Một số vấn đề về nhận thức và thói quen của cư dân Hà nội đối với môi trường vệ sinh đô thị

Duói góc dò xà bòi hoc, vàn dà càp bàch c^i dugc xem xét va giài quyèt là su tàc dòng cùa thuc trang mòi truóng dò thi lan càc nhóm dàn cu kliàc nhau, ò càc khu vuc co mùc dò dò thi hóa

Bp GIAO DUC VA DÀO l^AO DAI HOC Ql JÓC^ GIÀ HA NOI mUÒNG DAI HOC KHXH &NV

v ^

VU TIIIKIE^UDING

MOT SO VAN DH VE NMAN T l l l l :

VA i n ó i QUEN CÙADAN CU HA NOI Dcil VÓI

MÒI TRUÒNG Vfì SINII DÒ li 11

Omyùn ngknb: Xa hói hoc

NgnCnhiróng d.ia khv.i hoc

Fl'vS Trinh Diiy Liiàii

Viòn phó Vieri XIIIl,Tiiràng pliòii^ X\ì\\ Dò llii

TninjR laiii KHXl I & NV (^IKÌC ;ÙÌI

L

MUC LIJC:

ìòì noi (l^ii, 2

1 Ma dau 4

2 Chirang I; lliuc Iraiig mòj tmùng ve sinh dò Ibi Ila noi 15

3 Qiuung II: Nhan thùc va Ihói qucn cùa dan cu' Uà noi

doi vói mòi tiu'òng ve sinh dò thi 29

4 Kelluan 60

5 '^iai lieii tham khào 64

6 Phii lue

Lòi nói d'àu

Su nghiap d6i mc'yi do Dàng còng san Viet nam kbòi xuóng va lànli dao dang diàn ra rat sòi dòng dà dem lai nliùng thành tuu lo lón, quan trgng tao ti"èn de de dà't nuóc chung ta buóc vào thòi ky phàt trién mói- thòi ky thuchièn còng nghiap bòa, hian dai bòa dà't nuóc de di da'n muc tiau "Dan giìiu, nuóc manh, xà boi còng bang va vàn minh " Tbue té" phàt trién eira dal nuóc trong nliùng nàm vira qua cho thày cùng vói tian trìnli " cc)ng nghiap lióa, hien dai bòa" qua trìnli dò thi bòa cung diàn ra rat sòi dòng, nhanh clióng va phirc tap

Cung iihu mgi hian tugng va tié^n trình diàn ra trong dói song

xa bòi, mot mat dò thi bòa dang dién ra ò dà't nuóc ta là hc^p vói quy luàt phàt triàn eira loài nguòi, chùng tò xu (he phàt trién lidn

bò, vàn minli eira xà bòi chung ta, mal kliàc nò cùng tao ra nliièu vàn de kiiih té, xà bòi nliùc nhòi, dò là su qua (ài eira co so ha t^ig ky thuàt ò càc dò thi , su tàp tmng dan so qua lón, su già tàng tirili trang ò nhiàm mòi truóng song (mòi Inràng sinh Ihai va mòi truóng vàn bòa xà bòi), nhii'ng ta nan xà bòi phal tricn v.v va v.v Tal cà kinh ngliiam ciia tbe giói cung nhu Ihuc (iCn pha{ trién ciia Viat nam elio thày, trong so càc vàn cfò neu ticn, mòi truóng ve sinli dò Ibi luón là mot trong nliùng vàn cfò nóng bòng, quan trgng nhà't trong tié^n trình dò Ibi bòa Và'ii cfC này dòi bòi co

su nghian cuu còng phu, nghiam tue ciia nhi^u ngành khoa lioc

kliàc nliau de tìm ra nhùng nguyan nhan sàu xa, ca bàn cùng nhu

nguyen nhàn tnjc tiép, tir dò d^ ra nliùng giài pbap sàt (bue, co co

so khoa hoc de giài quy6*1 vàn d'a nau tran

Luan vàn: " Mot so vàn d^ v'è nhan thùc va thòi ciuen cùa c:u dàn Ha noi dói vói mòi truóng va sinh dò Ibi" , tu i)huang dien xa bòi hoc , co muc dich dòng góp mot phàn nliò bé vào viOc phàc

thào bue tranh hian thuc, tìm biéu ng uyan nliàn va dua ra rn<!

vài kién nghi ban d^u dÓi vói nhùng vàn cfè lian quan óén m( truóng va shih dò thi à Ha nói hian nay

Do nhùng han che" v'è thói gian, khih phi, klià nàng nù

luàn vàn kliòng trành kliòi nhiìng khiém kbuyét nhàt dinh.Tàc gì rat mon^ nliàn dugc nliùng y kiéh, góp y xày duiig ciia càc cTòn nghiap cùng nliu càc ban dgc kliàc Tàc già vò cùng bia't on s giùp dò chàn thành va thié^t thuc cùa Ban lànli dao truóng D< hoc KHXH &NV; Ban Chù nliiam klioa va càc dbng nghiap dan còng tàc tai khoa Xa bòi hoc, Tàm ly hoc; càc càn bò nghian cu

va dac biat là PTS Trinh Duy Luàn- Vian phó Vian Xà hc)i hg( Truóng phòng XHH Dò thi thuòc Trung tàm KHXH&NV Qud già; càc chuyan vian cùa Gòng ty mòi truóng ve sinli dò (hi 11 nói va Còng ty kinh doanh nuóc sach Ha noi de hoàn thành t( luàn vàn này

M Ò DA U

1 Ly do chgn vàn éè nghian ciru:

Qua trình dò thi hóa va su phàt trién kinh té, ban canh nliùng thànli tuu to lón dòng góp vào su phàt trién va tién bò xà hc)i thuóng di kèm theo nhùng bau qua tiau cuc nliu su pliùc tap càc

vàn de xà bòi, su già tàng càc ta nan xà bòi va su suy Ihoài mòi

truóng Tinh liình này là phÓ bién dò'i vói tàt cà càc nuóc Vi ai nam cùng nàm trong xu huóng chung dò

Cùng vói cà nuóc, Uà nói dang trai qua nliiéu thay dòi trong giai doan c[uà dò sang nén kinh té" thi truóng Vói quyét tàm xay dung Ha noi Irò thànli mot Thù dò vàn minh va giìlu dep, xùiij dàng vói vai Irò va vi tri cùa mot trung tàm , d^u nào cùa ca nuóc, Hòi nghi dai biéu giùa nhiam ky Dàng bò Ha nói khóa XI thàng 3 nàm 1994 dà kliàng dinh: " Thù dò Ha noi phài là noi di dau thuc hien nliiam vu doi mói ma Hói nghi dai biéu giùa nhiair

ky toàn quóc cùa Dàng klióa VII dà de ra."

Dà dàm bào thuc hian thàng Igi muc tiau tran tnróc hé\ Ha n(

phài dugc dàu tu nàng cà'p co so ha t ^ g ky thuàt, làm trong sac mói truóng song Viac nghian cùu tìm biéu càc nguyan nhan v phuong huóng giài quyét nhiam vu này là iihàm tao ti"an de ch(3 s phàt triàn ben vùng dò thi Uà nói lliuc tiàn này dà là su ggi y eh

viac chgn vàn Óè nghian cùu " Mot s6 vàn db xà bòi ve nliàn thùc

thói quen cùa cu dàn Ha noi dói vói mòi truóng va sinh dò thi" làr

de tài nghian cùu cùa luàn vàn

Tuy iiliian day là mot vàii ctè mang tmh khoa hoc va Ihuc tiàn rònf lón va phùc tap Trong khuòn khó cùa luàn van này tàc già chi (${ trung vào viac làm sàng tò mot vài kliia canh xà boi trong viac cà

thian mòi truóng va sinli dò thi ò Uà nói hian nay va nàng cao

nhàn thùc cùa nguói dàn Vt vàn dt này

2 Tinh càp thiét cùa vàh éè nghian cùu :

Mòi truóng hian dang là vàn de càp bàch tran (he giói Ò

nhièu nuóc nò dà ò mùc bào dòng dói vói sue khòe con nguói Diéu

này co quan ha mat thiàt vói qua trình còng nghiap hóa manli me,

su phàt trién kinh té ròng lón va qua trình dò thi hóa dang diàn ra iihanli clióng tran thè giói

a).Khài guài ve vàn de mói tnròne thó'giài

Vào giùa thè ky XX cuóc càch mang khoa hoc va còng ngha tran thè giói dà dal dugc nhùng thành tuu vi dai làm thay dói bò mat cùa thè giói

Qua trình dò thi hóa cùng diàn ra manh me va co hiau qua lion, chat lugng cuóc song dò thi dugc nàng lan Vói hieu qua kinh

té cùa minh, càc thànli phó dà phàt buy vai tró chù dao dói vói càc vùng nòiig thòn, dòng góp lón vào tàng truóng kinh tè cùa mòi quóc già Vai trò cùa dò tlii càiig lón Ibi ành huóng cùa nò dèn càc vùng xung quanh càng manli Mat kliàc qua trmh dò thi hóa cùng tao ra nliùng nguy co nghiam trgng dac biet là nguy co hùy hoai mòi truóng va tài nguyan thian nhian

^ Hon 40 nàm qua dàn sÓ thè giói dà tàng ban gap dòi dèn

giùa nàm 1994 dàn sÓ thè giói dà vugt qua 5,6 ly nguói ( (beo so liau cùa Bò khoa hoc còng ngha va mòi tnróng, 1995- vièl tal là 13ò

KH, CN &MT)

Càc thành phó thuóng dugc coi là hian thàn cùa vàn hóa, là dlnli cao cùa vàn mhili, là noi con nguói co thè tiép xùc vói còng ngha tian tièn, ky thuàt hian dai va cuòc song c % dù tian nghi Tha iiliimg liian nay nliièu dò tlii dang trò thành nhùng tmng lAm co mal

dò cu trù day dac va nliièu hiau qua tiau cuc ngoài y muóìi Dò là

su phàt trién càc khu nhà 6 chuót, nan tàc nghén giao tbòng, (

nhiàm ngubn nuóc va kliòng klif, su suy thoài xuóng càp va qua là cùa co sò ha t'àng Nliùng dièu này dang phà hoai su ben vùng xi hòi va sue kliòe còng dbng

Su tap trung qua cao dàn sÓ ó càc dò thi kéo theo bang loa càc vàn de xà bòi nhu lùià ó , viac làm, nan nghèo khò, tràt tu ai ninh, ha thóng càc dich vu còng còng va co sò ha t ^ g ky thuàt

Do vày dàn sÓ là mot trong nliùng vàn de càp bàch va quai trgng nliàt c ^ dugc giài quyét trong qua trình cài tliian mòi truón| song cùa con nguói

•Jl^Cùng vói dà tàng dàn sÓ, tài nguyan thian nhian bi klia thàc qua mùc cho phép dà làm cho mòi truóng càng bi suy tboài Tlieo SÓ liau cùa Bò KH-CN &MT co klioàng 10% dian tich dà tfòng trgt tran thè giói bi sa mac hóa, 25% nùa dang bi de dga Mó

nàm co 8,5 triau ha dà't bi mà't do sòi món, làm giàm dàng kè nguòi

vón qui cùa san xuàt nòng nghiap de duy tri su song cho nhàn loai Hàng nàm co kboàng 20 triau ha rìmg nhiat dói bi chat trui do nai phà rìmg va khai thàc rìmg bua bài, ành huóng tói su dièu tièt cài ngubn nuóc gay nan tình trang lù lut, ban bàn va càc Ihian tai khàc,

Con nguói ngày càng c ^ nhièu dang nguyan, nhian, vai liai hon de phuc vu elio san xuà't va tiau dùng Viac khai thàc va si dung vói so lugng lón, mot mat làm phong phù da dang bòa càc sàj pli^m, mat khàc chi chù trgng vào muc dich kinli tè ma kliòng d^i

tu bào va mòi truóng sÓng dà phà vó su càn bang sinh Ihài, de dg nghiam trgng tói tuong lai sinh tbn va phàt trién cùa nliàn loai

^^^Tình trang ò nhiàm dac biat tram trgng ó càc nuóc Tliè gic thù Ba do khòng co dù khà nàng trang bi càc ha thóiig thoàt, thà Igc, xù' ly chà't tbài nhàm dàm bào su trong sach cho mòi truón song Hieo so liau cùa Bò lai-CN & MT, hàng nàm tran thè gié càc ngành còng ngliiep va giao tbòng vàn tài tbài ra bang tram tria tàn khi tbài va tran 2,5 ti tàii chat tbài ràn Dièu này gay (àc hai lo dèn sue khòe con nguói va mòi truóng tu nliian

Cài già phài Irà elio su phàt trién kinh (è va xà bòi ma kliòng tulli tói ànli huóng cùa chùng lan mòi truóng là ràl dal Mói (]iian hC nhàn qua giùa phàt trién kinh tè làu dai va bào ve mòi Irucmg càn dugc nhan bièt ròng rài

b) Klìài Quàt ve vàh de mói truùim à Viét nmn:

Bau cauli nliùng vàn de chung cùa thè gidì va kliu vuc Ibi vàn

de mòi truóng ò Viat nam con co nhùng khó khan rieng do dièu kien cliièii tranh kéo dai, nèn kinh tè tri tra bau bel co sò ha Tàng bi làn phà

Vói 330.000km va dàn so 72 triau Viat nam co kliòng nhièu dien tich dal cauli làc Tài nguyan thian nliien da dang, phong pliù nlimig ti-ù lugng kliòng lón De phàt trién làu dai va vmig chàc Vici nam phài su dung lue lugng lao dòng dbi dào cùa minh mot càch ce hieu qua nliàt va su dung ngubn tài nguyan mòi càch hgp ly nhàt, cfòng thói phài dàm bào dièu kian va sinli mòi tnróng han che tlnh trang ò nliiàm dang già tàng

Nhùng vàn de này là nliùng nhiam vu Iruóc mal va làu dai phài giài quyèt Su quan tàm tói van de mòi truóng tu nliiéu nàm nay dugc pliàn àiili trong càc cliuong trìnli, du àn va cliinli sach ce lian quan dèn viee nàng cao sue khòe con nguói iiliu clióng beni: sòl rét, trong cày gay rùng, dào gièng, xày nhà xf, nlià tàm Chfnh phù ngày càng quan tàm ben tói viac bào va mòi Iruóng, tàn^ cuóng kiam soàt va giàm sàt viac khai thàc càc ngubn tài nguyer thian nliian

- Dien tich dà't canh tàc dà bi han che, trong klii dò nò lai dang hi thu bep bòi su ò nhiàm do dùng chat hóa hoc, do qua trial-

dò thi hóa va còng nghiap hóa Do vày dian tich dal trong càng b: thu bep •

- Nuóc ó Viet nam là mot tài nguyan thien tiliien rài phon^ phù vói tdng lugng dòng chày hàng nàm là 700-800 li irr^ nuóc ( theo SÓ lieu cùa Bò KII-CN &M1^ Do su phaii bò kliòng deu

dbng {hai chat lugng nuóc bi ò nhiàm ó nliièu noi do nhiàm mjin, e

nhiàm do chà't hóa hoc, chà't tbài san xuà't va sinh boat nan nlii^u vùng dà gap khó khan ve nuóc cho san xuà't va sinh boat

- Viac khai thàc thian nhian bién va rùng bua bài nhièu klii mang tinli chà't hùy diat dà ànli huóng lón tói su da dang sinh hoc

Nhu vày bue tranh chung ve và'n de mòi truóng Viat nam là dàng lo ngai Dbng thòi qua trình dò Ibi hóa ó Viat nam dang phà

vò su dàm bào an toàn sue khòe va phòng clióng banh tàt cùng nhu làm già tàng càc ta nan xà bòi Do dò viac ngliian cùu tìm liiéu nhùng dac thù cùa mòi tnróng va sinh dò thi là mot viac làm ctUi thièt hian nay

3 Mùc dò quan tàm va nghién cùu cùa vàn de:

Mòi tnróng co y nghia hàng d^u dói vói vàn de sue khòe va

su lành manh cùa dói sÓng xà bòi Dàng va Nhà nuóc Viat nam nliàn thùc rat rò dièu dò va quan tàm nliièu tói vàn de này Hàng loat càc chinli sach ve va sinh dà dugc soan thào Qiùng ngày càng dugc hoàn thian va dugc luàt pbap hóa ma dinh cao là Luàt bào va sue khòe nhàn dàn va Luàt bào va mòi truóng dugc Nhà nùóc ban hành

Nàm 1979 nhà nuóc dà ban hànli Dièu la va sinh - bào va sue khòe trong dò dà qui dinh tiau chuàn va sinh kliu dàn cu, va shih lao dòng, phòng chóng dich, kiém dich, va smh thuc pham Sau dò

là chù truóng lón ve Giàm sóc sue khòe baiidàu, trong dò co nhàn manh dèn vàn de cung càp nuóc sach va bào v6 mòi truóng Luàt

bào va sue khòe nhàn dàn co tu nàm 1989 va càc Dièu iC àp diin luàt co tu 1992 trong dò co de càp tói càc và'n de va sinh trong sir hgat va lao dòng, phòng chóng càc bauli dich Luàt bào va ni(

truóng co vào nàm 1994, trong dò nau lan càc qui dìnli bào va ci

ngubn dòng thuc vàt qui bièm, trànli kliai thàc bua bài va bào \ ngubn nuóc, dà't, kliòng khi va càc ngubn tài nguyan thian nliié kliàc

Ró ràng là càc chinh sàeh ve sue kliòe va mòi tnióng dà \ dang dugc coi iiliu mot bian phàp chièn lugc trong su nghiep bs

va sue kliòe nhàn dàn

Khòng chi co càc yèu tó cùa mòi tnióng tu nliian nliu khòr klii, dà't, nuóc ma con co hàng loat yèu tó mòi truóng xà bòi nh mùc song, nan thàt nghiap, trình dò vàn hóa, phong tue, tàp qua càc ta nan xà bòi chi pliói tình trang sue khòe va banh tàt cùa ce nguói Nhu vày ngoài nhùng cliinh sàeh ve va sinh mòi truóng e han che su ò nliiàm mòi truóng tu nhian c ^ phài co càc chinh sàc

ve phòng chóng ta nan xà bòi, nàng cao dàn tri va cài thien mi song nliàn dàn

Mac dù co nhièu luàt la, chinh sàeh nhu vày iihmig hiau cji cùa chùng con bi han che do rat nhièu yèu tó chù quan va kliàc quan Gàn day tìnli trang dà dugc cài thian dòi cbùt Nhièu B Ngành kliàc nliau co lian quan dèn và'n de mòi tnrcnig iiliu Bò Y t

Bò KH-CN & M i ; Bò LD-TB & XH, Bò Xày dung dà co dugc 5 pliò'i hgp va han kèt nhau de giài quyèt mot so vàn de càp bàc dang dal ra do su ò nhiàm mòi truóng dang lan dèn mùc bào dòn dac biat là mòi truóng dò thi

Dièu dò biéu hian ò hàng loat càc còng trình nghian cùu klu nliau do su bò trg cùa Nhà nuóc, càc tó cliùc quóc tè va tu nhàn ni còng trìnli " Nghièn cùu ve chinh sàeh chièn lugc sue kliòe m truóng tói nàm 2000 va 2010 ó Vièt nam" cùa Bò y tè- 199

''Ckììén lucfc quàn ly nuóc dò thi elio vùng iiliiat dói Nghian ci

cho thànli phÓ Uà nói" " Càc kliia canh kiiili tè~xà ligi Irong vi(

càp va su' dung nuóc ó Ha nói" Truóng DHITI Ha nói va (^'buang trìnli càp nuóc Ha nói-1993 Co thè liat ka ra day ràl nliièu càc còng trìnli nghian cùu, càc cuòc bòi thào khàc nhau Tuy iiliiCn càc còng trìnli này lioac di sàu nghian cùu tùng kliia canli cu thè cùa

thuc trang mòi truóng dò thi ve càc yèu tó sue khòe, va sinh, nuóc thài, ò nhiàm kliòng kln, boac ve quàn xù ly ràc Qiua co còng

trình nào chuyan sàu vào khia canli nhan thùc va thòi quen cùa dàn

cu dói vói thuc trang mòi truóng dò thi

Dà co rat nliièu còng trìnli nghian cùu khàc lùiau tran thè giói

di sàu khai thàc mÓi quan ha qua lai giùa thuc trang mòi trucVng thài dò- hành vi cùa con nguói Thài dò cùa dàn cu dói vói và'n de mòi truóng phàn ành mong muón va khà nàng cài thian mòi truóng cùa lig 'Ihói quen va nhàn thùc cùa dàn cu ve vàn de này do thuc trang mòi truóng qui dinh

-Luàn vàn này huóng vào nghian cùu va xem xét mói quan h^ giùc 3 yèu tó tran trong dièu kian va sinli dò Ibi ó Ha nc3Ì nhàm tini

ra càc nguyan nhàn kliàc nliau va mot vài giài phàp cho và'n de này

4 Muc dich nghian cthi:

Qua trình dò thi hóa va qua trình chuyén dói sang co che thi truóng dang dat ra cho thành phó Ha nói nhièu và'n de c^i'^giàj

quyèt Trong dò bào wè mói truóng là mot vàn de quan trgng gc3j:

phàn bào dàm su phàt trién ben vùng cùa Thù dò Duói góc dò xà bòi hoc, vàn dà càp bàch c^i dugc xem xét va giài quyèt là su tàc dòng cùa thuc trang mòi truóng dò thi lan càc nhóm dàn cu kliàc nhau, ò càc khu vuc co mùc dò dò thi hóa kliàc nhau cùng nliu phàn tich ànli liuòng cùa nliàn thùc va thói quen cùa dàn chùng dói vói viac duy tri va cài thian thuc trang mòi tnióng dò Ibi Tran ce

sò dò tìm ra dugc càc nguyan nhàn gay ò iiliiàm mòi truóng hien nay va nàng cao mùc dò nhàn thùc cùng nhu lan Iniyén va phó càf

càc hànli vi va thói quen ùng xù vói mòi truóng mc)t càch thich hgp

Thurc trang mòi Iruòng ve sinh

Thói quen., Nhan tinte

5 Dói ttfgng va pham vi nghian cùu:

Càc thànli phki dàn cu vói càc mùc song khàc nhau Iren càc dia bàn kliàc nhau ò Ha nói

6 Nói dung nghian cihi va kèt cà'u cùa luàn vàn:

Mòi truóng dò thi là mot ha thóng bao gbm ha sinh thài tu nhian va mòi tnróng xà bòi vói rat nliièu càc vàn de khàc jibau Luàn vàn này chi tàp trung nghian cùu thuc Irang mòi tnróng va sinli dò tlii vói 2 vàn de: Ha thóng cung càp nuóc sach va ha lhc5ng quàn xù ly chà't thài ( ràn va long) Dbng thói phàn tich ành huóng cùa thuc trang mòi truóng va sinh dò thi tói nliàn thùc va thói quen cùa dàn cu cùng nhu su tàc dòng nguge trò lai cùa nhan thùc, thói quen va hànli vi lan viac cài thian thuc trang mòi tnrcmg va sinh de thi

Luàn vàn cùng chù y tói vai tró cùa còng dòng càc tó chùc xà ligi trong qua trình giàm sàt, bào va<>cài tliian mòi tnióng va sinh de! thi, cùng nliu vai trò cùa còng tàc truyèn tbòng trcìng vàn de này

Tran co sò càc muc tiau nghian cùu dò, luàn vàn dugc chir làm 4 pliìiii vói càc nói dung sau:

Phkn 1: McV dàu: Nau rò t ^ quan trgng, tùih càp bàch cùa

vàn de mòi truóng tbòng qua viac kliài quàt thuc trjiiig vàn de này tran thè giói va ò Viat nani Tir dò thu

bep và'n de nghian cùu ve càc yèu tó nuóc sach, r;ic lli;ii cùng nhu nhàn thùc, thài dò cùa dàn Uà nói ve vàn

de này

Plmii 2 Nau rò thuc trang ha thóng càp nuóc sach va ciuàn xù'

ly ràc thài Ó4 kliu vuc noi thành, vói su phàn vìuig theo

2 mang luói càp nuóc (cu va mói) va 3 vanii dai (beo mùc dò dò Ibi bòa , so sàiib dà thày dugc nhùng khicni kliuyèt cùa thuc trang dò

Plììm 3\ Phàn tich nliàn thùc (bòi quen cùa cu dàn Ha nói dói

vói thuc trang mòi truóng va sinh dò thi biéu hien qua

su biéu bièt ve càc và'n de lien quan dèn nuóc, ràc Ihài, nuóc thài cùng nhu klià nàng cài thien tình liìiih cùa dan

cu Vai trò cùa còng dbng trong qua trìnli cài thien tiiic trang mòi truóng va sinli dò tlii

Plmn 4\ Kèt luàn: Tom tàt lai thuc trang mòi tnróng ve sinh fin

thi va mói quan he qua lai vói nhan thùc va thói quen cùa cu dàn Uà noi trong vàn de này

Dua ra mot vài ggi y va giài phàp

7 Phucmg phàp nghian cùu:

Luàn vàn này dugc hoàn thànli dua tran vice su dung phucyng phàp phàn tich tài lieu, quan sàt va phòng vàn bang bang hòi

Ngoài viac su dung rat nhièu càc lai lieu co lien quan cùa Bc Ytè, Bò KH._CN&MT, Còng ty mòi tmc:ng dò Ibi, Bò xày dung, càc bài bao va càc bào cào cùa càc cuòc bòi Ihào, luan vàn dira chù yCi: vào kèt qua diéu tra cùa du àn nghian cùu ve viac càp va su diint nucTfc ò Ha noi ( do Chuong trìnli càp nuóc va Irùc^fng DI 1111 Uà nò tièn hành 1993 ) va kèt qua dièu tra cùa Phòng xà bòi hoc dò thi i thuòc Trung tàm KHXH&NV quóc già) ve mùc song, thói quen nhan thùc cùa cu dàn Ha nói ve mòi truóng ve sinh dò Ibi 1904

Dói vói viac dièu tra ve cà'p va su dung nuóc cùa dàn cu Uà nói 1993 Ibi dói tugng nghian cùu là 1450 bò già dinh su dung nuóc Ó 4 quàn nói thành va mot sÓ co quan, xi nghiep, truóng hoc, banh vian So 1450 phièu dièu tra dugc chia cho 4 quàn va l buyCn ngoai thành theo so nliàn khàu va bò già dìnli cùa tùng kliu vuc vói

3 Quàn Hai Bà - 1 phuóng: Dóng Màc 120 plùèu

4 Quàn Hoàn Kiém - 1 phuóng: Hàng Buòm 180 phièu

5 Quàn Tu Liam - 1 phuóng: Nghia Dò 170 phièu

Vi tri càc phuóng phài dàm bào Ò trung tàm, gìln trung làm, giàp ranh , mói nhàp nói thànli, ò ngoai thành So càc già dinh dugc chgn xét theo tiau chuàn mùc song de dàm bào co dù tbòng lin ve càc taiig lóp xà bòi va càc ngành nghè kliàc nhau Ngoài ra con chgn càc ho già dinh theo tiau chuàn ve dang nhà ò tuong xùng vói

ti la mài dò nhà cùa thành phó

Phuong phàp ngliian cùu ò day chù yèu dùng phucfng phàp phòng vàn, quan sàt va phàn tich tài lieu iiliàm tìm biéu mùc dò boat dòng va thuc trang cùa 2 ha thóng nuóc cu va mc'^i cùng nliu nliàn thùc va thòi quen su dung nuóc cùa dàn cu

Dói vói cuòc dièu tra ve kièn thùc, thói quen, hànli vi cùa cu

dàn Ha nói vói mòi truóng wè sinh dò thi 1994 Dói lugng nghian

cùu là 151 bò dugc lua chgn ngàu nhian de phòng vàn theo 3 vànb dai vói 20 ò chia tran bàn db Viac chia 3 vànb dai dugc dua tran co

sò mùc dò dò thi hóa khàc nliau: Kliu trung tàm co, Kliu trung tàm mói va Khu ven nói nliam tìm biéu thuc trang cùa ha thóng nuóc sach, nuóc thài va ràc thài, ve nliàn thùc va thói quen cùa nguói dàn dò Ibi trong viac thài ràc, gom ràc va xù ly ràc

Vanii dai 1: bao gbm 47 phièu ò kliu phó co

Vànb dai 2: bao gbm 50 phièu ò Ngge Uà, Kim Ma, 0 Chg

Dùa, Nam Dbng, Khuong ^Hiugng, Truóng DIIBK

va Xày Dung, Thanh Nhàn, I4C 1 mng

Vànb dai 3: gbm 54 pliièu Ò Van Phùc, Cóng Vi, Giàng Vó,

: Tliànli Còng, Yan Làiig, Ngà Tu Sò, Kim Giang, Truóng Dinh, Mai Dòng, VìnhTuy

8 Già thièt nghian cùu:

- Co su pha tap dan xen cùa mot so dac trung cùa lói song nòng thòn trong long Ha nói

- Su tbn tai va duy tri càc nhàn thùc yèu kém ve ve sinli dò Ibi cùng nliu nhùng thói quen cùa nèp song nòng thòn trong cu dàn Ha nói chiù su tàc dòng manh cùa thuc trang mòi truóng va sinli dò thi

Ha nói Nhàn thùc va thói quen này dugc thay dói theo huóng tièn

bò se giùp elio qua trình cài thian mòi truóng va sinh dò Ibi dugc diàn ra nhanh hon

Dbng thói thuc trang mòi tnróng wè sinh dò Ibi dugc cài thian

sé tao dièu kian phó bièii càc nhàn thùc va thói quen cùa lòi song

dò thi vàn minh va hian dai

CIKJDNG1 TinjC ^PRANG MÒI TRIJÒNG VL SINH DÒ ^OTI

* • < *

1 lliue trang càp nuóc ò Viat nam:

Noi thànli Ha nói co dian tich kboàng 40km vói so dàn hon 1

triau nguói ( theo so lieu cùa long cuc thóng ka 1992) Hian nay,

long chièu dai cùa mang lùoi duóng óng phàn phói nuófc là 425 km

trong dò co 235 km do chuong trinh cà'p nuóc Ph^n lan làp dal

trong nhùng nàm gàn day

l.Tlieo SÓ liau cùa Còng ty cà'p nuóc Uà nói, bién nay ó Uà

nói co tran 130 gièng cung càp nuóc thò cho 8 nhà mày nuóc chfnb

va mot SÓ nhà mày nliò nam rài ràc khàp thành phó 'Póng san

lugng nuóc thò vào kboàng 450.000 m3/ng.dam.Tùc trung binli

mòi nguói dàn dugc su dung kboàng 150 l/ng.dam Tliè nliung thuc

tè dièu tra elio bièt mòi nguói dàn dugc su dung kboàng 81 lil /ngày

tue là kboàng mot nùa so nuóc ma le ra ho dugc su dung niuc

trang này dàc trung elio cà hai ha thóng càp nuóc cu va mói tuy

ràng dói vói ha thÓng nuóc mói thi lugng nuóc dugc su dung là lem

hon mot cliùt, chièm kboàng 2/3 lugng nuóc san xuàt ra ( Yiiing l)

Bang 1 : Lirdng niróc su dung trung bình ngiròi/iigày ò cac

khu virc thuòc he thóng nuóc cu va mói

(co duòng ò'ng nuóc riéng)

Mùa dOug 72,3 54,2 68,2

Nhu vày, tran tliirc tè lugng nuóc thàt thoàt là khà lón ( chièm 50% tóng còng suà't ) Dò là Iming nuóc nguói dàn su dung ma khòng Irà tièn boac lugng nuóc kliòng dugc su dung ma vàn bi lieu liao Vày lugng nuóc này chày di dàu?

2 Tliuc tè dièu tra elio thày phàn lón lugng nuóc thàt thoàt này xày

ra là do tình trang qua cu nàt cùa duóng óng nuóc Tùili dèn 1991

co klioàng 24% tóng chièu dai duóng óng chinh va 39% tóng chièu dai duóng Óng phàn phói xày dung tu nàm 1900-1954 c^in phài cài tao gap do co nliièu hian tugng vó, tliùng, dò ri va hian lugng mà't càp vói, van nuóc ò cà hai ha thóng nuóc cu va mói, cùng nhu hian tugng due phà duóng ò'ng trai phép Dò là ly do làm cho lugng nuóc tiau bao, gay thàt thu cho nhà nùoc va gay khó khan cho dàn cu Ha nói trong viac tbòa man nhu c'àu nuóc cho sinli boat

Tinh trang cu nàt va khòng dugc bào duòng, thay thè cùa ha thóng duóng ò'ng càp nuóc tnróc bèt do boat dòng san xuàt vàn mang tinli chat bao cà'p Biéu hian ró nhàt ó già nuóc Già nuóc dà kliòng co klià nàng bù dap , chi phi bào duóng cùng nhu khàu bao tài san co dinh Già nuóc dugc dua ra chù yèu chi nhàm thu lai mot pliìin chi phi Hoàn toàn kliòng mang tiiili chà't kinli doanh co lai

Do vày, kinh phi de làp dat mói va sua eliùa cu là eo liep Ta co the thày su bài hgp ly cùa già nuóc qua bang già sau:

600 d/m : àp dung cho nuóc sinh boat, àn uóng tàm giài

1200d/m : àp dung cho nuóc phuc vu san xuàt cùa càc nhà mày XI nghiap, trùong ligc, banh vian, càc vàn phòng hành chinli su nghiap, quàn dòi va còng trìnli xày dung

3000d/m : àp dung cho nude dùng cho kinh doanh nliu nhà hàng, quàn cà pha, kliàch san

0.45USD/m : àp dung cho vàn phòng quóc tè va nguói nuóc ngoài song lai Ha nói

3 Mire dòpììuc vu cùa mang luai mróc:

Iheo SÓ liau thóng ka cùa Còng ty càp nuóc Ha noi, hien nay trong toàn bò thành phó co kboàng 21.000 cfàu mày kè cn làp dat elio tu nhàn làn co quan va co klioàng 1025 vói còng còng Me)t so bào cào du doàn ràng trung biiili co klioàng 300-500 nguói/vòi còng cóng va kboàng 15- 35 nguói/ mày nucTfc

Nói chung chi co mang luói nuóc mói là co su phuc vu nuóc dugc cài thien trong dò 80% dàn ò càc khu vuc này co vói nuóc trong nhà vói 40% dàn so tliuòc khu vuc nói thành va ven nói ductc phuc vu con 60% dàn ò khu phó vàn phài su dung mang luói nuóc

cu vói mùc phuc vu tliàp hon nhièu do ti la dò ri cao va thàt thoàt nuóc lón Tran thuc tè chi co 25% dàn dugc càp nuirc mot càch hgp

ly ma thòi Dò là mot dièu bài hgp ly va rat kliòng co hieu qua cùa viac san xuàt nuóc

Rò ràng là he thóng nuóc mói dà va dang tò ra phù hgp vói iiliu càu ve nuóc ngày càng tàng cùa dàn Ha noi Kèt qua dièu tra cùa truóng DHTII elio thày da co 73,2% so ho già dinh su dung nuóc qua duòng nucifc rieng va 26,8%) so ho già dinli su dung nuóc qua vói cóng còng boac mua nuóc Mot so già dinh vàn phài su dung càc ngubn nuóc kliàc nhu nuóc gièng nuóc mua vói jiliieu ly

do kliàc nliau (Bàng2)

Dàng2: IliCn trang sir dung nuóc cùa

già dinh l<:hòng co (kròng óng licrig

Vói liàng

XÓ'Tl

2,4 20,3 2,7 3,0 25,3 10,0 8,6

Gic

Gléng dào

10,0

2 0,5

ngnòn

(%)

Niróc nurn

Nir()'c

iinr.'i -1

vói c e 4,6 9.2

Ngnòn klinc

2,^ 2,3 3,9

0,8

Màc dù thuc trang cà'p nuóc co dugc cài thian dòi cbùt nliimg

su tbn tai cùa mot sÓ vói nuc^c còng cóng dà là mot trong càc nguyan nliàn gay thàt thoàt va làng phi nuóc, dbng thói day cùng là nguyan nliàn làm mà't va sinli dò thi va mà't my quan thành phó

Ngoài ra co mot hian tugng khà phé bién xày ra ò càc bò già dinh Dò là hian tugng co duóng ò'ng nuóc riang nliung lai kliòng

co nuóc Vàn de này dang gay nan mot tàm ly bàn khoàn lo ngai cho càc già dinh chuàn bi làp dat duóng nuóc riang Day cùng là mot nguyan nliàn gay mà't long tin cùa nguói dàn dói vói ngànli cà'p nuóc, dbng thói cùng là nguyan nliàn xuàt hian cùa càc hành vi phà hoai nhu due phà dùong óng trai phép, boac vi pham càc qui dinh

su dung nuóc ;

4 liièn tmng quàn ly va giàm sàt cùa ngành nwóc cùng con nhièu

và'n de vi co nhièu già dinh co duòng Óng nuóc riang nhung khòng

co hgp dbng vói Còng ty cà'p nuóc (3,7%) tue dà làp dat duóng óng bài hgp phàp, boac nhièu già dìnli co duóng nuóc riang ma khòng bièt ai làp dat nuóc cho minh (20,3%) Dièu này chùng tò su quàn

ly va giàm sàt cùng nhu mói quan ha rat long lèo giùa nguói san xuàt va dói tugng su dung nuóc

Tliuc trang này con dugc phàn ành qua viac su dung mot phuong lien giàm sàt còng bang nhàt dói tugng su dung nuóc Dò là viac làp dal dbng hb do nuóc Chi co kboàng 50% so bò co duóng nuóc riang là co cfòng hb do nuóc va pli"an lón tap trung ò kliu vuc duóng nuóc mói Ly do cùa su thièu hut này, theo kèt qua diéu tra , khòng phài do vàn de tài chùih, ma chù yèu là do kè boach làp dal cfòng hb do nuóc kliòng dbng bò, khòng co bình thùc thanli toàn tièn thóng nhàt, boac do càu trùc nhà ò, do mùc dò an toàn kém tham chi do ky thuàt làp dat khòng tot làm càn Irò dòng chày Viac dùng nuóc khòng co dbng hb trong phan lón dàn cu dà tao ra

thói quen su' dting kliòng tièt kiam va bua bài va tinli trang vò y thùc va vò tràch nhiam dói vói ha thóng cà'p nuóc

5 Càc kiém dinli ky thuàt cho thày ràng chat lumg nwóc indy

ò Ha nói là chua dal tiau chuàn elio àn va uóng

Tnróc bèi do còng ngha san xuàt nuóc cùa Viat nam qua cu

va lac bau vói càc khàu xù ly, kliù trùiig khòng dat lieu chuàn Ban canh dò, ngubn nuóc thò rat dà bi ò nhiém do càc chat tbài ò mòi truóng xung quanti ành buòng tói

Tlieo SÓ liau cùa Còng ty cà'p nuóc Ha nói co hon 80.000m /ngày dam trong so nuóc san xuàt ra kliòng dal liau chuan cho àn uóng tue là chièm tói 24% téng lugng nuóc bang ngày co ebùa rat cao bàm lugng sàt, nito, mangan, phòtpho va vi trùng

Ngoài ra con phài ké dèn hian tugng nuóc xuà't xuóng dà dugc xù ly sach nhung vàn bi nhiàm bàn tran duóng van chuyén tói nguói tiau dùng do ha thóng duóng óng dò ri, bi ngàm nuóc bàn do

àp lue nuóc trong Óng chi giù dugc trong klioàng 4-6 gió/ngày ma thòi '

Tom lai mùc dò càp nuóc, càch thùc càp nuóc, chat hrgng nuóc cùng nhu còng tàc quàn ly, bào hành nuóc cùa Ha noi là con rat thàp so vói yau c"àu Co le mot phàn do còng tàc tuyan truyèn vàn dòng va giào due dàn cu Ha nói , ve y thùc bào quàn va tièt

kiam nuóc là chua thuóng xuyan va chua cu thè vi thè dàn cu mài

ehi co mot su biéu bièt mo hb dàn dèn tìnli trang vò tràch nliiam trong viac su dung nuóc

II Thuc trang cùa ha thóng thoàt nuóc thài:

Ha nói co mài dò dàn so khà cao, ò nói Ihànli là 20.000 nguói/km , con ò ngoai thànli là 12.000 ng/km' (theo so liau cùa Tóng cuc thóng ka ) Hian nay Ha noi dang phàt trién ve qui boach

su dung dà't va kliòng gian dò thi dbng thói phàt trién cà càc co sò

dich vu, song su phàt trién cùa co sò ha t'àng ky thuàt kliòng theo kip va khòng dàp ùng dugc càc nliu càu ngày càng cao cùa va sinh

mòi truóng dò thi Dién hìnli là và'n de thoàt nuóc à kliu vuc nói

thành

1 Mang Iwài thoàt nwàc cùa Ha nói bao gbm càc loai ga thu, cóng

ngàm, muong, 4 song tiau nuóc va 18 hb dièu bòa Ha thóng này thu chuyén toàn bò càc loai nuóc thài cùa thành phó gbm nuóc thài sùili boat, benh vian, còng nghiap, nuóc mua va mot phàn nuóc lieu thoàt cùa nòng nghiep O day nuóc thoàt chù yèu tran co sò tu chày Co nliièu yèu tó kliàc nhau ành buòng dèn viac dièu hành va quàn ly ha thóng thoàt nuóc

Dia bình Ha nói tUcng dÓi bang pliàng, vói dò dóc tu Bàc xuóng Nam trung bình là 0,3% Dò dóc này hoàn toàn khòng co Igi cho viac thoàt nuóc trong khi dò khà nàng cài tao lai bau nliu kliòng co nan dà gay ra càc vùng trùng cuc bò

Uà nói ò ve phia bó liuù song Hong, vói chièu ròng song lón nliàt là 2 b n nhung lai khòng giùp gì cho viee tiau thoàt nuóc cùa

Ha nói do muc nuóc song luòn cao ben cót mat dal Uà nói I3an cauli dò ha thóng thoàt nuóc cùa Ha nói lai co dò dóc qua nhò^ tu 0,0012 dèn 0,0015, ( theo sÓ liau cùa Còng ty mòi tnróng dò Ibi)

so vói yau càu thoàt nùoc Dièu này dàn tói tìnli trang dòng chày nhò, yèu khòng dù sue tài va làm sach chà't càn, ràc bui trong long

ha thóng thoàt nuóc, tu dò làm càn trò dóng chày, giàm sue chày xuóng 50% còng suà't ban dàu

Thuc trang này con biéu hian qua su nao vét khòng thùong xuyan ha thóng cóng cùng nliu muong, sòng,ao,hb, dièu này dà làm cho klià nàng thoàt nuóc càng yèu di Hàng nàm chi thuc hian dugc 50% nliu càu nao vét

2 Mot yèu tó khàc han che dòng chày là kich tluràc va dò dai

cùa bé thoàt nwóc

Tlieo so lieu cùa CTMIDT, ha lliÓng cóng cùa ila noi chi co

135 km vói duóng kmh tu 300-2.000mm, trong dò co kboàng 60%

là ducjng cóng co kicli thùóc ubò va vùa, co duóng kmh tu óOOmm Qua bao nàm, màc dù mang luói duóng cóng co dugc mó ròng nhung duóng kinh vàn dugc giù nguyan, ban canh dò mal dò cóng giàm tran 1 hécla dal dà làm elio ha thóng cóng càng bi qua lai, nhàt là trong qua trìnli dò Ibi bòa nhu hien nay

400-Nèu so vói càc nuóc Dòng Nam A khàc, mang lucVi thoàt nuóc linh theo bình quàn clàu nguùi là 1-2 m cóng Ibi ò Ha nói chi

co 0,lm cóng

Ha nói co 235km duóng phó chmli nhung chi co gàn 50% ducrng phó co ha thóng thoàt nuóc Phàn con lai chua co he thóng thoàt nuóc nan nuóc thài va nuóc mua tu do chày Iren mal duóng theo càc rành via he Dicu này dà gay ò nhiàm mòi tnróng nghiem trgng, dbng thói làm mà't càuli quan dò Ibi

Su ò nhiàm ngubn nuóc sach xày ra là óo he lliò'ng thoàt nuóc

kliòng day dù va khòng dàm bào ky thuàt Dièu này co the thày j ò

qua ti le nguói bi mac benli ò kliu vuc co ha thóng thoàt n\xac lói va

ha thóng càp nuóc cu nàt là cao hon nliièu so vói càc khu vuc kliàc

Ngoài da Ginn san Màc cà 2 belili hoàc 3 benh

màc càc

(%}_

He mróc mói 1,9 5,7 8.9 5,0 78,0

loai bènh

cà 2 Ile thòiig

1.7 3,8 2.9 0,2 1.7 89,5

Ban canli dò viéc xày dung ha thò'ng thoàt nuóc thuóng phài tlù còng ò dò sàu l-2m nhung trong dièu kian nèn dal Ha nói, chi

tu 0,9 dèn l,5in dò sàu Ibi nuóc ngàm dà xuà't hian, gay klió kliàn elio viac thi còng càc còng trinh thoàt nuóc va khòng giàm sàt dugc mùc dò dò ri cùa chùng

3 Nwóc thài hao gbm 2 loai: nuóc thài sinh boat va nuóc thài còng

nghiap Nuóc thài sinh boat gbm càc loai nuóc thài kliàc nhau tu càc boat dòng tàm rùa, giat, xi nuóc cùa càc ho già dinh, càc co quan xi ngliiap, banli vien, truóng hoc., Con nucyc thài còng nghiep

là ngubn nuóc thài lù càc boat dòng san xuàt cùa càc nlià mày, xi nghiap, còng tru'óng xày dung, hgp tàc xà

Hian nay theo so liau CTMIDT Ha nói, nói thànli Uà nói bang ngày tbài ra kboàng 320.000m trong dò nuóc thài sinh boat chièm 2/3

1>D nuóc thài sinli boat cliièm 1 ty le lón nliu vày nan viee xem xét mùc dò ò nhiàm cùa nò là càn thièt Trong thànli phàn nuóc thài sinh boat, nuóc thài tu càc loai xi nuóc là dàng luu y do mùc ò nliiàm cùa chùng dói vói mòi truóng

Viac su dung xi nuóc là mot tièn bò dàng ké trong dói song

dò thi Ò Pia nói hian nay co klioàng 49,5% so bò già dinh Uà nói ( SÓ lieu cùa CFMIDT) tue là gàn mot nùa càc bò già dinh Ha nói

su dung XI nuóc Tuy nhian viac biéu dugc ky thuàt làm va su dung

xi iiuc'yc co y nglila quan trgng Thuc tè nliièu già dinh do khòng biéu va làm dùng ky thuàt nan dà làm bòng qua trình xù ly hoàc xà truc tiép chat thài ra ha thóng cóng chung gay bbi làng va tàc cóng Nhièu klii ha tlic5ng cóng lai khòng dù boac kliòng dàm bào chat lugng dàn tói tìnli trang nuóc thài shili boat tu do chày Iran tran mal phó ò càc khu vuc còng cóng boac tu thàm xuóng dal, làm mài ve sinh mòi truóng va ành buòng tói ngubn nuóc ngàm

Ngoài ra lugng nuóc thài bau nliu khòng qua xù ly dugc lliai

ra hàng ngày tu 24 banh vian lón nhò trong thành phó cùng là mot tàc nhàn dàng ké gay ò nhiàm mòi truóng song

Ha Nói co 274 nhà mày còng nghiap càc loai, hàng ngày tbài

ra kboàng lOO.OOOm nuóc thài bau nliu kliòng qua xù ly va Igc ( theo so liau cùa CTMIDT Ha nói)

Nói chung tìnli hinli mang luói duóng cóng kliòng day dù vói mot lugng nuóc thài lón kliòng dugc xù ly dà làm elio nhièu kliu vuc bi ò nliièm nàng né Dién hình là khu còng nghiap lliugng Dinli va Minli Kliai- Vinti Tuy- là 2 khu vuc su dung nhièu nuóc elio san xuàt nhàt va dbng thói cùng thài ra nhièu chat dòc nhàt Mot so co sò dà xà nuóc thài trong dò co ebùa càc chat dòc nguy lùém nhu tliùy ngàn, dbng, chi, axen , phanol, IIQ Dièu này dà ànli huóng nghiam trgng tói su song nói chung

6 Vày thuc trang cùa ha thò'ng thoàt nuóc thài cùa Ha nói hian nay

là do nliùng nguyan nhàn nào?

Truóc bèi, dò là do ha thóng thoàt nuóc kliòng day dù Dò cùng chùili là liàu qua cùa càc boat dòng xày dung nlià ò, co quan,

xi ngliiap ma khòng quan tàm dèn eo sò ha tàng ky thuàt veri càc

ha thóng thoàt nuóc hoàn thian Ha thóng thoàt nuóc vón dà qua lai nliu vày lai càng bi tiép tue qua tài va xuóng càp ben do su già tàng

ve khà nàng càp va liau dùng nuóc, cùng vc^i cài thian dòi song cùa càc bò già dìnli, ò su da dang hóa va hian dai hóa càc thièt bi ve sinh già dìnli Kèt qua là mùc dò ò nhiàm càng tàng va khà nàng de kliàc phuc thuc trang càng bi han che

Viee mò ròng va nàng cà'p Ha nói càn phài dugc tièn hành dcìng bò giùa xay dung he thóng cóng ngàm duói dà't va xày dung nlià, còng sò tran bè mat Co le càn phài tao ra nliùng thói quen mói trong qui boach thành phó vói viac xày dungcàc khu phó mói, cài tao khu phó cu va mò ròng mang luói thoàt nuóc vói kich thiróc

va dò dai lem hon phù hgp vói t(5c dò tàng dàn lùèn nay

IH, ITìirc trang hC thc^ng quàn^xiV ly ràc thài:

**aiat thài là chat dirac loai ra trong siiili hoat, trong qua Irình san xuat hoàc trong càc hoat dòng kliàc" ( dicni 2 dicu 2 Luàt bào v6 mòi truùng) Qiàt thài là toàn bò càc loai vài chat du'oc locii bò

ra trong qua tiình tham già vào càc boat dòng vai chat, san xuàì va tinh thàn Chat thài ràn gbm càc loai chat thài sinh hoat va chat thài cc)ng nghiep nliu càc loai rau qua thuc pham, kim loai, sành su; Ihijy tinh, giày,vài, cao su, xàc dòng vat, xucrng

Ràc thài sinli boat du'dc thài ra tir càc ho già dinh, trcn duòng

pilo, a noi còng còng, nai giài tri, vui chai, kbàch san, co quan

hành chinh su' nghiep, co quan, bénh viéii, truóng lioc Con ràc tbài còng nghiòp du'gc thài ra tìì' càc co sò san xuàt, càc boat dòng xày dinig coi nói va sii'a chiTa nhà eira trong dàn cu

1 Ilrwg tigày Uà nói timi ra kJioàiig 2.000in ràc càc Inai, trong dò ràc tbài sinh boat chiem kboàng 80% cbi\ ràc tbài còng ngbicp

eliiam 20% ( klioang 400m /ng.dam) 'Ilieo kèt qua diCu tra cùa Còng ty mòi tru'óng dò Ibi chat thài ràn ò Ha nói gbm co càc lliành phàn sau: chat liùu eo 50,3%, cànli là que cui 6,3%; vò oc sò lièn 1,2%; gach vun sòi dà 7,1%; giày loai 2,7%; chat dèo, cao su 0,7%; thùy tinh 0,3%; kim loai 1,0%; càc tap chat nhò licm lOmm: 30,5%;

Nhu vày lugng chat hùu eo co rat cao (50,3%) vói dò ani trung bình 67% trong khi bau nhiat dói nóng àm dà làm qua Irình lan men phàn hùy diàn ra nhanli chóng Vi thè, viac thu gom van chuyén càc loai ràc déu dàn hàng ngày là càn thièt de bào ve mòi truóng song Ngoài ra viac xù ly càc chà't thài hùu co thành phàn bón là co Igi va hieu qua nliièu mal

2 Mire dò thu gom ràc thài cùa Cóng ty mói trwàng dò tiii

Tran thuc tè, Còng ty mòi truóng dò Ibi chi thu gom duoc khoàng 50% so lugng ràc

Clià't thài còng nghiap chi chièm khoàng 20%, nhung khà nàng thu gom chùng lai rat kém Chi co 65/300 so càc xi nghiep ce^ quan cùa thànli phó dà ky hgp dbng thu gom pbè thài vói Còng ty mòi truóng dò Ibi So ràc thài còng nghiap chù yèu là xì Ihan, vun kim loai, vài, sgi thùy tmh, dui dèn, màu cao su va hóa chat pbè thài Qiùng thuóng duoc dem di chòn làp ao hb hoàc tap trung ò bài ràc nói bó de làm gach, xi than, san làp nèn nhà, tao mal bang xày dung Day là mot trong càc nguyan nhàn làm ò nhiàm ngubn nuóc va dà't thành phó

Dò'i vói ràc sinh boat ò càc kliu dàn cu Mac dù Còng ty mòi truóng dò Ibi dà buy dòng toàn bò lue lugng lao dòng va phuong tian de thu gom va vàn chuyén ràc nliung vàn khòng dàm duoiig khói lugng ràc trong ngày dò là do :

- lliièu phuong tian vàn chuyén ràc

- Hoat dóng thu gom chù yèu diàn ra vào ban dem

- Ha thóng duóng xà khòng thuan lien cho viee di lai thu gom ràc

- Dàn cu co thói quen thài ràc bua bài, vào bàt ky lue nào va noi nào '

Qiinh vi vày ma Ha noi co rat nhièu nliùng bài ràc Iòni nhò tran he duóng va nliùng bài ràc còng còng ò nhùng kliu dàn cu, dac

biat là à nhùng kliu nlià cao tàng Tình trang ò nhiàm bau khòng

klii, my quan dò Ibi va mòi tni'óng song do ràc thài gay ra dà dèn mùc bào dòng, ành buòng tói sue khòe dàn cu, nèp song dò Ibi

3 Noi dò va xwlyràc:

Ràc cùa toàn bó thành phÓ thu gom dugc dua ve bài ràc Ma tri Ò day ràc dugc phàn loai rat thò so do nliùng nguói bòi ràc lièn hànli rbi dugc dua tói càc bài trùng de làp

Dò'i vói mot SÓ ràc thài tu càc co sò san xuàt hóa chat dòc hai

va tu banh vian Ibi Còng ty mòi tru'óng dò thi dua di Bàt Bai de dot Tuy nhian lugng ràc này thuóng kliòng nliiéu va kliòng dugc ihu gom triet de nan khà nàng gay ò nliiàm là lón '

Dói vói mot SÓ ràc ò càc chg xanh, chg e oc, (theo thóng ke cùa CllvnT)T Ha nói), hàng ngày Còng ly dà thu gom ò càc chg 50-60m chù yèu là ràc thuc pbàm v^sedugc dua lliang tc^i xi nghiep

xù ly ràc ò Càu dién de làm phàn bón

Pbè thài xày dung thuóng dugc dem di do ò bài Lac lliành

( phuóng An Duong) va bài Làm du ( ò Già I.àm) Tuy nhién co mot lugng lón pbè thài xày dung dugc dem de tùy lien trong thànli phó (nhu khu vuc dgc bó da, Dai hoc Bach Khoa, Nhà vàn bòa Bach mai, dgc phó Thanh Nhàn ) Gay han tình trang mà't trai tu

my quan thành phó

Viee thu gom va xù ly ràc ò Uà nói chù yèu vàn mang tinh chà't bao càp vi già phi ve sinh clii co 500d/tliàng elio càc ho già dinh Mùc già này do UBND Ha noi dua ra iiliàm buóc dàu tao ra y thùc elio dàn cu ve và'n de ràc chù chua vi muc dicii kinh doanli dich vu Dièu này gay khó khan kliòng it cho Còng ty mòi tnróng

dò thi klii ho kliòng co dù kinli phi de tu nàng cà'p va cài thian dièu kien làm viee.Ban canh dò dàn chùng coi rè già tri còng viac thu gom ràc cùng nhu y thùc tràch nhiam kém klii làm bàn duóng phó

Theo con so thóng ka cùa CTMTDT, dói vói mot so nuóc nliu Thài l^n chàng han, ó Bang Cóc trung bmli mòi nguói dàn phài chi

15 USD cho còng tàc làm sach mòi tnróng va sinh; ò Due trfch 4%) tliuè thu nhàp cho dich vu ve sinli còng còng Trong klii dò Viat nam, Nlià nuóc bao cà'p va chi pln dàu tu cho biiili quàn dàu nguói

là 40.000d cho còng tàc va sinh mòi tru'óng Phài chàng day cùng là mot dàu mói gay nan su tri tre, yèu kém trong còng tàc va sinh mòi truóng dò thi? Co thè dò cùng là mot yèu to' tao nen tàm ly coi thuóng còng viac cùa Còng ly mòi truóng dò Ibi, cùng nhu coi thuóng càc chuàn muc va sinli còng còng dò Ibi?

Nhìn chung dàn cu thành phó chua nliàn thùc dugc mot nguyan tàc nguói thài ràc hoàc nguói gay ò nhiàm phài tra tién Do vày, còng viac cùa Còng ty mói truóng dò tlii con gap nliièu khó kliàii Giài quyèt dugc thuc trang thài ràc bua bài iiliu hien nay dói hòi phài co su dàu tu' lón cà ve kinli pln va thói gian cùng nhu phuong thùc lìun viac mói, dac biat y thùc tu giàc cùa dàn cu thành phó

I

4 Mùc dò gay ó nliiém cùa ràc timi:

Ta co thè dua ra mot minh boa ve mùc dò gay ò nhiàm cùa ràc thài lan dói song dò thi qua ti la màc banh nghè nghiep cùa cóng nliàn Còng ty mòi tnróng dò thi dua vào kèt cjuà diéu tra cùa Còng ty mòi tru'óng dò thi ve tình hình bauli tàt 1993 nhu sau:

Nói khoa 7,7% Mal 37,1% Tai,mùi,hgng 31,6% Ngoai khoa 5,0%

Ràng,hàm,màt 33,6% Da liàu 13%

Dói vói nliùng nguói làm càc còng viac iiliu quél don ràc va thu don phàn san làp bài thài Ty la màc càc loai beiili ve lai, inùi, ligng,màt, ràng bàm mal là cao nhà't So còng nhàn này bi ành buòng lón bòi nòng dò bui co trong kliòng klii cùng iiliu càc hóa chat dòc hai trong ràc thài Vi du nhu chat sunfuadioxit SO2 hian dang dugc thài ra tu càc co sò san xuàt còng nghiep vói 100 nghin làn/nàm- là lugng lón chat gay ò nhiàm va nguy liiém elio dói song con nguói

Thuc tè cho thày còng ngliiap san xuà't tu laiili, dièu bòa, chat tày rù'a dang tàng truóng manli tran thè giói va bàt dàu co elio dùng

ò Viat nam Ngànli này phài su dung plio bién chat chlorofluoro Oiàt này là thù pham gay iién su suy giàm tàng òzòn tu 4-8% gay mà't sue de kliàng banh dich cùa con nguói, giàm nàng suà't mùa màng va hùy dici càc vi kliuàii trong tu nhian (theo so lieu trong

"Phàn tich ànii buòng cùa phàt trién còng nghiap dèn mòi tnióng dò

thi Ha nói "- Tran Thanh Làm) Ngoài ra viee su dung càc loai vài liau gay dòc nhu axit axetic, chi, PcB,amian, thùy ngàn,a xit sunfuaric, xmylclorua, liydro sunfua va càc chat plióng xa trong càc ngành san xuàt còng nghiep se thài ra càc chat rat dóc hai cho

co thè con nguói nliu gay belili ung thu, hùy hoai tri iilió, mal khà nàng sinli de, di tàt

Nhièu lillà mày, xi nghiep ò Uà noi dugc xày dung càch day

30 nàm dèn nay vàn chua dugc cài tao va nàng cà'p trong khi dò còng suà't boat dòng lai tàng gap nhièu làn, vànb dai bào ve va Irànli gay ành buòng tói dói song nliàn dàn bau nhu khòng co dà làm ànli buòng xàu tói san xuàt va mòi tnióng xung cjuanh

Mùc dò ò nhiàm dién liinli ò thànli phó Uà nói là càc kliu vuc xung quanti càc iilià mày ò Thugng Dinh, kliu nhà E1,E2,1L5 phuóng Bach khoa do ò cauli xi nghiep hóa chat Ba iilià'l, khu vuc

xung quanh nlià mày Rugu, Del 8/3, Del Minli kliai, Ca kbf Mai

dòng ( lìieo so lieu cùa " Phàn tich ànli buòng cùa phàt Irien còng nghiap dèn mòi truóng dò tlii Uà nói- Iran Tlianh Lam, CnvnT)T)

Tom lai màc dù buóc dau Còng ty mòi tnróng dò thi dà co nliùng co gang vugt bàc de cài tbién tinh liìnli, viac quàn xù ly chat thài ò Uà nói hian nay vàn chua dàp ùng dugc nhu càu cùng nhu chua dàm bào duoc tiau chuàn ve sinh cùa mot dò Ibi hien dai

Viee xem xét toàn bò thuc trang mòi truóng ve sinh dò thi ò Lia nói vói bai kliia canh: ha thò'ng cà'p nuóc sach va ha thóng cpàn

xù ly chat tbài (ràn va long) dà elio thày tìnli trang bèt sue khó khan

va nguy co ò nliiam mòi tnróng cao trong boat dòng cùa 2 ha thóng này Qua trìnli phàt trién kinh tè-xà bòi hian nay vói toc dò tàng dàn cu dò tlii nhanli chóng dà làm elio mòi truóng va sinh dò thi ngày càng trò non bi qua tài, tìnli trang ò nhiàm ngày càng già tàng.Ben canh dò nliièu thói quen, hànli vi cùa lói song nòng thòn trong ùng xù' vói mòi tnróng scmg cùng góp phàn tàc dòng lieu cuc tói linli vuc này

aiIJONGlI N1L^N T i n t : , T H Ó I Q U I I N CIÌ A CU" D À N I lA N O I

DÒÌ VÓI MÒI TRUÒNG Vii SINH DÒ TU\

Nhùng phàn tich tran day elio thày mòi tnióng ve sinh dò Ibi

ò Ila nói dang bi ò iiliiàm va xuóng càp nghiam trong Vay thuc trang này co ànli buòng tói càc tàng lóp dàn cu nhu thè nào'? Nhóm dàn cu nào chiù làc dòng manti nliàt ? Nhùng nhàn le) nào dà va dang tao dièu kian cho càc hành vi, thói quen khòng vàn minh ibii lai? Nhan thùc va thói quen cùa dàn cu Ha nói dà tàc dòng tói thuc triing mòi truóng vf sinli dò Ibi nhu thè nào ? Dò là nhùng vàn de

se dugc eie càp dèn trong chuong này

cu Uà noi dói vói vàn de nuóc sach:

Xàc dinh su khàc biat này nhàm muc dich làm rò mùc dò phàt Irién cùa lói song dò Ibi trong càc nhóm dàn cu khàc nhau, nhàm xem xét trulli dò nhan thùc va tinti tich cuc cùa nguói dàn 1 là nói dói vói vàn de nuò^fc sach

Càc so lieu su dung ò day chù yèu trich lù ngubn so lieu cùa

du àn nglùan cùu ve vàn de càp va su' dung nuóc cùa dan cu' Uà noi

do truèmg DHTII Uà nói va Chuong trinh càp nuóc Phàn lan thuc hien nàm 1993

l Nhihig thói quen cùa ngwM dàn Uà nói dói veri vàn de nwórc:

Nuóc mày là mot trong nliùng tiau chi co bàn cùa dói song dò Ibi lùén dai Do vày, xem xét càc thòi quen, hành vi ùng xù cùa nguói dàn dói vói vàn de nuóc phàn nào cho thày mùc dò phàt tién cùa lói song dò Ibi trong càc nhóm dan cu khàc nhau, cho j^hép giài qua trinh hình thành càc thói quen trong su dan xen vói càc ciiuan muc cùa dc:fi song dò thi hien dai

a) Tildi qucn sii dung mrcjtc mày

'Ihirc tdclio thày giu'a càc nhóm dàn cir ò càc kliu vuc co mire

dò dò thi hóa kliàc nhau trén dia bàn Uà noi Kliòng co su' khàc bici trong thói quen su' dung nu'óc mày •

Nguòi &di\ Uà noi chii yèu sir dung nuóc tu' he tbòng càp nuóc

cho sinh boat cùa thànli phò Ve co bàn he tbòng càp nuóc này dà dàp ung mong muón va tao cho nguòi dàn co thói quen dìjng nuóc mày Mac dù iiliieu noi, nliieu lue nguòi dàn dòi khi pliài su dung ket hgp cà ngubn nuóc mua, nuóc gieng, xong vice xu dung ket bop này khòng mang tinh pho bién, kliòng pliài là net dac trung chù yéu^hep song cùa cu dàn Ha nói nu'a

Nhu vay, co the nói ràng thói quen su dung nuóc inay là pilo bien trong càc nhóm dàn cu dò thi Tliói quen su dung nuóc mua, nuóc giéng- dac tru^ng cho dòi song nòng thòn- hien nay khòng con tòn tai trong dòi song cùa dàn cu Ha noi nu'a Day là su kbnc bici rat rò giua dòi song dò thi va nòng thòn Nguòi dan dò thi quen vói

càc éièn kien tien nghi cùa cuòc song dò thi va phu thuòc nhieu

vào chùng

Ket qua khào sàt cho thày dai bò phàn càc già dinh chua co duòng nuóc riéng là muón dugc làp dat ( 85,4%) ( bang 4), tmng khi chi co 14,6% sò ho già dìnli là thicb su' dung vói còng còng do

ho kliòng co dféu kién de làp dat riéng

Bang4: Lira chon nguòn niróc cùa cac già (rmh

dura co diròng óng niróc riéng

1 làng Buon Dóng Mac Tóng qnal

Su: lua chon Duòng óng rieng(%) 92,9 93,2 75,7 92,9 76,5 87,5 85,4

nguòn niróc Voi cóng

cóng {^,)

7.1 6,8 24,3 7,1 23,5 12,5 H,6

Ngirài (lan Ha noi ira thfch sir dung niróc may lìr diràiig niK'rc rieng cùa già dìnli do sir thuan tien trong su' dung, liCÌ kicm thòi gian va sire lire va tir y thirc sò liiju cùa nguòi dan

'lliói quen sir dung niròc mày phììn nào phàn anh cà nièm tin cùa dàn chùng vào chat lugng v6 sinh cùa nuòc may Di'éu này thày

rò qua sir phàn loai cùa dàn Uà noi trong viee su' dung cric loai niróc khàc nhau cho sinli hoat va àn uòng

Tom lai thói quen su' dung niróc mày cùa dàn cu' Uà noi du'gc duy tri va tbn tai bòi dieu kien song dò thi Nò dà trò thành mot nep song phò bien trong mgi tang lóp dàn cu' dò thi

h) Ihói quen sw dung nuóc cho sinli lioat gin dìii/i:

Phàn này chi tap trung vào hai khia canJi cùa thói quen su' dung nuóc Dò là muc dich su' dung nuóc va hrgng niróc su' dung cùa càc ho già dinh Vói mùc song khàc nhau thi càc ho già dinh co

muc dich va ìuaiìg nuóc su' dung là kliàc nhau

Ke't qua di'éu tra cho thày, h'àu het càc già dinh co thói quen sir dung nu'óc mày elio àn uòng va tàm giat ( 57,9%) ( bang 5) trong

dò nliu' càu nuóc dùng cho àn uòng là it han nhieu so vói nhu càu nu'óc dùng cho tàm giàt

Bang 5: Muc dich su dung mróc

So 11^

Chù yéu làm dich vu va kinh doanh Qio cà sinh luwt va dicli vu

Qio sinh hoat va cac cóng vièc khac

Tóng

SÓ ho

OD (%) 6,9 27.8 57,9 0.1 0,2 1.6 5.5

100

Cac nhóm dàn cu' d^u co muc dfch su' dung nuóc nhir nhau Tuy nhien mù'c song kliac nhau dà tao nen su khàc nhau, trong thói quen su' dung nu'óc, biéu hi6n ò tfnh da dang cùa càc muc dfch su' dung va SU'khàc biet ve hrgng nu'óc Quan sàt hien lugng này ta Ihày

dòi vai càc ho già dinli co mùc song tiung biiih va nghèo thi mùc

dò trang bi càc vài dung trong iilià là thàp hcm nhieu so vói càc già dinh co mùc song khà Dieu này dàn tói muc dich su' dung nuóc là don dicu hon cùng nhu' lugng niróc dùng là it han

- Dòi vói càc ho già dìnli co mùc song klià thi muc dfch su' dung mróc da dang va phong phù han rat nhieu cùng nhu hrgng nuóc su' dung tòn han nliieu Vi càc nlióm già dinh này co dieu kien mau sam càc trang IhiC't bi liidn dai phuc vu elio sinh hocHt già dìnli nliu' mày giat,, xi nuóc, vói lioa sen, bbn tàm, xe mày, ò tò v.v

difilli sir kliàc biet này cùa càc nlióm dàn cu' dàn den mùc dò phu thu oc vào he thòng càp nuóc cùa càc nhóm là khàc nhau Chiù tàc dóng manli nliàt cùa thuc trang càp nu'óc chfnli là nhóm dàn cu

co muc song khà Cuòc song cùa càc iilióm này chàc chàn se bi dào Ign neu thuc trang càp nuóc thay dòi theo chieu huóng xàu Tiong khi dò nhóm dàn cu co mù'c song trung bình va nghèo thi chiù tàc dgngJhan, do klià nàng dàp ùng nuóc là de thuc hien hcm

Nliir vày mùc song khàc nhau dà qui dinh mùc óg phu thuòc

cùa càc nhóm dàn cu này vào he thòng càp nuóc vói càc Ihói quen

su dung nuóc phong phù, da dang Nhóm dàn cu co mùc song tiiing bình va nghèo là de thich ùng han vói nliùng thay dòi cùa he thòng cà'p nuóc

e) ihói qucn sw dung nwóc vào thói dicm nliàì dinh

Càc già dinli su dung nuóc vói càc muc dfch khàc nhau thi thòi gian su dung cùng kliàc nliau Dbng thòi su khàc bièt trong ca càu iighe nghiep giùa càc nhóm dàn cu cùng ànli liuòng dèii thòi gian su dung nuóc va lày nuóc

Tlieo bang 5 phàn dóng càc già dinh su dung nuóc cho àn uòng, tàm giat ( 57,9%) do vày se co thòi gian su dung nùoc nhu nhau tao nCn càc giò cao diém trong ngày Dò là buoi chieu sau giò làm viee ( 53,7%) ( bang 6)

Bang 6: Tmh hình sur dung niróc li ong ngày

100

Tnra 12.4 87,6

100

Chièu 53,7 46,3

100

l'ó'i 23,1 76,9

100

Dèm 1,0 99,0

100

Bàt ky 15.3 84.7

100

'lliòi quen sii' dung nuóc vào buoi chieu - khi moi thành vien

cùa già dinh tra Ve nhà va làm càc còng viee khàc nhau nhu tàm,

rùa, giat, nau àn, làm ve sinh , bàt ngubn tu thòi quen sinh boat cùa càc già dinh Ha noi

Tuy nhien thói quen sinli hoat này bi ành hii'òng bòi thuc trang càp nu'óc cùa Ha nói Thói quen su dung nuóc vào buoi cliieu

là khòng thay dói dòi vói phàn lón càc ho già dinli Ha nói, trong khi dò viéc lày nuóc vào thòi diém này là it hy vgng Dieu này buóc nguói dàn phài co thói quen mói trong viee lày nuóc va ti'ch trù nuóc vaò càc thòi diém khàc de tièn su dung

lliirc té'elio thày thói quen lày nu'óc vào càc thòi diém khàc nhau, trành giò cao diém dà cùng co tràt tu va thòi quen sinh hoat cùa già dinh Tuy nhiCn do tliu'c trang càp nuóc khòng (fòu, khòng

dù cùng nhu viee phàn bò àp lue nuóc khòng phù ho^^ vào càc thòi diém kliàc nhau trong ngày dà ành huòng lón den qui thòi gian cùa càc thànli vién trong già dinh, nhàt là dòi vói càc thành vien co chùc nàng dàm bào nuóc sinh hoat elio già dìrùi

Vice thuóng xuyén phài theo dòi tue Irirc va lình trang bi dòng

ve dòng chày cùa he thòng càp nuóc dà ành huòng lón truóc hct den sue kliòe dàn cu va tu' dò ành huòng dèii chat lugng va khà

nàng làm viòc Ngoài ra su bi dòng này dà ành huòng lem tói qui thòi gian làm viòc "Ban dèm cà nlià lo vièc nuóc, ban ngày cà nuóc

lo viéc nhà" Nhi^u nguòi lam dung thòi gian làm vice de " Io viCc nuóc" elio già dinh Bdn canh dò phài ké den viCc han che su dung qui thòi gian ròi mot càch phong phù klii phài giàiih nhi^u thòi gian

de lày nuóc Day là mot su làng phi lón klii klià nàng de su' dung thòi gian ròi phong phù da dang cùa cu dàn Ha noi là lón han rat nlii^u so vói dòi song nòng thòn

Ca càu iigliè nghiep vói che' dò làm vice khàc nhau cùa nhóm dàn cu cùng ànli huòng kliòng nliò den thòi gian su dung va lày nuóc vào càc thòi diém nhàt dinli Ket qua dieu tra cùa Tmòng DHl^H va Qiuang trinh càp nuóc Ha noi cho thày:

- Càc nhóm dàn cu làm viee theo giò hànli chinh thi thòi gian

su dung nuóc chù yé'u vào buoi chi^u, sau giò làm viéc, con thòi gian lày nuóc thi tùy thuòc vào chat lugng càp nuóc, chù yé'u vào buoi tòi, dém va sàng som Sò ho già dinh su dung nuóc vào buoi chieu cliiém 53,7% phan nào phàn ànli ti le ngànli iiglié cùa Ha noi vói thànli pli^i cóng nliàn vién chùc chiè'm klioàng 80% tòng so dàn Ha nói ( theo sò lieu thòng ké 1988) trong do tuoi lao dòng

- Càc nlióm dàn cu làm viéc theo ca kip thi thòi gian su dung nuóc va lày nuóc là thay dói, chuyén sang buoi sàng hoàc buoi tòi, biéu liién qua con sò buoi sàng là 24,5% va buoi tòi là 23%

- Còli dòi vói càc nhóm dàn cu ma iiglie dich vu vói che' dò làm viéc cà ngày hoàc tu do thi sé co thòi gian su dung va lày nuóc bàt ky( 15,3%)

Kliòng ciii su khàc biét trong ca càu ngh^ nghiep, che' dò làm viéc ma nliùng kliàc biét v^ mùc song cùng co tàc dòng dé'n thói quen su dung va lày nuóc vào thòi diém nliàt dinh cùa càc nhóm dàn cu Ha nói

Nhóm già dìnli co mùc song klià, dac biét là nhùng già dinh

co nguòi giùp viéc, co nhféu khà nàng han nhóm già dinh co mùc song trung bình va nghèo trong viéc duy tri thói quen lày nuóc, su

dung nuóc theo che dò sinh hoat bình thùang cùa gin dinh Hòi vi

ho co thè lày lioac mua nuóc vào bàt ky thòi diém nào trong ngày Nhu vày nhóm dàn cu này co di'éu kién duy tri ón dinli thói ciuen su dung nuóc vào thòi diém nliàt dinh, ngugc lai nhóm già dinh co mùc song trung bình va nghèo co ft klià nàng duy tri Ihói quen nói

ti én do nhùng han che ve kinli té'

d Tliói qucn lày nwóc va tmnwórc

Ca the nói ràng Ihói quen dir tm' càc vai dung là ràl dac trung

cho càc nlióm dàn cu Viet nam liiói quen này dugc hình thành lù nhùng nam cliié'n tranh va thòi bao càp

Vice dir trù' càc mal hàng thiel yéu cho cuòc song hàng ngày

là mot thòi quen quan trong giùp elio càc già dinh vire^ qua i\ugc

nhùng thòi diém khan hiem va khó khan v"é hàng hóa Nhung hien nay thói quen này kJiòng con nùa, thay vào dò là Ihói qucn dy trù nuóc Nguòi dàn tim mgi cach de tifr nuóc, trù càng nhieu càng lói

Ket qua dieu tra elio thày Ihói quen du trù' nuóc hình thành \ò\\

Nhu vày de dàp ùng nhu càu Ihié't yé'u này, càc nhóm già dinh

co mùc song khàc nhau deu phai khàc phuc bang càch trù nuóc Chàc chiin mùc dò trù nuóc là khàc nhau nlimig thói quen Irù nuóc trò thànli bàt bugc dòi vói mgi nhóm Dieu này cho thày Ifnli Ifch cuc va khà nàng tu khàc phuc cùa nguòi dàn trong vice cài (hien diéu kien sinh hoat cho già dinh, giàm bòi su phu Ihugc và(^ Ihuc trang cà[) nuóc Dbng thòi thói quen du Irù này cho thày càc nhóm dàn cu dà khòng co long tin vào hoat dòng cùa he thòng nuóc, luón

co thài dò Ughi ngò va phòng xa dòi vói vice càp nuóc

Viéc dir ti-ù nuóc bàt buóc này gay klió khan khòng ft cho càc già diluì co dién tfch ò chat hep, dbng thòi cho thày càc nhóm dàn

cu Ha noi phài tòn kliòng it sue lue thòi gian trong viéc dàp ùng mot trong nliùng iiliu cau tlùé'l yé'u cùa cuóc song hàng ngày

Quan sàt thuc té' cho thày càc nlióm già dìnli co mùc song kliàc nliau thi co càch thùc lày nuóc va trù' nuóc khàc nhau

Càc ho già dinh co mùc song trung bình va khà thuóng lày nuóc bang su trg giùp cùa mày barn nuóc hoac xày bé ngàm liùng nuóc Càch lày nuóc này chi phù hgp khi lig co dieu kién liep càn vói còng còng, duòng nuóc chung hoàc co duòng nuóc riéng

Con sò 60% so già dinh dugc hòi thuóng su dung sue nguòi

de lày nuóc elio thày thuc trang càp nuóc ò Ha noi dà thu hep khà nàng tu cài thien cuòc song cùa nguòi dàn Ò nliùng kliu vuc ma càc già dinli kliòng co khà nàng tié'p càn vói duòng nuóc chung hoàc hoàc co duòng nuóc riéng nliung kliòng co nuóc dà buóc sò dàn cu ò day phài lày va vàn chuyén nuóc bang sue nguòi Day là net rat dàc thù dòi vói khu phò co Rat nliieu già dinh khà già co tliù'a klià nàng cài tliiéii tìnli liìiili nuóc lùiung vàn phài dùng sue nguòi de lày nuóc iiliu iilióm càc già dinh nghèo lliam cKf nhùng klii klió kliàii qua ho bugc phài su dung nuóc ngay lai vói còng còng hoàc giài quyc't iiliu càu nuóc ngay lai ca quan, xi nglùep

Tliuc trang này tbn tai kliòng chi a kliu phò co ma con ò càc

kliu phò mói va kliu ven noi, tue ò càc khu vuc co mùc dò dò thi hóa kliàc nhau Klii kliào sàt càc nlióm dàn cu vói mùc song khàc nhau, ta thày su khàc biét ve mùc sò'ng dàn tói su kliàc bici trong càch tiir nuóc va su dung càc van dung cliùa nuóc cùa càc nhóm này

wSu khàc bici biéu hién truóc lié't ò càc vàt dung cliùa nuóc Nhóm càc già dinh nghèo thuóng co thói quen lièi kiém va tari dung bàt cu vàt gì co thè chùa nuóc nliu càc loai thùng phi, thùng

sàt lày de chùa nu'óc ma khòng nghi ràng chat lugng nuóc co thè bi

ành huòng do gì sai

-Trong klii dò a rilióm già dinh co mùc song khà thi càc vàt dung chùa nuóc da dang, va hién dai han, dugc làm bang càc chat liéu dàm bào ve sùili han Ò day un thè' v^ kinh té' dà giùp nhóm dàn cu này cài Ihién di^u kién sinli hoat dò thi, cùng nhu nàng cao liiéu bié't v^ mùc song dò thi hién dai

Tliuc té' elio thày vào cuòi nhùng nàm 80 dàu 90 su thay dói

va chuyén bié'n dién ra rò nlià't ò càc nhóm dàn cu co mùc song

khà Né'u nliu trù'ac day, à thòi bao càp chàng han, nguòi dàn ft co y

thùc va thói quen dau tu nàng càp vai dung sinh hoat thi vào giai doan chuyén dói sang nen kinh té' thi truóng, klià nàng tiép can càc ngubn thòng tin va thành tuu mói dà nàng cao liiéu bié't va nhu càu cùa nhóm dàn cu co mùc song khà Ho thày dugc su càn tliié'l va ho

co klià nàng dàu tu cài thién dieu kién song elio già dìnli Dieu này càng làm cho su kliàc biét giùa 2 nlióm càng lón

Nhu vày klii xem xét thói quen cùa dàn cu trong vàn de nuóc

ta thày ràng su kliàc biét giùa càc mùc sò'ng qua càc trang thié't bi v^ nuóc va ve sinli hoat trong già dìnli là lón nhung su khàc biét trong nliàn thùc va hành vi su dung nuóc là chua lón Diéu này chùng tò su thay dói cùa thói quen va nliàn thùc là chua llieo kip su thay dói cùa mùc sò'ng

2 Nhan thùc cùa dàn cu Uà nói dÒi vói he IhÒng càp

nuóc

Viec di sàu tìin hiéu kliia canh nliàn thùc cùa dàn cu vb vàn

de nuóc sé góp phan vào viéc tìm hiéu nhùng qua trình nhan thùc

ve lòi song dò thi, ve su tié'p nhàn cùa nguòi dàn dòi vói càc dac trung cùa dói song dò thi cùng iiliu hiéu ró dugc su kliàc bici cùa nep suy nghi va lòi song cùa dàn cu trong càc kliu vuc co mùc dò

dò thi hóa khàc nhau

a) Mwc dò quan tàm ve vàh de nwóc

Ké'l qua khào sàt a càc khu vuc kliàc nliau lai Uà nói cho thày nguòi Ha nói rà't quan tàm dé'n nuóc sach Hàu nliu tàt cà càc ho già dinli dbu vui ve tra lòi klii dugc hòi vb thuc trang càp nuóc va y kié'n cùa ho ve vàn de nuóc Dò là mot dibu de hiéu vi nuóc là mot lùiu càu kliòng thè tliié'u dugc trong cuòc song

Trong màu khào sàt cùa cuóc dieu tra co tói gàn 1 nùa sò nguòi tra lòi là nguòi già va ve huu Tuy nliién dieu này khòng ành huòng tói ké't qua nghién cùu vi iilióm dàn cu này thùttng là nguòi chiù Iràcli nhiém vb còng viéc noi trg va do vay hàng ngày phài tié'p xùc vói nuóc Klii so sànli vói càc nhóm lùa tuoi khàc thi nhóm lùa tuoi ve huu hiéu ró vb tình liìnli càp nuóc han cà Nhà't là klii so sành vói nhóm thanh nién Nhóm này hàu nhu khòng quan làm tói và'n db nuóc vi ho it khi phài lo nuóc dùng elio già dìnli Qiì co iilióm tuoi vb hu'u là quan tàm nliàt tói và'n db nuóc

Su kliàc biét trong mù'c dò quan tàm déii vàn de nuóc khòng

chi phàn ành su khàc biét ve tuoi tàc ma con phàn àrdi su khàc biét

vb giói tiiili Phu iiù là nguòi dac biét quan tàm den nuóc Ben canh dac tinh ve giói, chùc nàng cùa nguòi phu nù già dinli thuóng gàn

ho vói nuóc nliibu han Ho là nguòi su dung nuóc nhibu han cà (72%) so vói càc thành vién khàc trong già dinh Do vày, ho là nguòi quan tàm tói nuóc sach han Mat kliàc phu nù lhuòng là nguòi tra tibn nuóc do ho là nguòi giù ngàn qui va quàn ly chi liéu trong già dìnli Nguòi nào bó tibn ra mua hoac tra cho vài gì thi

thuóng co y thùc giù gin, bào ve va quan tàm dbn vài dò hc-ni VX)

vày nguòi phu nù co y thùc han trong viéc su dung nuóc va su dung hgp ly han

Rò ràng thuc trang càp nuóc sé co ànli huòng va tàc dòng manh nliàt tói iilióm tuoi vb huu va phu nù, dbng thòi ho cùng là iilióm quan tàm va co y thùc han cà dòi vói vàn de nuóc

l?) Nhàn thwc cùa dàn Uà nói ve nwóc

Ph'àn này chù yéu tìm hiéu mùc dò hiéu biéi cùa nguói dan vb

già nuóc va chat lugng nuóc

Tru'óc hé't phài thày ràng it nguòi quan tàm va biét vb già nuóc Qiì co mot sò già dìnli tra tibn nuóc theo sò do dbng ho bié't già nuóc là 600d/m^ Sò già dìnli này chi clùem 49,3% càc già dìnli co duòng òng riéng (73,2%) Dòi vói càc già dinh Irà tibn iiùac theo mùc klioàii hoac phài mua nuóc vói già 2000-3000d/gànli, 6000d/m^ tliì già 600d/m^ là qua ré

Klii so sành su hiéu biét vb vàn db nuóc giùa càc iilióm dàn cu

co ngành nglib, mùc sò'ng cùng nhu trình dò hoc vàn khàc nliau thi li^u nliu khòng co su kliàc biét giùa nhiing nguòi dàn nói chung va mot sò Ccin bò tÓ, phuóng Ké't qua dibu tra cho thày chi co mot sò

ft càn bò tó, phuóng là nàm dugc mot sÒ qui dinh cùa ngành nuóc

Su hiéu bié't cùa ho phu thuòc rat nhibu vào hoat dóng va Iràcli iiliiém lién dói vói ngành nuóc

Dibu này dòi klii dàn tói mot sò thài dò liéu cuc trong nhùng nguòi tham già quàn ly dibu hànli he thòng càp nuóc iiliu tao càch hiéu ma hb vb già nuóc, già làp dal, phi bào duóng hoac hién lugng gay klió kliàii phibn ha elio nguòi su' dung de truc Igi CYic hién tugng liéu cuc trén lai ànli huòng xàu tói mòi quan he giùa nguói dàn va ngành nuóc

Phàn ùng cùa dàn cu dòi vói nliùng hién tugng tiéu cuc phàn nào phàn ànli tiiùi tich cuc xà ligi cùa dàn chùng Mùc dò phàn ùng cùa càc nlióm dàn cu co mùc song khàc nliau là khàc nhau Qiàng han, nhóm dàn cu co mùc sò'ng trung bìnli va nghèo phàn ùng gay gal han do nhibu khoàn chi phi dà àiùi liucnig tói càc khoàn chi kliàc vòn dà eo hep cùa càc già dinli n^èo Su kliòng tin tuòiig cùa nlióm này dò'i vói ngành nuóc là cao han

Mùc dò luàn thù càc quy dinli cùa ngànli nu'óc con khà thàp - trong càc iiliòm dàn cu , tham chi ngay cà trong mot sò càn

bò ngàiùi nuóc Biéu hién ò viéc nlùbu già dìiùi dà tu cài tao viéc