GIỚI THIỆU LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 142008QH12 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khóa XII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 0362008. Qua hơn 4 năm thực hiện, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã cơ bản đạt được mục tiêu đề ra khi ban hành Luật. Bên cạnh những kết quả đạt được, trước thực tiễn nền kinh tế và xu hướng phát triển, một số quy định trong Luật đã bộc lộ những tồn tại như: chưa bao quát hết các khoản thu nhập mới phát sinh, một số quy định về các khoản chi phí được trừ và không được trừ chưa thật sự phù hợp với thực tiễn, chưa có quy định ưu đãi đối với đầu tư mở rộng

THU NHẬP DOANH NGHIỆP

-I SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT

SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 14/2008/QH12 đã được Quốc hội nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khóa XII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày03/6/2008 Qua hơn 4 năm thực hiện, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã cơbản đạt được mục tiêu đề ra khi ban hành Luật Bên cạnh những kết quả đạtđược, trước thực tiễn nền kinh tế và xu hướng phát triển, một số quy định trongLuật đã bộc lộ những tồn tại như: chưa bao quát hết các khoản thu nhập mớiphát sinh, một số quy định về các khoản chi phí được trừ và không được trừchưa thật sự phù hợp với thực tiễn, chưa có quy định ưu đãi đối với đầu tư mởrộng,… Để phù hợp thực tiễn, khắc phục những bất cập nêu trên, giảm mứcđộng viên để thu hút đầu tư, khuyến khích sản xuất kinh doanh, phù hợp với xuthế cải cách thuế của thế giới và đúng lộ trình của Chiến lược cải cách thuế giaiđoạn 2011 - 2020; đồng thời đảm bảo chính sách rõ ràng, minh bạch, đơn giản,giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, công tác quản lý thuế vàviệc hiện đại hoá quản lý thuế thì việc sửa đổi, bổ sung Luật thuế thu nhập doanhnghiệp là cần thiết

Vì vậy, ngày 19/6/2013, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuếthu nhập doanh nghiệp số 32/2013/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam Khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 5

II NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT

SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Luật sửa đổi, bổ sung bổ sung một số điều Luật thuế thu nhập doanhnghiệp sửa đổi, bổ sung 12/20 điều của Luật thuế thu nhập doanh nhiệp hiệnhành, gồm 11 nhóm vấn đề, cụ thể như sau:

1 Về khái niệm cơ sở thường trú

Khoản 3 Điều 2 Luật thuế thu nhập doanh nhiệp hiện hành quy định về kháiniệm “cơ sở thường trú” để làm căn cứ xác định đối tượng nộp thuế thu nhập doanhnghiệp, phương pháp đánh thuế thu nhập doanh nghiệp

Tuy nhiên, khái niệm cơ sở thường trú trong Luật thuế thu nhập doanhnghiệp hiện hành có quy định thêm điều kiện là các cơ sở này phải "mang lại thunhập" nên làm cho khái niệm cơ sở thường trú trở nên hẹp hơn so với cam kếtquốc tế, ảnh hưởng đến quyền đánh thuế của Việt Nam

Để phù hợp với các cam kết quốc tế, không ảnh hưởng đến quyền đánh

thuế của Việt Nam, tại Khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của

Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là Luật thuế thu nhập doanhnghiệp sửa đổi)đã sửa đổi khái niệm về cơ sở thường trú quy định tại Khoản 3Điều 2 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành theo hướng bỏ cụm từ "manglại thu nhập”

2 Về thu nhập chịu thuế

Khoản 2 Điều 3 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành có quy định

cụ thể về thu nhập chịu thuế nhưng chưa bao quát được một số khoản thu nhậpmới phát sinh như: thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư; thu nhập từ chuyểnnhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản; thu nhập từ chuyểnnhượng quyền góp vốn, quyền tham gia dự án đầu tư Mặt khác, cũng tại khoảnnày quy định khoản "hoàn nhập dự phòng" là thu nhập khác khi xác định thunhập chịu thuế, tuy nhiên xét về bản chất kinh tế thì dự phòng là một khoản

một kỳ kinh doanh, mang tính phòng ngừa rủi ro, nếu thực tế không phát sinhrủi ro thì khoản dự phòng đã trích lập được điều chỉnh giảm chi phí thì mới làphù hợp Trong quá trình thực thi Luật, nội dung này đã được Chính phủ căn cứtheo thẩm quyền sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 122/2011/NĐ-CP của Chínhphủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 124/2008/NĐ-CP, theo đó, bổ sung cáckhoản thu nhập nêu trên vào diện thu nhập chịu thuế và quy định khoản "hoànnhập dự phòng" doanh nghiệp được tính giảm trừ chi phí không tính vào thunhập chịu thuế khác để phản ánh đúng bản chất hoạt động kinh tế của hoạt độngtrích lập dự phòng

Để đảm bảo chính sách rõ ràng, minh bạch, phản ánh đúng bản chất kinh

tế của khoản thu và cơ sở pháp lý trong thực hiện, tại Khoản 2 Điều 1 Luật sửađổi, bổ sung khoản 2 Điều 3 của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng

bổ sung cụ thể các khoản thu nhập nêu trên vào diện thu nhập chịu thuế, đồngthời cho phép đưa vào Luật một số quy định về thu nhập chịu thuế đã được thựchiện ổn định thời gian qua theo quy định tại các Nghị định của Chính phủ (Thunhập từ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản và Thu nhập từ chuyển nhượng,thanh lý tài sản (trừ bất động sản), các loại giấy tờ có giá khác)

3 Về thu nhập được miễn thuế

3.1 Bổ sung quy định miễn thuế đối với: thu nhập từ hoạt động sản xuấtmuối của hợp tác xã; thu nhập của hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nôngnghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp ở địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn

và đặc biệt khó khăn; thu nhập của doanh nghiệp từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôitrồng thuỷ sản ở địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; thu nhập từ hoạt độngđánh bắt hải sản của doanh nghiệp ở địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn

Theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành thì cáckhoản thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản của tổ chức đượcthành lập theo Luật hợp tác xã và thu nhập từ việc thực hiện dịch vụ kỹ thuậttrực tiếp phục vụ nông nghiệp đang là thu nhập được miễn thuế và hợp tác xãdịch vụ nông nghiệp thuộc diện hưởng thuế suất ưu đãi 20%

Theo quy định của pháp luật về đầu tư và các văn bản hướng dẫn thì lĩnhvực đánh bắt hải sản; sản xuất muối thuộc Danh mục lĩnh vực đặc biệt ưu đãi đầu

tư Tại Nghị quyết số 47/2005/QH11 ngày 01/11/2005 của Quốc hội về ban hành

về dự toán NSNN năm 2006 (Khoản 2 Mục II) đã quy định:

“2 Từ năm 2006 đến hết năm 2010, thực hiện miễn thuế thu nhập doanhnghiệp, thuế tài nguyên, thuế môn bài ở khâu đánh bắt hải sản, sản xuất muốichưa qua chế biến; Giao Chính phủ hướng dẫn và tổ chức thực hiện Theo

Luật hợp tác xã năm 2012 thì hợp tác xã có phạm vi hoạt động rộng, được hoạt

động đa ngành, đa lĩnh vực tương tự như doanh nghiệp và có xu hướng chuyểndần sang hoạt động cung cấp dịch vụ cho các thành viên thay vì trực tiếp làmcác hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, Luật hợp tác xã chỉquy định dẫn chiếu HTX được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và cácloại thuế khác theo quy định của pháp luật về thuế

Vì vậy, để khuyến khích phát triển hợp tác xã, đặc biệt là hợp tác xã hoạtđộng trong lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp nhất là ở những vùng đặc biệt khókhăn, đồng thời để hỗ trợ nông dân và những người sản xuất nhỏ phát triển sản xuất,kinh doanh, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân, tại Điểm 1 Khoản 3 Điều 1Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã bổ sungquy định miễn thuế đối với:

- Thu nhập từ sản xuất muối của hợp tác xã; thu nhập của hợp tác xã hoạtđộng trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thựchiện ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và địa bàn có điều kiệnkinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;

- Thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản của doanh nghiệp

ở địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;

- Thu nhập từ hoạt động đánh bắt hải sản

3.2 Thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải

Ở nước ta, để khuyến khích phát triển các dự án đầu tư theo cơ chế pháttriển sạch, kể từ năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số130/2007/QĐ-TTg ngày 02/8/2007 quy định một số cơ chế, chính sách tài chínhđối với dự án đầu tư theo cơ chế phát triển sạch, trong đó quy định doanh nghiệpthực hiện dự án CDM được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp ở mứccao1

Ngoài ra, để khuyến khích doanh nghiệp có thêm nguồn vốn đầu tư côngnghệ sản xuất sạch, sử dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường, hạn chếtình trạng ô nhiễm môi trường, Nghị định 122/2011/NĐ-CP của Chính phủ(Khoản 2 Điều 1) đã bổ sung quy định miễn thuế đối với thu nhập từ chuyểnnhượng CERs

Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế cho thấy một số nước như Thái Lan,Malaysia, Nam Phi, Trung Quốc,…cũng có quy định miễn thuế thu nhập doanhnghiệp đối với thu nhập từ chuyển nhượng CERs

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp xu thế tiến bộ của thế giới vàkhuyến khích doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư sử dụng công nghệ cao, công nghệsản xuất sạch, công nghệ mới thân thiện với môi trường (dự án CDM), tạiKhoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanhnghiệp đã bổ sung một khoản mới (Khoản 8) vào Điều 4 Luật thuế thu nhậpdoanh nghiệp hiện hành, theo đó bổ sung quy định thu nhập từ chuyển nhượngCERs của doanh nghiệp được cấp chứng chỉ CERs là thu nhập miễn thuế và việcmiễn thuế này chỉ áp dụng đối với lần chuyển nhượng đầu tiên

3.3 Bổ sung quy định miễn thuế đối với phần thu nhập thực hiện nhiệm

vụ Nhà nước giao của ngân hàng phát triển Việt Nam (NHPTVN), ngân hàngchính sách xã hội (NHCSXH), thu nhập từ các quỹ tài chính nhà nước và quỹkhác của Nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của

1 Dự án đầu tư thuộc lĩnh vực đặc biệt ưu đãi đầu tư theo quy định tại Khoản III, Mục A, Phụ lục I Danh mục lĩnh vực ưu đãi đầu tư ban hành kèm theo Nghị định số 108/2006/NĐ-CP

pháp luật; thu nhập của Công ty quản lý tài sản Việt Nam do Chính phủ thànhlập để xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam:

Qua rà soát các luật chuyên ngành (Luật bảo hiểm xã hội, Luật bảo hiểmtiền gửi, Luật bảo hiểm y tế, Luật dạy nghề, Luật người lao động Việt Nam đilàm việc tại nước ngoài, ) cho thấy hiện nay có một số quỹ tài chính Nhà nước

và quỹ khác của Nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận đang đượcmiễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước đối với thu nhập từ hoạtđộng theo chức năng, nhiệm vụ Nhà nước giao theo quy định của các văn bảnpháp luật chuyên ngành, đó là: thu nhập từ hoạt động tín dụng đầu tư phát triển,tín dụng xuất khẩu của Nhà nước của Ngân hàng phát triển Việt Nam(NHPTVN); thu nhập từ hoạt động tín dụng cho người nghèo và các đối tượngchính sách khác của ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH), thu nhập của QuỹBảo hiểm xã hội Việt Nam; thu nhập của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi; thu nhậpcủa Quỹ Bảo hiểm Y tế; thu nhập của Quỹ hỗ trợ học nghề; thu nhập của Quỹ

hỗ trợ việc làm ngoài nước thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; thunhập từ thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao của Quỹ phát triển đất; thu nhập từquỹ trợ giúp pháp lý

Việc xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng trong giai đoạn hiện nay là cầnthiết Trên cơ sở phê duyệt của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập tổ chức doNhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ để thực hiện nhiệm vụ xử lý nợ xấu của tổchức tín dụng Việt Nam và hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, hiện Chínhphủ cũng đang xây dựng Nghị định thành lập tổ chức này, vì vậy thu nhập phátsinh của tổ chức này (nếu có) cần được miễn thuế

Để đảm bảo chính sách minh bạch, rõ ràng, phù hợp với thực tiễn, đảm bảotính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và cơ sở pháp lý trong thực hiện,tại Khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhậpdoanh nghiệp bổ sung một khoản mới (Khoản 9) vào Điều 4 Luật thuế thu nhậpdoanh nghiệp hiện hành, theo đó quy định các khoản thu nhập từ hoạt động tín

Việt Nam; thu nhập từ hoạt động tín dụng cho người nghèo và các đối tượng chínhsách khác của Ngân hàng chính sách xã hội; thu nhập từ các quỹ tài chính nhà nước

và các quỹ khác của Nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận theo quyđịnh của pháp luật; thu nhập của tổ chức Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ doChính phủ thành lập để xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam là thu nhậpđược miễn thuế thu nhập doanh nghiệp

3.4 Bổ sung quy định miễn thuế đối với phần lợi nhuận không chia của

cơ sở thực hiện xã hội hoá trong lĩnh vực xã hội hóa (XHH) giáo dục - đào tạo, y

tế và các lĩnh vực XHH khác; thu nhập hình thành tài sản không chia của hợp tác

xã được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật hợp tác xã

Hiện hành, pháp luật liên quan chưa có quy định về tổ chức hoạt động philợi nhuận hay tổ chức có thu nhập không chia Riêng Luật giáo dục đại học năm

2012 (Khoản 3 Điều 66) đã có quy định các cơ sở giáo dục đại học tư thục phảidành ít nhất 25% để đầu tư phát triển cơ sở giáo dục đại học, cho các hoạt độnggiáo dục, xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, đào tạo, bồi dưỡnggiảng viên, viên chức, cán bộ quản lý giáo dục, phục vụ cho hoạt động học tập vàsinh hoạt của người học hoặc cho các mục đích từ thiện, thực hiện trách nhiệm xãhội và đã quy định rõ phần thu nhập này được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp

để đồng bộ với quy định của Luật giáo dục đại học, Luật sửa đổi, bổ sung đã bổsung vào diện thu nhập miễn thuế đối với phần thu nhập không chia để lại đầu tưphát triển cơ sở giáo dục đó Với quy định này của Luật giáo dục đã giải quyếtđược vướng mắc về chính sách thuế đối với tổ chức có lợi nhuận không chiatrong lĩnh vực giáo dục đại học tư thục

Ngoài ra, để góp phần thúc đẩy nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và cácdịch vụ công khác cung cấp cho người dân, Luật sửa đổi, bổ sung đã bổ sungvào diện thu nhập miễn thuế đối với phần thu nhập không chia của cơ sở thựchiện xã hội hoá trong lĩnh vực giáo dục, y tế và các lĩnh vực XHH khác để lại đểđầu tư phát triển cơ sở XHH đó theo quy định của các luật chuyên ngành về giáodục – đào tạo, y tế và lĩnh vực XHH khác

Theo quy định này thì khi các luật về giáo dục - đào tạo, y tế và lĩnh vựcXHH khác có quy định cơ sở thực hiện XHH trong lĩnh vực này phải để lại phầnthu nhập không chia để đầu tư cho cơ sở XHH đó thì sẽ được miễn thuế thunhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập để lại này.

3.5 Về quy định miễn thuế đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinhdoanh hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật,người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS

Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành (Khoản 4 Điều 4) quy định

“Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệpdành riêng cho lao động là người tàn tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV”

là thu nhập miễn thuế và giao Chính phủ quy định tiêu chí, điều kiện xác địnhdoanh nghiệp dành riêng cho lao động là người tàn tật, người sau cai nghiện, ngườinhiễm HIV” Căn cứ quy định tại Luật người khuyết tật, tại Khoản 2 Điều 1Nghị định số 122/2011/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định miễn thuế đối với

“Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của doanhnghiệp có từ 30% số lao động bình quân trong năm trở lên là người khuyết tật,người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS”, trong đó doanh nghiệp đượcmiễn thuế là doanh nghiệp có số lao động bình quân trong năm từ 20 người trởlên, không bao gồm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, kinhdoanh bất động sản”

Để đảm bảo tính minh bạch của quy định và cơ sở pháp lý trong thực hiện,tại Khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhậpdoanh nghiệp đã bổ sung quy định cụ thể thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinhdoanh hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp có từ 30% số lao động bình quân trongnăm trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS

và có số lao động bình quân trong năm từ 20 người trở lên là thu nhập miễnthuế, đồng thời quy định rõ đối tượng doanh nghiệp được miễn thuế không baogồm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, kinh doanh bất động sản

3.6 Bổ sung vào diện thu nhập miễn thuế đối với thu nhập của doanhnghiệp từ chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ưu tiên chuyển giao cho tổchức, cá nhân ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

4 Về xác định thu nhập tính thuế và chuyển lỗ đối với hoạt động

chuyển nhượng bất động sản và một số khoản thu nhập mới phát sinh

Khoản 3, Điều 7 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành quy định: “3.Thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản phải xác định riêng để kêkhai nộp thuế”

Khoản 2 Điều 16 Luật hiện hành quy định “2 Doanh nghiệp có lỗ từ hoạtđộng chuyển nhượng bất động sản chỉ được chuyển số lỗ vào thu nhập tính thuếcủa hoạt động này”

Để phản ánh đúng bản chất kinh tế của các khoản thu và hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp, phù hợp với thực tiễn, tại Khoản 4 Điều 1Luật sửa đổi, bổ sung quy định các khoản thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu

tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò,khai thác, chế biến khoáng sản phải xác định riêng để kê khai nộp thuế như thunhập từ chuyển nhượng bất động sản, trường hợp có lỗ (trừ lỗ do chuyểnnhượng quyền thăm dò khai thác khoáng sản) thì được bù trừ với lãi của hoạtđộng sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế

Đồng thời, bảo đảm sự thống nhất trong nội dung tại khoản 10 Điều 1Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đãkhoản 2 Điều 16 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp về việc chuyển lỗ, theo đóquy định doanh nghiệp có lỗ từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chuyểnnhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư sau khi đãthực hiện bù trừ theo quy định trên nếu còn lỗ và doanh nghiệp có lỗ từ hoạtđộng chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản được chuyển lỗ sangnăm sau vào thu nhập tính thuế của hoạt động đó, thời gian chuyển lỗ thực hiệntheo quy định chung

5 Về khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp

5.1 Về chi phí được trừ phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Để khuyến khích việc thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần quản lýkiểm soát thu nhập của các tổ chức, tại Khoản 5 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một

số điều Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã sửa đổi, bổ sung quy định điều kiệnđược tính vào chi phí được trừ phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặtđối với hoá đơn mua hàng hoá, dịch vụ từng lần có giá trị từ hai mươi triệu đồngtrở lên, đồng thời, để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tiễn về điều kiện hạtầng công nghệ thông tin về ngân hàng còn chưa thật phát triển đồng bộ giữa cácvùng miền, giao Chính phủ quy định cụ thể một số trường hợp không bắt buộcphải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, như:

- Các khoản chi không bắt buộc phải có hoá đơn theo quy định của phápluật: chi mua nông lâm, thuỷ sản, đất, đá, cát, sỏi của người dân trực tiếp khaithác bán ra; chi tiền lương, tiền công trả cho người lao động; chi công tác phítheo định mức khoán; chi tiếp khách;

- Các khoản chi mua hàng hoá là tài sản, dịch vụ của đối tượng khôngkinh doanh;

- Các khoản chi thanh toán hàng hoá, dịch vụ theo phương thức thanhtoán bù trừ, thanh toán uỷ quyền và các phương thức thanh toán không dùng tiềnmặt khác: thanh toán bằng các loại thẻ, thanh toán bằng phương tiện điện tử,thanh toán qua các tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính;

- Một số trường hợp khác không bắt buộc phải có chứng từ thanh toánkhông dùng tiền mặt theo quy định của Chính phủ

5.2 Bỏ quy định về khoản chi không được trừ đối với chi vượt định mứctiêu hao nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa do doanh nghiệp

tự xây dựng và thông báo với cơ quan thuế

Để phù hợp với thực tế, giảm thiểu chi phí thủ tục hành chính cho doanhnghiệp, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đãbãi bỏ quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 9 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiệnhành, theo đó doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ đối với khoản chi nguyênliệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng theo thực tế phát sinh nếu có hoá đơn, chứng từhợp lệ mà không bị ràng buộc bởi định mức tiêu hao do doanh nghiệp tự xây dựng.Đối với các nguyên vật liệu, nhiên liệu, mà Nhà nước đã có quy định về định mứctiêu hao thì phần chi phí vượt định mức doanh nghiệp không được tính vào chi phíđược trừ.

5.3 Về quy định khống chế đối với các khoản chi quảng cáo tiếp thị,khuyến mại, hoa hồng môi giới, tiếp tân, khánh tiết, hội nghị, chi hỗ trợ tiếp thị,

hỗ trợ chi phí, chiết khấu thanh toán

Để phù hợp với thực tiễn, phản ánh đúng bản chất của khoản chi, Luật sửađổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã sửa đổi quy địnhtại Điểm n Khoản 2 Điều 9 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, theo đónâng tỷ lệ khống chế về chi phí quảng cáo, khuyến mại lên 15%, đồng thời rà soátloại bỏ một số khoản chi ra khỏi diện chi phí khống chế

5.4 Về khoản chi tài trợ

Theo Điểm o Khoản 2 Điều 9 Luật thì doanh nghiệp chỉ được tính vào chiphí được trừ đối với khoản chi tài trợ cho hoạt động giáo dục, y tế, khắc phụchậu quả thiên tai và làm nhà tình nghĩa cho người nghèo

Thực tế quản lý cho thấy ngoài các nội dung tài trợ nêu trên, không ítdoanh nghiệp còn cùng chia sẻ với Nhà nước tham gia tài trợ để thực hiện các chủtrương của Chính phủ như các chương trình xã hội, hỗ trợ giảm nghèo nhanh vàbền vững đối với 62 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP hoặc thamgia đóng góp kinh phí cho các địa phương thực hiện cải tạo đường giao thông,phát triển cơ sở hạ tầng khác hoặc thực hiện các chương trình hỗ trợ cho vùngsâu, vùng xa, kể cả biển, đảo Do Luật thuế TNDN hiện hành chỉ cho phép tính

vào chi phí được trừ đối với 04 khoản tài trợ nêu trên nên doanh nghiệp có xuhướng chỉ tài trợ những nội dung nào được tính vào chi phí được trừ, như: xâydựng trường học, bệnh viện, làm nhà tình nghĩa cho người nghèo, trong khi cáchạng mục khác rất cần được tài trợ như làm đường giao thông, phát triển cơ sở

hạ tầng khác thì không tài trợ, dẫn đến giảm hiệu quả của hoạt động tài trợ Đểkhuyến khích doanh nghiệp cùng chia sẻ với Nhà nước, tại Khoản 5 Điều 1 Luậtsửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đã sửa đổi, bổsung Điểm o Khoản 2 Điều 9 của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hànhtheo hướng bổ sung thêm các khoản tài trợ được tính vào chi phí được trừ khixác định thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các khoản tài trợ theochương trình của Nhà nước đối với các địa phương thuộc địa bàn có điều kiệnkinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đồng thời rà soát để bổ sung cụm từ "nhà tìnhthương, nhà đại đoàn kết" cho người nghèo để bao quát các trường hợp thực tếphát sinh, cụ thể như sau:

5.5 Bổ sung quy định về khoản chi đóng góp vào Quỹ hưu trí tự nguyệnhoặc quỹ mang tính an sinh xã hội cho người lao động của doanh nghiệp:

Thực tế hiện nay đang hình thành mô hình quỹ đầu tư mới và có xu hướngphát triển trong tương lai là quỹ hưu trí tự nguyện Quỹ này góp phần phát triểnthị trường vốn, thị trường chứng khoán, hỗ trợ các chương trình an sinh xã hội,giảm bớt gánh nặng chi tiêu ngân sách nhà nước

Tham khảo kinh nghiệm các nước cho thấy nhiều quốc gia có quy địnhcho tính vào chi phí được trừ khoản đóng góp vào quỹ này, vì vậy để khuyếnkhích hình thành các mô hình quỹ đầu tư mới (như quỹ hưu trí tự nguyện) gópphần phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán, hỗ trợ các chương trình

an sinh xã hội, giảm bớt gánh nặng chi tiêu ngân sách nhà nước và đồng bộ vớiquy định tại Luật số 26/2012/QH13 sửa đổi, bổ sung Luật thuế thu nhập cánhân, tại Khoản 5 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thunhập doanh nghiệp đã bổ sung quy định khoản chi của doanh nghiệp đóng góp

vào quỹ hưu trí tự nguyện hoặc quỹ an sinh xã hội cho người lao động vượt mứcquy định thì phần chi vượt mức không được tính vào chi phí được trừ

5.6 Bổ sung nguyên tắc xác định chi phí hợp lý của một số lĩnh vực đặcthù (ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, xổ số, )

Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành không quy định về việc xácđịnh chi phí hợp lý của một số lĩnh vực đặc thù (ngân hàng, bảo hiểm, chứngkhoán, xổ số ) Tại văn bản hướng dẫn Luật (Thông tư số 130/2009/TT-BTC,Thông tư số 123/2012/TT-BTC) quy định không được tính vào chi phí được trừđối với "Các khoản chi của hoạt động kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số,kinh doanh chứng khoán và một số hoạt động kinh doanh đặc thù khác khôngthực hiện đúng theo văn bản hướng dẫn riêng của Bộ Tài chính” Theo đó, BộTài chính đã ban hành các Thông tư hướng dẫn riêng cho lĩnh vực đặc thù: bảohiểm, chứng khoán, xổ số, ngân hàng

Để chính sách rõ ràng, minh bạch, nâng cao tính pháp lý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung tại khoản 5

Điều 1 quy định các khoản chi của hoạt động kinh doanh: ngân hàng, bảo hiểm,

xổ số, chứng khoán và một số hoạt động kinh doanh đặc thù khác thực hiện theoquy định của Bộ Tài chính

6 Về thuế suất

Kết quả 4 năm thực hiện Luật thu nhập doanh nghiệp cho thấy mức thuếsuất phổ thông 25% là phù hợp với thực tế thời gian qua và là mức trung bình sovới các nước trong khu vực2 (bằng với Trung Quốc) Nghiên cứu kinh nghiệmcác nước cho thấy gần đây các nước có xu thế cải cách thuế theo hướng giảmdần mức thuế suất phổ thông để tạo sự hấp dẫn, tăng tính cạnh tranh của môitrường đầu tư trong thu hút đầu tư Nhiều nước có quy định doanh nghiệp nhỏ

và vừa được áp dụng mức thuế suất thấp hơn như: Trung Quốc quy định doanhnghiệp nhỏ và vừa áp dụng mức thuế suất 20%, mức thuế suất phổ thông là

2 Qua so sánh với các nước trong khu vực và thế giới cho thấy nếu tính cả các ưu đãi thuế như thuế suất ưu đãi (10%, 20%), về miễn, giảm thuế thì mức thuế suất thuế TNDN thực của Việt Nam hiện nay chỉ khoảng 16,32%

25%, Thái Lan quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng mức thuế suất 15%trong khi mức thuế suất phổ thông là 23%,…

Theo Chiến lược cải cách thuế đến năm 2020 thì sẽ điều chỉnh giảm dầnmức động viên theo lộ trình cho phù hợp để thu hút đầu tư

Để thực hiện chiến lược cải cách thuế, đồng thời phù hợp với xu thế cảicách thuế của các nước, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thunhập doanh nghiệp đã sửa đổi quy định về thuế suất tại Khoản 6, khoản 7 Điều

1, theo đó, giảm mức thuế suất phổ thông từ 25% xuống còn 22%; riêng đối vớidoanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng được áp dụng thuếsuất 20% ngay từ 1/7/2013 Từ ngày 01/01/2016 mức thuế suất phổ thông là20% và mức thuế suất ưu đãi 20% được điều chỉnh giảm xuống còn 17%

Việc áp dụng sớm (sớm hơn 6 tháng so với hiệu lực chung của Luật) mứcthuế suất 20% cho các doanh nghiệp có doanh thu năm dưới 20 tỷ đồng là phùhợp thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, sẽ cho phép góp phần thúc đẩy

và hỗ trợ cho doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa; đồng thời cũng không ảnhhưởng lớn tới số thu ngân sách nhà nước do số lượng doanh nghiệp loại này tuynhiều nhưng tỷ trọng đóng góp ngân sách nhà nước về thuế thu nhập doanhnhiệp lại nhỏ

7 Về ưu đãi thuế

Qua tổng kết đánh giá 4 năm thi hành Luật thu nhập doanh nghiệp và kếtquả rà soát các Luật chuyên ngành (50 Luật)3 cho thấy: một số lĩnh vực, địa bàncần được khuyến khích đầu tư nhưng Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiệnhành chưa có quy định ưu đãi thuế; một số trường hợp có quy định ưu đãi thuếtại các luật chuyên ngành nhưng chưa cụ thể hoặc chưa đúng với bản chất củahoạt động kinh tế phát sinh hoặc chưa đúng tính chất của thuế thu nhập doanhnghiệp nên chưa đi vào cuộc sống, cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung vào dựthảo Luật lần này để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật

3 Kết quả rà soát các Luật chuyên ngành (50 Luật) cho thấy: có 39 Luật chỉ quy định về thuế TNDN

Vì vậy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp

đã sửa đổi quy định về ưu đãi thuế của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiệnhành theo hướng: bổ sung vào diện ưu đãi thuế đối với các lĩnh vực, địa bàn cầnthiết khuyến khích đầu tư để đáp ứng yêu cầu thực tiễn; sửa đổi, bổ sung hoặc kếthừa các quy định về ưu đãi thuế tại các luật chuyên ngành để phù hợp với lĩnhvực hoạt động kinh tế và mức độ cần khuyến khích Cụ thể như sau:

7.1 Bổ sung vào diện áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm, miễn thuếtrong 4 năm và giảm 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong 9 nămtiếp theo đối với dự án đầu tư thuộc lĩnh vực: nghiên cứu khoa học và phát triểncông nghệ; ứng dụng công nghệ cao thuộc danh mục công nghệ cao được ưutiên đầu tư phát triển theo quy định của Luật công nghệ cao; ươm tạo công nghệcao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao; đầu tư mạo hiểm cho phát triển côngnghệ cao thuộc danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển theo quyđịnh của Luật công nghệ cao; đầu tư xây dựng - kinh doanh cơ sở ươm tạo côngnghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao; sản xuất vật liệu composit, cácloại vật liệu xây dựng nhẹ, vật liệu quý hiếm; sản xuất năng lượng tái tạo, nănglượng sạch, năng lượng từ việc tiêu hủy chất thải; phát triển công nghệ sinh học;bảo vệ môi trường; công nghệ cao, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng côngnghệ cao theo quy định của Luật công nghệ cao Cụ thể như sau:

- Về bổ sung ưu đãi thuế đối với lĩnh vực công nghệ cao để thực hiệnđược Luật công nghệ cao

Do đặc thù của hoạt động công nghệ cao là doanh nghiệp phải có thờigian đầu tư về công nghệ, thiết bị, nguồn nhân lực và khi đạt đủ tiêu chí theoquy định của Luật công nghệ cao mới được cấp Giấy chứng nhận về công nghệcao, trong khi Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành chỉ có quy định ưu đãiđối với doanh nghiệp thành lập mới, không có ưu đãi thuế cho doanh nghiệpđang hoạt động nên thực tế các doanh nghiệp loại này nếu có đạt tiêu chuẩn vềcông nghệ cao theo Luật công nghệ cao thì cũng không được hưởng ưu đãi thuếthu nhập doanh nghiệp