Nghiên cứu sự tạo phức của một số nguyên tố đất hiếm với Axit L-Aspactic và bước đầu thăm dò hoạt tính sinh học của chúng

Gán lien vdi dieu do viec ngbien cúu sií tao pbiic giüa axit L-aspactic vdi các NTDH eó y ngbia quan trong.. TÓm lai, xuát pbát tú nbúng nban dinb tren, c'úng vdi viec dat nUdc ta vén có

LUÁN ÁN PHÓ TIÉN SÍ KHOA HOC HÓA HOC

Táp thé huóng din khoa hoc

GIÁOSU- 1 - PrS HÓA HOC

NGUYEN TRONO UYEN

GIÁOSU- 7 - PTS HÓA HOC

NGUYEN D Í N H B Á N G

HA NO! - 1992

III 1.2- Xac dinb náng so ben tao pbUc

III.1.;:;- Giá tri các bám nbiet dong

III 2- Tong bdp va ngbien ciíu tina cbat mot so

dat biém aspactat

111.2.1- Tong bdp pbu'c.rin

111.2.2- xác dinb ünann cban các ntrac rln tbu d;ídc

III.2.5- Fbudng pbáp quang pbo bap tbu electrón

111.2.^- Pbudng -Dhk'o lo do dan dien

111.2.5- Fnddng pbáp quang pbo aong ngoai

111.2.6- Fb\¿dng pbáp pbán tícb nbiet vi pbán

III.3- Tacb La, 3e, Pr, M vá 3m báng pnj:dng pbáp

sác kí long cao ap pba ngudc cap ion

III 3.1- i\"boi Got sác kí

I I I 3 - 2 - Pbu'dng pbáp t b í ngbiem

1 1 1 3 * 3 - I n b b^jfdng cua nong do a x i t L - a s p a c t i c

1 1 1 3 ^ - Anb bi/3ng cua pH pba d o n g

I I I 5 - 5 - Anb bijídng cua nong do c b a t t a o cap t r o n g pba

d o n g

I I j 4 - üxXóo dau tbám do t a c dung líc cae su pbat; t r i l i

cua mot 30 d a t biem a s p a c t a t

I I I 4 1 - l a c duní/- '¿c ene su nay mam cua b a t dáu xanb

I I I 4 1 1 - Dinb lijTdng p r o t e i n t b e o pbiXdng pbáp Lowry

I I I - 1 2 - xác d i n b boaa do enzim c x - a m i l a z a t b e o

pbiídng pbap Heinkel

III-4.1.3-Xac dinb cae aminoaxit

III.4.1.4— Bina l-ddng Gacbonydrat tbeo pbudng pbáp

nbeno1-axi t sunfuri c

T T

-j - ( •

III

1.5- Pbu'dng pbap tbi ngbiem

1,5.1- Kbáo sat nong do tac dune \tc ebé cua

Lantan aspactat

:il.-^.l 5.2- 3o sánb ánb b^.ídng ^/c ebé cua pbói tu:,

pbu'c cbat va ion kim loai

91

93

yo

1 1 1 4 1 5 3 - 3o s a n b ánb biídng \iQ ebé cua

La(HAsp)^.3H^0 v d i Ge(HAsp)^.3H^0

v á Gd(HAsp)^.'5H.^0 "^ 100

1 1 1 4 1 5 4 - Dánb g i a mot so cbx t i e u s i n b boa

I I I 4 2 - Budc dáu n g b i e n ciiu n o ^ t t í n b \io ebé s^j:

n b á t t r i e n t é bao ung tbU cua pbiíc Ge(liAsp) ,

M ó i) A U

HÓa boc pboi tri cua cae nguyen to dat biém(NTSH) pbat trien ngáy cáng manb me trong nbüng thap ki gan dáy Viec

nghién ciiu các pbiic cbat cua các aminoaxit la rat quan tr9ng

cá vé mát boa boc pboi tri cung nbií sinb boa v6 cd Cae axit có ít nbát lá 2 nbóm cbiie : nbóm amin va nbom eacboxyl, c6 kbá náng tao tbánb mot so dang pbiic Pbán uing giüa cae

amino-aminosLxit vá kim loai có tbe xem nbií la pbán uing m.6 binb trong

be protein-kim loai pbán ánb dien bien cua cae quá trinb quan trong xáy ra trong các cd tbe sóng Gán lien vdi dieu do viec ngbien cúu sií tao pbiic giüa axit L-aspactic vdi các NTDH eó

y ngbia quan trong

Qua các tai lieu tbam kbáo, cbung t6i nban tbay tu:dng tac tao pbúe cua cae NTBH vói axit L-aspaetie la van dé dang

dilóQ nbieu nbá nghién eüu quan tám Cae ket qua tbu diXóc eua các tac giá kbác nbau ve pban tUdng tac tao pbúc trong dung dicb tbüdng bát dong cá ve cd ebé tao pbiic vá tbánb pbán pbiic tao tbanb, eling nbu: ve giá tri va dau cae bam nbiet dong Các cong trinb nay van cbtía boán toan dáy du dói vdi tát eá các NTDH ITgoái ra, so c5ng trinb ngbien cuM vé các pbúe rán la con quá ít oi Xuát pbát tijf nban dinb dó, cbung toi manb dan ngbien ciSu su! tao pbu'c cua mot sé NTDH vdi axit L-aspaetic

Giá tri si dung cua các NTDH cáng cao kbi cbung diídc tácb rieng ra kboi nbau, Tuv nbién, do các ITTDH có tinb cbat rat gióng nbau nén viec tácb ebúng ra tbánb tuiíg nguyen tó riéng re la mot van de kbó kbán NGóJ*di ta tbiídns: Idi dune: su" kbác nbau vé kbá náng tao pbúe cua cae NTDH vdi các pboi t¿ büu cd trong tbi/c bánb tácb cbung vi vay, pbán tiép tbeo cua luán án la ngbien ciíu si dung axit L-aspaetic nn\X lá táe nban tao pbúc trong viec tácb cae nguyen tó La, Ge, Pr, M vá 3m báng pbudng pbap sác kí long cao áp pba ngUdc cap ion

Ngoai ra, vi axit L-aspaetic lá mot loai «<-caiiinoaxit

có boat tínb sinb boe, nén nbiéu táe giá dá gán lien viec

nghién eiíu su* tao pbUc vdi viec kbáo sát boat tínb sinb boc cua cae pbu'c aspactat tao tbanb 8 dáy, can pbái nói tbém ráng trUde 1970 các NTDH dvtóc xem nbU kbong có giá tri vé

con ngudi ngáy cáng tim ra nbieu cong dung cua các NT£H vá các bdp cbat cua ebúng trong các linb vUe kbae nbau Viec tim kiém các cbat ebóng ung tbu: d\ióc dác biet ebu y trong tbdi gian gán dáy các phóng tbí ngbiem ngbien cúu, cong ngbiep diídc pbám vá cae nba boa boc tren tbe gidi dá tong bdp bolo cbiét xuát; tx¿

tbiic vat, vi sinb vat va dong vát bang nghin cbat dé tbU táe dung cbóng un^: tbií Gán lien vdi dieu dó, pban cuoi cua luán

án, ebúnec toi ngbien cúu boat tínb úc ebé srt ubát trien cua

mot so pbUc rán dat biém aspactat tong bdp du'de

TÓm lai, xuát pbát tú nbúng nban dinb tren, c'úng vdi viec dat nUdc ta vén có mot trú lUdng Idn tai nguyen vé các NTDH, mué dicb cua cong trinb náy lá ngbien cúu su" tao phúc eúa axit L-aspactic vdi các NTDH, úng dung sU tao pbúc de tácb các NTDH nbe báng pbiídng pbáp sác kí long cao áp pba ngUde cap ion vá bUdc dáu tbám dó boat tínb sinb boc cua mot só d:át biém aspactat

Cong trinb náy mong dude dóng góp pbán ngbien cúu cd haxx

su" tao pbúc trong he ion dát biém - axit L-aspactic, lám sáng

to nbúng tínb cbat dác triíng cua ebúng Ngbien cúu sú dung be pbúc tren trong viec tácb mot so NTDH nhe báng pbudng pbáp sác

kí long cao áp pba ngu'dc cap ion, cung nbu: ebi ra boat tínb úe cbe sU pbat trien eúa mot só dát biém aspactat tong bdp dUde

I.- :? íl A ¡í T H Ú N H Á í ; I 6 a S '-¿ U A N

I.l 30 LuyG 7 ^ 123 TGUT21T TCf DAT EI^v (NTDH) /"l,¿0,5o 7

3ao gom cae ngayen tó ^c, Y, La va day lantanit gom

IM-nocuven te tú Xeri den Tajtexi '^áu binb dien tií cua cae nguyen

trena lo eai tnl bien d Idp ta\'" ca tú ngo.ni v á o , má Idp aax' ít ann b'o'dng íen tinn enát boa boc cua cae nguyen tó, nea các

lantanit cUc kx gióng nbau / ~ 6 4 /•

enia tnanb bai pbán nbóm

Pban nnóm Xeri : Ge Pr lid Pm 3m Eu ^Gd

Iban nbÓT Teebi: '"^b Z^v "o Ir i^m Yb Lu

, ^'^-«.^ ^'^+5, ''-«•'-J- "-»-S "'-«••S ^-»-"^ 1 ^x 1

'~ran';, aa^^ t'" La ten Lu b^n Vin.a eua cae ion dat biém

cbam do cae electrón t.lng tbem a ^"de dien v a o Idr tbú bs

t^^ a^cai a'aa nén ít anb crf-la-; -ler, kxcb tb":dc n 7, a y en tú ( aa néj la.ntanit)

xam

V U

To a-;' nen lantanit, Y ~ có b'ia kíno t dng tv '^b-^"^

vi vfy ytri ta-:dng g.áp trong cae knoáng san lantanit -:ea.nai can^ á''^:5c xem tbuoc các -.JT-^n nác da txnn enác boa boc c-iém vi

trx trung gxan gxu'a nnom, ytri va cae lantanit

í day, dUa váo su tiídng dóng vé tín.^ cnát, nga'di ta cnia nbom dat biei unann nai naóm nno : nbóm Xeri Z : 37-o;)

'Lrang tbái oxy boa -5-2 tbe bien 3 Eu, Tb vá 3m (.3m(II)

kbong ^oen) pbu ndp vdi cáu nin.b electrón 4f^ 3 2u(II) (pbán

Idp 4r núa bao boa) vá 4f ' Yb(II) (pbanldp ^f bao boa)- Doi

vdi 3 nguyen tó nay trang tbai +2 de bi oxy boa tbánb -^3

Doi vdi Xeri,.Ge(lV) pbo bien 'aóa Ge(III) pnú bdp vdi

cau binb electrón Ge(I7) : 33"" 5p^ DÓi vdi Fr vá Tb, bac oxy

boa I"'.^ cnx tbe bien trong cae bdp cbat rán, Tb(IV) có cáu binb

^Ipotron la 4f*

Lantan va cae lantanit d'-^di dang kim loai có tínb kbú

manb Trong dung dicb ebúng ton tai d^fái dang các ion ''oea Ln-

Ngcai Xeri, kbcng mot nguyen to nao ton tai trong dung dicb

d^-'di dang ion Ln "^ cáe ion Ge "^ tbe bien tínb oxy boa mann

trong moi tr-"dng axit Gác ion Eu""^ vá d.ac biet Yb"'"^ vá om'"*"

kbú cae ion H tbánb H trong các dung dicb n,-^dc

Dung dicb cnúa các ion La-^*, " ^ê*, Gd^"*"' Yb'^*, Fu"'*, Y^*

vá oc'^'^ lá knong máu, Fr-^"*": máu xanb lá cay, Nd""*"; txm bong •

Hü^ : mau abdt vang va x^ : mau bong

w trang tbái rán eúng nbU tron3 aung dicb cae Ln(III)

tra" L-^tntan va Lutexi ec aaa rbo bac t'aú 7di ene cai dác trị:n^

trcã vun,^' 'voaa naâ^i, kba kien va t^^ np:oai ,

yóa aac eu^ aá- ion Ln'' Ve eá ytri va seanai lá báu naấ aa

nnaa vi T.^a khang fne pbạn biea cbung trang dang dien b:5i cae

thuJc tnu aban tien a\i / anién, ta de daña xac linb Xeri kni eo

m 'i t e a e La n t a n i t k n a c nea no d t r a n a; i: a a i o x: v n o a + 4 Ge nban

• • - •

biét Fr kbi ce mlt các lantanit kbác n3; 'di ta tbv'dng Idi dung:

kbá aáa-^^ tao tnaaxb cae ox^.í't trons: do ngạvén to nay 'dv'':^c tim

taáT 3 trang tbái boa tri 4. lo tbe tácn va xáe :tinn dinb lalní^;

Eụ -:bi kbi nó tr^na dung dien vé trana tnái +2.' i

Hydroxit cua Lantan vá các lantanit In(Cr)-, th'íe té knong

tan trong n^dc vá cbx tbe bien tínb aađ TÍnb b'ad:? eúa các

bydroxit gịạm dan kbi chuyén t-'- Lant.an dệ Lutexị Zác bydroxit

tan trong axit, kbong tan trcng ^l-fdng tbúa amoniae vá tron;

dung dicb ¿ J H Gác bydroxit (bav các muói oađ) eúa cáe lantanit

két tua trong knoán;^; p.i tú 6,5 - 3,3 riydrcxiü cua các nguyen to

X J

-riéng le két tua 3 các giá bri pH sau : /" ¿r J

Nguyen tó : La Ge Pr vá x\d om Gd Dy Yb Lu

£tí 7,5-8,4 7,1-?,^ 7,C-7,4 ^,8 6,2 7,0 6,2-7,1 b,0 Kbi nung La(OH)^ tao tbánb La-j0,mau tráng, kbi có mát các vét lantanit kbác no eó ánb xam íTbi nung trong kb5ng kbi Ge(Ca)^ ebuvén tbánb GeO^- Tbi nung nitrat bay oxalat prazeodirn bay tecbi tao tbánb các oxyt eó taa.nb pban kbcng on dinb Trong các oxyt náy mot pban Fr ba.v "^b d tr^-.ng tbai boa tri 4, mot

pbán d trang tbái boa tri 3- 2-1 t.jo tbánb các oxyt loai nay

d'Vde dún.a; dé nban biét Pr kbi có mát cae lantanit kbac . — "• •

Gác florua, pbotpbat vá cacbonat cua Lantan va cae lantanit

ít tan trong a\ldz , Gác florua ít tan ea trong cae axit Gac

lantanit pbán nbóm Xeri tao tbánb các sunfat kep it tan vdi cae sunfat cua các kim loai 'kiém tbó

các ion Ln^* tao nen két tua vdi axit oxalic trong moi trudng axit yéu Ngu:di ta tbUdng Idi dung tinn cbat nay de taca Lantan va các lantanit ra kboi cae nguyen to kbac

các muói clorua va nitrat uan tct trong nu:de

3o vJi các ai^.,^xíxjQa to no d kba náng tao pbu:c cua cae tanit 1^ kem bdn, do cae electrón f bi cbán manb bdi cae elec-

lan-

tren d Idp ngoai, va các ion Ln-^ eó kxcb tb^íde Idn lam giám

l^-^e bnt txnn dien vdi cae nboi tú Vi vay, xet ve mát tao pb-^dc các na:uvén tó nav t^^dn^ t'^ cae kim loai kiem tbo Lien ket trong pnuc CiiU yéa do tudng tac tinn lien

jlrong dav dát niéa !'ná a?ia7:_ tja pbúe t.5.n-a lén tbeo ea.iéu tán^ ao taú t'^ v.yc-.rr^a to, dó la Jo bí^a kxnn cua eác ion tát biém -^ia'ji d^^n né'i l\:^e 'aút txnb tién :ai''rn QA^ i en íát biém va pnéi tú xanb bdn

:áe nguyen tó dát biém có kbá náng tao pbáre tot v.di các paói tú da phói vi '^Xxx'Xíyaix nfdng tao pnúc cua các NTDH vói cáe nguyen tú ene táng theo tbú tai O > N > 3 /~3S,9.5 7 '¿u aao

tbánb cae pbúc ben giúa các ^^i'DH vdi eác pbói tú da phói vi, d^ídc

goi lá biéu 'laz cbelat, có bán cbat entropi Gbáng ban vdi pboi

tú Dietylentriamin pentaaj^etie axit H.-LrP,; (8 cáng) cá abé tácn

tú cáu pbói tri aqud eua các ion dát biém 8 pnan tú H^O : entropi táng

Ln(H,^G)^''"*' -!• GTPẤ = Ln(H^'^)^_^ DTFA"" + SH^O ( 1 1 ) ^

Vdi c a e p b o i t t co v i t r x p b o i t r i t h a p h d n , h i e u líng c b e l a t

.a

se nbo b J n , b d i v i s-X tbạy d c i so t i e u p b a n do k e t qua cua s'X

t a o pbúc l a nbo b d n

Gbána ban v d i p b ó i t ú 5 c a n g T r i i m i n o d i a x e t i c axit(HpIiVrDA)

co t n e t a c b tai 3aa p n o i t r i aqud caá cae i o n d a t biem 9 p b á n

Tea tó tbú aai ani dinb 3\i tao tbanb cae n'aiic ben cua cae

NTDH v H eác rbéi tú da phói vị lá do dien txcb cao cua cbung

'Tị-fdn^: táe txnb dien ííiúa các anión da rang dien ticb cao : cae polyamino polycacboxvlịc (complexcn), cae oxyaxit vdi cae ion

dat biém lá Idn, trong kbi dó các pbói t-'^ cáng cita thap , vi du

nbií Gl~, J;CZ t^T:dng tac txnb dien d dá.y la yéụ

íjc tbu tac -obiíc cua các Ln " la có so pbói tri Idn 'adn

5, cáe so pbói trx kbác eó tbe eó lá ^, ":, ^., IG, vá 12 /^35 7 ,?^í^-^di ta cao ring mot trong nbúng nguyen nban lám cbo eác NTDH ce

só oboi trx cao vá cnay doi la do các ion lát biém có bka kínn ldn(La : l, o A , Lu" : ",a3 A ), so vdx cae ion co kien tnxídc nno (ví-ia : Al^"^ : G,65 Â_, :u ""^ : C,34 Á^)eáe pbúc bát dien vji aáe pboi tú 2 rang IDTẪ aao znk'r.a d l^.:j lá ít ben ban co

có s'/'kéo cáng''cáe >/on-^ etylendiạnin 3^1 va/ ebo aea eác pnoi

tú ĐTA • eax anié.n mot pa-an cáu pnoi trx, pbán cáu pnoi tri con lai co tne oi cniéii bdi các paói tú /.nác, vá dieu náy giái tníeb sií tao tbánb các paúc bon bdp giúa eác Ln^* vdi SDTA vá cáe aminc

-axit /"94, ;»ó,123,131^7

Gie tbú 30 pboi tri^ cao con gán lien vái bán ebat ion (txnb.kbong bao boa vá kbong dinb hi^tdng cua các lien két) eúa cáe pbúc dát biém Ban cbat náy ^'-n lien vdi viec eác orbital 4f eúa eác ion dát biém cb^ía d-^dc lap dáy bi cbán manb bdi các electrón 53 vá 3p, co dó eác clp electrón cua pbói tú kbong tbe pbán bó tren các orbital âxj* Tuy nbién na-rdi ta aún.; dá kb^-n^r dinb mot 3^/ aong gep xac axnn cua cae Ixen ket cong boa tri tron^^ s-r tao

tbánn các pbúc _lát biém. Z':íhxa,z ban nnj' daa váa pbo IR cua các

- 11

I

pna!c dat biem vdi cae complexon ngv'di ta la rut ra ket luáxn

vé su: cbuyen dicb mat do electrón ta:: pnoi tú den ion trung tám (có su ¿iám^'^*''' so vdi piíúc cua muói cua các pnoi tú vdi cáe kim loai Kiem; va dieu dó cbx có tne giái tlnxcn la có s2 tao tbánn li-en két cong boa tri Ln-iÑ¿'38_/

1.2. i:(l A.'.INOAXIT VA :UCIT A3PaGTIG

A

Daa vao eaa tao n^aadi ta pban biet aai loai aainoa'cit : p'^inoaxit "^^c^: kh on.^^ ven'?' v - a'"'^án"'''xit tbdm

Doi vai tr^^'dag bdn cae aminoaxit mac^ kbon.a vonr tuy tbeo

vi tri aaa cae nbom amin va nbcm eaebox:'"l tron.-^ maca, ng^idi ta pban bieti>t;-, ;3-, ^- , va /-aa.incacit

R - GH - COGE R - GH - ':;HJ - GGOH

I 1

oc-aminoaxit p-aminoaxit Gác«r-aminoaxit la nbúng bdp pban cua protein vá tbam

gia vao cae quá rrinn sinn boe qu.an ürong naáu ^~15 7''

Luía vao aac tinn axic badd.các aminoaxit con dude nban

biet tbanb ba nbom : nnóm trung tínb, nbóm axit (các aminoaxit dicacboxylic) va nbom badd (cae aminoaxitdiamin) f~lj-

Tr^t o^aminoaxit 16^ gian nbat la glixin , trong pban tú

cbpit nay k.aong eo nc:u:^^én tií cacbon bat doi con tát cá eác -x-amin a:<:it kbae deu la nbúng cbat 1aoat d'^ng ^uang boc, co kbá náng lam au.ay m-J^ pbing rhan 0^1*0 cua a-cb sang

la trona pban t'^' cae oc-aminoaxit co ea nbom amin lán nnóm eacboxvl, nen cáe aminoaxit eó tínb l'ídn'; tínb Tuy tbuoe vao giá tri pH eúa moi tr "6a\t ma cbúnF.; có tbe man:^; dien da^dna boác

am Gia tri pH ma d do aminoaxit kbong bi dicb cbuyen d-idi táe dung eua dien tr-'dng Í X6z goi la diem dáng dien cua aminoaxit náy (pl) pl cua các*«-arainoaxit trung^tínb ec aiá tri t"ú 5,6 - 7; doi vdi eác oc-amincaxit dicacooxylic I3 tú : - }^2^ lói vdi cae oc-aminoaxitdiamin la tu' 9,7 - lG,c / ij» arong -jra'dng bdp cae aminoaxit trung txnb vói nnom 2^ kbong mang dien, diem áang dien la trung binb cong các tri só pX cua nnóm eacboxyl

* a

vá nbom amoni

5 diem •d'éxa^i^^ lien cae 'X-aminoaxit ton t.ai dyái daña các ion l^.xdng c^íe Dieu náy d-:^dc xác nban XXÍB. váo dú kien "obó bón^

n."aoai eua cbung kbong co cae dai dac tr\^ng ebo nbom eacboxyl

va n.bóm amin, / 38_/

Quang pho hóng ngoai cua mot só tinb thé aminoaxit dxXóo

do bói Klots vá Gruen/""87_7, Thompson/"129_7vá bái Hu3ain/"70 7

trong vúng 50 - 650 cm" SiX gán ghep các dai doi vdio<-alanin,

glixin vá o<-aminoizomalic lai diíde tbij'c bien bdi cáe táe giá

Pukushima/'65 7 vá Tsuboi /"133,13^_7,

Dang ion lu'dng cu:c cua các aminoaxit trung tínb có tbe

bieu dien du*di dang :

mi*

^ ^ " ^ - ^ ^ •

I

H Fbán líne cua cae i o n l'tdn^ c í e v d i a x i t bo.lc b.add eo — —' • *

2-lt aspactic C^H^N^',_^ ' 133,1-, kí bieu lá Asp lá mot

leal -^-a'^iinoaxit ce eb^^'a b^i nbcm earboxvl , do do mot so

tac giá con ki bieu la H^A3p^.-'42, 66,121,132_7 -ixit aspactic

con d'-^dc goi la axit aminosuex:inic, axit asparagic, axit

aspara-ginic, axit aminobutanedioie / 103_^7^

NH^

HOOG - GH - G - GOOH

- I

H tinn tne máu tráng ít tan trang niidc : 0,3b / l'-'-g -^^'^í •^,775g

dci v5i dóng pbán DL)/~35_7jknong tan nrang a-'da vá éte /"28_7

iylot só táe giá dá xáe dinb giá tri pK cua axiu aspactic

ún-a vdi :?J: pbán li nbu: sau :

a

O g i a tri p H tiídng ú n g v d i sii p b a n li K- y-fií^c í t k h i

da'dc tao t b a n b , d o d o các g i á tri K r a t it k h i dado sú dunj^

t r o n g tínb toan các b á n g só b e n tao phúc/~97_7'V"! v|.y, m o t só t^c gia chx t x n b t o a n cae gia tri báng só p b á n li cua ax:it

a s p a c t i c ú n g vdi pbu'dng trlnh( ^.4)vá( £, 5 ) v a kí hifu la K, vá K mot e a c b ta'dng ifng Nhi/ v a y p b u hdp vdi c^c pb^i'dnc, t r i a b t r e n ,

d d n v K c.hinh lá K.-,, va F ^ c b í n b lá Ka, Gao g.Lá tri b^ínrj; só p b á n

li CU") a x i t I-asrac tic tbeo m o t so t^c gia rTifdc trinb b á y 5

a 57-7

Gae ¡aia t r i h^na- so p r o t ó n boa a'<it a s p a c t i c d c a e n h i ^ t

<i"o k h á e nh.^u t h e o Gunil "P Iande¿fl287''tifdc c h i r a d b a n g 2 2 vá p;iá t r i c á c bam n b i e t cTon.a l i e n cuan dn'dc c b i r a 3 b á n g 2 5 -/ 3 2 , 6 5 , 108'_7

r'.gng 2 2 : Giá t r i c á e báng só p r o t ó n boa cua a ^ i t a s p a c t i c

1 , 8 8

1,7

1,85 1,^5

- 16

Bang 2 4 :Các t a n s 6 dác triíng t r o n g phé hóng n g o a i eúa a x i t

D L - a s p a c t i c (cm* ) ( g h i á\Xói d^ng phan t a n min t r o n g n u j o l )

dai G - O bat doi cua GOOH

a dái 0 = 0 bát íói eua G^^O"

dao don.T bien daña cua -TTÍT

dai G = O doi Ku'na; cua GOO

Ean^ 2.3 * Cae tan só dác truTng trong phó hong ngoai eúa;

axit DL-aspactic trong mide (cia~^)/~112 7

Tan só bap tbu

'

;

dai dai dai dai

F-GOOH : dox cua : JOO :

ói eúa cácí

0 : doi xúng :

xi.T'ní^; chínb:

cua nbom ¿^GOO ;

_Y

Baup; 2.5 : Cae tan sé dác trUng trong phó borig ngoai cua axit

* 1 DL- aspactic trong D2O (era )/"ll2^7

-GOO" dai GOO bát doi cua các

nbóm COO"

ra 3

m.r

t 3 t.r

Pie manh va sao C7nh, Pie manh va rong

Pie trung binb va aáe e^nb

lie truna binb vá rong

Pie yéu va sác canb Fie yéu va rong,

Diia váo phán úng cua axit aspactic vói KOH, táe giá Evans /527 da dieu che va chi ra cáu truc cua tinh thé muói monokali aspactat dihydrat

Pnan ung eua axit L-asjractic cung nbu cua ene aininoaKit vdi ninbydrin có y ngbxa quan tron;^ troug pbán tícb dinb tínb cung nbu dinb lafdng các arainoaxit¿^"*75J^ Da so cáe aminoaxit •

pban úng vdi ninbydrin t^o thánh 00-,, NH, vá andebyt tifdng úng úng /"98,106,135,136^7,

\/'di ax:it aspactic tgo tbánb 2 phán tú 00^

Amoniae, GO^ vá í^adebyt tao thánh có thé xáe dinb dinb l^dni^ ^Voái ra, eó thé xác dinb eác amlno^i^it di/a vao viec do mat do quang cua san pham máu tim xanb dfde tao tbanh tu pban úng" cua amoniac vdi ninbydrin vá san pbam khu' eua ninbydrin /" 9:9 ,' 100, 1^15 7

Ta con có thé xac dinb dinb lu'dng axit aspactic báng

cách cnuán do vdi guadinin cacbonatri'18^ hay g l y o x a n ^ l l j / hay NaNH^HPO^/ 115_7vdi cbi tbi cbung la bromocresol txa Hodc ta

có tbe xac dinb axit aspartic bang phirdng pbap chuan do tao phúc vdi íTgGl^jCbi tbi lá l-( 2-pyridilazo) -2-naphthol /"43 7

X 3 KHA NÁFG T.flo Fnnc G'u /\xiT L-;\:;p.fiG'!^iG V;1T G^G NGUYEN T?^'

DAT HITÜM

n cxc oc-aminoax:it la tr'.^'dng hdp riéu" cua cae complexon các clú kien ve cau tao va dó oan cua cae phi'ic cbat «^-aminoaKit vdi cáe Wr.'^H có tbe da'dc giai tbíeb b3i mat so lu L lu"t x-r<^i_"

Cae phan Un.a eua cae N'n.i)[i vdi cae complexon Gao du kien náy rat li tbu,bdi vi cae Ct-uicinoaílt tbaa ¡da váo tbana pbán cua eác J;é oáo sóng va moi tbonij tin vé tn'dng tac eu;^ ebúng vdi các cbat kbác lá qui giá

TuC cáu tao cua các <•-aminoaxit trung tínb ta tbáy ráng su; phói tri cua các ion kim loai vói nguyen tú nitd dan den tao thánh các hdp ehát chelat chu yéu xáy ra 3 pH a pl /~ 41 /

'Pbeo r , i o e l l e r / " l 0 5 7 t - í d n g t a c cua c á c i^TDH v d i c á c a'Liinoaxit xáy r a t h e o c á c p b á n úng d^ng

Tuy nbien vé sau 3.0.Zviaginxep ¿"24, 25, 26_7 ^^ ^^^^

ra r^ing phán úng tu'dng tU kh8ng xáy ra trong mol tjni'dng axit

ho'dC truna tínb, GUtijio thánh các bdn cbat vónr cbi xáy ra khi

Viém hón dun^dich Gh^ng han n"^^^ trong hf linGl.^- NH^GH^GOOH -H^O

d bat ki ti le nao cua các cau tú deu khonr- tbáy có sU tbay doi giá tri pH so vdi các giá tri so sánb Fhó háp thu eua cae bon hdp tren kbong tbáy có su' kbác biet nao so vdi pbo háp thu cua cae dung dicb nndc eúa các linCl, o-;' tbay doi vi tri dai háp thu cbi d-'dc ah^n tbáy trong tra'dng hdp kiém hóa bon hdp các clorua dat biém vá glixin S giá tri pH > 9 xáy ra sU phán buy pbUc t^io thánh các dát biém bydroxit

Trong moi triídng kiem các aminoaxit tao tbanh vdi cae

i-^TDH eác hóp cbat vong nhd các nguyen tú nitd cua nbóm amin,

dóng tbdi tbanb pbán eua phUG thay doi pbu tbuoc vao ti le cae

cáu tú vi du các hdp cbat glyxinat thay dai tu

do do dan dien riéng vá pH pbu tbuoc váo ti le eác cáu tú/~25 7

vé s; tao pbii'c CUP các NTDH vdi axit aspactic có nbiéu

quan diem khae nbau '

Tbeo Ryabcbikov va Terentevn, tron;j, só eác aminoaxit, các nguyen té dát biém tao nen các phúc ben nbát vdi a:<:it aspactic

vá a;cit glutamicj/ 37/Ket lu|n náy lá boán toan máu tauau vdi

cáe J;ét quá cua tac gia Vickery/"138 7-2''^"^'^^Í:, rafit có gang tácb các ItiDH nhd các bác nbán tao pbúc lá các aminoa-íit, tac giá

nbán thay ráng, trong só các aminoaxit kbao sát : bi.atidin,

glixin , axit aspac tic, a:>í:it glutar(iiC;Xistin cbi có bis ti din

20

NTDH., bistidin vá glixin lá các aminoaxit du./ nbát có pbói

tri vdi các dat biém bydroxit trong các duna dich trung tínb bay amoniac

"Xheo "Hatvaev vá conr táe/"21_/, bang ^bn-lng pbár ebuan '^6 do pu tac giá dá di (t.on két lu^m r^n ^, tM'dng táe gi.Ua eác

t^o cbolat vá các phúc binb thánh kbong han ebé d cae dí^ng

dien sU pbu thu6c cua ñ váo pfA J(Hinh 5-1) các bác giá da tinb toan các háng só ti^o thánh k-j^ t^i ñ = 0,5 vá k^ t^i ñ = 1

r-inh a.l : D "dng conís tao tbánb

trona; he axit aspactic —

da di <Xea két luán t^^'dng tU Betyaev lá phúc ^Inb tbánb 3 i\a^

có cáu tjo chelatcó thánh phan lá LnA"^, LnA* , LnA^T _

Khi nghién cúu sU t§io phUc cua La(lll) vdi các aminoaxit, glixin, prolin, vaiin, metbionin, serin, histidin, axit glutamic

vá axit aspactic ; du'a vao gia tri Idn bdn ca cua cae báng só

aspactic hay axit glutamic ; tac giá Kriss /~30_7 da di den

két luán các axit aspactic vá axit glutamic lá cáe phói tú ba ráng Phúc cáng ben khi só vong trong phán tú phúc cáng

Idn / " 1 0 2 _ 7 (Can chú y thém ráng, két luán vé b á n ehát ba ráng eúa phói tú axit aspactic la ro rét dUa váo két quá nghién cúu cua tac giá Schmidbauer (DÚc) /~121 7 khi phán tícb cáu truc

3Hp0 Cae két quá thu dudc 3 dáy lá boán toan tUdng tu! so vdi các hdp ehát tiídng tii cua Go(ll) vá Zn(ll))

Ma v a o pti5 G"ü ( c i r c u l - i r d i c h r o i s ' ü : tííih híóLi>¿ tiudrit^

s á c t u y n tioan; cSa c4c dung a i c h chúa a m i n o a x i i t v d i r l - ( I I I ) ^

ha.y E u ( I I I ) bác g i á K a b z i i i / " 8 3 , 8 4 _ 7 a ctil r o su' tjo- t l i a n á ^ c á c

v6ng c H e l a t v d i cíic a m i n o a x i t Idn cC^n n'^n l i e n v d i sii p l i o i

t r i CÜ3 nhS'a amin tront-: c á c dun;^ d i c h t r u n K t i n h ' ^ c g i a

cijn>- ta c h l r a rSng 3 pH ^ a x i t a s p n r t i c r^n t-hnrih mot phiíc

yéu hdn -^erin V9 cae «aminoaxit k b a e

Kbi np-bién cúu an' t.^o pb^i^e eu.n fío ' ' v.n Yb ' v d i a x i t

a s p a c t i c (H,A) ;-3unar d i chx r a rana: /Í27j^^' '^'^' ^''-'^ ^'^^^'^^ ^*'?''^^

LnA^ vá can büng t.^o phúc d i e n rr\ nhU sau :

l n " ' * ' + HA" LnA H (:).i>)

vá dá dé nabi cau tao có thé co eua Ln

(ASPA)

r. (In) : Ho hay Tb Giá tri eác báng aó ben cua cáe nh'^'c von»^ aspactat cua mot só N'aaff tbeo két qua ngbien cUu eua cae tac gia tren d^^dc

trinh báy ó bang '^,1>

Baña; 3.1 : Oiá tri cáe báng só ben cua cae pb'Uc dang LnAsp ,

LnAsp" , JjiAsp^" (oxit aspactic dl^^Asp) vdi mot sé L'TDH(phiídng

: S 3 6 : ^ 0 0 : ^ - 1 2 7 7 :

• • • * > •

i /"127 7 ^ 5(^^G /4 5/ ;Í 1 M

- ¿;^

-Mót khuynh hUdng hoan toan kbác dUdc chi ra trong tUdng

tac tfLO phúc giúa axit aspactic vá các NTDH Gung báng phu'dng

pháp chuán dd do pH cáe táe giá sau da chi ra 3 dáy chi co su!

t§L0 thánh các phúc axit dang LnHA hay LnHA vá IinCHA)^»

các tac giá Trivedi/~132_7 vá Agarwal ¿^2_7da ctil ra

ráng tUdng tac giúa các ion dát biém Nd *, Sm''* vá Pr *, Gd

vdi axit aspactic (HpAsp) chú yéu xáy ra theo phUdng trinh

D\¿fa váo du'dng cong t§io thánh biéu dien sU pbu tbuoc cua

ñ váo Ig [Asp "] , Agarwal dá tínb toan các háng só hén t^i

ñ = 0,5 vá ñ = 1,5- Giá tri eua eác hara nhiét dong á\ióc tinh

toan tú sU phu thuoe eúa háng só can báng váo nbiet do

TUdng tu, táe giá Sunil P.Panke khi nghién cúu su* tao

phuc cua Y vdi phoi tií axit aspactic da chi i^a ráng khong

có su giái phóng protón tú nbóm -NH^ (dang protón hóa eúa -NH.-,)

trong suót quá trinh t^o phUc /~128 7» ááu eúa ftH va A3 la

tudng tu vdi các két quá du-dc dé c|p ó các tai lleudo,

109,110/-TUdng táe giúa Y"'* vdi axit aspactic con dude nghién CUUL

bdi tac giá Yao / 14.2^7cung háng phUdng pháp chuán do do pH^

con báng phUdng pháp calo ké, theo /"35,7, phUdng trinh (3.4.)

cung lá dác trUng cho phán úng ,tao phúc eúa các NTDH phan nhóm

Xeri vdi axit aspactic

Gia tri cae háng só ben vá các thong só nhiét dong eúa

các phúc axit á\ióc trinh báy d háng 3«2«

Úng vdi cung m6t nguyen tó ta tbáy ráng có sU khác biét

Idn ve giá tri các háng só ben cung nhU các hám nhiét dong

thu ávíóc bdi cae tac giá khác nhau Ngoái ra, d cung mot nhiét

do theo tac giá Agarwal /^^^.J vá Wojcieehowska /~45 7 có ST¿C

táng dan các giá tri háng só ben khi dien tícb bat nhán táng,

tuy nbién theo Trivodi /"132_7 tbi giá tri eác háng só ben d

dáy táng kbá m^nh

iviác dáu cung chi ra ráng trong dung dich có sU t^o thánh

các phúc dang LnHAsp'^*^ La(HAsp)*, khác vdi Sunil /"l28 7, các

tac giá Agarwal /"42^7, Trivedi ri3¿J khi tínb toan các giá

tri /íG, m vá AS chi tinh theo các giá tri háng só ben b§tc

nhát các giá tri A^H yá M> thu dude theo Sunil lá khác ve

dáu so vdi Agarwal vá Trivedi Ngoái ra, mác dau eó su gióng

cua các phúc axit (Pbudng pbáp euuan do lo pH; l=í.;,l)

: ^5

: -11

: Í 5

4 5 : 35

: 25 : 30 : 50

: 3S

: 30 : 50

: 4 , 9 5 : 5 , 6 6 : 9 , 6 5

12,-^1 :

: iGk,,

:

: 5 , P 0 : 3,7>J

: 4 , 6 0 : 6 , 7

: -^i,'^3

: - 6 , 7 3 : - 7 , 8 2

+

4¿i-T a i •

l i e u :

• tham:

k h a o : / ~ 4 5 _ 7 : / ~ 3 6 _ 7 :

/"33_7:

/-45_7: /"4-2_7:

r ^ 5 _ 7 : / 1 3 2 / :

/~23_7: /1327 :

/ " 5 5 _ 7 : /" 4,2_7:

/"l 58_7

ke)

24 nbau vé dáu eúa A H vá ^ , theo Trivedi, úng vdi cung mot

-nguyen toi ta thay có sU táng manh giá tri báng só ben tao phúc

khi nhiét d5 táng, con theo Agarwal d day có sU giam di chut it

Cung báng phUdng pbap difn the, tac gia Saxena /''120_7

dá chi ra ráng tUdng tac giúa Nd-^ vá Sm'^* vdi axit aspactic

xáy ra theo ti le 1:5 CÓ le phán úng sau xáy ra

•Jll

I

• '::ooií

ó daỵ La : Nd hay Sm

T 4 C giá da diia váo phán úng tren do tinh toan hám luldng

Nd vá Sm * trong ph4p chuán do thl tích ding dung dich chuán

axit aspactic, chi thi xylen da cam vá alizarin do 3

nhiét-d5 phong

NhU dá de cap 6 báng 3.1 vá 3-2, ciing báng phiídng pháp

chuan do do pH, tac giá Wo,jciechowska /"45_7 gán dáy dá chi

ra ráng ttídng tac cua LălII), Pr(lII), LuCllDvdi axit aspactic

có tao thánh các ph¿c d^ing LaHẤ^*, ErHA-* vá LuHÂ*, vá khác

vdi Lu(lll), LălII) vá Er(lII) con tao thánh các ph¿c dang

LaA* vá^PrA* ft/aváo các két qik nghién cúu báng phúdng pháp

cong huáng ti> h^t nhán tac giá dá chi ra 3 day có siJ tham gia

phói tri cüa cá hai nhóm GOOH Ngoái s\i khác nhau lán ve giá

tri^háng só ben so vdi ket quá c¿a các tac giá khác nhú dá chi

ra 3 báng 3-2, dilu^cán liíu y ó day lá khuynh huóng tao phúc

cixa các NTDH náng lá hoán toan trái ngif^c vdi các ket'quá cua

Sunar /~127 7

Ngoái ra, tUdng táe tao phúc giúa axit aspactic vói Pr(IIJ

vá Nd(lll) con á\Xóc nghién cúu báng phUdng pháp cUc phó /"S3 7;

giúa aspactat vói Ce(III) báng phUdng pháp chiét dung moi /10?7

giúa DL-aspactic vdi La(III), Ge(III), Pr(III) vá Sni(III) báng

phUdng pháp chuán ¿6 do d6 dan vá do pH trong dung dich nUdc

cbúa 2<y/o DMSO (dimethyl sulfoxide) /"119_7 Mot só tac giá con

nghién cúu tUdng tac giUa các ion Nd(III) vá Er(III) vdi axit

aspactic báng phUdng pháp phó hap thu electrón /l44_/ ; giUa

La(III), Nd(IIl), Ho(lll) vá Lu(lII) vdi axit aspactic báng

phUdng pháp pho háp thu electrón vá MlR / 9¿y; giúa La(IIl)

IjTddlI), Ho(III), Eu(III) vá Lu(III) vdi axit aspactic báng

phUdng pháp phó háp thu vá phát quang /~93-7 ; giúa Nd * vá

axit aspactic háng phUdng pháp phó UV - VI3 vá hóng ngo^ii

gán /"90,91 7

— — N

Mot só tac giá da tong hdp vá nghién cúu tinh ehát cua

mot so dat hiem aspactat rán '

Cáe phúc rán eúa các NTDH vdi axit aspactic dUdc dieu

che có le dáu tién bái Vickery /""138_7 Pbúc thu dvtOc có thánh

phan lá Ln^(C¿^H^N0¿^) 2 Tac giá Farooq /~61_7 dá dieu che các

phúc dát hiém M-(.Asp)2(H.O)^, ó dáy táe giá kí bieu axit

L-as-pactic lá HAsp, M : Y, La, Ge-Lu (trú Bn) nhd phán úng eúa các

dát hiém cacbonat mdi dieu che vdi axit L-aspaetic theo dung

he só ti lUdng trong dung dicb nUdc Gac dác tinh cua phUc la

dude xác dinh nhd các phUdng pháp phán tích nguyen tó vá phán

tích nhiét trong lUdng, dd dan dien phán tú vá momen tú

Tac giá Gsoeregh (Thuy Dien) /"56 7 da tóng hdp dUdc

tinh thé Ho(L-Asp)Clp.6HpO Qua phan tích cáu truc táe giá

dá chi ra ráng các ion Ho"' có só phói tri 8 vdi cae lien két

qua 3 nguyen tú oxy (H^O) vá 3 nguyen tú oxy eacboxyl eúa 3

nhora aspactat Tinh the bao gom cae mach polyme Ho-aspactat-HpO

song song

Táe giá Ibrahim S.A /"71_7(Ai C|LP) dá tong hdp vá nghién

cúu tinh ehát cua các phúc eúa Ce(III) vdi mot só aminoaxit

Cae dác tinh eúa phúc lá dude xác dinh háng các phUdng pháp

phán tích nguyen tó, pho hóng ngo^i vá do dan dien Cae

amino-axit 5 day xú sU nhu eác phói tú 2 hay 3 cáng vdi lien két

dUdc thuc hién qua nhóm eacboxyl vá qua nguyen tú N cua nhóm

tx-arain*

26

-TÓm lai, ta thay tUdng táe t^o phúc giúa các NTDH vdi

axit aspactic dá vá dang dUdc nghién cúu SU có mát nhiéu

cdng trinh gán dáy nghién cúu vé các tUdng tac lo^i náy :

/"45, 56 , 71 , 90 , 91 t 1^2 , 144_7, chúng tó day lá mot

van dé dang dUdc quan tara SÓ cong trinh nghién cuU sU fc^o

phúc cua các NTDH vdi axit L-aspactic trong dung dich chu

yéu báng phUdng pháp chuán do do pH SÓ cong trinh lá khéng

nhiéu vá chUa dáy dú nhát lá d&i vói các NTDH náng vá thUdng

bát dóng SU bát dóng 3 day thé hién cá vé cd che t^p phúc

cung nhu thánh phán phúc t§io thánh, vé giá tri háng só hén

cung nhu dau vá giá tri cáe hám nhift ddng Con só cong trinh

nghién cúu phúc rán cua các NTDH vdi axit aspactic lá con

quá ít ói /"56 , 61 , 71 , 138_7

Xuát phát tú nbúng nh§in dinh tren vá nhúng y nghia quan

trong ma ebúng t6i dá dé cap 3 phán 1.2, 1.3 cung nhU se dé

c§Lp 5 phán Í.4, chúng t5i manh á^n nghién cúu sU tao phúc eúa

mot só NTDH vdi axit L-aspactic trong dung dich chú yéu

báng phUdng pháp chuán do do pH cung nhU tóng hdp va nghién

cúu tinh ehát oúa mot só phúc rán cua chúng

1.4 : HOAT TÍNH SINH HOC CÜA AXIT ASPACTIC vA M 5 T S 6 " A S P A C T A T

NhU da dé c§Lp 3 Phán 1.2, axit L-aspactic lá mot 1O§LÍ

¿X-aminoaxit có hoat tinh sinh hoc, vi vay nhiéu táe giá dá

gán lien viec nghién cúu sU t§io phúc vdi viec kháo sát ho^it

tínb sinh hoc eúa các phúc aspactat t^o thánh /~45 , 68 , 79_7t /"lll , 115_7 va dá chl ra d\ióc nhieu úng dung qui báu trong

nhiéu linh vUc nong nghifp, cbán nuoi vá y hoc ^

Axit aspactic có táe dung úc che sU phát trien eúa lúa

ra^ch, ngé vá dau ó nong dó ^ 0,0Í% SU trung hóa axit L-aspabtic báng NaOH hay NapCO^ lam mat tac dung úc che eúa nó vá lám

táng dd máu md eúa dát /"126_7 Tuy nhién, theo patent /"'82_7

axit aspactic dá dUdc sU dung cung vdi các muói nitrat eúa

canxi, magié, sát vá kem dé hón cho re cay trong Phán eó táe

dung giái sU nhien ddc Al vá các kim loai náng ó re Ngoái ra,

trong tbanh phan cua phán bon la nhieu tac gia da sU dung phán bón bao gom axit aspactic, các vitamin, i!'e, Mg, Ca Phán

có tac dung thúc dáy sU phát trien vá náng cao ehát ludng

cua re cay che / 46 7

Nhiéu cdng trinh dá chi ra ráng dong aspactat va kem

aspactat lá nbúng tac nhán thuc day quá trinh sinb tóng hdp protein va do do lam táng toe do pbat trien d dong vat Gháng han, tbú ngbiem tren chuot cho thay dóng aspactat lám táng

sU tong hdp protein ó gan lá 5,3 , 27,7 vá 33 - 55% khi chuot dude nu6i vdi thúc án có chúa dong aspactat vdi bám lUdng

dóng lá 25, 50 vá lOQng/kg thúc án tUdng úng Trong khi dó, dóng methionat ó lieu lUdng 50mg Cu/kg thúc án chi lám táng quá trinh tóng hdp protein 22% vá vdi liéu lUdng cao hdn thi hi|u quá l§ii kem hdn ; con dóng sunfat thi khSng có bieu quá /~88 7hoác có hieu quá kém hdn nhiéu /~81_7- Ngoái ra, qua tbú ngbiem tren chu6t vá Idn táe giá /"80_7oón chi ra ráng dóng aspactat con lá táe nhán hó aing dóng nhanh ebóng cho cd the vá

Uu viét hdn dóng methionat Kem aspactat vdi hám lUdng kem la 7mg/kg thúc án lám táng sU tóng hdp protein 3 gan lén 10,7% so vdi chuot dói chúng /88_7, trong khi dó thúc án có chúa ZnCl^

vá kem methionat vdi hara lUdng tú 5,5 - 14,5 rag Zn/kg lá khong

có hifu lUc/"8

6i7-Trong y boc, axit aspactic dUdc sú dung lám táe nhán ngán ngúa sU nhiem doc Gd /'"89_7 Kem aspactat có tac dung dieu tri cae benh tuoi gia / 69-7 Các phúc cua magie vá nhóm

dude dieu che báng cách hóa tan cáe MgO bay Al(OH)^ trong dung dicb axit aspactic nong lá nhúng thuóc dác biéu /Ill7 Phúc vdi Fe(ll) có tac dung dieu tri benh thiéu máu /~53_7 vá cáe benh tuoi gia / 68, 55_7 Muói kép magie ascocboaspactat có táe dung chúa benh suy nhUdc /"139^7 Canxi aspactat dUde dúng

dé diéu tri các benh di úng, viém da, chám, thép khdp, sU xd eúng, hóa giá vá u ác tinh /"66_7» Pbúc vdi Go(II) có táe

dung úc che sU phát trien eúa táo xanb /"ll5_7 vá u ung thU Erblieh ngay cá 3 giai doan phát trien, /~79 7

- ¿t:

ÍTbU da dé c^p den d Phr-in md d^u, br^-dc X jyo C T C n.^uyén

tó déb hiérn khom-, co gia tri ve mXit d^^••^e tinh/477 Tuy

nhién, eun^ vdi sU pbat trien eua khoa boc, con npyói n.-^^Ay cgn; tÍ!a ra nnicu úng dung -jui báu eua cíe R'L'DH cun¿^-; nhu' c-'ic hdp

cbat cua cbung trong nhieu linh vi^c khác nhau

Cai Trung '^uoc, viec su dung dát hiém trong noni^ ngbiep bát d.au tú 1372, loi cuón bang tr.^m nb? khoa U9c/l45./.Cong viéc tbú ngbiem da dUdc tién hanh tren nhiéu vung dat ron": Idn qua

hdn 20 vu, nhieu logi cay troni? nhn' lug, -li, tnuoc l'i, cao su b6ng, mía, dau tUdng, nbo, táo vdi náng suát táng ro rét

Gac tac giá dá chi ra các liéu lUdng dát hiém thích hdp cho

cae loai cay trong khae nhau

••i<ot cách trung binb, Ig dat hiem bon cho l'^kg h.^t gióng lam t-ing hieu suát cua vu mua lO""":- KÓt quá vé nghién cúu vai tro sinh ly cua dat hiem cbo thay chung co kh;; nlng l^m táng bám

ludng cloropbll va do vay thúc day quá trinh quanp; hdp lá mot

trong nhúnp li do chinh lam tang nang suat va ebat 1/dng cay

trong

De khao sat doc t m b eo tbe eo eua cae rM'iH, cae tac giá

dá thén dat hiem vao thUc án bang ngay cu^i c-jc loai linb trudng

(khi cao) va dá cbi ra ráng dat biém trong mot gidi h^n nhát dinh

la a.n toan co thé tin cay dUdc

Trong mot patent eúa -.'Ty, tac gia "^ers '.Valter dr' cbi ra

rSng phUc cua axit aspactic vdi ene NTDH hóa tri 5 vA kem có

t m h cbat 1-^m giam bam lUdnn; i"Udnr tron"" rn.áu vn nn'de tiéti^S^^/ •

The 0/627 , •'^'^ hap thu va tr-^ o dói eh^it cu-i mot vaií>í noaxit eo lien quan den te bao unj^: thi* cu.-; ed the -va t^c gia/~44 ^

-ami-da chi ra ráng phúc Lanbana3];actat có bac duup, ue clie si^ pbat trien cua té bao ung thiv oarcoma- í chuob dong (rats) vdi lieu

lUdng 2,5rag La "" tiém i.p trong sáu ng;,ky

'-'••ay nay, van de nghién cu*u tim kieai va bong hdp cae ebat chon'-j; ung thU ít doc, có tac dun;-^ ehon loe cao danr thu hut sU quan tam cua nhieu nba khoa hoc, cae nba hoa hoc, sinh boc, cae piíong tbí ngbiem nghién cúu, cong ngbiep dude phan / 9,13_7

Nhiéu tac giá da tbu' hoat tinb Ue cbe sU pbab trien d doi tudng thUc vat tren cae cay nbU cay hanh/1 ''1^7, oií nay mam cua

hjt c á i ^ 4 , 9 ^ , vá ngay cá tren cay lúa''"78_7^-^ 'lay cung can

pbái néu lén ráng vdi rauc dich tóng hdp cae ehát diéu chinh

sU phát trien eúa cay tróng, vdi mong ddi lá chúng sé lám cho cay tróng phát trien eúng cap chóng dó r^p, tac giá

da chi ráng vái trong sé chung co tac dung úc che tót sU ra

hoa eúa cay lúa 3 nSng dd 200 ppm )

NhU v|y, ro rang ráng nghién cUu chi ra táe dung úc che cua mót loai hdp ehát nao do co y nghia quan trong trong viec diéu chinh sU pbát trien eúa cay tróng, úc che sU phát trien eúa té háo ung thU cung nhU dánh gia hoat tinh thuóc cua chúng

'Xuát phát tú nhúng nhán dinh tren, chúng téi m§Lnh dan

nghién cúu tac dung úc che sU phát trien eúa mot só dát hiém aspactat Tren dói tUdng thUc v^t, chúng tdi thú hoi^t tinh úc che lén sU náy mam eúa h§it d^Lu xanh ; xuat pbat tú dác diem

eúa h^t d^u xanh lá de lUa chon eác h^t dong deu, nay mam nhanh,

de dáng do chieu dai cua thán va re, cung nhU tien hanh cae thao tac can thiét khi dánh giá sU thay dói các thánh phán phán

tu sinh hoc Con d doi tUdng Ct9ng v|it, chung téi kbao , sat hoat tinh úc che lén sU phát trien eúa te bao ung thU Sarcoma TG-180 u báng núdc 3 chuot nhát tráng Swiss

1.5. :V:^6T oS^IHü'JlÑld PHAP NGHI5N Cb'lJ oU' IkO PduJ

Nhiéu phu'dng pbap ni;í;hién cúu sU tao phUc dn'de cixi ra cu thé va chi tiét trong nhieu tai liéu cbuyen khao O day chung

toi chi dé cap vai nét eua mot só pbudng pbap nbam lam sang

tó hdn ahúng van de sé trinh bay tron-^ Fhau thu'c nghiém

1.5.1 Ibu-dn^ pháp chuan '^0 do pH : /"8,2?, >8,4'^,102 7

Da só cae rhol t'^ tao pbUc la cae axit b~'u ed yeu Bdi vay, dé xác dinh các ban^:; so ben t?¿io phúc Ji'';ifdi ta bbfdng áp i dung phUdng pháp dUa tren cd sd do pH üu diem cua pbudng pbáp nay la d cho viec do d.^e chiém ít thdl gian va dé dang thUc hién

I-h.iTdnrr pbap nay dUa tren cd sd la khi tap phn'c ^iu"a ion kim loai va phói tU co sU giai j.:)bonp; protón ,^ , ^

(^-p.l.l)

M -f HL ^:r± ML + H* (bó qua 3;* cdn báng lien tích)

B 3 Í v^y kbi xáe dinh nong do ion bydro ta eó thé xac dinb raúc do t§o pbúc bay vi tri can bánf^^/ ¿'íJ^\,\\ cáng giam thi su tao phúc cang ldn/~102_^

3C

-Phói tú tao phúc axit yéu tbiíóng dude chuan do báng

dung dich chuán badd m^nb có mab ehát dion li trd d nong do

thích hdp dé duy tri lUc ion Sau dó xay du:ng d^2óns cong chuan

dé biéu dien sU phu tbuoc cua giá tri pH vao a, vdi a la só dUdng lu'dng badd két hdp vdi ro6t mol axit rién hraih chuan do dung dich có thánh pban tUdng tU, cbi khác la có thé'a ion kim I07Í n^.hien cúu vá mot lan nUa Kay dJn^ dndn;.-^ cong chuán do, '\i khnc nhau ^^di/a hai (tifdnn' eenp* ehunn do noi len rang co sU tao "pbúc xav v^ troup- dunr^ dich Li''c ion thonf thT'dn,^^ I = 0,1

vi vny c-^n 1^^'a chon nonn: do tfiích hdp cua ion kLm loai va phoi

tú tao pbúc dé sU dóng góp cua cáe dang tlch dien cua caúng cung nhu dang pbúc tích dien tao bnanb vao lUc ion tong cong kb5n- vn'dt quá 10 - 15^^' /'^8 J

Ng'fdi ta thUdng s^f dung cae ehát dien li trd nhU KGl, KNO^nay (TaOlO dé diéu chinh lUe ion

4

n n ( 3 1 2 ) : , Z : n o n g do vá d i e n t í c b cua i o n t h ú i

^,03 4,06 ':

• m^^'x^ o,c^5.v^ ;

: 6,90 : : 6,88 : :' 6,50 : : 6,85 :

6,84 6,85 :

^,07 9,01

Phúc tbUdng dUdc t^o tbanb tUng b^c píiu hdp vdi cae phu'dng

trinh pbán úng sau : (sU tao thánh cae phúc da nban néu có,

trong tínb toan có thé bó qua dác biet la 3 nong do thap.)

M + L :;^ ML

JYIL 4- L :Í=^ }X'L^

ML + L ' : ^ f^L^ (5.1.5) n-i - n

(Cae giá bri háng só ben bren chinh 1;? eác bang só bén

nong do (K ) thudng dUdc xac dinb trong thuc iianb Cbung có thl

dUdc cbuyen tbanb báng so ben nbiet dong khi xac dinh K d cae . •- ^ •-> ^ ^ • • , c

gi?: tri khae nbau cua non,"* do va ngoai suy -lén 3;' pha lo-'ng v6

cunf d dóc-'^e p:ia tri eun he so ho.^t do lo h in!-; don vi, Vot

phi/cjng phár thuan tién hdn nhimg kém chínb xáe hdn la xáe dinh

eác he só ao^it do dUa váo phii'dng trinh T'ebye - líikrl / 102_7 )

Tbi''dng báng só bén tbú nhát có giá tri Idn nhát vá giá

trj cae báng só ben b^e giám theo thU tU k-, > k^/k^, Diéu

nay xáy ra la do cae nguyen nhnn sau :

a- Yeu to thong ké

b- Tang án ngú khong gian khi báng só phói b~^T* néu eác

pbói tú eó kích thUde Idn

e- Yeu to tudng tac tinh dien, chu yéu I.T d.ói vdi các

phói tú tích difn

l\hU vay, ro rang la danh giá linb lUdug :)u'i triüh tao phúc

tronf" dun" dich can xae 11.nh h'1 n:; so ben cua phúc t;no i:hanh

Gae phirdng pbap tinh toan l-^n dau tién í-Je 'T i-jerru'n

32

-dUa ra, d\ióc pbat trien ra^h me váo nhúng nám 40 vá 50 h3i

các táe giá nhU Leden, Ghaherek, Sebarzenbacb, iJartell

các pbUdng pbap t m h toan dác biet úng vdi các trUdng hdp

các phúc tao tbanh có thánh phSn lá'ML vá ML^ dxidc md tá

ro 3 tai liéu / 72_7 3 day chúng toi chi quan tám den viec tínb toan háng só hén theo phUdng pháp BJerrura cung nhii giá tri các hám nhiét déng. Bay lá nhúng dai lUdng dác trUng

nhát eúa cae phán úng hóa hoc bát ki, cho pháp chúng ta rút

ra nhúng két luán ve chieu hUdng phán úng, dó hén eác hdp

ehát tao thánh PhUdng pháp tinh toan các hám nbiet dong

dUa vao ánb hUÓng cua nhiét dé den háng só can báng (Theo

/~19_7 các giá tri pK eúa nUdc , K : tích só ion, 3 các t :

50, 40 vá 50°C tUdng ifng lá l5, 855- , 15,5^5 vá 15,262)

các cong thúc tinh tbán vá các só liéu thu dUdc, dUdc ''

trinh báy 3 Phán thUc nghiem

T.3,.¿> "Fbudnn pbáp pho hógg^ ngoai ngbien c'.::u cau tao cua

phúc Chat : /"23,54,5b^

Tho hap thu hong ngo.^i cui C'-'C pbu'c chnt la n.-^uon th.dn¿ tin quan trong ve cau t^o cua cbung, ve vai tro va [nUe do thay doi cua phói bu khi nó tham gia phói tri, ve r^v dói xi'rng cua cau pbói tri va ve dé ben lien ket kim lo^i-phoi tu"

Trong cae cong trinh nghién eUu pho hjng n:oai cua cae cbat viéc pan gbép các dai di^'dc thUc bien c)u'a tr'n ed - • - ' • • • * • sS tinh

toan cáe dao dong chuán Tuy nbien trong d'i só eác cong trinh ngbien cUu pbo ho4g ngoai cuo các complexon v.á các pbúc c.hát cua cliung vdi cae kim loai, su gan ghep cáe dai maug tínb chat kinh nghiera / 38_7

De danh gia ban chat cua lien ket trong pbUc ebat giUa kim loai ÍA va phói tú L, ngu'di ta thu'dng so sánb vdi phó cua

K L hay Na L eó ban chat lien két ion va vdi pho cua R-L (R : ankyl hay H) eó ban chat lien két chu yéu lá cotí hóa tri Tr^n ed sd sU so sanh nav, npr^^'d! ta tinh toan •< ;c do conp: hóa tri cua lien ket kim loai-phoi tú tron phúc,phan Idn các két lufn nPi'i mang binb chat dinh tinb

""Jau day la mot vpí tan so ! '^'c trn'dy: cua C.HÍ lien ket

C-0, J^^-tí, G-N, 0-H

' 4- ^ A r\^ C = o ^^ C- O AO O - 2

ic tan so V „ j V > V

Gae tan so V '' ^ ^^ ' ' o troaf, cae pho eua cae

a s a s o axit eaeboxylie va cáe muoi cua chung eó d^Je thu caọ Dic trUng

cho C:ÍC nhóm GOOH lá eác dai hap thu manh tron:'; vung I7OO

-1750 em"-^(-^^"^^, cae nhóm GOO" 1 5 7 0 - 15 ;0 cm"-^( N) ÍT^-'^j vá

1 '^ íO

1400 - 1420 cm~ ( '^ ^ ' ) - '))^'^WJ P^ió hóní^; ngoai la i>h\íónx, pháp

rat bin c^y khi xác dinh trong phan tú cáe nhóm GOOH vá GOO"

Trong phó eúa các aminoaxit tbUdngco cau t.^o lUdng cUc, các

giá tri ~^) '^" nSm tron,!^ kboang 1600 — X6 j2.cm , con ^J ^, "

tron-^ kboang 1400 — 141;; cm Trong tr^íduf hdp cae complexon

pbo bónf^ ngôi cua cae dung dich (Ti^O) cua cae dang anión khác

nhau cua EDTA, NTA, liuDA , , dói vdi cáe nhóm :';l'*"HOií-jGOOii có

cae dái dác trúng trong vúng I7OO - 1 74O cm ( " V ^ " ^ ) , dói vdi

1 .^ G-Ọ ^ X

N'HGH.,C00 — 1620 - 1650 cm ( \ \'') va doi vdi I^GH.'^CO

tron." vúng 1570 - 1590 cm ( "^ "^^ ') • Gia bri cao hdn eua N

dói vdi các nbóm N*HGHpGOO"so vdi NOH.^GOO" theo/"54_7 dude qui

íinh bdi anh húdng cua dien tich dUdng d nguyen tU nitd lén

nbom eacboxyl •

-f^Thíj'ng conr^ trinh dau tién nghién c*'] pho hong ngôi các

phUc rán kim lôji vdi TíDTA dUdc nrhién cv^^u troni"^ vun;^ phó bep

1500 — 1800 cm va khi xuat dai pho }X^22 cm cae tac giá dá

rut ra ket lu^n ve sU eo mát e:ja nhóm GOOH khong pbói trị

Xoie va conp: sý da quan sat các dái háp thu "V '" tron»::; vung

1590 —165" cm 3'J. nang cao cae gia tri tan so ^ ^ " trong

pho cae phiíc so vdi gia tri V ;^„ ' tronf-: R,,A — 15V''5 cm rtirdc

• a s ' a -

g i a i t h i c h b d i 31/ t a o t h a n b indt p b a n l i e n k é t con;-; hóa b r i

kim l o a i - o x y Tneo 6ng do co su bao bhanh l i e n kéb p h ó i t r i :

diéu dó lam t-^np: gia tri 'V) "^ '"^Ya vao pin tri cua "U "^" eó

thé dánh ¿^iá d'le trUng cua lien kéb M-0 Trong tr fdng hdp lien

ket i;[-0 có dSíe tinh chú yéu ion gia tri ^V '7 -^"^'^^ trong khoang

I58O - 1610 cm" , con trong truúng hdp lien két có '•tac tinh chú

yéu conr; hóa tri giá bri '^"7 ^^á ti trong'vune Idn bdn lóS em""^

'A ^ , ' X G O ^^^ •

-con nou cae gia uri ^ \^^ n fm trong khố^M^r i-]n _ lí^.^-cm"

p.+

-thi lien ket eo mét phan dác tinh eong hón tri

PhUJng pbáp phó hóng ngoai cho ta khá náng phan biét

nhóm GCOrl phóitri vá khong phói tri b3i vi eác giá tri "^ ^^

tron-^ nh~Jn^ trn'dng hdp nay khác bi^t khá Idn FhL nhóm C^f^f-J

phói tri dai V '~ ' dich chuyén vé mién tan só tháp hdn

- Gae tan so v , o :

các dái dao dong boa tri cua cáe lian két 2-\l trong pho

cua cae amin nám trong vung 5500 - 5500 em~ , cáe dao dong

bien d^ng - trong vúng kboang 1600 em~

Theo Kakamoto trong i^hb các phúc, dái ^ ""' rong hdn con cae gia tri tan só eua chúng thap hdn bron:^ pho cae amin Gao gia bri nay dude sú dung dé xác dinh dic tinh cua lien két r;;-N trong phúc Dua váo múc do giám ^ •" trong pho cua cao phúc

so vdi phó cua cáe muói cua Nati'i va Kali có thé dánh giá vé

do bén cua lien két j.h-N, sU dicb chuyén nay cang idn, lien két cang ben, "

^x A 1 0-N

íac tan so

X >

O'/a vao cae pho hong ngoai cua 7X)'VA, T^T.^, [j/DA , va eác

phúc cua chung dái /") '~'" nám trong vun- l'^5^ - 1150 cm"^"*"

Trong pho cua cae muoi kali cua cae complexon gia tri \) ^"'' Idn hdn pho eua eác complexonat Diéu nay dUdc giai bhích bdi aU ton bal d cae complexonab lien ket phói bri i'—N oij dich chuyét] nay cang Idn lien keb bao tbanb cáng ben

- 'U hap thu cua các nhóm hydroxyl : Ion bydroxyl có các dái hap thu dác trUng d 5760 — -^500 cm" , brouf khi dó V ^•'~ eua

nUdc phan bó trong vung khoáng 5600- 5200 em" /^38_J7

i^goai cae pbUdngi'hap tren trong con- íi.inb nay dé nghién cUu phuc chung toi con sU dung mot aó phu'dng pháp ho trd khác

nhú do do dan dien, phu'dng pbap phan tieh nhiét ma noi dung ed bSn cua chung dá dude trinh bay trong cae sach ebuvén kbao /_ 8,

chiu dude ap suát^ nén quá trinh tácn d]ióc tbUc bien d áp suát

cao va he thóng phát bien dMóc dát trong dóng cháy, nen so vdi sác kí thUdng, HPLG eó hieu quá tÓt hdn vá nhanh hdn

Tuy tnuoc váo dác tínb eúa pha tin.a nbU hap phu, phan bo, trao doi ion,ray pban bú ma ta có các kiéu sác kí nhu sác kí

háp phu, sac ki cbiét, sác ki trao doi ion V T cap ion, sac kí ray phan tU ^ 11_7*

^áe ki e3p ion (TFG) lan dau tién d^^'-óo áp dung váo giUa nam 19'^0 S'.T" thu*a nban nhanh ehónp, sác kí o\n ion rih^' la mob

phu'dng phap FILG mdi la nh 1 cong trinh n,,ni.-^n] cúu cua -^chill

va cong sU/"58_yva nhUng thu.an Idi cua chinh ph'^'dng phap do:-'

'j nhUn:-; tbdi diem khae nhau II-G con :i^i'dc •••:oí la sác kí chiéb, sác kí vdi chat brao doi ion long, aáe ki xa pbón.';, vá

sác kí ion cap (PIG) Gao ki thuat sác kí nay la tifda'/^ tU vé

cd ban, vi vay tac gia Snyder da sú dung thu|it ngü sác ki cap ion cho tát eá chúng /"125 7

Theo/ 123_7brong sác ki t.rao doi ion eác chat nhói

thudny^. co cae bat Idi sau :

- Gae cot có khuynh h^iónf'^ kém hieu qua hón các cot sác

kí long kbac

- Do lap lai cua eác cot la giáia dan

- Gae cot có khuynh hu'dng kém bén

- Do viéc lUa chon cáe ehát nhói lá h^n che, nén ít có

kbá náng thay dói tinh ehon I9C báng cách thay lói chat nhói

Tran", khi dó, báng phifdn.r^ pháp IPG ntui'di ta eó t'ie khae vhue các nhu'de diem tren Sau day lá mot v^i thij^n idi cua phUdng

i-háv IPG:

+ Vói IIG pha bhudnrr, :

1- De dang pbát bien cáe hdp ehát en., ^ach khoU;^ háp tnu ánb sáng hlxw. eácb sú dun-, cae ion t§LO cap có khá náng háp thu hay phát huynh quang

o- De áañr thav dói tinh ch9n Loe blf],s cách thay dói thánb phan pha h.au cd -

+ Vdi IP5 pba ngu'dc :

56

-1- các máu nUdc (d^ing théng thUdng nhát trong tách IPC)

có thé bdm trUc tiép

2- SU rúa giái gradient la có thé thuc bien báng cách

thay dói nóng dé ion t§io cap hay do phán cUc cua dung moi

5- Khong có sU mát dan các ion t^o cap tú pha tinh

4- Vdi cae máu sinh hoc chi can tinh che sd bo trUdc

khi tácb b3i vi các thánh phán con lai tbUdng Ua nUdc vá do

vay dude rúa giái ^ ^Q ^^o "*"^ ^^^^ gian raá máu khong bi lUu

giú di qua cot)

5- De dáng thay dói tinh chon I9C khi thay dói pH eúa

pha dong

6- De dáng chuyén thánh sác kí long phán bó pha ngUdc

NhU vay, ta thay có thé tién hánh tách IPC tren pha ngUdc hay pha thUdng, trong dó pha ngUdc lá phó hién hdn Pha tinh

trong IPC pha ngUde thUdng lá mdt chat nhói silica có gán các nhóm ankyl mach dái nbU G^o, Cg- Con pha dong bao góra mét dung dich dem n\ióc eo thém dung moi húu cd nhU met^inol , hay axete

nitril vá ehát tao cap vdi ion tao cap có dien tieh n^Udc vdi dien tích eúa máu can.tách Gháng han khi tách các axit cacho-xilic ngudi ta sU dung pha dong dem d pH 7 d:e tat ca cae hdp

chat eúa máu can tach 3 dang RCOO" (kí hieu la R ) Ion t^o

cap trong trUdng hdp náy có thé lá ion tetrahutylaraoni Bu^N*

(kí hieu lá TEA ) Trong trUdng hdp ddn gián nhát cua sác kí

cap ion, ta có thé giá thiét ráng máu vá các ion tao cap chi

tan trong pha dong nUdc, con cap ion tao tbanh tU các ion náy chi tan trong pha tinh húu cd Trong trUdng hdp nay sU phán bó máu R"" giúa 2 pha co the biéu dien b3i phUdng trinh :

cap ion

aq • P^^ nUdc org : pha húu cd

Dác trung cho quá trinh sác kí lá hám só chiét E vá he só phan bó D

Theo dinh nghia ta có :

, i £ i 5 í ! l Z L _ ,¿ , ""'^•'^'>°r (1.6.2)2

dói khi thay doi pH cua pha ;íong, lu'c ion, non-f-, lo va lo§ii

dung moi húu cd trong pha dong, nhi^t do

Theo eác tac gia/122_7 fdiu-da,;, trinh (1.6.1; lá lúng vdi

br'.rdng hdp các ion t^^o car có kích th'/dc tihó, c5f, dói vdi các

ion tao c-^v Idn hdn (nhU trong sác ky xá phóng) xay ra su In'u

glU cae ion tao cap tren pha tinh va két qn.q 13 qu/^ trinh 11

i'dnn-tac giu'a pha tinh d day vdi fác ion mau la rat gionr;; sác ki trao

doi ion K^ot vai h| sác ki eáp ion pha ngirdc dude trinb báy

d bang 1.6.1

Banf^ 1.6.1 : Vai hf sác kí cap ion pha ngude /~123 7

(a) ' Iba tinh Iba dong Ion tao c^p !• a u

a- Gae pha

lien ket

(b) ODo - Silica

PH:7,4

u'!etanol/H O pH:2-4

'ac pham nhuom

'^ac axit sunfonie

Gac amin

Gae axit eaeboxylie Gae S'anfonat

: Fis-( 2-etyl-: /-'C phe.nol : beexylrphobpbat) " : (Octyl)-.:,'*'H :Gac axit eaebo-

xylie , eáesunf onat

rr,^ ',q,iAn un rram ná,, khonj có chu thíoh ¡xi khác

^han bS pha ngUde khong thém phu tinh húu ec

58 Nhu dá de c|p 3 phán I.l, do có t m h ehát hóa hoc gióng nhau nen vi|c tách các NTDH la mot van de cUc ki kho khan NgUdi

-ta thUdng Idi dung sU kbac nhau ve kiía náng b^o phuc cua cae NTDH vdi eác phói tú húu cd trong thUc hanh tách chúng

Mot trong cae tac nban tao phUc tot nhat thudng dung trong thUc hanh tách các NTDH trong phUdng pháp HPLG ti^ao dói catión

lá oc-HIBA( ^-hydroxy-isobutyric acid)/"73, 77,104,150,140_^7

Ngoái ra mot só táe giá con dung axit laetic /~77_7 vá

EDDS /~6,12 7, (tac gia / 6_7 dung pbudng pháp sác ki trao

dói ion thUdng) Báng pbudng pháp HPTG phn ngUdc cap ion có

le lan dau tién tac gia / 1^'^_7 da tien hanh tach cae NTDH

dung tac nban ru'a giai la Í X - H I B A

Vdicác táe nhán tao phúc lá cáe CK-aminoaxit, tac giá

Vickery /"138 7 dá sú dung glixin, histidin trong tbUc hánh tách các NTDH nhf Con Spacu /l24_7 ^á sú dung các tac nhán tao phúc

lá axit aspactic,axit glutamic trong viéc tách các nguyen tó

5 Kháo sát hoat tinh úc che sU pbat trien cua mot só dát hiém aspactat

Dáy eúng chinh lá nbúng diém mdi eúa luán án Riéng phán nghién cúu sU t^o phúc eúa axit L-aspactic vdi mot só NTDH, dUa vao cae ket qua thu dvíóc d phan thUe nghiem, nhüng diem mdi cua phán nay la :

- Giá tri cae báng S bén eúa sU tao tbanh eác phúc vong TbAsp*, DyAsp , ErAsp 3 25 ; giá tri các háng só bén tao thánh các phúc vong LaAsp , GeAsp , PrAsp , vá NdAsp 3 4ü vá 50 G vá eác thóng só nhiét dong eúa sU tao thanb ebúng

- Da tóng hdp va de nghi cau tao cua cae phUc rán có ti le ion kim loai phói tú lá 1:2 (ion kim loai : Pr*^ , Nd"^ , Ho

I I - PHAN THÚ ELAI : DÓI TU'dNG VA FHl/CÍNG PHAP NGHIM GIJU

I I l - r^TOT 36 H6A CHAT VA mi wi&c DUNG C U

- p

- Pba dun?; d i c b LDTA 10 ivl/"29 7 :

Sáy EDTA (iv' 5 7 2 , 2 4 2 ) o 7 0 " G t r o n g 2h () uéu k i e n n á y

t i n h t h é h y d r a t k i i o n g mni: viKJldc ket t i n h t'e n g u o i , cHa mot

lu'dnf^ c h i n h x a c d a t i n h t r d á c Hoa t q n t.roni-; ni-'dc c a t 2 l a n

v a : t i n h múc d e n t h é t i e b c a n t h i é t J1on,n' í o ^i)T;\ dv'de c h u a n

h ó a b -ing phUd ng p h a p c au a n do t "^o 11 e li v d i d u n g d i c h c h u a n •

¿ l a n Dunj' d i c b t h u d u d e c o pH khoau' *5-6 -vac d i n h noiir" d o

d u n g d i e n t b u d\ióc b á n g phu'dng p h á p cbu.^n d o c o m p l e x o n , c h i

t b i a r s e n a z o I I I , dem NH^^^OH^^GOO, pH o ( t U d n g t U v d i L n C l , )

~ Ghuan b j d unf; d i c h KOH :

l o a i b o c a e i o n - GO^ b^nf^ phu'dn.'T p h a p s á c k i t r a o d o i a n i ó n , i'^.^'m nhij'a a n i o n i t

w o l f a t i t YWll t r o n p : dun^-; d i c h NaGl b a o h o a i-noan.-^ 24 g i d c h o

d e n t r U d n z '^ho nhn'q vr)o c o t t r ^ o d c i Pv.'a ec'" ban»-' HGIPA 2%

c h o d^T) h é t i o n Pe ^"^ í'th''^ b-inrr KS-'^'O a a a l ó r ú a c o t b i n r KOH

l o a n p ; Víi bánn; rUdu G,j'^!-^'H ^e lor>i b o c ^ e t a p c h a t huu ed v a

c h a y e n n h ' ; ' a ' v e d a n g "^-OH, c u o i a u n " ru'M c o t b^.n^ r)ü'^'C c ¿ ^ t / 5 , l & /

Gh.o íTÍun-' d i c h J(OfT kho-^n.g 2'? e n ? r ' aa¿i e o b 7d i t o e d o

- Chuán bi duna; dich amoniac :

Do dói hói cua phUdng pháp HPLG, amoniac tinb khiet

d\íóo tinh che lai bing phUdng phap chu'ng

cáb-DÓ khoang 500ml N?J; d^-Jm dje ( D vio binh cau ehUng cat

bing óng sinh han "Olt binh eh'i'np- eab có amoniae t.^e vao noi caeh cát va dun Fdeu ehinh nbiet do cua bep 'te dung dich soi

nij'dc cát 2 lan (binb tbu dn:dc lam lanh háng nn'dc d á )

Dung dich amoniac thu dude, du;de xac dinh nong do báng cácb chuán do vdi axit HNO., co nong do chinh xáe va cbi tbi

metyl da cam

- Iba dunp; dich thuóc tbú PAR :

PAR : 4-( 2-r;yridilazo) res Ore inol i,'onoaodium salt hydrate

Can 12,'^5 mg PAR-Na hoa t a n t r o n g mot í t nu'dc c á t 2 l á n , sau dó l a n lUdt thém 50ml dung d i c h a m o n i a x e t a t 5^ v a 50rnl

dung d i c h NH^ lOM Dinh múc t b a n h 25'Gml Ta t h u dvfóc dung ' d i c h

t h u ó c t h ú PAR có nóng do 2.10"^M t r o n g dem NH^j^GH^GOO IM v á NH72ÍVI

- I h a dfm GH,GOOH + NaGH,GOÜ pH: 5 c/o nbn^x do 20míi:

Lay 2Qiil CH,GOOH 0,1N, thé:Q kboang 70ml H^O, dUa vé

pH 5 b á n g íJaOH 0 , 1 N Guói cung dUa t h é t í c h vé lOOuil ( t u d n g

t u v d i pba dem p b o t p h t i t 0 , 0 5 M, pH : 6 , 0 )

Pba dung d i c h PBS : /Jl^J

NaCl ,P.A : 8 g KCl ,P A: 0 , 2 g GaGl ^ , P : 0 , l g

MgCl2.6H2Ü^,: 0,lg KH^PO^^^P.A : 0,2g Na jHP0^.2Hp0, P 0,15g (Diéu chinh pH vé 7,2-?,4 báng HGl vá NaOH, pha thánh 1 lít

Diéu che thuóc thú Polin-Ciocalteu : / " 5 , 75^7

Chuán bi binh cau 2 lit va ong sinh ban có bau Cho vao binb cáu lOOg Na2W0 H^O, 25g NapryíoO/^.HpO, 700ml nUde céb,50ml H^PO¿^ 8y.í vá lOOml HGl^dác Dun hói lUu trong 10 f^id théra 150; liti sunfat, 50ral nUdc vá vái giot brom Dun soi dung dicb nay

15 phut, lam nguoi va pha loang thanh 1 lit, loe néu can Dung dich co mau vang sang d^Sóc bao quan trong lo ñau Neu sau rnot tbdi gian dung dich ngá sang máu xanh, cho thuóc thú váo binb cáu théra vái giot brom vá dun soi 15 phút, dung dich sé có máu vang nhu trUdc

II.2- Máy móc vá dung cu :

De do pH eúa dung dich, chúng toi sú dung máy pH meter

PVV - 9^+09 Philips có dé chinh xác -0,01, dien cy'c chi thi thúy tinh va dien eUc so sanh calomen Phó bap thu hóng ngoai du'dc ghi tren máy JASCO -A200 (Japan), phó háp thu e.lectron d\ióc

ghi tren máy CECIL (England), hay máy VSU - 2G (Ger.) Gián dó nbiet dxíóc ghi tren may Uerivatograph (Hung), May do do dan

dien MARIUS De tién hánh tách các NTDH báng phUdng pháp HPLG, chúng toi dá sú dung bdm cao áp GYNKÜTEK, bdm nhu dóng GILSON, MINIPUL3 II, DETECTOR LG-UV-PYE UNICAiVl, máy tU ghi KIPP ZONEN BD40 Ngoái ra, chúng toi con sú dung máy i1 tám, máy lác, bép dun có khuáy tú, máy duói bot khi bing siéu am, máy diéu nhiét THERM03TAT (Ger.), có do chinh xác ±0,5^C, các dung cu pha che, chuan do

11.5- Ihu'dnp; pbáp nghién cúu ;

Wghién CUU sU tao phúc trong dung dich chú yéu báng phUdng phap chuan do do pH SÚ dung các phu'dng pháp phan tícb húu cd

va vo cd de xac dinh thanh phan dinh lu'dng cua các phúc ehát rán Cau tao V3 tínb ehát eúa các phúc ehát dUdc ngbien cúu báng eác phUdng pháp nhU quang phó hóng ngoai, quang phó háp tliu electrón, phan tich nbiet vi phán va phép do do dan di.én Viéc tach các NTDH nhf : La, Ce, Pr, Nd va Gm du"dc thUc hijn bátig phu'dng pháp sác kí long cao áp pha ngUdc eáp ion Thánh phan cae phan tú

r.\^v. K — ^,,'w« ,.r.„ ^-^xnh chú yéu bánp; phUdncj phap U D quang