HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC VÀ PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH CẤP THPT (Áp dụng từ năm học 20112012)

Việc điều chỉnh nội dung dạy học tập trung vào những nhóm nội dung chính sau: (1) Những nội dung trùng lặp trong CT, SGK của nhiều môn học khác nhau. (2) Những nội dung trùng lặp, có cả ở CT, SGK của lớp dưới và lớp trên do hạn chế của cách xây dựng CT, SGK theo quan điểm đồng tâm. (3) Những nội dung, bài tập, câu hỏi trong SGK không thuộc nội dung của CT hoặc yêu cầu vận dụng kiến thức quá sâu, không phù hợp trình độ nhận thức và tâm sinh lý lứa tuổi học sinh. (4) Những nội dung trong SGK trước đây sắp xếp chưa hợp lý. (5) Những nội dung mang đặc điểm địa phương, không phù hợp với các vùng miền khác nhau

UBND TỈNH BẮC GIANG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HƯỚNG DẪN

THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC

VÀ PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH CẤP THPT

(1) Đảm bảo mục tiêu giáo dục của chương trình, sách giáo khoa (SGK) theo qui định của Luật Giáo dục.

(2) Đảm bảo tính lôgic của mạch kiến thức và tính thống nhất giữa các bộ môn; không thay đổi CT, SGK hiện hành

(3) Không thay đổi thời lượng dạy học đối với mỗi môn học trong một lớp và trong mỗi cấp học

(4) Thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện tại các cơ sở giáo dục

3 Nội dung điều chỉnh

Việc điều chỉnh nội dung dạy học tập trung vào những nhóm nội dung chính sau:

(1) Những nội dung trùng lặp trong CT, SGK của nhiều môn học khác nhau

(2) Những nội dung trùng lặp, có cả ở CT, SGK của lớp dưới và lớp trên do hạn chế của cách xây dựng CT, SGK theo quan điểm đồng tâm

(3) Những nội dung, bài tập, câu hỏi trong SGK không thuộc nội dung của CT hoặc yêu cầu vận dụng kiến thức quá sâu, không phù hợp trình độnhận thức và tâm sinh lý lứa tuổi học sinh

(4) Những nội dung trong SGK trước đây sắp xếp chưa hợp lý

(5) Những nội dung mang đặc điểm địa phương, không phù hợp với các vùng miền khác nhau

4 Thời gian thực hiện

Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học được áp dụng từ năm học 2011 - 2012

5 Hướng dẫn thực hiện các nội dung

- Hướng dẫn này dựa trên SGK của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành năm 2011, là SGK của chương trình chuẩn đối với cấp THPT Nếu

GV và HS sử dụng SGK của các năm khác thì cần đối chiếu với SGK năm 2011 để điều chỉnh, áp dụng cho phù hợp Toàn bộ văn bản này được nhàtrường in sao và gửi cho tất cả GV bộ môn

- Ngoài các nội dung đã hướng dẫn cụ thể trong văn bản, cần lưu ý thêm một số vấn đề đối với các nội dung được hướng dẫn là “không dạy”hoặc “đọc thêm”, những câu hỏi và bài tập không yêu cầu HS làm trong cột Hướng dẫn thực hiện ở các bảng dưới đây như sau:

+ Dành thời lượng của các nội dung này cho các nội dung khác hoặc sử dụng để luyện tập, củng cố, hướng dẫn thực hành cho HS

+ Không ra bài tập và không kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS vào những nội dung này, tuy nhiên, GV và HS vẫn có thể tham khảo cácnội dung đó để có thêm sự hiểu biết cho bản thân

- Trên cơ sở khung phân phối chương trình của môn học, GV điều chỉnh phân phối chương trình chi tiết đảm bảo cân đối giữa nội dung và thờigian thực hiện, phù hợp với điều chỉnh nội dung dạy học dưới đây

NỘI DUNG CHI TIẾT TINH GIẢM VÀ PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH MÔN Sinh HỌC

LỚP 10: Chương trình Chuẩn

1 Nội dung tinh giảm:

1 Phần I Bài 1 Trang 6 Toàn bộ nội dung bài này Tăng thêm 1 tiết cho bài này, đặc biệt tăng thời gian nhiều cho mục

II.Đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống

2 Phần II

Chương I

Bài 4 Trang 19 Hình 4.1 Không giải thích chi tiết

3 Bài 5 Trang 23 Mục I Cấu trúc của protêin Chỉ dạy sơ lược

4 Chương II

Từ bài 7đến bài10Bài 10

-Trang 31 đến trang 43

- Trang 43

Mục VIII Khung xương tế bào

- Đối với các bộ phận, các bào quan của tế bào, chủ yếu phân tíchchức năng sống, không đi quá sâu vào phân tích các chi tiết cấu trúc

6 Bài 16 Trang 63 Hình vẽ 16.2 và 16.3 Không dạy

7 Bài 17 Trang 67 Hình 17.2 Không dạy H17.2, học sinh chỉ cần nắm được nguyên liệu và sản

phẩm, không đi tìm hiểu sâu về cơ chế8

- Chuyển sang dạy trong bài 24 thực hành

10 Chương II Bài 26 Trang 102

Không dạy Vì tương tự như sinh sản của tế bào, đã học ở phần trướcLồng ghép vào bài 25 nhưng chỉ giới thiệu các hình thức sinh sản của

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

HỌC KỲ I

KHUNG Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi

6

(1 tiết thựchành)

7 Tế bào nhân sơ

7

(1 tiết thựchành)

13 Khái quát về năng lượng và sự chuyển

(lớp: )

Chương 18, 19, 3 20 Chu kỳ phân bào và quá trình nguyên phân

21 Giảm phân

IV:Phân bào 20,21

(1 tiết thựchành)

22 Thực hành: Quan sát các kỳ của NP trên tiêu bản rễ hành

Phần ba: Sinh học vi sinh vật

23 Dinh dưỡng, chuyển hóa vật chất và năng lượng ở VSV

24 Thực hành – Lên men etilic và lactic

25 Sinh trưởng của VSV

26 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của VSV

27 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của VSV

28 Ôn tập: Phân bào + Chương I, II

30 Cấu trúc các loại virut

31 Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

32 Virut gây bệnh và ứng dụng

33 Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

34 Ôn tập phần VSV

35 Kiểm tra học kỳ II

LỚP 10: Chương trình Nâng cao

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

HỌC KỲ I NỘI DUNG SỐ TIẾT

6 Các nguyên tố hoá học và nước của tế bào

7 Cacbohiđrat (saccarit) và lipit

8 Prôtêin

19 Tế bào nhân thực (tiếp theo)

20 Vận chuyển các chất qua màng sinh chất

21 TH: Quan sát tế bào dưới kính hiển vi

TN co và phản co nguyên sinh

22 TH: Thí nghiệm sự thẩm thấu và tính thấm của tế bào

23 Chuyển hóa năng lượng

24 Enzim và vai trò của enzim trong chuyển hóa vật chất

30 Chu kì tế bào và các hình thức phân bào

Phần ba: Sinh học vi sinh vật

Chương I: Bài 33, 4 36 Dinh dưỡng, chuyển hóa vật chất và

năng lượng ở vi sinh vật

37 Quá trình tổng hợp, phân giải các chất ởVSV và ứng dụng

38 Thực hành: Lên men êtilic

39 Thực hành: Lên men lactic

40 Sinh trưởng của vi sinh vật

41 Sinh sản của vi sinh vật

42 Ảnh hưởng của các yếu tố hóa học đến sinh trưởng của vi sinh vật

43 Ảnh hưởng của các yếu tố vật lí đến sinh trưởng của vi sinh vật

44 TH: Quan sát một số loại vi sinh vật

8

(1 tiết thựchành)

45 Cấu trúc các loại virut

46 Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

47 Virut gây bệnh, ứng dụng của virut

48 Khái niệm về bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

49 Ôn tập

50 Ôn tập ( tiếp)

51 Kiểm tra học kì II.

52 Tìm hiểu một số bệnh truyền nhiễm ở địa phương

LỚP11: Chương trình Chuẩn

1 Nội dung tinh giảm:

và Mục III Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đối với

Không dạy nhưng lồng ghép vào mục II, chỉ cần giới thiệu cơ quan hấp thu nước và muối khoáng chủ yếu của cây là rễ

quá trình hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây

- Mục II.1 Lá là cơ quan thoát hơi nước

- Mục IV Cân bằng nước và tưới tiêu hợp lí cho cây trồng

- Không yêu cầu HS trả lời

Không giải thích câu lệnh, hình 8.2 để lại phần hình thái, không dạy cấu tạo trong

-43

- Chỉ giới thiệu C3,C4 và CAM theo kênh chữ là đủ Tuy nhiên chỉ so sánh như chuẩn đã mô tả: Điều kiện sống, có tế bào bao bó mạch hay không, hiệu suất quang hợp cao hay thấp

- Bỏ hình 9.3 và 9.4 (Không yêu cầu so sánh dựa trên sơ đồ)

2 Phân phối chương trình:

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

HỌC KỲ I

TIẾT KHUNG

Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi

1 Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

2 Vận chuyển các chất trong cây

3 Thoát hơi nước

4 Vai trò của các nguyên tố khoáng

5 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật

6 TH: TN thoát hơi nước và TN về vai trò của phân bón

7 Quang hợp ở thực vật

8 Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM

NỘI DUNG TIẾT

GHI CHÚ Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi

21 Tuần hoàn máu

22 Tuần hoàn máu

năng lượng

(tiếp)

thựchành)

23 Cân bằng nội môi

24 Thực hành: Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người

29 Cảm ứng ở động vật

30 Cảm ứng ở động vật

31 Điện thế nghỉ, Điện thế hoạt động và sự lan

truyền xung thần kinh

32 Truyền tin qua xináp

40 Sinh trưởng và phát triển ở động vật

41 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát

6 47 Sinh sản vô tính ở động vật

48 Sinh sản hữu tính ở động vật

49 Cơ chế điều hoà sinh sản

50 Điều khiển sinh sản ở động vật

và sinh đẻ có kế hoạch ở người

51 Ôn tập chương II, III, IV

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

TIẾT KHUNG

NỘI DUNG TIẾT (Do nhà trường xây dựng)

1 Trao đổi nước ở thực vật

2 Trao đổi nước ở thực vật

3 Trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật

4 Trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật

5 Thực hành: Thoát hơi nước và bố trí thí nghiệm về phân bón

13 Hô hấp ở thực vật

14 Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến hô hấp

15 Thực hành: Chứng minh quá \trình hô hấp toả nhiệt

21 Hoạt động của các cơ quan tuần hoàn

22 Cân bằng nội môi

23 Thực hành: Tìm hiểu hoạt động của tim ếch

27 Cảm ứng ở động vật

28 Cảm ứng ở động vật

29 Điện thế nghỉ và điện thế hoạt động

30 Dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ

39 Sinh trưởng và phát triển ở động vật

40 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và

Sinh sản

42, 43

(1 tiếtthựchành)

48 Cơ chế điều hoà sinh sản

49 Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ

1 Nội dung tinh giảm:

1

Phần V

Chương I

Bài 1 Trang 6 Mục I.2 Cấu trúc chung của gen cấu trúc Không dạy

2 Bài 2 Trang 11 - Mục I.2 Cơ chế phiên mã

- Mục II Dịch mã

- Không dạy chi tiết phiên mã ở sinh vật nhân thực

- Dạy gọn lại, chỉ mô tả đơn giản bằng sơ đồ

Câu hỏi 3 cuối bài

Thay từ “Giải thích” bằng “Nêu cơ chế điều hoà hoạt động của ôpêrôn Lac”

4 Bài 4 Trang 19 Hình 4.1 và hình 4.2 Không giải thích cơ chế

5 Bài 6 Trang 27 Hình 6.1 Chỉ dạy 2 dạng đơn giản 2n+1 và 2n-1

6 Chương II Bài 15 Trang 64 - Bài tập chương I

- Bài tập chương II

- Làm các bài 1,3,6

- Làm các bài 2,6,7

- Mục II Bằng chứng phôi sinh học

- Mục III Bằng chứng địa lí sinh vật học

- Không dạy

- Không dạy

9 Bài 25 Trang 108 Mục I Học thuyết tiến hoá Lamac Không dạy

10 Bài 27 Trang 118 Cả bài

Không dạy Chỉ sử dụng khung cuối bài ghép vào phần chọn lọc tự nhiên của bài 26 Học thuyết tiến hoá tổng hợp hiện đại để dạy

11 Bài 29 Trang 126 Mục I.2 Thí nghiệm chứng minh quá

trình hình thành loài bằng cách li địa lí

Không dạy

13 Phần VII

Chương I Bài 35 Trang 150

Mục III Sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

HỌC KỲ I

TIẾT KHUNG

NỘI DUNG TIẾT

GHI CHÚ Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi

1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

2 Phiên mã và dịch mã

3 Điều hòa hoạt động của gen

4 Đột biến gen

5 Nhiễm sắc thể và đột biến cấu trúc NST

6 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

(1 tiếtthựchành)

9 Quy luật Menden: Quy luật phân li

10 Quy luật Menden: Quy luật phân li độc lập

11 Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen

12 Liên kết gen và hoán vị gen

13 Di truyền liên kết với giới tính và di truyền

18 Cấu trúc di truyền của quần thể

19 Cấu trúc di truyền của quần thể (tiếp theo)

6

26 Các bằng chứng tiến hóa

27 Học thuyết Lamac & học thuyết Đac-Uyn

28 Học thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại, Quá trình

CHÚ Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi

37 Môi trường sống và các nhân tố sinh thái

38 Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

39 Các đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật

40 Các đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật (tiếptheo)

41 Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật

45 Hệ sinh thái

46 Trao đổi chất và năng lượng trong hệ sinh thái

47 Chu trình sinh địa hóa và sinh quyển

48 Dòng năng lượng trong hệ sinh thái và hiệu suất

LỚP 12: Chương trình Nâng cao

Số tiết kiểm tra: 2

Số tiết kiểm tra: 2

10

(2 tiếtthựchành)

1 Gen, mă di truyền và quá tŕnh nhân đôi ADN

2 Phiên mă và dịch mă

3 Điều ḥòa hoạt động của gen

4 Đột biến gen

5 Nhiễm sắc thể

6 Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

7 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

11 Quy luật phân ly

12 Quy luật phân ly độc lập

13 Sự tác động của nhiều gen và tính đa hiệu của gen

14 Di truyền liên kết

15 Di truyền liên kết với giới tính

16 Di truyền ngoài nhiễm sắc thể

17 Ảnh hưởng của môi trường đến sự biểu hiện của gen

2 21 Cấu trúc di truyền của QT

22 Trạng thái cân bằng của quần thể giao phối ngẫunhiên

23 Chọn giống vật nuôi và cây trồng

24 Chọn giống vật nuôi và cây trồng

25 Tạo giống bằng công nghệ tế bào

26 Tạo giống bằng công nghệ gen

27 Tạo giống bằng công nghệ gen

34 Kiểm tra HKI

Phần sáu: Tiến hoá

2 35 Bằng chứng giải phẫu so sánh và phôi sinh học so sánh

36 Bằng chứng địa lý sinh học, tế bào học và sinh học phân tử

HỌC KỲ II

NỘI DUNG SỐ TIẾT

KHUNG

NỘI DUNG TIẾT

GHI CHÚ

8

37 Học thuyết tiến hoá cổ điển

38 Thuyết tiến hoá hiện đại

39 Các nhân tố tiến hoá

40 Các nhân tố tiến hoá (tiếp theo)

41 Quá trình hình thành các đặc điểm thích nghi

42 Loài sinh học và các cơ chế cách li

6

(1 tiếtthựchành)

45 Sự phát sinh sự sống trên trái đất

46 Sự phất triển của sinh giới qua các đại địa chất

47 Sự phát sinh loài người

48 Thực hành: Bằng chứng về nguồn gốc động vậtcủa loài người

49 Ôn tập

50 Kiểm tra 1 tiết

Phần bảy: Sinh thái học

4

(1 tiếtthựchành)

51 Môi trường và các nhân tố tiến hoá

52 Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đờisống sinh vật

53 Anh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đờisống sinh vật (tiếp theo)

54 Thực hành: Khảo sát vi khí hậu của 1 khu vực

4

55 Khái niệm về quần thể và mối quan hệ giữa các

cá thể trong quần thể

56 Các đặc tính cơ bản của quần thể

57 Các đặc tính cơ bản của quần thể (tiếp theo)

58 Biến động số lượng cá thể của quần thể

59 Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của quần xă

60 Các mối quan hệ giữa các loài trong quần xă

61 Mối quan hệ dinh dưỡng

62 Diễn thế sinh thái

65 Các chu trình sinh địa hoá trong hệ sinh thái

66 Ḍòng năng lượng trong hệ sinh thái

67 Sinh quyển, sinh thái học và quản lý tài nguyênthiên nhiên