-il? * Dans son bureau, il va

Où est-il? ^Dans son bureau, il est

b Quan diém cù phàp ngûr nghla-ngOr dung

Nhûng nàm cudi cùa thé kỵ 20 dâ chùng kién nhiéu thay doi trong câch tiép cân vân dé, câch nghiên cùu ngơn ngû, trong dơ cơ viêc nghiên cùu pham trù bo ngû tinh hudng Dơ là viêc câc nhà ngơn ngû cơ câch tiép cân khâc, xuât phât tù mot ngûr lieu dua trên nhiéu loai vân bàn khâc nhau dé cơ thé giài thỵch mdi quan hê giûa : nghỵa diên dat, tâm ành huơng va

vi trỵ cùa câc bd ngû tinh hudng Dé cơ duoc két quà dơ, câc nhà ngơn ngû cùa viên nghiên cùu ELSAP thuơc dai hoc CAEN Phâp, trong cơng trinh tâp thé do CL GUIMŒR chù bien cơ tua dé là 1001 circonstants PUB CAEN 1993 dâ xuât phât tù câc vàn bàn viét (12 bài bâo cùa

tơ Le Monde) cơ chùa câc bo ngû tinh hudng Ho thù chuyén dich vi trỵ cùa câc bo ngû này trong câu, dong thơi xem xét chùc nàng cùa câc yéu td câu thành nghỵa cùa câu nhu : dâu châm câu tuong ùng vơi ngû dieu trong vàn nơi, ngû cành, nghỵa tù vung cùa bo ngû, khà nàng

cơ thé xô di hay khơng trong viêc tâc dơng dén khà nàng làm thay doi nghỵa biéu dat cùa

bd ngû này

Ddi vôi Qaude GUIMER, Nicole LE QUERLER, Catherine FUCHS thuât ngû

circonstant- bd ngû tînh hudng gdm tât cà câc yéu td không thuôc két tri cùa dông tù :

( trang tù, nhôm trang tù, câc mênh dé phu tinh hudng, câc tù ndi logic, câc trang tù chî thôi thé)

Theo quan diém này, bo ngû tinh hudng là câi ma nhiéu nhà ngû phâp goi là : complément adverbial hoàc adverbial, Câc nhà ngû phâp theo chù truông này dàt bd ngû tinh hudng vào vi

trî cùa mot thành td chùc nàng trong câu ngang hàng vôi: chù ngû (sujet), bd ngû ddi tuong (complément d'objet) thuôc ngû (attribut) bd ngû tinh hudng (circonstant) va theo huông này

nguôi ta cô thé dua ra mot dinh nghîa vê bd ngû tinh hudng nhu sau: Bd ngû tînh hudng là mot thành tdcùa câu không phdi là chù ngû,cûng không phdi bd ngû ddi tuong hay thuôc ngû

Néu theo dinh nghîa trên dây thi bd ngû tinh hudng là mot don vi dôc lâp chù không phài là thành td cùa thành td Hon nûa bo ngû tinh hudng là chùc nàng cudi cùng trong loai câc chûc nàng cùa dông tù Dinh nghîa trên cho phép dua vào trong lôp tù bd ngû tinh hudng tât cà câc

bd ngû cô vai trô nhu trang tù cùa câu Vi dông tù là bat nhân cùa câu co sd nên bât ky mot thành td nào lien quan dén su toàn ven cùa câu dêu là yéu td giân tiép vôi dông tù Mdi lien hê giûa bd ngû tinh hudng vôi dông tù cô thé rât chat chê va chî lien quan dén dông tù, trong tr-uông hçfp dô bd ngû tinh hudng gàn vôi vi ngû nhu trong vî du (8)

8 Lis les virent se pencher au-dessus des créneaux et regarder longtemps vers la mer:

(Sartre, J-P., Les mouches, p 20)

(Nguôi dân thành Argox nhin thây hai nguôi nhoài qua lô châu mai va ngàm nhin thât lâu

ra bien xa)

Trung tâm cùa vi ngû cô thé là dông tù chia, yéu td chù dao cùa câu, mot phân tù quâ

khùr hay hiên tai hoàc mot dông tù nguyên dang

9 Il accepte! Il va encore nous embêter (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 60)

(Anh ta châp thuân ! Roi anh ta côn làm phiên chùng ta nûa.)

10 Elle tourne le dos à l'autre porte par laquelle, toujours se dépêchant, sort la Bonne, qui appelle (Ionesco, E., La leçon, p 88)

(Vân luôn vôi vàng, cô ta quoay lung ra phîa cùa ma cô hâu di qua va goi)

77 Excessivement poli, très timide, voix assourdie par la timidité, très correct, très professeur (Ionesco, E., La leçon, p 89)

(Vôi thâi dô lich su mot câch thâi quâ, rât nhùt nhât, giong khàn di vî su nhùt nhât, rât chuân mue, rât su pham.)

72 - Car en arithmétique il faut toujours compter- ce qui compte, c 'est surtout de comprendre (id, p 115)

(Vi trong sd hoc, luôn luôn phài tînh-câi quan trong, chù yéu là phài hiéu)

Mdi lien hê này cûng cô thé long lèo bon, khi dô bd ngû tinh hudng ành huông dén toàn bô câu nhu trong câu (13)

13 Quant aux sens d'Areos, le lendemain, quand ils ont entendu leur roi hurler de douleur dans le palais, ils n *ont rien dit encore ( id, p 22)

(Côn nguôi dân thành Argox, sang hôm sau, khi ho nghe thây nhà vua hét lên vi dau don trong lâu dài thi cûng vân chang nôi gî.)

Câc dai tù phù dinh càp dôi nhu : ne pas, ne que không duoc coi là bd ngû tinh hudng nhimg trang tù seulement lai duoc coi là bd ngû tinh hudng, nguoc lai câc trang tù khâc di câp dôi vôi ne nh\x jamais, aucunement, nullement, plus, guère lai duoc coi là bd ngû tînh hudng

Trên nguyên tàc này, nguôi ta cûng phân biêt mot sd truông hop trong dô trang tù (nhât là

câc trang tù chî cuông dô : trop, tout, assez, si, beaucoup, de plus en plus, de moins en moins

không dông vai trô bd ngû tinh hudng nhu trong vî du (14)

14 Vous qui voyagez beaucoup, vous devriez pourtant avoir des choses intéressantes à nous raconter (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 36)

(Ly ra anh di du lich nhiêu thi phài cô nhiêu câi hay ké cho chùng toi nghe chù.)

ma làm bd ngû cho tînh tù, tînh dông tù hoàc trang tù khâc nhu trong câc vî du (15, 16,

17,18, 19,20,21)

75 La pendule sonne une fois, très fort

Le coup de la pendule doit être_sifort

Qu 'il doit faire sursauter les spectateurs (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 31)

(Ho làng le ôm bon nhau

Dong hd treo tuông diém mot lân, rât to

Tiéng vang cùa dong hd to dén mùc

Làm cho khân già giât thôt lên)

76 C'est bien cela Mademoiselle, c 'est très bien répondu, c'est parfait

De toute façon, c 'est déjà bien (Ionesco, E., La leçon, p93)

(Rât dùng, cô gâi a, trà loi rât dùng, tuyêt vôi.)

7 7 Elle sera de plus en plus fati2uée elle se fera de plus en plus passive (id, p 89)

(Cô ta met dân cô càng trd nên thu dông dân)

18 D'ailleurs, vous êtes déjà assez savante {id, p95)

(Va lai cô dâ tuong ddi uyên bâc rdi)

19 M "^^Smith- Avant défaire opérer Parker, c 'est lui d'abord qui s'est fait opérer du foie, sans être aucunement malade, (id, pi4)

(Bà Smith-Truôc khi cho ph^u thuât Parker, chînh ông ta dà di md gan ma không hé dm dau gi cà)

20 Il est quasiment nul

(Anh ta hôan toàn không biét gi.)

27 Grande pièce confortablement mais sévèrement meublée

(Cân phông rông râi, dây dû tien nghi, bày bien nghiêm chînh}

Nhûng yéu td di kèm dông tù không thé xôa di duoc nhu khi di vôi câc dông tù : Aller, être i\i\ không duoc coi là bd ngû tinh hudng

Vé phân minh, P Charaudeau cho rang bât ky mot su kiên nào cûng phài dién ra trong mot không gian va thôi gian nào dô, phài cô xuât xù va phài cô mue dîch, câc hoàn cành này

cô thé hiën hiên rô ra hay hàm an Nhà ngôn ngû này cho rang câc thông tin này không phài là thông tin phu cho su kiên va cô thé xôa di khôi phât ngôn ma không ành huông gi dén thông

bâo nhu câc nhà ngôn ngû hoc câu trùc dâ khang dinh Ông này khàng dinh là chî cô yêu câu giao tiép moi cô quyén quyêt dinh vai trô cùa câc yéu td trong diên ngôn Don gian là câc thông tin này tao nên tînh hudng trong dô su kiên diên ra

Theo quan diém này cùa P Charaudeau, chùng toi dà dua trên mot sd loai vàn bàn, kich, ddi thoai hàng ngày, câc bài bâo va mot sd tâc phâm vàn hoc dé nghiên cùu dé tài va nghiên cùu bd ngû tinh hudng dua theo hành chûc eu thé cùa chùng trong dién ngôn

L C O S Ơ L t T H U Y Ê T C Ù A D E T À I

1.1 Sa luge lich sur vàn dé

Vân de bd ngû tinh hudng dâ duoc nhiéu nhà ngơn ngû nghiên cùu Ngû phâp nào cûng ỵt nhiêu dé câp dén vân dé này Thé nhung, cûng nhu ddi vơi viêc nghiên cùu câc pham trù khâc trong ngơn ngû, viêc nghiên cùu lỵnh vue này vân thé bien nhiêu bât câp vi :

Ngû phâp truyên thdng nghiên củ bd ngû tinh hudng chỵ dua chù yêù vào nghỵa va

chia bd ngû tinh hudng ra thành câc loai nhu : noi chdn ( trong dơ chia nhơ ra, noi xuât phât, noi dén ), thâi gian, mue dich, nguyên nhân, câch thùc Thé nhung, viêc xâc dinh tù loai

theo câch này lai khơng cho phép phân biêt chùc nàng cùa chùng trong câu Cho nên

cùng mot nhơm tù chỵ noi chdn dans son bureau nhung chùng khơng cơ cùng chùc nàng cù

phâp trong:

7 Paul travaille dans son bureau ( Paul làm viêc trong phơng làm viêc cùa minh)

2 Paul va dans son bureau ( Paul di vào phơng làm viêc cùa minh)

3 Paul est dans son bureau ( Paul dang ơ trong phơng làm viêc cùa minh)

Sơ dỵ cơ bien tuong này là vi ta cơ thé nơi : Paul travaille chù khơng thé nơi: *FaM/ va hay *Faw/ est Vi dơng tù aller va nhơm tù chi huơng chuyén tao thành mot tong thé khơng

thé tâch rơi Cûng tuong tu nhu vây ddi vơi dơng tù être Dơng tù này khơng thé dùng mot minh néu khơng cơ tỵnh tù hồc mot nhơm tù chỵ noi chdn di kèm trù truơng hop nơ mang nghỵa ton tai nhu trong câc vỵ du:

4 Je pense donc je suis (Toi suy nghỵ vây là toi ton tai) R Décarte

5 Etre ou ne pas être (Ton tai hay khơng tdn tai) J P Sartre

Tơm lai, trong câu (1) nhơm chỵ noi chdn làm chùc nàng bd ngû tinh hudng va cơ mdi lien két vơi dơng tù long lèo hon là trong hai câu (2) va (3) vỵ trong hai câu này nhơm tù dơ là

bd ngû thiét yéu cùa dơng tù va nhu vây thi ta khơng thé xơa nơ di cûng khơng thé chuyén dich nơ duoc

Tơm lai, nhûng yéu td di kèm dơng tù nhu câc dơng tù Aller, être khơng thé xơa di

d-uac thi khơng duoc coi là bd ngû tỵnh hudng

Ta cûng se khơng nhân ra duoc su khâc biêt giûa hai loai bd ngû này néu ta âp dung câch thù truyên thdng dé phân biêt câc loai bd ngû bàng câch dàt câu hơi vi vơi câu (1) ta cơ

thé hơi: Où travaille Paul?cho câu trà loi: Dans son bureau, il travaille

Thé nhung ddi vơi: Où va-t-il? lai khơng thé nơi * Dans son bureau, il va

Cûng nhu vây ddi vơi câu Où est-il? ta khơng thé trà loi: "^Dans son bureau, il est

Nhu vây, bd ngû tinh hudng là câi ma nhiéu nhà ngû phâp goi khâc di là bơ ngû làm

chùc nàng trang tù complément adverbial hồc adverbial Thuât ngû adverbial dùng dé chỵ

chûc nàng cùa mot trang tù, mot bd ngû tinh hudng, cô chùc nàng làm thay ddi nghîa cùa mot dông tù làm trung tâm cùa mot câu truc Néu nhu vây thi trong câc vî du trên thuât ngû bd ngû tinh hudng chi dùng dé chi nhûng bo nghîa cho nhôm dông tù ma thôi va theo dô nhûng tù gach chân trong câc câu sau dêu cô chùc nàng bd ngû tinh hudng

6 A cette heure même sous ce même ciel, il y a des enfants qui jouent sur les places de CorinthclSàTivc J-P., Les mouches, p 98)

(Thua câc vi, cô thé là toi nhâm lân vô cùng, nhung cûng cô thé dây chînh là tinh thuong dîch thuc, theo kiéu xa, tinh thuông bâm chàc trên su so bài.)

7 Tam-tam Ll danse devant l'entrée de la caverne, d'abord lentement puis de plus en plus vite et tombe extPnuD (id, p 26)

(Trdng ndi lên Vi Truông tu nhày mùa truôc cùa hang, moi dâu châm châm, sau nhanh dân rdi ngà làn ra vi kiêt sue)

Theo L Tesnière thi bd ngû tinh hudng (circonstant) là mot don vi hoàc mot chuôi don

vi dién dat câc hoàn cành vê thôi gian, noi chdn, câch thùc trong dô su kiên do dông tù thé bien dién ra Nhu vây bd ngû tinh hudng cô thé hoàc là mot trang tù, hoàc tuong ùng vôi mot trang tù Bd ngû tinh hudng se ddi lâp vôi câc két tri cùa dông tù (actants) Câc két tri này bàng câch này hay câch khâc tham gia vào su kiên Vê nguyên tàc thî bd ngû tînh hudng không là loai không cô sd luong giôi han nhu ddi vôi sd luong két tri cùa dông tù Trong mot câu, cô thé không cô bd ngû tinh hudng nào, nhung cûng cô thé cô nhiéu loai bd ngû tinh hudng

8 Bon, alors, je vous retrouve ici après demain pour le train de six heures soixante

Et il fonce, projettant à droite et à sauche tout ce qui se trouve sur sa trajectoire, Zazie salope derrière (R Queneau., Zazie dans le métro, p 12)

Thôi duoc, vây thi, mai toi se gàp lai câc ban ô dây dé di chuyén tàu 6 giô sâu muoi

Va anh ta lao di, dây ra hai bên moi thù nàm trên duông

1.2 Quan diém cù phàp ngûr nghîa-ngîir dung

P Charaudeau cho rang bât ky mot su kiên nào cûng phài diên ra trong mot không gian va thôi gian nào dô, phài cô xuât xù va phài cô mue dîch, câc hoàn cành này cô thé bien

rô ra hay hàm an Nhà ngôn ngû này cho rang câc thông tin này không phdi là thông tin phu cho su kiên, ta cûng không thé xôa nô di khôi phât ngôn ma không làm ành hudng gî dén thông bào nhu câc nhà ngôn ngû hoc câu trùc dà khàng dinh (vi chî cô yêu câu giao tiép moi cô

quyén quyét dinh vai trô cùa câc yéu td trong dién ngôn) Don giàn là câc thông tin do bd ngû tinh hudng cung câp là nhûng thông bâo tinh hudng trong dô su kiên dién ra

R Tomassonne cûng cô quan diém gân gidng P Charaudeau, ông cho rang chinh bd ngû tînh hudng tao nên cdu trùc cùa vàn bàn va dông thâi lien két vàn bàn,

Chùng toi nhât tri vơi hai quan diém trên va cho rang bd ngû tinh hudng cơ the cung cap

thơng tin vê khơng gian, thâi gian cùa su tinh, tao nên tinh hudng cùa câu, néu dành già cùa chù ngơn va bâo dam su lien két vê nơi dung, tao tinh mach lac cùa vàn bàn

Dé làm rơ câc y kién này chùng toi xin trich va dich hai doan vàn sau :

La route tournait entre les écroulements de rocs, au milieu desquels les paysans avaient de loin en loin, conquis quatre ou cinq mètres de terre crayeuse plantée de vieux oliviers Sous les pieds de l'abbé, la poussière des ornières profondes avait de légères craquement de neige Parfois, en recevant à la face un souffle plus chaud, il levait les yeux de son livre, cherchant d'ó lui venait cette caresse ; mais son regard restait vague, perdu sans le voir, sur l'horizon enflammé, sur les lignes perdues de cette campagne de passion, séchée, pâmée au soleil, dans

un vautrement de femme ardente et stérile Ll rabattait son chapeau sur son front pour échapper aux haleines tièdes ; il reprenait sa lecture, paisiblement tandis que sa soutane, derrière lui, soulevait une petite fumée qui roulait au ras du chemin

-Bonjour, monsieur le curé, lui dit un paysan qui passa Des bruits de bêche, le Ions des pièce de terre, le sortaient encore de son recueillement Il tournait la tête, apercevait au milieu des vignes de grands vieillards noueux qui le saluaient Les Artaud, en plein soleil, forniquaient avec la terre, selon le mot de Frère Archansias C'étaient des fronts, suants apparaissant derrière les buissons, des poitrines haletantes se redressant lentement, un effort ardent de fécondation, au milieu duquel il marchait de son pas si calme d'ignorance Rien de troublant ne venait jusqu'à sa chair du srand labeur d'amour dont la splendide matinée s'emplissait (E Zola, la faute de l'abbé Mouret^)

(Con duơng udn luon giûa nhiỵng lơp dâ trơi trên dơ thỵnh thồng nơng dân dành duoc bdn dén nàm met dât trdng nhiỵng cây ơ Uu già Duơi chân thây giơng, bui trên câc vét xe dà cơ nhimg vét ran cùa tuyét Thỵng thồng, khi cơ làn giơ âm phà nhe vào màt, ơng rơi màt khơi quyén sâch dang doc, tim kiém xem su vudt ve này tù dâu dén vơi ơng ; nhung ânh màt ơng

mo màng, xa thâm phỵa chân trơi chây bơng, phỵa nhiỵng con duơng xa xàm cùa câi nơng thon dây khât vong, khơ han, chây bơng duơi ânh mât trơi, trong su dâm minh cùa nguơi phu nû rao rue nhung vơ sinh Ơng kéo sup mû xudng trân dé trânh nhûng hoi tho âm âp Ơng lai binh thàn tiép tue doc trong khi dơ, dang sau ơng, âo lé quét mot làn bui sât mât duơng

-Xin chào cha xù, mot nguơi nơng dân di qua nơi Nhûng tiéng xéng doc theo câc mành dât lai kéo ơng ra khdi su trâm tu Ơng quoay dâu lai, thoat thây giûa nhûng ruơng nho, nhûng ng-

ơi nơng dân rât già gân gudc dang chào ơng Gia dinh Artaud dang làm dât giûa nàng, dơ là nơi theo nhu câch nơi cùa thây dơng Archangia Dơ là nhûng vùng trân dâm mơ hơi, 16 ra dàng sau nhûng bui râm, vơi nhiỵng bơ nguc phâp phdng nhơ lên châm châm, mot su cd gang

Vf du trich lai cùa R Tomassone, p 189

say sua làm smh soi, phât trién va trong bâu khơng khỵ dơ ơng binh thàn buơc di Khơng cơ gi vân duc tôt ra tù chơ dât cày vât va tràn ngâp sang mai rue rơ dén duoc tân xuong thit ơng.)

Trên dây là mot doan vàn ké chuyén, dùng làm cành nên, trỵch tù mot tiéu thuyét trù

mot câu ơ giûa ndi hai thơi diém cùa hai doan miêu ta (-Bonjour, monsieur le curé, lui dit un paysan qui passa.) Trong hai doan vàn này ta thây cơ rât nhiéu bd ngû tinh hudng Néu bơ tât

cà bd ngû tinh hudng di ta se cơ doan vàn sau dây gdm nhûng câu vàn ta cành, lơn xơn ma ta

cơ thé ddi vi tri tùy y, vi giûa câc câu khơng cơ mdi lien hê (trù câu giûa ndi hai doan) :

La route tournait, les paysans avaient, conquis quatre ou cinq mètres de terre crayeuse plantée de vieux oliviers La poussière des ornières profondes avait de légères craquements

de neige Ll levait les yeux, cherchant d'ó lui venait cette caresse ; mais son regard restait vague, perdu, sur l'horizon enflammé, sur les lignes perdues de cette campagne de passion, séchée, pâmée au soleil Ll rabattait son chapeau; il reprenait sa lecture,

-Bonjour, monsieur le curé, lui dit un paysan qui passa Des bruits de bêche le sortaient

de son recueillement Ll tournait la tête, apercevaitjie grands vieillards noueux qui le saluaient Les Artaud, forniquaient C'étaient des fronts suants apparaissant des poitrines haletantes se redressant lentement, un effort ardent de fécondation, au milieu duquel il marchait Rien de troublant ne venait dont la splendide matinée s'emplissait {id)

(Con duơng udn luon, nơng dân dành duoc bdn dén nàm met dât trdng nhûng cây ơ liu già Bui trên câc vét xe sâu dà cơ nhûng vét ran cùa tuyét Ơng rơi màt khơi quyén sâch dang doc, tim kiém xem su vudt ve này tù dâu dén vơi ơng; nhimg ânh màt ơng ma màng, xa thàm phỵa chân trơi chây bơng, phỵa nhiỵng duơng xa xàm cùa câi nơng thon dây khât vong, khơ han, chây bơng duơi ânh mât trơi Ơng kéo sup mû xudng trân Ơng lai binh thàn tiép tue doc

-Xin chào cha xù, mot nguơi nơng dân di qua nơi Nhiỵng tiéng xèng doc theo câc mành dât kéo ơng ra khơi su trâm tu Ong quoay dâu lai, thoat thây giûa nhûng ruơng nho, nhûng nguơi nơng dân rât già gân gudc dang chào ơng Gia dinh Artaud dang làm dât Dơ là nhûng vùng trân dâm md hơi, lơ ra, nhûng bơ nguc phâp phdng nhơ lên châm châm, mot su cd gang say sua làm sinh soi trong dơ ơng buơc di binh thàn Khơng cơ gi vân duc tù chơ dât cày vât va tràn ngâp sang mai rue rơ dén duoc tân xuong thit ơng.)

Ta hay lây mot vỵ du khâc, dây là mot doan trỵch tiéu su, trỵch tù cudn :

Dictionnaire illustré des explorateurs français du XL)f siècle, Afrique, Numa Broc

Beaufort (Henri, Ernest, Groust de)

maigres les connaissances géographiques sur le pays dès qu'on abandonne les rives du Sénégal et de la Gambie De retour en France en 1821 il passionne pour l'œuvre de Mungo Park et s'initie à la botanique et à la zoologie tout en apprenant l'arabe En 1823, le ministère de la marine (dont dépendent les colonies) lui confie une mission officielle et une importante subvention (Encouragé par le gouverneur Roser et une association de négociants qui ont fondé la société de Galam) Beaufort visite le pays de Mandingue, le Boundou et le Bambouk dont il juge médiocres les possibilités aurifères (1824) Il reconnaỵt encore les cataractes du Félou et de Gouina, mais dévalisé par les Maures, il doit renoncer à son rêve d'atteindre le Niger et Tombouctou Il meure misérablement des fièvres à Bakel le 3 septembre 1825, au moment ó René Caillié commence sa grande randonnée

Beaufort (Henri, Ernest, Groust de)

bơ Sénégal va Gambie Ngay khi trơ vê nuơc nàm (1821) ơng say mê nghiên cùu tâc ph^m cùa Mango Park va bat dâu nghiên cùu vé thào mơc va thù, ddng thơi ơng cûng hoc tiéng à râp Vào nàm 1823, bơ hàng bài (phu trâch luơn câc thuơc dia) dà chỵnh thùc giao cho ơng mot nhiêm vu va mot ngudn tài tro lơn ( Duoc nhà tồn quyén Roger va hơi câc nhà thuong thuyét, nhiỵng nguơi dâ lâp ra hơi Galam dơng viên) Beaufort dà dén xù Mandingue, Boundou

va Bambouk va ơng cho rang khà nàng cơ vàng cùa câc nuơc này là rât thâp (1824) Ơng cơn phât bien ra câc thâc Félou va Gouina, nhung ơng bi nguơi Maures cuơp sach nên ơng phài tù

bơ ma de dén Niger, va Tombouctou Ơng chét kho sơ vỵ bênh sdt rét a Bakel vào ngày 3 thâng 9 nàm 1825 vào lue ma René Caillié bât dâu chuyén thâm hiém cùa minh)

Vơi doan vàn này, néu ta xơa di tât cà câc bo ngû tinh hudng thỵ ta se bien nơ thành mot loat câu dàt lien kê nhau chù khơng lien két vơi nhau vơi mot huơng tien trién theo mot

chù dé, chù dé này lây lai tiêu dé cùa bài viét Henri de Beaufort, nhơm tù chù dao cùa doan

vàn Thé nhung don vi duoc lây lai làm chù dé này khơng dû sue dé dàm nhiêm tỵnh mach lac cùa vàn bàn vỵ su don dieu cùa câc dơng tù chia ơ thcfi hiên tai dùng trong vàn ké lich su che lâp viêc câc su kiên lien tiép xây ra theo dơng thơi gian, dieu co bàn trong loai vàn bàn này :

va nhu vây, néu khơng cơ bd ngû tinh hudng thỵ vàn bàn se bi càt quàng khơng mach lac

Cơ vi câc ly do dà phân trên dây ma vào nhûng nàm cudi cùa thé kỵ 20 chùng ta dà chùng kién nhiêu thay ddi trong câch tiép cân vân dé, câch nghiên cùu pham trù bd ngû tỵnh

hudng Dơ là viêc câc nhà ngơn ngû cơ câch tiép cân, xuàt phât tù mot ngù lieu dira trên

nhiéu loai vân bàn khâc nhau dé cô thé giài thîch mdi quan hê giûa : nghîa diên dat, tâm ành

huông va vi tri cùa câc bd ngû tinh hudng Theo mot sd nhà ngôn ngû nhu Claude GUIMER,

Nicole LE QUERLER, Catherine FUCHS thi thuât ngû circonstant- bd ngû tinh hudng gdm

tât cà câc yêu td không thuôc két tri cùa dông tù nhu trang tù, nhôm trang tù, câc mênh dé phu tinh hudng, câc tù ndi logic, câc trang tù chî thôi thé

De chùng minh dieu dô, câc nhà ngôn ngû này thuôc viên nghiên cùu ELSAP, dai hoc CAEN Phâp, trong công trinh tâp thé do CL GUIMŒR chù bien cô tua dé là 1001 circonstants PUB CAEN 1993 dâ xuât phât tù câc vàn bàn viét (12 bài bâo cùa tô Le Monde)

cô chùa câc bd ngû tinh hudng Ho thù chuyén dich vi tri cùa câc bd ngû này trong câu, ddng thôi xem xét chùc nàng cùa câc yéu td câu thành nghîa cùa câu nhu : dâu châm câu tuong ùng vôi ngû dieu trong vàn nôi, ngû cành, nghîa riêng cùa bd ngû, khà nàng cô thé xoâ di hay không trong viêc tâc dông dén khà nàng làm thay ddi nghîa biéu dat cùa bd ngû này

Nhu vây, trong ngôn ngû bien dai nguôi ta goi nhiîng tù hoàc nhôm tù cô khà nàng ành huong dén vi ngOr, cà câu, hoâc tât cà câc yêu td câu thành mot hoat dông giao tiép (nhu quan hê giû nguôi phât ngôn va nôi dung cùa phât ngôn chàng han) là bd ngû tmh hudng (circonstant)

Tù nhûng nghiên cùu va nhân xét trên, ta cô thé xâc dinh bd ngû tinh hudng nhu sau:

Bd ngû tînh hudng là mot thành tdve tinh cùa dông tù, thành tdcùa câu, không dàm nhiêm câc chûc nàng nhu : chù ngû, thuôc ngû, bd ngû bat buôc, bd ngû truc tiép hay giân tiép

Qua câch dinh nghîa này ta thây rang câc nhà ngû phâp theo chù truông này dàt bd ngû tinh hudng vào vi trî cùa mot thành td chùc nàng trong câu ngang hàng vôi: chù ngû (sujet), bd ngû ddi tuong (complément d'objet) thuôc ngû (attribut) bd ngû tinh hudng (circonstant) va cûng theo huông này nguôi ta cûng cô thé dua ra mot dinh nghîa khâc theo

hinh thùc phù dinh vé bd ngû tinh hudng nhu sau: Bd ngû tînh hudng là mot thành tdcùa câu không phdi là chù ngû, bd ngû ddi tuong hay thuôc ngû

Dû thé nào di nûa thi theo quan diém bien nay bd ngû tinh hudng là mot dan vj dôc lâp chù không phài là thành td cùa thành td

Dinh nghîa trên cho phép dua vào trong lôp tù bd ngû tinh hudng tât cà câc lôp tù cô chùc nàng nhu trang tù ành hudng dén mot vi ngû, mot câu hoàc mot tinh hudng hôi thoai

Nôi vé quan hê cùa bd ngû tinh hudng vôi câc yéu td khâc trong câu ta cô thé cô nhûng nhân xét sau:

Mdi lien hê giûa bd ngû tinh hudng vôi dông tù cô thé rât chat chê va chî lien quan dén dông tù, trong truông hçfp dô bd ngû tinh hudng gàn vai vi ngû

9 Ils les virent se pencher au-dessus des créneaux et regarder longtemps vers la mer;

(Sartre, J-P., Les mouches, p 20)

(Nguôi dân thành Argox nhin thây hai nguôi nhoài qua lô châu mai va ngàm nhin thât lâu

ra bien xa)

Mdi lien hê này cùng cô thé long lèo bon, khi dô bd ngû tinh hudng ành huông dén :

a Toàn bô câu Dàm nhiêm trong trâch này là câc yéu td dùng dé ndi két, cân ddi, chuyén

ddi câc phân cùa vàn bàn

^0 Quant aux sens d'Argos le lendemain, quand ils ont entendu leur roi hurler de douleur dans le palais, ils n 'ont rien dit encore ( id, p 22)

(Côn nguôi dân thành Argox sang hôm sau khi ho nghe thâv nhà vua hét lên vî dau don trong lâu dài thi cûng vân chàng nôi gî.)

b Tinh hudng hôi thoai Dàm nhiêm chûc trâch này gdm câc yéu td cung câp thông tin vé

: nguôi phât ngôn, dia diém va thôi gian phât ngôn

A partir de maintenant, tu feras ce qui te plaira

En attendant, mieux te dépêcher

c Tinh thâi phât ngôn

Pour être mort, il est mort.(néu nôi là chét thi nô chét rdi.)

Malheureusement, il est mort fTôi nghiêp thay là nô chét rôi)

Naturellement, il est mort(TêLt nhiên là nô chét rdi)

Certainement, il est mort (Rô rang là nô chét rdi)

1.3 Câc tiêu chî nhân diên bo ngûr tinh hudng

Mac dâu câc mdi quan hê cù phâp trong câu nhiêu khi rât phùc tap nên ta khô xâc dinh duoc chùc nàng cùa mot dan vi ngôn ngû, song ta cô thé phân biêt duoc bd ngû tinh hudng vôi

bd ngû ddi tuong cùa dông tù bàng câch xôa bô hoàc chuyén ddi vi trî cùa câc yéu td ngôn ngû trong câu dé phân biêt bd ngû tinh hudng vôi câc bd ngû cùa danh tù, cùa tînh tù, cùa

trang tù, bd ngû bat buôc cùa mot sd dông tù nhu : Aller, être

1.3.1 Xôa bô

Dây là tiêu chî ma nguôi ta thuông nghî dén truôc tien vî nguôi ta thuông nghî rang nhôm bd ngû này là nhôm không bât buôc, va ta cô thé bô nô ma không làm sai ngû phâp cùa câu nhu trong vî du (1) Thé nhung câch làm này ît mang lai hiêu quà vî cô truông hop ta cô thé bô mot bd ngû cùa dông tù nhung ta không không thé nôi chînh xâc chùc nàng cùa nô trong câu vi cà hai câu:

11 Vincent écrit à Paris 8c Vincent écrit déu dùng ngû phâp

Tuang tu nhu vây ta cô hai câu khâc

12 Emmanuel joue sa place & Emmanuel joue dans le jardin

DAI HOC QUOC GIA HÀ NQi TQUf^JG TÂM THÔNG UN TH'j VIÊN

Cà hai câu cô thé dua dén câu: Emmanuel jouệ

Tât nhiên là nghîa cùa dông lu jouer trong hai truông hçfp không gidng nhau, nhung su

khâc biêt này rât khô phât bien va nhu vây thù phâp xôa bô trong truông hop này là không hiêu quà

1.3.2 Chuyén đi vi trî

Viêc chuyén đi vi trî cùa câc yéu td trong câu cho phép làm rô quan hê giûa nhôm tù duoc dua ra xem xét vôi dông tir' Hinh thùc này là cân thiét dé xâc dinh va giôi han câc nhôm, nhimg không cho phép khu biêt chùc nàng cùa chùng

Trâi lai, khi câc nhôm duoc gàn vôi dông tù , ta cô thé tu do chuyén đi vi trî cùa chùng trong câu lên dâu câu hoàc xudng cudi câu va tâch chùng vôi phân côn lai cùa câu bàng mot dâu phây,

13 Demain, je partiraị ( Ngày mai, toi se di)

13 'Je partirai, demain { Toi se di vào ngày mai)

Câc thao tâc thuc bien nhu trong 10 va 10' se không thé thuc hiên duoc đi vôi câc bd ngû không phài là bd ngû tinh hudng, hoàc phài nhàc lai chùng bàng mot dai tù Chàng han trong tiéng Phâp ta chî cô thé nôi:

14 J'ai vu ton frère ( Toi dà gàp em (anh) câu)

hoàc Ton frère, je l'ai vu ( Em (anh) câu thî toi gàp rdi)

hoàc Je l'ai vu, ton frèrẹ ( Toi gàp nô (anh ây) rdi, em (anh) câu ây ma)

ma không thé nôi: "^T on frère, j'ai vụ

Ngoài ra cô mot sd trang tù cô thé bd nghîa cho mot nhôm danh tù (15) mot tînh tù hoàc quâ khù phân tù (16) mot nhôm giôi tù (17) mot mênh dé (18) :

15 En deux jours, il a révisé presque toutes ses leçons

Trong vông hai ngày nô on gân hét câc bài hoc

16 Je les ai à peu près tous lus

Toi dà doc gân hét chùng

17,Ils sont rentrés juste après le discours du directeur

Ho dà ra vê dùng sau bài dién vàn cùa ông giâm đc

18 Il est arrivé juste comme je partais

Nô dà dén dùng nhu toi dà di

^ Vf du dân lai cùa R Tomassone, trong cuô'n Pour enseigner la grammaire, pi88

^ Cân nôi rô là dây là viêc chuyén dôi vi trî cùa mot nhôm bô ngû linh huông chiî không lién quan dén viêc

chuyén dôi vôi mue dich nhân manh mot yéu tô' nào dô nhà cô nhôm tù cap tù cẹ que

1.3.3 Dâc trung cù phâp

Bd ngû tinh hudng cô thé gàn vôi mot trung tâm là dông tù chia, yéu td chù dao cùa câu, hoàc vôi mot phân tù quâ khù hay bien tai hoàc mot dông tù nguyên dang

a V6i dông tù chia

19 Il acceptent va encore nous embêter (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 60)

(Anh ta châp thuân ! Rdi anh ta çon làm phiên chùng ta nûa)

20 Ll conduisait lentement pour que la petite puisse voir les curiosités et s'instruire par dessus le marché (R Queneau., Zazie dans le métro, pl4)

(Anh ta lâi xe châm châm dé cho con bé cô thé xem nhûng thù la va qua dô hiéu biêt duoc moi dieu)

b Voi phân tù quâ khù hay hiên tai

21 Elle tourne le dos à l'autre porte par laquelle, toujours se dépêchant, sort la Bonne, qui appelle (Ionesco, E., La leçon, p 88)

(Vân luôn vôi vàng, cô ta quoay lung ra phîa cùa ma cô hâu di qua va goi)

22 Excessivement poli, très timide, voix assourdie par la timidité, très correct, très professeur (Ionesco, E., La leçon, p 89)

Vôi thâi dô lich su mot câch thâi quâ,_rât nhùt nhât, giong khàn di vî su nhùt nhât, rât chuân mue, rât su pham

c Voi dông tù nguyên dang

23 - Car en arithmétique il faut toujours compter- ce qui compte, c 'est surtout de comprendre (id,p 115)

(Vi trong sd hoc, luôn luôn phài tînh-câi quan trong, chù yéu là phài hiéu.)

d Làm bd ngûr cho tînh tù hoâc trang tù khâc

24 Ils s'embrassent sans expression,

La pendule sonne une fois, très fort

Le coup de la pendule doit être_sifort

Qu 'il doit faire sursauter les spectateurs (Ionesco, E,, La cantatrice chauve,p3\)

(Ho làng le ôm bon nhau

Ddng hd treo tuông diém mot lân, rat to

Tiéng vang cùa ddng hd to dén mùc

Làm cho khân già giât thôt lên)

25 C'est bien cela Mademoiselle, c'est t_rès_bien répondu, c'est parfait

De toute façon, c 'est déjà bien (Ionesco, E., La leçon, p93)

(Rât dùng, cô gâi a, trà loi rat dùng, tuyêt vôi

dû sao thi nhu thé dâ tôt rdi)

26 Elle sera de plus en plus fatiguép PIIP se fera déplus en plus passive (id, p 89)

(Cô ta met dân cô càng trd nên thu dông dân)

27 D'ailleurs, vous êtes déjà assez savante {id, p95)

(Va lai cô dâ tuong ddi uyên bâc rdi)

28 M Smith- Avant défaire opérer Parker, c 'est lui d'abord qui s'est fait opérer du foie, sans être aucunement malade, (id, pi4)

(Bà Smith-Truôc khi cho phâu thuât Parker, chmh ông ta dà di md gan ma không hé dm dau gi cà)

29 Il est quasiment nul

(Anh ta hôan toàn không biét gi.)

30 Grande pièce confortablement mais sévèrement meublée

(Cân phông rông râi, dây dû tien nghi, bày bien nghiêm chînh.)

Nhu vây dai da sd bd ngû tinh hudng là câc trang tù hoàc nhôm trang tù Tuy nhiên cûng cân luu y mây diém sau :

Câc trang tù phù dinh càp dôi nhu: ne pas, ne que không duoc coi là bd ngû tînh hudng nhimg trang tù seulement lai duoc coi là bd ngû tinh hudng, nguac lai câc trang tù khâc

di càp dôi vôi ne VAM jamais, aucunement, nullement, plus, guère lai duac coi là bd ngû tînh

(Ly ra anh di du lich nhiêu thi phài cô nhiêu câi hay ké cho chùng toi nghe chù.)

ma bd nghîa cho mot tînh tù hoàc trang tù khâc nên không duac tînh là bd ngû tinh hudng

32 LI est tout propre, ripoliné

Elle referme la porte derrière elle tout doucement puis tout doucement elle descend

(R Queneau., Zazie dans le môtro, p32)

( Noi này rat sach, bông lôn

Zazie khép cùa rat nhe nhàng dàng sau lung minh rdi nô di xudng rât nhe nhàng.)

Tôm lai, sau khi dà khào sât câc quan diém trên, chùng toi chia se quan diém cho rang câc thông tin do bd ngû tînh hudng két hop vôi câc yéu td khâc ma nô di kèm tao ra không phài là thông tin phu cho su kiên va cûng không thé xôa di khôi phât ngôn ma không làm ành huong gi dén thông bâo; Trâi lai, bd ngû tinh hudng cô câc vai trô nhu thông bâo lînh hudng

trong dô su kiên dién ra, hoàc nô thé hiên su dânh giâ, nhân xét tinh hudng, su kên cùa nguôi

su dung ngôn ngû Chùih bd ngû tînh hudng lao nên câu trùc cùa vàn bàn va ddng thôi lien két vàn bàn Câc bd ngû tinh hudng rât da dang vê hinh thâi câu tao cûng nhu chùc nàng ngû nghîa ngû dung

Trong câc chuong tiép theo chùng toi se dé câp chi tiét dén câc vân dé này

Dé dat duac mue dîch này chùng toi dua vào co sd dû lieu là mot sd loai vàn bàn kich, ddi thoai hàng ngày, câc bài bâo va mot vài tâc phàm vàn hoc dé nghiên cùu dé tài

n CÂC HINH THÂI CÙA BO NGtT TINH HUONG

2.1 Thào luân

Vê hinh thùc câu tao, bd ngû tînh hudng trong tiéng phâp rât da dang, do nhiéu loai tù tao nên va duac dùng rât rông râi vôi nhiêu chùc nàng khâc nhau Ba doan vàn trîch duôi dây cùa hai tâc già ît nhiêu minh hoa dieu dô :

1 Le cabinet du docteur Petypon

Grande pièce confortablement mais sévèrement meublée A droite, premier plan, une fenêtre avec brise-bise et rideau Au deuxième plan, en pan coupé(ou ad libitum, fond droite, face au public, porte donnant sur le vestibule A sauche, deuxième plan, (plan droit ou pan coupé ad libitum) porte donnant chez madame Petypon Au fond, légèrement en sifflet, une grande baie fermée par (F Qydeau, G., La dame de chez Maxim, p 271)

(Phông khâm bênh cùa bâc sî Petypon

Càn phông rông rài, dây dû tien nghi, bày bien nghiêm chînh Tien cành bên phài, khân già trông thây mot cùa sd trong kînh ngoài chôp va ridô

Trung cành bên phài, ddi diên vôi khân già là mot cùa di ra phông ngoài dé ra cùa chînh Trung cành bên trâi là mot cùa di ra phông bà Petypon

Hâu cành, là mot cùa thông giô lôn, hai vât ;)

2 Electre- Et ils ont toujours quelque chose à se dire? Et ils se plaisent bien les uns avec les autres? Et on les entend, tard dans la nuit, rire ensemble?

(Sartre, J-P., Les mouches, p 56)

(Electre-Khi nào ho cûng cô dieu gi dô dé nôi vôi nhau à? Va dôi bên rat duac long nhau à?

Va dêm khua rdi nguôi ta vân nghe ho cùng chung tiéng cuôi à? )

3 M.Smith- C 'estJrop fort, ici, chez nous, dans les environs de Londres.jid, p 66)

(Ong Smith- ôdây, trong nhà chùng toi, a vùng lân cân Luân don này, nhu thé là quâ làm.) Tînh hinh cûng tuong tu nhu vây trong tiéng Viêt Chùng ta hày quan sât bài ca dao sau dây:

Hôm qua tât nuôc dâu dinh

Bô quên câi âo trên cành hoa sen

Em duac thî cho anh xin

Hay là em dé làm tin trong nhà ?

Aô anh sût chî duông ta

Va anh chua cô me già chua khâu

Aô anh sût chî dàlâu

Mai muçm cơ ây vê khâu cho cùng

Khâu rdi anh se trà cơng

Dén lue lây chdng anh lai giùp cho

Nhu vây, dua theo hinh thùc câu tao, bd ngû tinh hudng cơ thé do nhiêu loai tù khâc nhau dàm nhiêm: trang tù, nhơm trang tù, nhơm danh tù, nhơm giơi tù Ta cơ thé chia chùng ra thành câc loai sau:

2.2 Câc trang tùr

Loai tù này duac câu tao theo nhiéu câch khâc nhau; mot yéu td hồc nhiéu yéu td khâc nhau (nhơm trang tù) khi dâ duac câu thành, trang tù gdm mot yéu td hồc nhơm trang tù gdm nhiéu yéu td tao thành se là mot don vi tong hop khơng thé tâch ra thành câc yéu td câu thành

2.2.1 Trang tù dan

Dây là câc trang tù cơ câu trùc ngàn, thuơng là mot âm tiét nhu : Ainsi, ensemble, exprès, bien, mal, trop, très, tad, tơt, certes, ó, quand, hier, loin, plus, moins tout près, assez, encore, assez, vite, ci, là, encore, déjà, ici, tant, ainsi, donc,

4 Madame Smith au Pompier

Encore une, Capitaine

Le Pompier

Oh non, il est trop tard.(Ionesco, E., La cantatrice chauve, p59)

Bà Smith nơi voi nguơi lỵnh cùu hoa

Ké mot chuyén nûadi thua ngài dai ùy

Câc trang tù này duac hinh thành do su két hop nhiéu yéu td khâc nhau, nhung nguơi

ta khơng cơn nhân ra tù loai cùa câc tù thành viên nûa, chùng tao thành mot tù viét lién nhu :

bientơt, jamais, toujours, désormais, dorénavant, alentours, naguère, longtemps autrefois, quelquefois, quelque part,

Dơi khi giûa chùng cơ gach ndi peut-être, avant-hier

6 Ça te paraỵt vulgaire, à toi, In joie d'aller quelque part ?(Sartre, J-P., Les mouches, p40)

(Phai chàng vôi mi, mot niém vui duoc di toi mot noi nào dô là mot niém vui thô thién sao?)

7 Le pédagogue - Ah l Comme vous avez changé ! Je lisais en vous autrefois (id, p36)

(Chà, ông chù thay ddi nhiéu quâ ! Ngày xua toi doc duac moi dieu trong long ông chù )

8 Petypon-£'5^ce qu'il me serait jamais venu en tête, moi tout 5ew/.^ (Feydeau, G., La dame de chez Maxim, p 281)

(Dà bao giô minh tao tu nghî ra chuyén dô dâu.)

9 Mongicourt( dogmatique)- Une opération n 'est jamais inutile.{ id, p283)

(Mongicourt- (bài bàn) : Mot cuôc phâu thuât không bao giô là vô îch )

10 Première érinnye- : bientôt ses nerfs vont résonner comme les cordes d'une harpes sous les arpèges exquis de la terreur

11 Deuxième érirmye- Bientôt la faim le chassera de son asile

(Sartre, J-P., Les mouches, p 222)

(Nû thân mot- : Chang bao lâu nûa thân kinh nô se vang lên nhu nhûïig soi dây dàn thu câm vôi nhûng hop âm rài tuyêt vôi cùa nôi kinh hàng

Nû thân hai- Chàng bao lâu nûa, nô se bi xua ra khôi noi in nâp vî dôi)

12 Je suis fort et je cours vite et longtemps Je suis adroit et j'attrape une mouche aussi facilement qu 'un poulet (De Beaumont P, Renard et Isengrin, p7)

(Toi khôe va toi chay nhanh va lâu Toi khéo léo va toi bât rudi cûng dé nhu bât gà.)

Trong mot sd tù, ta cô thé nhân ra câc thành phân cùa tù ghép nhô vào giôi tù dùng truôc Nguôi ta goi nhiîng nhôm tù cd dinh này (trong dô câc yêù td câu thành nhôm tù không

thé tâch rôi ra duac) tuong ùng vê nghîa va vé chùc nàng trong câu vôi trang tù là nhôm trang

tù : Nhôm này cô thé duac bât dâu bàng giôi tù va trô thành nhôm cd dinh, cô chùc nàng nhu trang tù : A pied, tout de suite, sans façon, de bonne heure, par cœur, par plaisir, à tâtons, à califourchon, à reculons, nulle part, tout à fait, de bonne heure, tout de suite, par hasard, de haut en bas, de bas en haut, de gauche à droite, de droite à gauche, de temps en temps, en même temps, tout le temps, de moins en moins, de plus en plus, sans doute, sans aucun doute,

au juste, sans mot dire

13 Elle crie ainsi : «Aaah !» Puis tombe, s'affale en une attitude impudique sur une chaise qui comme par hasard se trouvait près de la fenêtre ; Ils crient : «Aaah ! » en même temps le meurtrier et la victime ; après le premier coup de couteau, il frappe l'élève morte d'un second coup de couteau, de bas en haut, (Id, pi43)

(Cô kêu lên : Aaah ! Rdi qui xudng, không cân y tù gî, ngôi xêp ngay xudng mot chiéc ghé

ma ai dô dà tînh cô dàt gân cùa sd; ké giét nguôi va nan nhân cùng kêu lên : ôAaah !à, sau nhât dao thù nhât, ông thây chém cô hoc trô bàng nhât dao thù hai tùduôi lên )

14 L'élève debout, face au public, se dirige, à reculons, en direction de la fen'ire, maladive, langoureuse,_envỏtée (Ionesco, E.,La leçon, p 142)

(Cơ hoc sinh dùng ddi diên vơi khân già, vé bênh hoan, ué ồi, mê hồc, di dât lui vé phỵa cùa sd.)

75 Qu 'est-ce que t'as vu au juste? Qu 'il demande à Turandot

(R Queneau., Zazie dans le métro, p32)

16 Je ne sais pas comment je m'y prenais, mais je déguistais tout le temps des amendes (id, p 38)

17 Sans mot dire, il retourna chez lui se recoucher {(id, p 43)

( Chỵnh xâc là mày thây câi gi ? nơ hơi Turandot.)

Tao khơng hiéu làm sao ma tao lai xoay xa duac chù, tao cùbi phat sudt

Nơ khơng nơi nàng gi, quoay vé nhà ngù tiép)

Ngồi ra, cơn mot sd nhơm trang tù tao thành mot cum ma Trên ca sa dơ, ta cơ thé tu

do thay tỵnh tù hồc yéu td tuong duong dé cơ mot cum tù moi Chang han trên ca sa : à la française,{ihco kiéu Phâp) ta cơ * à l'anglaise, à la Janne d'Arc, à l'ancienne, à la IDgIre, à lajournDe (theo ngfiy)

18 Oui, je me trompe fort, mes maỵtres, ou voilà de la bonne pitié, à l'ancienne solidement assise sur la terreur (Sartre, J-P., Les mouches, p 26)

(Vàng, thua câc vi, cơ thé là toi nhâm lân vơ cùng, nhimg cùng cơ thé dây chỵnh là tỵnh thuong dỵch thuc, theo kiéu xua, tỵnh thuơng bâm chàc trên su sa hài.)

2.2.3 Câc trang tù phâi sinh

Phâi sinh theo hinh thùc thém tiép td; Trong tiéng phâp cơ mot sd luçmg lơn trang tù

duac câu tao theo nhûng phuong thùc sau:

-Thêm tiép td ment vào tmh tù (thuơng là thêm vào tmh tù gidng câi), dây là câch câu tao

thơng dung nhât Gân nhu chùng ta cơ quyén tu do tao ra hâu hét câc trang tù cơ duơi ment tù

câc tỵnh gidng câi

Tuy nhiên, ddi vơi câc tỵnh tù chỵ màu sàc, ta chỵ cơ thé câu tao trang tù cơ duơi ment khi

ma tỵnh tù thé bien y nghỵa tinh thân Do vây ma ta cơ thé nơi : // le dit (déclare) vertement chù khơng nơi "^rougement hôc violettement

Ngồi ra cơ mot sd tỵnh tù nhât là câc tỵnh tù nguyên là quâ khù phân tù khơng sàn sang

tham gia kiéu câu tao này nhu : content, mécontent, vexé, satisfait

Lent(e)-»' lentement; heureux(heureuse)-> heureusement, doux(douc->' doucement, simple-^ simplement, présent (e)-^ présentement,grand(e)fort(e)^ fortement

19 Le professeur- Pour faire sortir les mots, les sons et tout ce que vous voudrez, sachez

qu 'il faut chasser impitoyablement des poumons, ensuite le faire délicatement passer en les

effleurant, sur les cordes vocales lèvres Finalement, les mots sortent par le nez, la bouche, les oreilles, les pores (Ionesco, E., La leçon, p 123)

(Thây giâo :- Dé phât âm duac câc tù, câc âm, va tât cà nhûng gi ma em mudn, nhô là phài dây thât manh nô ra khôi Idng nguc rdi sau dô cho nô luôt nhe nhàng qua câc dây thanh môi Cudi cùng câc tù se di ra bàng miêng, bàng mùi, bàng tai va bàng lô chân long )

Tuy nhiên, cûng cân liru y là câc tînh tù két thùc bàng ent se cho câc trang tù cô duôi

emment : évident-^ évidemment, violent-^ violemment, évident-^ évidemment,éminent-^

éminemment, précédent^ précédemment, négligent-^ négligemment, patient-^ patiemment 20.Le professeur- Oui, évidemment ! (Ionesco, E., La leçon, p 128)

(Thây giâo-Dùng, tdt nhiên là dùng rdi )

21 Oreste- Je ne sais pas ; vers nous-mêmes De l'autre côté des fleuves et des montagnes,

il y a un Oreste et une Electre qui nous attendent Il faudra les chercher patiemment (Sartre, J-P., Les mouches, p 220)

Oreste- Anh không biét; di toi bàn thân chùng ta Cô mot Oreste va mot Electre dang dai chùng ta a phîa bên kia cùa nhûng dông sông va nhûng ngon nui Cân kiên trî tim kiém kiém ho.)

Nguoc lai, câc tînh tù két thùc bàng ant se cho câc trang tù cô duôi amment : bruyant^

bruyamment ; méchant^ méchamment, courant-^ couramment, savant-* savament, vaillant-^ vaillamment, méchant-^ méchamment

22.Gabriel interrompt ses travaux et regarde méchamment le visiteur

(R Queneau., Zazie dans le métro, p 27)

(Gabriel dùng công viêc, gùôm guôm nhin khâch)

Câc trang tù duac câu tao dua trên câc tmh tù ma gidng duc két thùc bàng : ai, é, i, u se

không cô e : joli, poli, vrai, gentil, hardi -^ joliment, poliment, vraiment, gentiment,

hardiment, résolu, éperdu-^ résolument, éperdument,

23 A/"*" Smith- Allez, ma petite Mary, allez sentiment à la cuisine, y lire vos poèmes, devant la glace (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 68)

(Bà Smith- Nào bé Mary yêu qui, hay ngoan ngoàn di xudng bép, dùng truôc guang ma doc câc bài tho cùa châu di )

24 M Martin- Oh ! vraiment, bien sur, vraiment Monsieur ! (id, p 26)

(Bà Martin-Ô dùng rdi, tât nhiên rdi, dùng, thua ngài.)

25 Le pvoksseur-Absolument Comment en serait-il autrement ?

(Ionesco, E., La leçon, p 127)

Dôi vôi tù tinh tù gai ta thuong cô trang tù gaiement

(Thây giâo- Tât nhiên rdi, làm sao ma lai cô thé khâc di duac co chù ?)

24 La gosse se mare Gabriel, souriant poliment (Queneau, R, Zazie dans le môtro, p9)

(Con bé dùa Gabriel mîm cuôi lich su.)

Cô mot sd trang tù duoc câu tao tù câc tînh tù két thùc bàng e hoàc é se cô duôi là ément :

Aveugle-^ aveuglément, commode-^ commodément, conforme-^ conformément, énorme-^ énormément, immense-^ immensément, intense-^ intensément, uniforme-^ uniformément Précise-^ précisément, profonde-^ profondément, décidé^ décidément, obstiné-^ obstinément, aveugle-^ aveuglément, confuse-^ confusémentt

25 M Martin- Oh, Décidément (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 34)

(Bà Martin- Ô, dùng là.)

26 Le professeur-^cow/ez Mademoiselle, si vous n 'arrivez pas à comprendre profondément ces principes, ces archétypes arithmétiques vous n 'arrivez jamais à faire correctement le travail d'un polytechnicien (Ionesco, E., La leçon, p 113)

(Thây giâo- Này cô gâi, néu cô không hiéu duac mot câch sâu sàc câc nguyên tàc này, câc siêu loai sd hoc này, thi cô se không bao giô cô thé làm dùng duac công viêc cùa mot kî thuât viên da nàng.)

Cô mot sd trang tù gdng duc két thùc bàng u thi trang tù se không cô ^ va se cô y :

assidûment, dûment, crûment,

Ngoài ra, cô mot sd trang tù cô duôi ment nhung không duac câù tào tù tînh tù ma tù câc tù

gdc thuôc câc loai khâc Loai này thuông không tu minh dông vai trô bd ngû tinh hudng ma di kèm vôi tînh tù hoàc tînh dông tù ma chùng xâc dinh:

Danh tù : vache-* vachement ; diable-^ diablement ; bête-^ bêtement

Dôterminant : WM/-> nullement ; aucun-^ aucunement, autres autrement

27.M Martin- ( Le dialogue qui suit doit être dit d'une voix tramante, monotone, un peu chantante, nullement nuancée) (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p 23)

(Ông Martin- Cuôc ddi thoai sau dây phài duac nôi bàng giong le nhè, déu déu, hai cô vé nhu hât va không hé biéu lô càm xùc)

28 M "^^Smith- Cela est vrai en théorie Mais dans la réalité, les choses se passent autrement Tu as bien vu toutà l'heure, (id, p41)

(Bà Smith- Câi dô vé ly thuyét thi dùng Thé nhung, trong thuc té moi chuyén lai xay ra khâc han Luc nây minh thây rô rdi côn gi.)

2.2.4 Tînh tù dùng nhu trang ttf

Trong tiéng phâp côn cô mot loai trang tù duac câu tao theo phuong thùc chuyén tù loai

Dô là phuong thùc chuyén mot tù thuông thuôc mot tù loai này sang mot tù loai khâc Va nhu

vây, ta thây trong tiéng phâp cô mot sd luong lôn tmh tù, thuông là tînh tù ngân, mot âm

tiét, duac dùng nhu trang tù Trong truông hop dô, tînh tù bd nghîa cho dông tù dé nêu dâc

tnmg cùa tinh thâi, su kiên Trên cirang vi này tinh tù se không thay ddi Câc tù này chî di

sau mot sd loai dông tù Chàng han thuông là nhiîng dông tù chî su tdn tai hoàc dông tù nôi

dông Câc loai trang tù này lây hinh thùc gidng duc cùa tînh tù : haut, fort, plein, heureux, faux, doux, sec, cher.,

Acheter cher, aller (tout) droit, (Mua dàt, di thàng)

Boire chaud, boire sec,) (udng nông, udng ruou khan (không cô dd nhàm)

Chanter faux, (juste) (hât sai/dùng)

Casser menu, couper court, courir droit, càt nhô, càt ngàn, chay thang)

demerer (rester) court, dire vrai, discuter ferme, (dùng ngân ra, nôi dùng, tranh luân cuong

quyét)

Faire court (dé khôi dài dông)

Il fait bonlmauvais ( trôi mât me dé chiu/ rôi xâu, thôi tiét khô chiu)

Freiner net, filer doux, (phanh gàp, chudn le,)

Investir intellieent, (dâu tu thông minh,)

Jouer faux (musique) (chai sai nhac)

Jouer gros_, misertparier gros_, gagnerlperdre 2ros, rapporter gros{ Chai to, dàt tien to,

CUOC to, thàng to/ dâm, thua to/ dâm, cho khoàn thu vê cao )

Manger français, ( an thùc an hoàc nâu theo kiéu Phâp,)

Manger épiciê, (an thùc an cô gia vi)

Marcher droit, pédaler facile, (di thàng, dap xe dé)

Parler haut (bas, fort, franc, net, clair^) (nôi to, nhô, nôi manh, nôi thàng, nôi rô, nôi rô

rang)

Partir triste (content, seul ), (budn bà, vui vé, mot minh ra di )

** Nhûng tinh tù kê't hop vdri dông tù tao thành ngû cô' dinh nhu : avoir froid, (Càm thây lanh) ; prendre

froid/attraper froid, (bi càm lanh) faire froid (dans le dos) (Càm thây lanh sau sông lung)thi không duoc tinh

trong loai này

^ Câu truc này gân giô'ng câu truc parler clairement thé nhung dôi voi parler clairement, thi trang tù là mot trang tù chi câch thùc thê hiên câch nôi rô rang vé mat âm hoc cûng nhu vé nôi dung cùa chù ngù Con parler

clair chî sir dânh giâ câch nôi vé nhûng Icri nôi rô rang làm nguôi ta dé hiêu

Peser lourd, pousserlplanter dru, la pluie tombe dru (cân nàng, moc/trdng dày, mau, mua

mau bat)

Raisonner juste (lâp luân dùng)

Répondre juste, rire jaune, risquer gros, (trà loi dùng, cuơi guang, cơ rùi ro lơn,)

Rouler iaponais, franơais ( Chay xe Nhât, xe Phâp )

S'habiller jeune J court! Ions ( an màc trè, mâc ngàn, màc dài

5 'arrêter net,(arrêterlstopper net) (dtrng dơt ngơt, )

Se chauffer pratique, (Suơi theo hinh thùc tien loi)

Sentir bonlmauvais ( cơ mùi tham /cơ mùi ( bdc mùi thdi)

Servir chaud, (cho an nơng)

Songer/ rêver creux ( ma màng)

Sonner creux, sonner faux,(hènh hoang ma trdng rơng, cơ vé già ddi)

Taper fort, tenir bon, tenir chaudAdành manh, vûng vàng khơng nao nùng, giû âm )

Tourner rond, (quoay vơng khơng tim ra Idi ra)

Travailler dur, vendre cher, (làm viêc met nhoc, bân dàt)

Vivre sain, heureux/malheureux ("sdng lành manh, sdng hanh phùc, sdng khd sa )

Voir clair/ juste (nhin rơ, dùng (nghỵa bơng)

Voter communiste, (utile }(bo phiéu cho dàng cơng sàn, su dung là phiéu cơ ỵch.)

Alors, tu devrais boire chaud et ne pas manger trop épiciê

(Nhu vây là câu nên udng nơng va dùng an thùc an cơ quâ nhiêu gia vi cay

Je conclurai, pour faire court, que

(Dé nơi ngàn gon, toi két luân là )

Je dis tout haut ce que les autres pensent tout bas (LEPEN^ J-Mj

Toi nơi to nhtrng dieu ma nguơi khâc nghỵ thâm

Ce produit cỏte cher

Sàn phâm này dàt

Ils ont des billets verts plein les poches

Tùi ho dây dơ la

// dort content

Nơ mân nguyên chim vào giâc ngù

// a connu la gloire adolescent

Nơ dà cơ duoc vinh quang tù thùa thiê'u thdi

Ou je me trompe fort, mes ma0res, ou voilà de la bonne pitiơ, à l'ancienne, solidement assise sur la terreur (Sartre, J-P., Les mouches, p 26)

(Thua câc vi, cô thé là toi nhâm lân vô cùng, nhung cùng cô thé dây chmh là tmh thuong dîch thuc, theo kiéu xua, tmh thuông bâm chàc trên su sa hài)

Tam-tam ll danse devant l'entrée de la caverne, d'abord lentement puis de plus en plus vite et tombe exténué (id, p 90)

(Trdng ndi lên Vi Truông tu nhày mùa truôc cùa hang, moi dâu châm châm, sau nhanh dân rdi ngâ lân ra vi kiêt sue)

On ne peut pas supporter que les gens qu'attendent à la gare d'Austerlitz sentent plus mauvais que ceux qu 'attendent à la gare de Lyon

Không thé nôi là nhûng nguôi doi a ga Austerlitz lai cô mùi khô chui bon là nhûng nguôi a

ga Lyon

Tu sens rien bon, dit l'enfant

Nguôi câu tham thât, dùa bé nôi

9 Elle parle bas mais elle crie fort

(Cô ta nôi nhô nhung kêu to làm)

Tuy nhiên cô mot sd dông tù cô thé, trong cùng mot ngû cành, di vôi tînh trang tù va trang

tù câch thùc vôi câc net nghîa khâc nhau Nhu vây ta cô thé nôi :

Elle crie fortement

Trang iù fortement là trang tù chî câch thùc ma cô ta (chù ngû a trong câu này) kêu, dô là cuông dô manh trong câch nôi.Trong khi dô thî trong câu mais elle crie fort thî tînh tù không phài thé bien câch nôi cùa chù ngû ma dây là su dânh giâ câch nôi cùa ngû elle do nguôi phât ngôn dua ra Cûng tuong tu nhu vây, vôi hai câch nhân xét khâc nhau ta cô thé nôi : travailler dur/ durement, voir clair/ clairement

2.2.5 Trang tù di tù gidi tù

Loai trang tù này gdm hai loai duac dùng thông dung trong vàn phong, binh dân :

a Loai cô duac câu tao dua trên nguyên tàc bô giôi tù de va danh tù cùa nhom gioi tù

Nhu vây xuât phât tù nhûng nhôm gidi tù nhu : au delà de, en deçà de, par delà de, au-dessus

de, au-desous de, au- dedans de, au- dehors de, à l'avant de, à l'arrilre de Xacèi : Au delà, au-dessus, au-desous, dessus, dessous, en bas, en haut, dedans, Ifi-dedans, dehors, en face, enfin, à droite, à gauche, à c«tD, au milieu, en face, , Trong sd này cô mot sd bien nay chî duac dùng vdi chùc nàng trang tù nhu : Par dessus, par devant, de derriire, ci-dessus, ci- dessous, ci-contre, ( sauter par dessus un obstacle, comparaître par devant la justice, retirer qch de derrière )

b Tù nhûng nhôm gidi tù + danh tù ta bô danh tù dé cô câc tù duoc dùng nhu dai tù

devant, derriire, avant, apris, arriire, avec, sans, pour, contre, outre, depuis,

Dans le journal, on dit qu'il y a pas onze pour cent des appartements à Paris qui ont des salles de bains, ça m'Dtonne pas, mais on peut se laver sans

(Queneau, R, Zazie dans le mDtro, p9)

(Trong bâo nguơi ta nơi rang chua duac 11% câc càn hơ a Paris cơ phơng tâm, dieu dơ thi toi cùng khơng ngac nhiên, nhimg nguơi ta cûng cơ thé tâm khơng cơ phơng tâm.)

Les gens seront étonnés Si on nous demande ce qu 'ily a dedans

(Ionesco, E., La leçon, p 148)

(Moi nguơi se ngac nhiên néu nguơi ta hơi chùng ta cơ câi gi trong dơ.)

4 Electre- Et tout le monde est dehors ? (Sartre, J-P., Les mouches, p 54)

(Electre- Va thé là moi nguơi dêu ra ngồi à ?)

Le pédagogue- Qu 'est-ce que les mouches ont à faire là dedans (id, p24)

Ah ! Qu 'il a changé depuis, le peuple léger d'Argos et qu 'il est proche à présent de mon cœur ! (id, p28)

(Thây giâo- Rudi thỵ lien quan gi dén chuyén dơ

Guipite- Chà, ké tù dơ dâm dân Argox nhe da dà thay ddi nhiéu quâ va giơ dây sao ma

ho gân gûi vơi long ta dén vây.)

2.2.6 Trang tù vay muon

Câc trang tù vay muçfn tù tiéng nuơc ngồi chù yéu là tiéng la tinh duac dùng nhiéu trong

câc vàn bàn khoa hoc nhu : à priori, in vitro, in extremis, a posteriori, vice versa

2.3 Càc hinh thùrc câù tao khâc cùa bo ngûr tinh hudng

Ngồi câc trang tù ra, va tỵnh tù dùng nhu trang tù, chùc nàng bd ngû tỵnh hudng cơn do nhiéu yéu td cơ câu trùc khâc nhau khâc dàm nhiêm nhu : nhơm danh tù chỵ thơi gian, nhơm gidi tù chi thơi gian, câc nhơm gidi tù va mênh dé tuong duong dùng dé chỵ nguyên nhân, két quà, chỵ su ddi lâp, mue dỵch

2.3.1 Nhơm danh tù

Thuơng là nhûng nhơm danh tù chỵ mot don vi thơi gian nào dơ nhu câc ngày trong tuân, mot phân trong ngày, tuân, thâng, nàm (hồc noi chdn) duac xâch dinh bàng mao tù hôc mot sd tù hồc khơng :

Un jour, (un beau jour) l'autre jour, tous les jours, ce jour-là

Jeudi (dernier/ prochain), le soir, la nuit, le jour ,ce soir, ce matin,

^ Quân tù le dùng truơc câc tù chi ngày trong tuân (lundi, mardi, mecredi, jeudi, vendredi, samedi, dimanche)

va câc phân thơi gian cùa ngày (matm, après-midi, só, nuit), thâng hôc mùa de chi nhûng su tinh lâp di lâp lai

à nhûng thơi diém dơ :

la veille, Vavant-vieille, le lendemain, le surlendemain, toute la journée, tous les matins, tout ce temps là, toutes les cinq minutes, tous les trois quarts d'heures, cinq minutes, une fois, dix fois, chaque fois

Câc tù chî noi chdn gdm câc dia danh, câc tên phd, dai lô, quàng truông

J'habite rue de Rivoli (avenue de l'Opéra)

(Toi sdng d phd Rivoli (dai lô Opéra)

-Qu 'est-ce que tu dirais alors si tu devais bosser la nuit comme moi Et dormir le jour Je voudrais pas que ça soit comme ça tous les matins (Queneau, R, Zazie dans le métro, p39)

(Mày se xoay xd ra sao néu mày phài di làm ban dêm va ngù ban ngày nhu tao Tao không mudn sang nào cûng cô chuyén nhu thê)

M"^^ Smith- Ah ! trois jours par semaine ? Et que fait Bobby Watson pendant ce temps

là?

M.Smith-// se repose, il dort

M^^ Smith- Mais pourquoi ne travaille-t-il pas pendant ces trois jours ?

M"^^ Smith-Z,e5 hommes sont tous pareils ! Vous restez là, toute la journée, la cisarette à

la bouche ou bien vous vous mettez de la poudre et vous fardez vos lèvres, cinquante fois par jour si vous n 'êtes pas en train de boire sans arrêt (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p

20)

M""" Smith- Chà, ba ngày mot tuân ca à? Thé trong thôi gian dô Bobby Watson làm gî ? M"'"' Smith- Tât cà bon dàn ông déu thé cà ! Ban cù ngdi dây cà ngày, bût thudc cà ngày hoàc ban bôi phân, va ban tô moi nàm muai lân mot ngày néu nhu ban không udng ruoai lien mien

2.3.2 Nhôm giôi tù

Cùng vdi trang tù ,nhôm gidi tù cûng là dai diên dâc tnmg làm chùc nàng bd ngû tinh hudng (ngoài chûc nàng làm bd ngû ddi tuçfng cùa dông tù ma chùng toi không nghiên cùu ô dây.) Câc nhôm này gdm gidi tù + danh tù, danh tù trung tâm này cô thé cô dinh ngû hoàc không

Ta cô thé phân loai giôi tù theo nhiêu nhôm

Câc gidi tù cô câu tao ngân, dùng rông rài trong nhiéu câu truc:

A, de, en, par, pour

Câc gidi tù mang y nghîa không gian hoàc thôi gian :

Le jeudi, nous avons deux heures de maths (Thù nàm nào chùng toi cùng cô hai giô toân)

L'été, nous allons à la mer (Cù vào dip hè là chung toi di bien)

Thê'nhung khi câc don vi này duac xâc dinh bàng mot tinh tù (dernier/ dernière, prochain/ prochaniethi cà nhôm danh tù lai chî mot don vi thôi gian eu thê : J'ai mal dormi cette nuit (Toi qua toi ngù không ngon giâ'c)

Dans, sur, sous vers, dès, avant, après, devant, derrière, depuis

- Gidi tù gçfi lên nhûng khâi niêm :

Avec, chez, contre, entre, envers, malgré, outre, parmi, sans, selon

- Gidi tù cô gdc tù phân tù bien tai :

suivant, concernant, durant, pendant, moyennant, nonobstant

Gidi tù cô gdc tù phân tù quâ khù:

sauf, plein (trong vàn nôi ) :(avoir de l'argent plein les poches= cô tien dây tîu)

- Câc nhôm tù di vôi à va de:

Jusqu'à, quant à, quitte à, par rapport à, à savoir, face à, grâce à, faute de, histoire de

(vàn phong sudng sa)

2.3.2.1 Nhôm tù gdm gidi tù-f- danh tù không dinh ngû di kèm

• Câu trùc cd dinh không cô dinh ngûr ( constructions Tigées)

à genoux ( quy gdi) après coup (sau dô) à temps (dùng lue) à contretemps (không dùng lue) à temps et à contretemps (trong moi truông hop) contre vents et marées (bât châp trô ngai) d'abord (truôc tien), d'habitude (theo thuông le) en effet (thuc té, thât vây), en huit ('tâm ngày nûa) outre mesure ( bien phâp khâc) entre guillemets (dé trong dâu ngoàc, thân trong) par conséquent (do dô, vi thêO par hasard (tinh cô) pour mémoire (dé ghi nhô) sans cesse, sans arrêt (lien tue) sans doute (cô le) à huitaine (tâm ngày nûa), sur place (tai chô)

Tout à trac (buôt miêng), tout de suit (ngay lâp tùc)

// a dit tout à trac ce qui lui passait par la tête

(Anh ta buôt mêng nôi ra dieu anh ra thoàng nghî trong dâu)

A grands frais (vdi khoàng chi phî lôn) à pleins poumons (dây Idng nguc) de bonne grâce (vui long) de bonne heure (tù sang sôm) de plein fouet (thàng vào)

En règle générale (theo qui tàc chung)

• Câu trùc cô thé khài quât hoa

À-f- tên thành phd {à Paris, à Pékin), tên nuôc gidng duc bat dâu bàng phu âm (au Brésil,

au Viêt nam, aux Etats-Unis)

A+ chî câch thùc di chuyén (à pied, à cheval)

Avec+danh tù {avec joie, avec tristesse= mot câch vui vè, mot câch budn bà)

De+ danh tù dé tao nhôm tù chî thôi gian (de jour, de nuit=bain ngày, ban dém),hay

nguyên nhân {de peur, defroid= vî sa, vî lanh)

En + tên nuôc gidng câi {en France, en Italie) tên dào gidng câi {en Corse, en Cicile), tên vùng {en Bretagne, en Normandie, En Aquitaine) tên nuôc gidng duc bât dâu bàng nguyên âm {en Iran, en Espagne)

En + tù chi thôi gian {en janvier, en février, décembre) mùa {en été, en automne, en

hiver, nhung au printemps) nàm en 2005

En + danh tù chi su thé hiên trong mot lînh vue nào dô ( en viêtnamien=hkng tiéng viêt, en

histoire-lxong lich su)

En + phuong tien giao thông cô mai che {en bateau, en aivon, en taxi )

En tramre, en ami ( agir en tra0re=\mùi dông nhu mot tên phàn bôi, nhu mot nguôi ban)

En vitesse { nhanh chông)

Juqu'à ijusquà absorbation complète (dén lue but hét thî \\{d\,jusquà épuisement =dén lue

can kiêt, kiêt sue)

Pour {amour, pitié, politesse, devoir^ vi tinh yêu, vi thuong bai, vi lich su, vi nghîa vu)

Pour raison de santé, pour cause de maladie, être condamné pour vol, meutre= vi ly do sue

khôe, vi bênh, bi két an vi an trôm, vi giét nguôi

Sans hésitation, sans pitié, excuse { không do du, không thuong hai, không cô ly do)

Tuy nhiên, thuông thuông quân tù se xuât bien truôc nhôm này néu cô mot tînh tù di kèm danh tù :

Par le plus grand des hasards (do mot truông hçfp ngâu nhiên dàc biêt)

Pour une raison inconnue ( vî mot ly do nào dô)

Sans la moindre excuse ( không cô ly do nào cà) sans le mondre doute { không nghi ngô gî

nûa)

Sous des délais très courts (vôi thôi han rât ngàn)

2.3.2.2 Nhôm gidi tù trong dô danh tù cô dinh ngû di kèm

• Ngûr cd dinh

Au contraire {trâi lai), au hasard { hù hoa, không chù dinh)

Dans l'immédiat (truôc màt) du reste, au reste (va lai)

A tout hasard { dé phông) à toute force (hê't sue) à toute vitesse (hét sue nhanh)

De toute urgence (hét sue khàn câp), pour tout potage { vén ven)

• Ngûr tu do

Trong ngû này, nghîa cùa cum tù phu thuôc nghîa cùa giôi tù, cùa danh tù, cùa vi trî cùa

cum tù va ngû cành Chàng han, vdi mot sd giôi tù nhu pour, en ta cô rât nhiéu câch dùng va

nghîa khâc nhau:

Pour: Pour quelqu 'un { chî noi dén, noi nhân) :

Acheter un livre pour quelqu 'un = mua quyén sâch cho ai Nhung acheter un livre pour son travail= mua sâch phuc \ai công viêc)

Etre puni pour ses erreurs { bi triïng phat vî loi làm)

Pour le prix (vê vân dé giâ)

Pour le prix, nous en parlerons plus tard.( Chùng ta se thào luân vê vân dé giâ sau)

Pour moi (theo toi): Pour moi, c 'est raisonnable (Theo toi nhu thé là phài chàng)

Nhung cûng cô khi nghîa cùa nhôm pour moi không rô rang :

Pour moi, il a fait de son mieux.Txxy ngû cành, câu này cô thé cô nghîa là: Theo toi/ vî toi,

anh ta dà cd gang hét sue

Enl Trong tiéng Phâp bien dai, nhât là giao tiép truc tiép, nguôi ta trânh dùng en + la, mon,

ce, un va trong nhûng truông hop nhu vây en se duac thay bàng à (à mon sens =theo y toi) hoàc dans {dans ce sens= theo huông này) Tuy nhiên ta vân thây câu trùc này trong mot sd

ngû cd dinh* :

En l'occurence (trong truông hop dô) en (dans) l'espace de (deux ans) trong khoàng thôi

gian hai nàm

En un sens {theo mdt bên, mot phîa), en d'autres termes { nôi câch khâc)

En mon (son, votre } nom nhung au nom de+ danh tù (nhân danh toi, anh )

En mon, (votre, son ) absence, en absence de-h danh tù (khi toi, anh vàng màt

En quelle année ? en quelle période? (vào nàm nào, vào thôi ky nào )

-Khi dinh ngû là mot tù chî sd luong

En deux, trois plusieurs fois ( mois, semaines, mensualités)^ thành hai, ba, nhiéu lân,

thâng,tuân,

-Khi en ddi lâp vê nghîa vdi dans

Chàng han ta nôi X mange en une heure { X mât mot giô hoàc dành mot giô cho viêc an) trong khi dô thi câu Xmange dans une heure { Mot giô nûa X se an.)

Cûng nhu vây en l'air nghîa trùu tuong hoàc nghîa bông côn dans l'air nghîa eu thé

En + danh tù xâc dinh noi chdn va khâi niêm nhung dans + danh chî xâc dinh noi chdn Vî vây: // est en classe (Anh ta dang hoc/ // est dans la classe (Anh ta dang à trong phông hoc)

En cûng cô thé duoc dùng trong câc câu trùc nhu : en soi, en cela, en tout

• Nhôm giôi tù trong dô gidi tù cô gdc là quà l(hù phàn tù hay tinh tù

Vôi câch dùng này thi câc tînh tù se dùng trùoc cà nhôm va không thay ddi

Excepté les résidents français {trù câc kiéu dân Phâp)

Passé cette date { néu quâ thôi han này)

Vu les difficultés { do khô khàn )

Sauf quelques-uns (trù mot sd nguôi)

Nous sommes ouverts tous les jours sauf le dimanche ( Chùng toi mô cùa tât cà câc ngày

trù ngày chù nhât)

Câc dông tù nhu changer en consister en không duac tinh U'ong truông hçfp này

Tuy nhiên trong mot sd truơng hop, tmh tù cơ thé dùng sau va hop gidng hop sd vơi danh tù

Les résidents français exceptés {trù câc kiéu dân Phâp)

Cette date passée { néu quâ thơi han này) hồc Une fois passée cette date

Tuong tu nhu vây tù durant cơ thé dùng truơc hồc dùng sau:

Durant un moisi Un mois durant {trong sudt mot thâng, mot thâng rơng)

// a travaillé dans cette usine toute la vie durant { Anh ta dâ làm viêc trong nhà mây này

sudt cà cuơc dơi)

2.3.2.3 Nhơm gidi tù trong dơ danh tù cơ bd ngû

Câc danh tù trong nhơm này cơ thé cơ bd ngû là nhơm danh tù, nhơm dơng tù hồc mênh

dé theo câu trùc Ta thuơng gàp câc câu trùc( Préposition+ de GN/de hif/ que P'^ (Giơi tù + nhơm danh tù+ de danh tù/dơng tù / mênh dé)

A l'occasion de la fête nationale { nhân dip qudc khânh)

Au moment de partir { vào lue ra di)

Sous prétexte que sa mère est malade, il { viên cơ là me dm, nơ )

Dâc trimg cùa loai câu trùc này là trong nhiêu truơng hop danh tù cơ thé duac xâc dinh bàng mot dinh ngû va mot tỵnh tù khâc

A cette occasion (nhân dip này) sous un prétexte futile (viên (vơi) mot ly do tâm phào)

A un mauvais moment { vào thơi diém xâu) Thé nhimg vơi de peur de va de crainte de thỵ

ta khơng thé thay ddi câu trùc cùa nhơm gidi tù theo kiéu này

Sau dây là mot sd nhơm giơi tù thơng dung nhât di vui câc gidi tù sau:

À :

- Chỵ noi chdn: à cơté de, à gauche de, à droite de, au bord de, au milieu de, à l'avant de,

à l'arrière de, au delà de, au dessus de, au dessous de, autour de, au environs de, à l'endroit deló+p), à la place de, au lieu delqueP^^,

- Chỵ thoi gian: à l'heure deló,{\diO thơi diém) au moment de/ó (vào lue), au temps de/ó { vào thơi gian), à l'époque de/ó { vào thơi ky), à mesure delque { cù càng thỵ càng) ,

au fur et à mesure delque, cù càng thi càng, à chaque fois queP { moi khi ma )

** Câc nhơm giơi tù thuơng két thùc bàng giơi tù de mot so truơng hop két thùc bàng à khi nơ két thùc bàng

que thỵ nhơm này cơ tên là nhơm lien tù ( locution conjonctive), danh tù cùa nhơm giơi tù cùng cơ thê duoc lâp

lai bàng dai tù lien hê chi noi chon hôc thơi gian ó

"* Sau au lieu que cơ thé cơ mot mênh dé à subjonctif hồc indicatif

Au lieu de ce que je demandais ( Thay vi toi hơi )

Au lieu que ce soit Paul qui parte( Thay vi Paul di )

-Chỵ câc y nghỵa khâc nhir nguyên nhân, dieu kiên, câch thùrc à cause de, (do) à coup

de ciseaux{ bàng kéo) à condition del que P, à défaut del que P (néu thiéu), afin delque P, à force de, à la faveur de (nhơ cơ), à l'insu de (khơng biét), à V égard (ddi vdi), au lieu de { thay vi) au lieu que (dàng le) au regard de (ddi vdi: au regard de la loi =ddi vdi phâp luât), au

su et vu de (cơng khai), à la mode de (hop thơi vdi , hop mdt vdi ), à raison de (vdi giâ là,

vdi nhip dơ, theo ty le là)

De

Du cơté de { vê phỵa), de la part de (thay mat cho), de part en part (tù bên này sang bên kia) de part et d'autre { cà hai phỵa), de toute (s)part (s) (khàp noi)

Du moment que (=puisque), du temps del ó, { vào thơi gian )

De peur (de crainte) del que Psubj (vỵ sa) du fait del quePind { vỵ, vi rang)

De (telle) faơon (manièrelsorte) à -\-Infl à ce que Psubj (dé cho, khién cho)

En

En face de (ddi diên vdi) en marge de (ngồi lé cùa), en tout lieu { à khàp moi noi) en regard de (so vdi)

En bas del en haut de (phỵa trên cùa/ phỵa duơi cùa)

En cas de (néu), en comparaison del par comparaison de (so vdi) en compensation delde

ce que P ind (bù lai vdi, bù cho), en faveur de (do chiéu cd dén), en guise de (coi nhu, thay cho), en rapport avec (hop vơi), en rapport de {tùy theo)

En raison del de ce que P ind (vi ), en sorte (vue) de + Infl de ce que P subj, en temps et lieu { dùng lue dùng noi dùng chơ)

Par égard (respect) pour (à) (vi theo), par rapport à (so vdi) par manque de (do thiéu)

Pour

Pour la (bonne) raison que P ind { vi rang)

Sous sous couleur de (viên cơ), sous prétexte del que P ind (viên cơ)

Sans égard pour (khơng ké dén)

Cûng cân luu y là cơ mot sd nhơm tù khơng duac dân truơc bàng mot giơi tù nhimg lai cơ

chùc nàng làm bd ngû tinh huơng nhu: faute del que P subj (do thiéu), histoire delque P ind (dé), rapport à ( lien quan dén),/ace à {truơc, ddi diên vdi), grâce à { nhơ cơ)

M"^^ Smith- Ah ! Trois jours par semaine ? Et que fait Bobby Watson pendant ce temps

IL?

M.Smith-// se repose, il dort

M"^^ Smith- Mais pourquoi ne travaille-t-il pas pendant ces trois jours ?

W" Smith- Chà, ba ngày mot tuân ca à? Thé trong thơi gian dơ Bobby Watson làm gỵ ?

M.Smith- Anh ta nghi ngai, anh ta ngù

M""^ Smith- Thé nhung tai sao anh ta không làm viêc trong ba ngày dô ?

A côté de lui, dans un autre fauteil anslais A/"^ Smith, Anglaise, raccommode des chaussettes anglaises (Ionesco, E., La cantatrice chauve, p l i )

Bên canh ông, trên chiéc ghé phô toi kiéu anh, bà Smith, nguôi Anh, va tât hàng anh

2.3.2.4 Nhôm tù gdm gidi tù+ dông ttf '

Câu trùc này là mot loai bd ngû tinh hudng cô tân sd su dung cao trong ngôn ngû

A+ dông tù nguyên dang (Inf) : Bên canh nhûng câch dùng di vdi dông tù làm bd ngù

giân tiép, câu trùc này thuông xuât bien trong câc ngû cd dinh cô nghîa tuang duong vôi P hoàc khi +P (quand P)

A beau mentir qui vient de loin (Di xa vê tha hd nôi ddi),

A vrai dire (nôi thuc), à franchement parler (nôi thàng ra), à y regader de plus près (néu

xem xét cân thân thi )

Jusqu 'à Inf {dén mùc) ,* // s'est énervé jûqu 'à menacer de tuer son chef

Quant à Inf (càn vê) : Quant à m'abaisser devant lui, je ne le ferai jamais)

Quitte à Inf {dix phài) : Il faut le lui dire quitte à lui faire de la peine

Sauf à Inf (dix cô phài) : // acceptera tout sauf à se repentir plus tard (anh ta se châp thuân

tât cà dû sau này cô phài hdi bân di nûa)

Avant de Inf: avant de se coucher

Après (avoir, être) theo sau après là phân tù quâ khù (=sau khi dà) Côn après •\-Inf chi xuât hiên trong mot vài câch dùng nhu : après manger, boire (sau khi an, udng)

Pour Inf: duac dùng rông râi dé chî mue dîch, nguyên nhân

Il faut manger pour vivre et non pas vivre pour manger

Phài an dé sdng chù không phài sdng dé an

// a été condamné pour avoir volé un pain

Anh ta dâ bi két an vi dà an trôm mot chiéc bânh

// est très adroit pour bricoler

Anh ta rât khéo sua chùa vât

Pour faire une chose pareille, il faut être fou

Hoa cô diên mai làm mot viêc nhu thé

Pour être plus exact, il est arrivé à 15 heures 32

Nôi chînh xâc là nô dâ dén lue 15 giô 32 phût

// est parti pour ne plus revenir

" Tât nhiên câc nhôm giôi tù di vôi dông tù, tinh tù hoàc danh tù làm bô ngù cho câc tù này nhu : consentir à + Infi bàng long làm gi) commencer/finir par + Inf{bk dâu / két thùc bàng làm gi), content de + Inf {hki long làm gi), habitude de+ /«/(cô thôi quen làm gi ) se không duoc nghiên cùu à dây

Anh ta dâ ra di va không trcr lai nûa

Pour crier, il crie

Vê khoàn kêu thi nô kêu to dây

Ngoài ra, tù pour cûng cô thé két hop vdi trop va assez trong câc câu trùc càp dôi assez pour va trop pour

C 'est trop parfait pour être vrai

Quâ hoàn bào nên không thé dùng

Sans Inf: Il est partir sans rien dire, (sans dire à personne)

Anh ta ra di ma không nôi gi (không nôi gi vôi ai)

Excepté de(saufde)-\- Inf

Il a tout prévu sauf de se tromper.{}\kn dà tînh toân tât cà ngoai trù viêc hàn nhâm)

2.3.2.5 Nhôm tù gdm ew+phân tù bien tai

Nhôm tù này duac câu tao theo câu trùc en+ phân tù bien tai ant cùa dông tù dé chî mot su

tinh ddng thôi va phu cho su tinh cùa mênh dé chînh Su tinh ddng thôi này chù yéu thé bien

hoàn cành thôi gian

Fais attention en traversant la rue (Chù y khi ( trong khi) di qua duông)

Tuy nhiên, tùy theo vi trî, tùy theo ngû cành, dàc biêt la thôi cùa dông tù trong mênh dé chînh, nhôm tù này se thé bien câc nghîa khâc nhau nhu :

Nguyên nhân : En travaillant trop, il est tombé malade (Anh ta dà dd bênh vî làm viêc

nhiêu quâ)

Dieu kiên : En travaillant davantage^ vous aurez des chances de réussir (Néu làm viêc

nhiéu hon nûra, anh se cô nhiéu khà nâng thành công.)

Ddi lâp (khi truôc nhôm tù này là tù iout )

Elle reste maigre tout en mangeant beaucoup (Dû an nhiéu cô ta vân gây)

Ta cûng cô thé dàt nhôm tù này vào giûa c 'est que dé nhân manh

C 'est en forgeant, qu 'on devient forgeron

Chînh nhô cân cù châm chi ma nguci ta thành dat

2.3.2.6 Nhôm giôi tù+ trang tù

Nhôm gidi tù làm bd ngû tinh hudng duac câu tao theo hinh thùc này dùng dé chi cuông dô,

sd luçfng hoàc câc quan hê không gian, thôi gian

Sd luong, ciromg dô : Néu két hop mot giôi tù vôi mot trang tù chi sd luong nhu plus, moins,

autant ta se cô duac nhiéu ngû cd dinh hoàc tu do, ké cà nhûng lien tù câp dôi voi que nhu; à moins, à moins de Inf, à moins que P

Vous n 'aurez pas un tel appartement à moins

(Anh se không mua duac cân hô nhu thé ma ré bon dâu.)