Trong nhùng nàm qua, boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa nuóc ta nói chung va Còng ty Vinagimex nói riéng co nhiéu chuyén bién ro ret, dat nhiéu két qua tich cuc ve kinh té - xà bòi: Tàng t
Trang 2Chirong trình Cao hoc Quàn tri Kinh doanh Quòc té
BÀN KHÓA LUÀN NÀY DLTOC NQP CHO TRirÒNG DAI HOC IRVINE (MY)
VA
KHOA QUAN TRI KINH DOANH HSB
(DAI HOC QUÓC GIÀ HA NÓI)
BAN KHOA LUÀN LA MOT PHAN BÀT BUÒC TRONO CHUCNG TRÌNH DÀO TAO TRAC SY QUÀN TRI KINH DOANH QUÓC TÉ
THANG10,2006
Trang 3Phè duyét cùa Chircrng trình Cao hoc Quàn trj Kinh doanh Quoc te
Ha Nguyén
Ciào vién huóng dan 1
Tran Phuang Lan Giào vièn huóng dan 2
Trang 4CHLTONG l : PHÀN MÒ DÀU
1.1 Su càn thiét va y nghia cùa de tài nghién cùu 1
1.2 Dòi tugng, muc tièu nghién cùu, phuang phàp nghién cùu cùa de tài 2
1.2.1 Dòi tugng nghién cùu
1.2.2 Muc tiéu nghién cùu
1.2.3 Phucmg phàp nghién cùu
1.3 Két càu cùa khóa luàn 3
CHLTONG 2: CO SO LY LUÀN VE XUÀT KHÀU LAO DONO Ò VIÉT NAM
VA KINH NGHIÉM XUÀT KHÀU LAO DÒNG Ò CÀC NUÒC
2.1 Co so ly luàn ve xuàt khàu lao dòng a Viét Nam 4
2.1.1 Mot so khài niem co bàn
a) Khài niem lao dòng
b) Khài niem sue lao dòng
e) Khài niem nguòn nhàn lire
d) Khài niem nhàn lue
e) Khài niem thi truòng lao dòng
f) Khài niem thi truòng lao dòng trong nuóc 5
g) Khài niem thi truòng lao dòng quòc té 5
h) Khài niém xuàt khàu lao dòng
2.1.2 Bàn chat cùa boat dòng xuàt khàu lao dòng
a) Su binh thành va phàt trién cùa thi truòng xuàt khàu lao dòng
b) Su càn thiét khàch quan va vai tré cùa boat dòng xuàt khàu lao dòng 7
dòi vói su phàt trién KTXH ò Viét Nam
2.2 Kinh nghiem ve xuàt khàu lao dòng ò càc nuóc 9
2.2.1 Tinh hinh xuàt khàu lao dòng trén thè giói
2.2.2 Kinh nghiem cùa mot so nuóc ve xuàt khàu lao dòng 10
a) Thài Lan
b) Indonesia 11
Trang 5e) Philippin 12 d) HànQuòc 14
TAI CÒNG TY VINAGIMEX
3.1 Giói thieu chung ve Còng ty 16
3.1.1 Qua trình hinh thành va phàt trién cùa Còng ty
a) Qua trình hinh thành
b) Qua trinh phàt trién,
3.1.2 Co càu tò chùc bò mày cùa Còng ty 18
a) So dò co càu tò chùc bò mày cùa Còng ty hien nay
b) So dò co càu tò chùc bò mày cùa Còng ty tu 2007 ^ 2010) 19
3.1.3 Càc ITnh virc boat dòng san xuàt kinh doanh cùa Còng ty 20
3.1.4 Quy trinh xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty
a) PhiaNhànuóc ' 21
b) Phia doanh nghiép xuàt khàu lao dòng (Vinagimex)
3.2 Dac diém co bàn cùa lao dòng Viét Nam va càc thi truòng xuàt khàu lao 23
dòng cùa Còng ty Vinagimex_^
3.2.1 Dac diém co bàn cùa lao dòng Viét Nam
3.2.2 Thi truòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex
3.3 Thirc trang ve boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex 25
3.3.1 Két qua boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Viét Nam tu nam 1996
dén nay a) Ve chù truang
b) Ve muc tièu 26 e) Két qua xuàt khàu lao dòng 27
3.3.2 Két qua boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex tu 34
nàm 1999 dén nay
a) So lieu thòng kè két qua xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty
b) Két qua ve càc mat boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty 38
3.4 Thành còng va han che trong boat dòng xuàt khàu lao dòng tai Còng ty 39
Vinagimex hien nay
Trang 6a) Xuàt khàu lao dòng góp phàn giài quyét viec làm cho lao dòng
b) Xuàt khàu lao dòng góp phàn tao thu nhap cao cho nguòi lao dòng, 40
hieu qua cho doanh nghiép, ngoai té cho dàt nuóc
e) Xuàt khàu lao dòng góp phàn tiét kiem chi phi dào tao, nàng cao tay 41
nghè va phàt trién nguòn nhàn lue cho dàt nuóc
d) Xuàt khàu lao dòng góp phàn cùng co càc mòi quan he va hòi nhap 42
quòc tè
3.4.2 Nhùng tòn tai va han che (rào càn)
a) Mòi truòng ben ngoài
b) Mòi truòng ben trong 45
CHLTONG 4: MOT SO GIÀI PHÀP DAY MANH VA NÀNG CAO HIÈU QUA
HOAT DÒNG XUÀT KHÀU LAO DÒNG TRONG N H O N G NÀM
TÒI TAI CÒNG TY VINAGIMEX
4.1 Dành già thi truòng xuàt khàu lao dòng trong khu virc va trén thè giói 46
trong thòi gian gian tói
4.1.1 Tinh hinh chung ve thi truòng lao dòng quòc té thòi gian tói
4.1.2 Tinh hinh cu thè cùa tùng thi truòng lao dòng trong khu vuc va trén 47
thè giói
a) Thi truòng khu vuc Dòng Nam À
b) Thi truòng khu vuc Dòng Bàc À 48
e) Thi truòng khu vuc Trung Dòng
d) Thi truòng khu vuc Chàu Phi 49
e) Thi truòng càc khu vuc khàc
4.2 Nhùng co hòi, thàch thùc va khà nàng tièp càn cùa lao dòng Còng ty 51
Vinagimex
4.2.1 Nhiingcohgi
4.2.2 Thàch thùc
4.2.3 Khà nàng tiép càn cùa lao dòng Còng ty Vingimex
4.3 Chién lugc va muc tièu xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex 52
trong nhùng nàm tói
Trang 74.3.1 Chién lugc 52
a) Dàu tu manh cho xuàt khàu lao dòng trén càc ITnh vuc
b) Thuc hien da dang boat dòng xuàt khàu lao dòng
e) Hoàn thien thù tue hành chinh boat dòng xuàt khàu lao dòng
d) Nàng cao chat lugng nguòn lao dòng xuàt khàu 53
e) Ve muc phi xuàt khàu lao dòng
4.3.2 Muc tiéu - kè hoach
4.4 Mot so giài phàp va kién nghi nhàm day manh va nàng cao hieu qua boat 57
dòng xuàt khàu lao dòng trong nhùng nàm tói tai Còng ty Vinagimex
4.4.1 Giài phàp tu phia Còng ty Vinagimex
a) Xày dung va phàt trién manh nguòn nhàn lire
b) Ma ròng thi truòng xuàt khàu lao dòng
e) Hoàn thien còng tàc tuyèn chgn lao dòng xuàt khàu
d) Tò chùc tòt còng tàc dào tao, giào due dinh huóng cho nguòi lao dòng 58
truóc khi dua ra nuóc ngoài làm viec
e) Phòi hgp tòt vói càc tò chùc trong va ngoài nuóc de quàn ly lao dòng
khi làm vice a nuóc ngoài
4.4.2 Kién nghi dòi vói càc co quan quàn ly Nhà nuóc ve xuàt khàu lao 59
dòng
a) Hoàn thien he thòng phàp luat, co che, chinh sàch ve xuàt khàu lao
dòng
b) Tàng cuòng phàp che va quàn ly trong xuàt khàu lao dòng 60
e) Tiép tue cài càch thù tue hành chinh ve xuàt khàu lao dòng
d) Tàng cuòng tràch nhiém cùa càc bò, ngành doàn thè, dia phucmg trong 61
viec quàn ly càc doanh nghiép xuàt khàu lao dòng
e) Sàp xép, chàn chinh lai càc doanh ngiép xuàt khàu lao dòng
f) Vàn de hau xuàt khàu lao dòng
4.5 Két luàn 62
Trang 8CHirONG 1
PHÀN MÒ DÀU
1.1 Sir can thiet va v nghia cùa de tài nghién cuu
Nuóc ta co mot nguòn lao dòng rat dòi dào, vói tién còng lao dòng rè, da so nguòi lao dòng co mùc thu nhap thàp, so lugng nguòi thàt nghiép va bàn thàt nghiép con cao Trong khi dò khà nàng giài quyét viec làm cho nguòi lao dòng ó trong nuóc khòng dàp ùng dugc nhu càu viec làm cùa nguòi dàn Ben canh dò, nhu càu nhap khàu lao dòng cùa càc nuóc trén thè giói rat lón do thiéu hut ve lao dòng
Trong nhùng nàm qua, boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa nuóc ta nói chung va Còng
ty Vinagimex nói riéng co nhiéu chuyén bién ro ret, dat nhiéu két qua tich cuc ve kinh té
- xà bòi: Tàng thu ngoai te cho dàt nuac, cho doanh nghiép giài quyét dugc nhiéu viec
làm cho nguài lao dòng, nàng cao tay nghé - thu nhap cho nguòi lao dóng, phàt trién nguòn nhàn lue, on dinh tinh hinh xà hòi o trong nuóc v v
Tuy nhién trong co che thi truòng ngày nay, su bòi nhap kinh té quòc té dien ra sàu ròng trong khu vuc va trén thè giói, thi boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa nuóc ta gap khòng it nhùng co bòi va thàch thùc Trong bòi cành dò, boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex cùng gap khòng it khó khan nhu thiéu thi truòng, su canh tranh quyét liet, nguòn nhàn lue han che dà tàc dòng trirc tiép tói hieu qua boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty
Mot trong nhimg khó khan lón nhàt cùa Còng ty hien nay là thi truòng xuàt khàu lao dóng con thiéu, nguòn nhàn lue bi han che, chat lugng dich vu chua cao, so lugng lao dòng dugc Còng ty dua di làm viec ò nuóc ngoài chua nhiéu, hieu qua còng tàc xuàt khàu lao dòng chu cao v.v
Trang 9Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
Dò cùng là nhùng ly do chinh de tòi lua chgn de tài: "'Mot so giài phàp nhàm day
manh va nàng cao hieu qua hoat dòng xuàt khàu lao dòng trong nhimg nàm t&i tai Gòng ty Vinagimex^\
Xung quanh boat dòng xuàt khàu lao dòng nói chung - vàn de tuy khòng mòi, nhimg rat khó va phùc tap; dang dugc Dàng, Nhà nuóc va toàn xà hòi quan tàm, coi dò là mot trong 4 ngành kinh té quan trgng cùa dàt nuóc Vi vay vice nghién cùu de tài này khòng chi co y nghia ve kinh té ma con co y nghia ve xà bòi
1.2 Poi tirane, muc tieu nghién ciru, phtfoiig phàp nghién cù-u cùa de tài
1.2.1 Dòi tiroìig nghién cùu
Dòi tugng nghién cùu cùa de tài là boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa* Còng ty Vinagimex bay thuc chat là viec dua nguòi lao dòng Viét Nam di làm viec co thòi han ò nuóc ngoài
1.2.2 Muc tiéu nghién cùu
- Làm rò co sa ly luàn ve xuàt khàu lao dòng a Viét Nam va kinh nghiem xuàt khàu lao dòng ó càc nuóc
- Phàn tich, dành già thuc trang ve boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex tu nàm 1999 dén nay Qua dò tòng két nhùng diém thành còng va han che (rào càn) trong boat dòng xuàt khàu lao dòng tai Còng ty Vinagimex
- Dua ra nhiing giài phàp cùa Còng ty va kién nghi vói càc co quan quàn ly Nhà nuóc
ve xuàt khàu lao dòng nhàm day manh va nàng cao hieu qua boat dòng xuàt khàu lao dòng trong nhiing nàm tói tai Còng ty Vinagimex
1.2.3 Phirong phàp nghién cùu
Khóa luàn su dung mot so càc phuong phàp nghién cùu chù yéu sau:
- Phuang phàp bién chùng
Trang 10- Phuong phàp phàn tich
- Phuang phàp thòng kè toàn
- Phuong phàp diéu tra khào nghiem, tòng két thuc tién v.v
1.3 Ket càu cùa khóa luàn
^^^^^^^^^^^^^^—^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
Ngoài lòi càm on, danh muc càc tài lieu tham khào va phu lue, noi dung cùa de tài khóa luàn dugc chia thành 4 chuong sau day:
ChiroTig 1 : Phàn mò dàu
ChuoTig 2: Co so ly luàn ve xuàt khàu lao dòng ò Viét Nam va kinh nghiem xuàt
khàu lao dòng ó càc nuóc
Chuong 3: Thuc trang ve boat dòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty Vinagimex ChuoTag 4: Mot so giài phàp day manh va nàng cao hieu qua boat dòng xuàt khàu
lao dòng trong nhiing nàm tói tai Còng ty Vinagimex
Trang 11Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
CHirONG 2
CO sa LY LUÀN VE XUAT KHÀU LAO DÒNG Ò VlÈT NAM
VA KINH NGHIÉM XUÀT KHÀU LAO DÓNG Ò CÀC NU'ÒC
2.1 Ca sa ly luàn ve xuàt khàu lao dòng à Viét Nam
2.1.1 Mot so khài niem ca bàn
a) Khài niem lao dóng
Lao dòng là boat dòng co chù dich, co y thùc cùa con nguòi nhàm thay dòi nhiing vat thè tu nhièn phù hgp vói Igi ich cùa mình Lao dòng con là su vàn dòng cùa sue lao dòng trong qua trình tao ra cùa cài, vat chat va tinh thàn, là qua trinh két hgp giùa sue lao dòng
va tu lieu san xuàt
b) Khài niém sue lao dóng
Sue lao dòng là tòng hgp thè lue va tri lue cùa con nguòi trong qua trinh lao dòng tao
ra cùa cài, vat chat, tinh thàn cho xà bòi
e) Khài niem nguòn nhàn lue
Nguòn nhàn lue là mot lue lugng bao gòm toàn bò lao dòng trong xà hòi, khòng phàn biét ve trinh dò, tay nghé, nam nù, tuoi tàc
Hoac nguòn nhàn lue con dugc hiéu là mot bò phàn cùa dàn so, bao gòm nhiing nguòi co viec làm va nhùng nguòi thàt nghiép
d) Khài niem nhàn lue
Nhàn lue là nguòn lue cùa moi con nguòi, nò bao gòm cà thè lue va tri lue
e) Khài niem thi truòng lao dóng
(I)
Giào trình quàn tri nhàn lire - Nhà xuàt bàn Lao dòng - Xà hòi/2004
Trang 12Thi truòng lao dòng là mot bò phàn càu thành cùa he thòng thi truòng trong nén kinh
té thi truòng phàt trién Ò dò dién ra qua trinh thòa thuan, trao dòi, thuè muón lao dòng giùa hai ben: ben su diing lao dòng va ben cho thué lao dòng
fi Khài niem thi truòng lao dóng trong nuòc,
Thi truòng lao dòng trong nuóc là mot loai thi truòng, trong dò mgi lao dòng déu co thè tu do di chuyén tu noi này dén noi khàc, trong pham vi bién giói cùa mot quòc già
g) Khài niem thi truòng lao dóng quòc té
Thi truòng lao dòng quòc té là mot bò phàn càu thành cùa he thòng thi truòng thè giói, trong dò lao dòng tu nuóc này co thè di chuyén tu nuóc này sàng nuóc khàc thòng qua Hiép dinh, càc thòa thuan giùa hai bay nhiéu quòc già trén thè giói
h) Khài niém xuàt khàu lao dòng
Xuàt khàu lao dòng là boat dòng kinh té cùa mot quòc già thuc hien viec cung ùng lao dòng cho mot quòc già khàc trén co so hgp dòng giùa càc nuóc, càc tò chùc kinh té, càc cà nhàn cùa quòc già xuàt khàu lao dòng vói quòc già nhap khàu lao dòng ^'\
- Xuàt khàu lao dòng (Export of Labour) dugc hiéu là còng viec dua nguòi lao dòng
tu nuóc so tai di lao dòng tai nuóc co nhu càu thué muón lao dòng
- Lao dòng xuàt khàu (Labour Export) là bàn thàn nguòi lao dòng, co nhiing dò tuoi khàc nhau, sue khoè va ky nàng lao dòng khàc nhau dàp ùng dugc nhùng yéu càu cùa nuóc nhap khàu lao dòng
2.1.2 Bàn chat cùa hoat dong xuàt khàu lao dong
a) Su hinh thành va phàt trién cùa thi truòng xuàt khàu lao dóng
- Thù nhàt, do su phàt trién khòng dòng déu ve trinh dò phàt trién kinh té - xà bòi, su
phàn bò khòng dòng déu ve tài nguyén dàn cu, khoa hgc còng nghé giùa càc vùng, khu vuc va giùa càc quòc già, dàn dén khòng mot quòc già nào lai co day dù, dòng bò càc yéu
tò càn thiét cho san xuàt va phàt trién kinh té
0) Càc vàn bàn ve xuàt khàu lao dòng - Nhà XBLD-XH/2001
Trang 13Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
De giài quyét tinh trang màt càn dòi này, tàt yéu càc quòc già pbài tìm kiém va su dung nguòn nhàn lue tu ben ngoài nhàm bù dàp mot phàn thiéu hut nguòn nhàn lue càn thiét cho san xuàt va phàt trién kinh té cùa dàt nuóc mình
- Thù hai, Thòng thuòng càc nuóc xuàt khàu lao dòng dèu là nhiing quòc già kém
hoac dang phàt trién, dàn so dòng, thiéu viec làm trong nuóc hoac viec làm co thu nhap thàp khòng dù dàm bào cho chinh bàn thàn nguòi lao dòng va già dinh hg
De khàc phuc tinh trang khó khan này, bugc càc nuóc trén pbài tim kiém viec làm cho nguòi lao dòng cùa nuóc mình tu ben ngoài
Trong khi dò, ò nhùng nuóc co nèn kinh té phàt trién thuòng co it dàn, tham chi co nhùng nuóc dòng dàn nhung vàn khòng dù nhàn lue de dàp ùng nhu càu san xuàt do nhiéu nguyèn nhàn: còng viec nàng nbgc, nguy hiém, dgc hai khòng hàp dàn hg, dàn tói thiéu hut lao dòng cho san xuàt Vi vay bàt bugc càc nuóc này phài di thuè lao dòng
tu càc nuóc kém phàt trién han dang co nhiéu lao dòng dòi du va co khà nàng cung ùng lao dòng làm thuè
- Thù ba, xuàt khàu lao dòng vùa tao ra Igi ich cùa nuóc co lao dòng xuàt khàu dòng
thòi tao ra Igi ich cùa nuóc nhap khàu lao dòng Mat khàc tao ra su giao luu quòc té ve càc mat vàn bòa, khoa hgc ky thuàt, trao dèi ky nàng va kinh nghiem làm viec
Tu nhùng ly do trén vò hinh chung dà xuàt hien quan he cung - càu: cung, dai dien cho quòc già co nguòn lao dòng dèi dào; con càu dai dien cho quèc già co nhiéu viec làm, di thué lao dòng Diéu này cùng dèng nghia vói viec dà hinh thành lén mot loai thi truòng - dò là thi truòng bang bòa lao dòng quòc té, con ggi là thi truòng xuàt khàu lao dòng
Nhu vay sue lao dòng khòng chi là bang bòa trong nuóc ma dà tra thành bang bòa quòc té Do dò bàn thàn loai bang boa này cùng phài tuàn theo nhimg quy luat khàch quan cùa thi truòng: Quy luat cung - càu, quy luat già tri, quy luat canh tranh nhu nhùng loai hàng boa khàc
Trang 14b) Su càn thiét khàch quan va vai tra cùa hoat dòng xuàt khàu lao dòng dòi vài su phàt trién KTXH ò Viét Nam
• Su càn thiét khàch quan cùa hoat dóng xuàt khàu lao dòng
Nuóc ta là mot quòc già dòng dàn so, vói so dàn khoàng han 80 trieu nguòi Theo so lieu thòng kè cùa Bò Lao dòng Thuong binh va Xà bòi, hien nay nuóc ta co khoàng 40
trieu nguòi dang ó dò tuèi lao dòng ^^\ hàng nàm tàng thém 1,2 trieu lao dòng/nàm,
chiém 3% trong tòng so lire lugng lao dòng Riéng lao dòng ky thuàt cao chùng ta co khoàng 5 trieu lao dòng, chiém 12,5%, trong dò lao dòng co trinh dò dai hgc, cao dàng khoàng 1.150.000 nguòi chiém 23% (so vói so lao dòng ky thuàt cao) Ben canh dò, hien
co khoàng 9,4 trieu lao dòng thiéu viec làm, chiém 23,5% lue lugng lao dòng Ty le thàt nghiép cùa lire lugng lao dòng trong dò tuoi ó khu vuc dò thi dà giàm lién tue tu 10% nam 1991, xuòng con 5,88% nàm 1996, nhimg dén nam 1998 ty le này nhich lén 6,85%*'* va lai tiép tue giàm nhe xuòng con 6,28% vào nàm 2001 Ty le su dung thòi gian lao dòng ò khu vuc nòng thòn cùng co xu huóng tàng lèn tu 72,1% nàm 1996 lén 74,4% vào nàm 2001
Vói tinh trang toc dò phàt trién nguòn lao dòng nèu trén, màu thuan giùa lao dòng va viec làm ngày càng trò lèn gay gàt vói nén kinh té Néu khòng giài quyét mot càch bài bòa va co nhùng buóc di thich hgp giùa muc tièu kinh tè va giài quyét viec làm sé din tói màt òn dinh nghiem trgng ve mat xà bòi
Cùng vói huóng giài quyét viec làm trong nuóc là chinh, xuàt khàu lao dòng là mot dinh huóng chién lugc quan trgng, làu dai, càn phài dugc phàt trién lén mot tàm cao mòi, phù hgp vói vai trò cùa nò Dò cùng là xu huóng chung ma nhiéu nuóc xuàt khàu lao dòng dà quan tàm phàt trién tu nhiéu thàp ky truóc day
*'* Dò tuoi lao dòng (tu 16 - 55 dòi vói nù, 16 - 60 dòi vói nam)
*** Do tàc dòng tu cuòc khùng hoàng tài chinh - kinh té khu vuc nàm 1997
Trang 15Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAM - HSB
De giài quyét dugc vàn de này, xuàt khàu lao dòng dà tra thành mot lình vuc cùu cành cho bài toàn giài quyét viec làm khòng nhiing cùa Viét Nam ma con dòi vói cà hau hét càc nuóc xuàt khàu lao dòng trong khu vuc va trén thè giói, vi day là ITnh vuc mot lue
dat dugc cà hai muc tièu kinh té - xà bòi: vùa dàm bào giài quyét còng àn viec làm; vùa
tao nguòn thu ngoai té manh de phàt trién kinh té xà hòi trong nuòc
• Vai trò cùa hoat dòng xuàt khàu lao dóng dòi vói su phàt trién kinh tè - xà hòi ò
Viét Nam
Xuàt khàu lao dòng là mot ITnh vuc boat dòng kinh té - xà bòi Vi vay càn phài dugc xem xét, dành già càc mat hiéu qua tich cuc ma xuàt khàu lao dòng dà mang lai trong
thòi gian qua Thòng thuòng, hiéu qua nói chung thuòng dugc bièu hien qua hiéu so giùa
két qua dat duoc va chi phi Khi hiéu so càng lón thi hiéu qua càng cao va nguge lai Tuy
nhién trong nèn kinh té xà bòi nói chung va hoat dòng xuàt khàu lao dòng nói riéng, mòi két qua co dòng thòi cà hai mat dò là màt kinh té va màt xà bòi Hieu qua kinh té dugc tinh theo còng thùc này, con hieu qua xà bòi lai dugc hiéu là nhùng két qua tich cuc so vói muc tièu
Khi dành già ve vai trò cùa xuàt khàu lao dòng dèi vói su phàt trién kinh té - xà bòi cùa Viét Nam trong thòi gian qua, khòng ai co thè phù nhàn nhùng gì ma xuàt khàu lao dòng Viét Nam dà dóng góp ó hai muc tièu:
Muc tièu kinh té
Trong khi nuóc ta chuyén sang nèn kinh té thi truòng dinh huóng xà bòi chù nghTa chua làu, kinh té trong nuóc gap nhiéu khó khan, mgi nguòn lue con eo hep, v.v thi viec hàng nàm chùng ta dua hàng van lao dòng ra nuóc ngoài làm viec dà mang ve cho dàt nuóc hàng ty USD/nàm tu boat dòng xuàt khàu lao dòng Day qua là mot sé tién khòng nhò dòi vói nhùng quòc già dang phàt trién nhu chùng ta
- Muc tièu xà hòi
Trang 16Tuy con nhimg han che nhàt dinh so vói tiém nàng, song xuàt khàu lao dòng Viét
Nam trong nhùng nàm qua, buóc dàu dà dat dugc nhùng thành còng nhàt dinh ve muc
tièu kinh tè - xà bòi ma Dàng va Nhà nuóc dà de ra
Truóc hàng loat nhùng khó khan va gành nàng thàt nghiép va thu nhap cùa nguòi lao
dòng trong nuóc Cùng vói càc bién phàp tìm kiém va tao còng àn, viec làm trong nuóc
là chù yéu thi xuàt khàu lao dòng dà trò thành mot trong nhùng ngành kinh tè quan trgng,
góp phàn tao còng àn viec làm va thu nhap cao cho hàng van lao dòng mòi nàm, dòng
thòi làm giàm sue ép ve viec làm va tao su òn dinh xà hòi ò trong nuóc
^ r t
2.2 Kinh nghiem ve xuàt khàu lao dong ó* càc nuóc
2.2.1 Tinh hinh xuàt khàu lao dong trén thè gioì
r > r r r t
Trong bòi cành toàn càu bòa, boi nhap kinh té quòc té - su canh tranh trong tàt cà càc
ITnh vuc, trong dò co xuàt khàu lao dòng giùa quòc già này vói quòc già khàc ngày càng
trò lén khòc liet
Hàng loat càc nuóc thugc Chàu A co lao dòng xuàt khàu, tu nhiéu thàp ky qua dà dua
ra nhùng co che, chinh sàch phù hgp de khuyén khich xuàt khàu lao dòng
Càc nuóc xuàt khàu lao dòng Chàu À, nhò vào nguòn nhàn lue dòi dào, già nhàn
còng thàp hg dà tìm mgi co bòi de canh tranh vói chinh càc nuóc cùng xuàt khàu lao
dòng trong khu vuc va càc nuóc khàc trén thè giói Nhò vay càc quòc già này dà tao
dung dugc nén tàng vùng chàc va thành còng buóc dàu Két qua là hàng nàm co hàng
trieu lao dòng tu càc nuóc này dugc dua di làm viec ò nuóc ngoài va dem ve cho dàt
nuóc mình mot lugng ngoai te khòng lo Trong sé càc quòc già dò phài kè dén nhu:
Banglades, Àn Dò, Pakistan, Srilanka, Indonesia, Philippin, Thailand, Trung Quòc
Viét Nam ta, trong nhùng nàm 80 co khoàng gàn 300.000 lao dòng làm viec tai càc
nuóc Dòng Àu, Lién Xò (cu), Iraq va mot so nuóc thugc Chàu Phi khàc Trong nhùng
nàm gàn day, dac biét tu sau nàm 2000 lao dòng Viét Nam dua di ngày mot tàng, tuang
Trang 17Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
dòi òn dinh, thi truòng xuàt khàu lao dòng dugc mò ròng, trung binh khoàng 38.306 lao
dòng xuàt khàu/nàm ^^\
Ò càc nuóc phàt trién: Anh, Phàp, Canada, Due cilng khòng dùng ngoài cuòc, mòi nàm ngoài viec tiép nhàn hàng van lao dòng tu càc nuóc khàc dén làm viec thi càc quòc già này cùng xuàt khàu bang ngàn càc chuyén già, co vàn co trinh dò cao ra nuóc ngoài làm viec de thu ngoai té cho dàt nuóc
2.2.2 Kinh nghiem cùa mot so nuóc ve xuat khàu lao dong
a) Thài Lan
Thài Lan bàt dàu xuàt khàu lao dòng tu nhùng nàm 1970 khi Trung Dòng bùng nò xày dung còng trình khai thàc dàu lùa So lugng lao dòng Thài Lan di làm viec ó nuóc ngoài tàng dàn qua càc nàm Nàm 1973 là 293 nguòi, nàm 1977 là 21.500 nguòi, nàm
1980 là 110.000 nguòi Trong 10 nàm gàn day lao dòng cùa Thài Lan ò nuóc ngoài binh quàn là 200.000 nguòi/nàm, trong dò co han 50% lao dòng dén làm viec tai Dai Loan Lugng ngoai té do lao dòng Thài Lan làm viec ò nuóc ngoài chuyén ve qua he thèng ngàn hàng tàng tu 52 ty Bat nàm 1997 lén trén mùc 60 ty Bat nàm 1998 va nàm 1999 tuang duong 1,5 ty USD
Viec xuàt khàu lao dòng dugc quy dinh trong Bò luat Lao dong Thài Lan nàm 1983, trong dò nèu rò: Tap trung bòa viec càp phép va quàn ly càc doanh nghiép tuyén dung lao dòng tu nhàn, thành lap co quan tuyén dung lao dòng cùa Chinh phù, xàc dinh cu thè ban nhiém vu cùng nhu tràch nhiém cùa càc co quan tuyén dung lao dòng Quy dinh viec gùi ngoai té cùa nguòi lao dòng ve nuóc, thành lap quy phùc Igi cùa nguòi lao dòng va quy dinh mùc dò ky luat, hinh phat, dòi vói càc hành vi pham phàp
Trong hoat dòng xuàt khàu lao dòng, Chinh phù Thài Lan thuc hien hai chùc nàng:
- Diéu phòi càc boat dòng cùa càc doanh nghiép tu nhàn trong xuàt khàu lao dòng (kè cà trong nuóc lan ngoài nuóc)
^^^ So liéu dugc tinh binh quàn tu nàm 1996 dén hét nàm 2005
Trang 18- Vàn phòng quàn ly lao dòng ngoài nuóc thugc Tòng cuc Lao dòng (Bò Nói vu), là
co quan Chinh phù cao nhàt thuc hien càc chùc nàng trén, co nhiém vu càp giày phép va quàn ly càc boat dòng cùa càc doanh nghiép dà dugc càp giày phép
Chinh phù Thài Lan ho trg mot phàn quy phùc Igi cho nguòi lao dòng, so con lai nguòi lao dòng phài dóng góp Quy này chù yéu dùng de ho trg hành chinh va tài chinh cho nguòi lao dòng truóc khi di va khi trò ve gap nhiéu khó khan nhu: Hòi huang, tai nan, chét va trg càp khó khan cho nguòi lao dòng
Thài Lan cho phép xuàt khàu nhùng lao dòng co trình dò cao va cho phép mgi cà nhàn co thè tu tìm kiém viec làm ò nuóc ngoài va Chinh phù cùng cho phép càc doanh nghiép xuàt khàu lao dòng thu mot phàn le phi xuàt khàu lao dòng nhung chi bang 1 thàng luong cùa nguòi lao dòng, néu khòng di dugc thi doanh nghiép phài hoàn tra lai cho nguòi lao dòng
b) Indonesia
Indonesia là mot nuóc xuàt khàu lao dòng làu nàm vói quy mò lón Tu nhùng nàm
1930 dén nhùng nàm 1950 dà co hon 200.000 nguòi Indonesia di cu sang lao dòng tai càc dào Malaysia Theo Bò nhàn lue Indonexia giai doan tu 1969 dén 1993 dà co 877.400 nguòi ra nuóc ngoài làm viec, nàm 1994 dén 1998 so lugng lao dòng Indonesia tàng nhanh co khoàng 2,1 trìeu nguòi ra nuóc ngoài làm viec Nhùng nguòn ngoai té do lao dòng chuyén ve theo con duòng chinh thùc nàm 1996 dén 1998 khoàng 2.72 ty USD Trén thuc té so ngoai té thu dugc co thè gap 2 - 3 lan
Thi truòng lao dòng Indonexia dén làm viec tap trung tai mot so nuóc va khu vuc nhu: Dòng Nam A (Malaysia, Singapore, Brunei) Dòng Bàc A (Dai Loan, Hàn Quòc, Nhàt Bàn), Trung Dòng, Bàc My, Australia, Tày Àu Trong dò tap trung nhiéu nhàt tai mot so nuóc nhu: Malaysia, Singapore, A Rap Saudi, Dai Loan, Ha Lan, My
Ve chinh sàch: de day manh xuàt khàu lao dòng Indonexia xày dung chinh sàch ve he thòng tuyén mg va dào tao lao dòng, chinh sàch dua lao dòng di nuóc ngoài làm viec va
Trang 19Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAM - HSB
chinh sàch quan he hgp tàc lao dòng vói nuóc ngoài, Chinh phù Indonexia can thiép vào xuàt khàu lao dgng thòng qua viec quàn ly thòng nhàt va chi dao chat che chuong trình viec làm ngoài nuóc
Nàm 1994 Chinh phù Indonexia dà ban hành Nghi dinh ve thù tue va he thòng tuyén
mg, viec thành lap càc còng ty tuyén mg lao dòng, càc diéu kién va yéu càu dòi vói tò chùc tuyén mg, quy dinh xuàt khàu lao dòng, viec giài quyét tranh chàp càc vàn de phàp
ly khàc
Lao dòng Indonexia làm viec ò nuóc ngoài co dac diém khàc vói lao dòng dòng Thài Lan va ty le nguòi co tay nghé cao, trong dò lao dòng nù chiém ty le khà cao
Muc tiéu va chién lugc cùa Indonexia ve xuàt khàu lao dòng tap trung vào 4 diém:
Thù nhàt, giàm ty le thàt nghiép trong nuóc Vói Indonexia, do dàn so dòng, san xuàt
chua phàt trìèn, ty le thàt nghiép cao thi muc tiéu này rat quan trgng Thù hai, cài thien diéu kién lao dóng, mòi truòng ó nuóc ngoài Thù ba, nàng cao ky nàng cùa nguòi lao dòng de nàng cao hiéu qua làm viec cùa nguòi lao dòng ó nuóc ngoài Thù tu, tàng
nguòn thu nhap ngoai té manh cho dàt nuóc, day là muc tièu kinh té quan trgng cùa hoat dòng xuàt khàu lao dòng
e) Philippin
Philippin là mot nuóc co he thòng xuàt khàu lao dòng co tò chùc va là mò hinh tòt cho càc nuóc xuàt khàu lao dòng ò Chàu À Bò Lao dòng va viec làm co tràch nhiém xày dung càc chinh sàch, phòi hgp va quàn ly tàt cà càc vàn de lién quan dén lao dòng va viec làm ó Philippin
Nàm 1982 de dàm bào cho lao dòng xuàt khàu dugc buòng càc diéu kién làm viec còng bang va nhàn càc dich vu xà bòi va phùc Igi mot càch thuan tién, chinh phù dà thành lap hai co quan thugc Bò lao dòng va vice làm chiù tràch nhiém ve xuàt khàu lao dòng dò là: Cuc quàn ly viec làm ngoài nuóc Philippin (POEA) va Cuc phùc lai lao dòng ngoài nuóc (OWWA)
Trang 20POEA là co quan chuyén tràch theo doi, giàm sàt chuong trình viec làm ngoài nuóc
va dàt nuóc, chiù tràch nhiém thùc day va quàn ly viec tuyèn mg lao dòng, bò tri lao dòng làm viec ò nuóc ngoài Càc chùc nàng chinh cùa POEA là xùc tién viec làm ngoài nuóc, tao mòi truòng thuan Igi cho càc boat dòng cùa càc dai ly tuyén dung lao dòng ò nuóc ngoài, nghién cùu trình chinh phù ban hành càc quy dinh ve tài bòa nhap nguòi lao dòng sau khi hg hoàn thành hgp dòng ve nuóc
OWWA co hai chùc nàng chinh là: thù nhàt, quàn ly quy phùc Igi va cung càp càc
dich vu xà bòi, phùc Igi xà bòi cho lao dòng di làm viec ò nuóc ngoài bao gòm bào hiém
xà bòi, trg giùp phàp ly bò tri viec làm va dich vu chuyén tién Thù hai, chiù tràch nhiém
dua lao dòng ve nuóc khi xày ra chién tranh, dich benh va thàm boa thien nhién vói viec chiù toàn bò càc phi tòn
Dòi vói càc còng ty tuyèn dung lao dòng, chinh phù quy dinh chi nhùng còng ty Philippin hoac nhiing còng ty lién doanh ma nguòi Philippin giù 75% vón phàp dinh trò lén mòi dugc càp giày phép boat dòng xuàt khàu lao dòng
Chinh phù Philippin cùng dua ra càc bién phàp che tài de xù ly viec vi pham quy dinh cùa chinh phù ve xuàt khàu lao dòng Càc hành vi pham phàp nhu: tuyén khòng co giày phép, cimg càp càc thòng tin khòng dùng, thu nhàn tién qua mùc quy dinh cùa chinh phù sé bi pbat tu tu 6 thàng dén 12 nàm va phat tién tu 200.000 dén 500.000 pesos tuang duong 8.000 USD dén 20.000 USD
Chinh phù Philippin cho phép lap nguèn lao dòng chuàn bi cho xuàt khàu, khuyén khich càc còng ty lap quy lao dòng rìèng cùa mình, dugc phép quàng cào trén càc phuong tién thòng tin dai chùng vói diéu kién chi de lap quy lao dòng va khòng thu le phi dàng ky cùa nguòi lao dòng
Nàm 1995 Chinh phù Philippin ban hành luat ve lao dòng di cu va nguòi nuóc này ò nuóc ngoài, trong dò quy dinh chinh phù chi dugc phép dua lao dòng Philippin di làm viec tai nhùng noi ma càc quyèn Igi cùa lao dòng di cu, nhùng nuóc dà tham già càc
Trang 21Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
còng uóc, còng nhàn càc nghi quyét cùa Lién Hgp quòc ve bào ve lao dòng di cu nhùng nuóc co thoà thuan song phuong bào ve quyèn Igi lao dòng Philippin hoac càc nuóc dang thuc hien càc bién phàp bào ve quyèn cùa lao dòng di cu
d) Hàn Quòc
LTnh vuc xuàt khàu lao dòng chù yéu cùa Hàn Quòc là ngành xày dung, trong khi dò Hàn Quòc lai nhap khàu rat nhiéu lao dòng càc ngành khàc de dàp ùng nhu càu su dung lao dòng trong nuóc
Chinh phù Hàn Quòc thuc hien hai chùc nàng chù yéu: thù nhàt, quàn ly khu vuc tu nhàn tham già ehuong trình xuàt khàu lao dòng Thù hai, thuc hien viec tuyén dung va bò
tri viec làm
Chùc nàng quàn ly khu vuc tu nhàn tham già chuong trinh xuàt khàu lao dòng do
"Vàn phòng an ninh làm thuè" cùa chinh phù Hàn Quòc thuc hien, chiù tràch nhiém lap
kè hoach, diéu hành va giàm sàt tàt cà nhiing vàn de lién quan dén viec dàm bào an ninh làm thué
Chùc nàng tuyèn dung va bò tri viec làm do Tò hgp phàt trién ngoài nuóc mot còng
ty nhà nuóc dàm nhàn còng viec tuyén dung va bò tri viec làm Tè hgp này thuc hien càc nhiém vu nhu tìm kiém thi truòng ky két hgp dòng vói khàch hàng nuóc ngoài, dàm phàn
ve nhùng diéu kién làm thué cùa còng nhàn va chàm sóc còng nhàn ó còng truòng ciìng nhu a già dinh hg, tuyèn chgn còng nhàn, kiém tra tay nghè, huóng dàn thuc hien càc quy dinh ve an toàn lao dòng ve phong tue tap quàn va nhiing vàn de ve phàp luat tai nuóc lao dòng làm thuè, kiém tra sue khoè va van chuyén còng nhàn dén hoac tra ve nuóc
Chinh phù dà theo duòi mot chuong trinh chù dòng day manh viec xuàt khàu lao dòng bang càch chi dao Bò xày dung tham già dàu tbàu xày dung ò nuóc ngoài, Bò ngoai giao huóng dàn dai su quàn tìm kiém thi truòng, Bò lao dòng ho trg càc dai ly tuyèn mg lao dòng duy tri lue lugng lao dòng de càc hàng xày dung nhanh chóng tuyén dugc lao
Trang 22dòng di làm viec tai càc còng trinh xày dung ó nuóc ngoài Còng dàn dù tièu chuàn di lao dòng ó nuóc ngoài dàng ky danh sàch tai co quan lao dòng va dugc giài quyét càc thù tue nhanh chóng thuan Igi
Còng tàc dào tao lao dòng xuàt khàu dugc dac biét quan tàm Chinh phù xàc dinh càc loai ngành nghé nào càn dào tao va yéu càu càc còng ty tuyén mg phài thuc hien viec dào tao còng nhàn
Càc dai ly tuyèn mg lao dòng xuàt khàu phài co giày phép va phài ky quy mot khoàn tién luong tuang duong vói 130.000 USD Càc hàng xày dung phài co càc diéu kién ve trinh dò ky thuàt, vòn, kinh nghiem Bò Lao dòng thuc hien viec kiém tra thuòng xuyén càc dai ly tuyén mg de ngàn chàn càc vi pham trong xuàt khàu lao dòng
Chinh phù rat quan tàm dén vàn de phùc Igi va bào ve còng dàn, quy dinh càc diéu kién co bàn va tòi thiéu ve thòi gian, han hgp dòng, thòi gian làm viec, che dò nghi phép
va quy dinh mot so uu dai ve thuè thu nhap, ve nhà ò sau khi ve nuóc, phiéu mua hàng, qua tàng v.v cho nguòi lao dòng ve khuyén khich hg làm viec tòt
Trang 23Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
CHlTONG 3
THirC TRANG VÈ HOAT DÓNG XUÀT KHÀU LAO DÓNG
TAI CÒNG TY VINAGIMEX
3.1 Gioì thieu chung ve Còng ty
3.1.1 Qua trình hinh thành va phàt trién ciìa Còng ty
a) Qua trình hinh thành
Còng ty Xuàt nhap khàu Tèng hgp va Chuyén giao Còng nghé Viét Nam (tén giao dich: Vinagimex) tién thàn là Tèng Còng ty Kinh doanh Tòng hgp - Hgp tàc xa Viét Nam (Vinacoops) thugc Bò Thuong mai, dugc thành lap theo quyét dinh so 4285/QD-
UB ngày 29/12/1994 cùa Chù tich UBND thành phè Ha Noi Nàm 1997, do yèu càu nhiém vu san xuàt kinh doanh, Tòng Còng ty Kinh doanh Tòng hgp - Hgp tàc xà Viét Nam Viét Nam dèi tén thành Còng ty Xuàt nhap khàu Tòng hgp va Chuyén giao Còng nghé Viét Nam (theo QD sé 1942/QD-UB ngày 19/5/1997 cùa Chù tich UBND thành pbò Ha Noi)
Dac thù boat dòng san xuàt kinh doanh cùa Còng ty là da ngành nghé, da chùc nàng: vùa san xuàt, kinh doanh, xuàt khàu, nhap khàu va làm dich vu - tuu chung lai eó hai ITnh vuc boat dòng chinh là ITnh vuc san xuàt va dich vu
b) Qua trinh phàt trién
Trong nhiing nàm qua, boat dòng san xuàt kinh doanh cùa Còng ty khòng ngùng phàt trién, toc dò tàng truòng tòt, hieu qua cao
Trang 24Nhimg nàm qua nhu càu thi truòng dòi vói san phàm òtò, xe mày rat lón, so lugng tièu thu khoàng 1,5 trieu xe/ nàm
Còng ty Vinagimex là mot trong so it doanh nghiép Viét Nam dàu tién san xuàt làp ràp xe gàn mày Còng ty dà dàu tu hàng tram ty dòng de xày dung nhà mày san xuàt, làp ràp phu tùng, linh kién xe mày vói còng nghé tién tién, thiét bi hien dai Dòng thòi hgp tàc, lién doanh vói mot so doanh nghiép hàng dàu cùa Viét Nam, hinh thành nèn tap doàn
xe mày Viét Nam - eó sue canh tranh cao vói càc doanh nghiép lién doanh cùa nuóc ngoài Dén nay Còng ty dà san xuàt dugc chiéc xe mày mang thuong hiéu Viét vói ty le noi dia bòa trong nuóc dén 90% Mòi nàm cung càp cho thi truòng hàng tram ngàn chiéc
xe mày vói già rat ré (khoàng 400$/chiéc), giài quyét viec làm cho hàng ngàn lao dòng, ijiòi nàm dóng góp cho ngàn sàch dia phuong hàng tram, ty dòng, dua toc dò tàng truòng cùa Còng ty dat 15 -^ 20%/ngLm
Chinh nhò thuong hiéu xe mày Viét Nam già rè do Còng ty va càc doanh nghiép khàc cùa Viét Nam san xuàt tung ra thi truòng dà làm thi phàn, cùng nhu già bàn cùa càc hàng
xe lién doanh nhu: HONDA, SUZUKI, YAMAHA, SYM lién tue bi giàm, dem lai Igi ich cao nhàt cho nguòi tiéu dùng
• Ve dich vu
Hoat dòng dich vu chù yéu cùa còng ty là: Xuàt khàu lao dòng va lù hành quèc té Hai ITnh vuc này eó su canh tranh lón, tinh chuyén nghiép cao, chat lugng phuc vu tòt Còng ty dà boat dòng trong ITnh vuc này tu nhùng nàm 90 khi thi truòng con mòi me, dén nay dà xày dung dugc thuong hieu eó uy tin dòi vói khàch hàng trong nuóc (là nguòi lao dòng) va khàch hàng quòc té (càc dèi tàc) - dac biét ve ITnh vuc xuàt khàu lao dòng
Vi vay két qua dat dugc cùa Còng ty trong hoat dòng xuàt khàu lao dòng rat tòt, mòi nàm Còng ty xuàt khàu dugc hàng ngàn lao dòng sang càc nuóc, góp phàn giàm ty le thàt nghiép, xoà dói giàm nghèo cho lao dòng va òn dinh tinh hinh xà bòi ò trong nuóc
Trang 25Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
LTnh vuc này Nhà nuóc va doanh nghiép khòng phài dàu tu nhiéu, tuy nhièn Igi ich
va hiéu qua dem lai cho nhà nuóc, doanh nghiép va nguòi lao dòng rat lòn
3.1.2 Cff càu tó chirc ho mày cùa Gong ty
a) So dò co càu tò chùc bò mày cùa Còng ty hien nay
PHONG
TCHC
BAN GIAM DÓC
PHONG KÉTOÀN
PHONG
Du lìch Lir hành quòc té
PHONG
KD XNKI
PHONG KDXNKn
PHONG KDXNK
ni
XI NGHIÉP
Hop tàc lao dong quòc tè
'
VP dai dien ò*
nuóc ngoài
'
CO sa dào tao, day nghé, GDDH lao dong
CHI NHANH tal Bàc Ninh
CHINHÀNH tai Lang San
CHI NHANH tal TPHCM
Trang 27Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
3.1.3 Càc linh vuc hoat dòng san xuàt kinh doanh cùa Còng ty
Ngành nghé san xuàt kinh doanh cùa Còng ty gòm:
- Kinh doanh xuàt nhap khàu tòng hgp
- Nhap khàu mày móc, thiét bi phuc vu cho san xuàt va tiéu dùng
- Kinh doanh vat tu, phàn bón, hàng nòng san
- San xuàt, làp ràp ò tò, xe gàn mày
- San xuàt, làp ràp hàng dién lanh, dò già dung
- San xuàt, chièt nap vò binh ga, khi dot bòa long (gas)
- Kinh doanh dich vu du lich, lù hành quòc té
- Kinh doanh dich vu xuàt khàu lao dòng v.v
3.1.4 Quy trình xuàt khàu lao dong cùa Còng ty
Trong moi giai doan, tùng thòi ky, xuàt khàu lao dòng déu co quy trình xuàt khàu riéng phù hgp vói tinh chat, dac diém cùa giai doan dò:
- Trong thòi ky dàu (1980 ~ 1990) quy trình xuàt khàu lao dòng dugc thuc hien chù
yéu trén co so Hiép dinh dugc ky két giùa hai chinh phù, thoà thuan giùa càc Bò, ngành cùa hai Quòc già Co che xuàt khàu lao dòng dira trén mò hinh nhà nuóc tryc tiép dàm phàn, ky két va tò chùc thuc hien dua nguòi lao dòng di làm viec ò nuóc ngoài, càc doanh nghiép khòng true tièp tham già dàm phàn, ky két hgp dòng va thuc bién Vi vay càc còng doan, thù tue cùng it phùc tap hon, tuy nhièn két qua dat dugc ve càc màt (thi truòng, so lugng, dòi tugng, hiéu qua ) bi han che nhiéu
- Trong giai doan bién nay (sau nhùng nàm 90 tró lai day) quy trình, eo che xuàt khàu lao dòng dà eó nhiéu thay dòi de phù hgp vói nhu càu trong nuóc va dòi hòi cùa hòi nhap Theo dò càc doanh nghiép xuàt khàu lao dòng nói chung va Còng ty Vinagimex nói riéng cùng bòa nhap theo su thay dèi này Hien nay càc doanh nghiép phài tu thàn tìm kiém thi truòng, tryc tiép dàm phàn, ky két va tè chùc thuc bién hgp dèng Nhà nuóc chi dóng vai trò dinh huóng, ho trg trong viec dàm phàn càp cao chù khòng dóng vai trò chù dao nhu truóc kia
Trang 28Do vay xuàt khàu lao dòng Viét Nam bién tai cùa càc doanh nghiép, chù yéu dugc thirc hien theo càc buóc sau:
a) Phia Nhà nuóc
Nhà nuóc dóng vai trò là nguòi ho trg, ban hành co che, chinh sàch, huóng dàn, tu vàn va hàng nàm dua hgp tàc lao dòng vào càc chuong trình làm viec - dàm phàn càp cao giùa chinh phù, càc bò ngành cùa Viét Nam vói càc quòc già trong khu vuc ciàng nhu trén thè giói co khà nàng tiép nhàn lao dòng Viét Nam nhàm ky két dugc càc Hiép dinh giùa hai Quòc già ve viec hgp tàc xuàt khàu lao dòng
b) Phia doanh nghiép xuàt khàu lao dòng (Vinagimex)
- Chù dòng nghién cùu, khào sàt tim kiém thi truòng
- Dàm phàn ky thoà thuan, hgp dèng
- Tuyén chgn lao dòng
- Dào tao giào due dinh huóng cho nguòi lao dòng:
+ Ngoai ngù, ky luat, tàc phong lao dòng
+ Phong tue, tap quàn nuóc dén làm viec
+ Noi dung hgp dòng
+ Còng tàc chuàn bi truóc va sau khi sang nuóc ngoài làm viec
- Tò chùc làm càc thù tue cho lao dòng xuàt cành
- Quàn ly lao dòng ò nuóc ngoài
- Tiép nhàn lao dòng trò ve va thanh ly hgp dèng
- Tài xuàt (néu Phàp luat cùa nuóc tiép nhàn cho phép va doanh nghiép dò tiép tue
co nhu càu)
Trang 29Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAM - HSB
Sa do quy trình xuàt khàu lao dong trong giai doan hien nay cùa
Tìm kiém thi truòng, dòi tàc
Ky két thòa thuan hgp tàc hai ben
Ky két hgp dòng XKLD
Tò chùc tiép nhàn lao dòng
Tò chùc trao tra lao dòng hét han hoac bugc LD phài ve nuóc vi mot ly do nào dò
Tài xuàt (dugc ky tiép bop dòng hoac
di lao dòng tai nuóc khàc)
Thanh ly hgp dòng
Chinh phù nuóc ngoài
Doanh nghiép nuóc ngoài
Trang 301 r
3.2, P a c diem c a bàn cùa lao dóng Viet N a m va càc thi triràng xuàt
khau lao dong cùa Gong tv Vinagimex
3.2.1 Dac diém ca bàn cùa lao dong Viet Nam
So vói lao dòng cùng loai cùa càc nuóc xuàt khàu lao dòng trong khu vuc, lao dòng
Viét Nam dugc giói chù dành già cao, ngày càng co uy tin vói chù su dung Vi vay sé
lugng don hàng, hgp dòng cùa phia dèi tàc dành cho càc doanh nghiép Viét Nam ngày
- Tàc phong còng nghiép kém (mang nàng tàc phong nòng nghiép)
- Thè lue yéu, chua thich nghi dugc vói cuòng dò lao dòng còng nghiép
- Ngoai ngù kém
- Y thùc tò chùc ky luat thàp, hay vi pham hgp dèng, bò trèn
3.2.2 Thi truòng xuàt khàu lao dong cùa Còng ty Vinagimex
Nhìn chung thi truòng xuàt khàu lao dòng Viét Nam nói chung va Còng ty
Vinagimex nói riéng khà da dang, phong phù Lao dòng Viét Nam dà co mat ó bau hét
càc khu vuc cùng nhu chàu lue trèn thè giói Tuy nhièn, cho dén thòi diém này, thi
truòng xuàt khàu lao dòng cùa Còng ty tap trung chù yéu ò mot sé nuóc trong khu vuc
Chàu À va Trung Dòng nhu: Nhàt Bàn, Hàn Quèc, Dai Loan, Malaysia, Dubai,
Arapxèùt, Quatar
Trang 31Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
Nhimg thi truòng này eó khoàng càch gàn ve dia ly, diéu kién khi hau, thòi tiét, sinh boat phù hgp vói nguòi lao dòng Viét Nam, Ve vàn hóa, phong tue tap quàn eó nhiéu diém tuong dòng de thich nghi vói lao dòng Viét Nam
Hien nay thi truòng Dai Loan, thi truòng Malaysia là hai thi truòng chinh truyèn thòng, rat eó thien càm vói lao dòng cùa Còng ty, nén thay vi tiép nhàn lao dòng càc nuóc khàc bay hg chuyén dàn sang tièp nhàn lao dòng cùa Còng ty vói so lugng lón cho mgi ngành nghé khàc nhau
Nhàt Bàn va Hàn Quòc là thi truòng con mói me vói Còng ty Hai thi truòng này khà hàp dàn dòi vói càc doanh nghiép xuàt khàu lao dòng ciing nhu vói tàt cà nguòi lao dòng muòn di lao dòng, làm viec ò nuóc ngoài Do yéu càu ve tiéu chuàn tiép nhàn lao dòng khòng cao, nhu càu cùa hai quòc già này ve viec nhàn lao dòng nuóc ngoài là rat lón Vi vay phàn lón lao dòng cùa Còng ty déu eó diéu kién ve thè lue, tri lue, trinh dò tay nghè
de dàp ùng, hon nùa càc thi truòng này trong nhùng nàm tói tiép tue tiép nhàn nhiéu lao dòng giàn don Day là co bòi lón cho viec phàt trién manh hai thi truòng này cùa Còng
ty Vinagimex
Dòi vói thi truòng Trung Dòng: Dubai, A Ràp xè ut, Quatar nhu càu tiép nhàn lao dòng Viét Nam va lao dòng cùa Còng ty rat lón, mòi nàm càn khoàng 100.000 lao dòng/nàm Yéu càu tièp nhàn lao dòng va thù tue don giàn, nhanh chóng
Càc thi truòng khàc nhu: My, Canada, Anh Quòc, Italia v.v là nhimg thi truòng khà mói me dòi vói càc doanh nghiép xuàt khàu lao dòng cùa Viet Nam vi chù truomg cùa Nhà nuóc dang trién khai thi diém ò mot so doanh nghiép de due két, nhàn ròng Nhùng thi truòng này tuy so lugng tiép nhàn lao dòng khòng lón nhu càc thi truòng trong khu vuc do - nhu càu tièp nhàn, su khàc biét ve vàn hóa, phong tue, tap quàn, tòn giào, khoàng càch dia ly, phàp luat v.v Nhung cùng cho tbày day là nhùng thi truòng khà de tinh, nhiéu tiém nàng, hàp dàn va rat co khà nàng tiép nhàn nhiéu lao dóng cùa Còng ty nhùng nàm tói
Trang 323.3 Tfatfc trang ve boat dong xuàt khau lao dong cùa Còng tv Vinagimex
3.3.1 Két qua hoat dong xuàt khàu lao dong cùa Viet Nam tur nàm 1996 dén nay
a) Ve chù trucmg
- Nghi quyét Dai bòi Dàng toàn quòc làn thù Vili (nàm 1996) cùa Dàng dà nhàn
manh chù truòng day manh xuàt khàu lao dòng Trong Vàn kién Nghi quyét TW4 khoà
Vili ciing chi rò: mò ròng xuàt khàu lao dóng trén thi truòng da co va thi truòng mai,
cho phép càc thành phàn kinh té trong nuòc tham già va làm dich vu xuàt khàu lao dóng trong khuón khó phàp luat duòi su quàn ly chat che cùa Nhà nuòc, dóng thòi kién quyét chàn chinh nhimg hoat dóng dich vu xuàt khàu lao dóng trai vói nhimg quy dinh cùa Nhà nuòc
- Bò Chinh tri dà'ban hành Chi thi sé 41/CT-TW ngày 22/9/1999 ve xuàt khàu lao
dòng va chuyén già, chi thi dà khàng dinh: xuàt khàu lao dòng va chuyén già là mot hoat
dóng kinh té - xà hòi góp phàn phàt trién nguòn nhàn lue, giài quyét viec làm, tao thu nhap va nàng cao tay nghé cho nguòi lao dóng, tàng nguòn thu ngoai té cho dàt nuòc va tàng cuòng quan he hop tàc giùa nuòc ta vói càc nuòc cùng vói càc giài phàp giài quyét viec làm trong nuòc là chù yéu thi xuàt khàu lao dòng là mot chién luoc quan trong làu dai, góp phàn xày dung dói ngù lao dòng cho còng cuòc xày dung dàt nuóc trong thòi ky còng nghiép hóa, hien dai hóa dàt nuòc
- Chinh phù dà ban hành Nghi dinh sé 152/ND-CP ngày 20/9/1999 va Nghi dinh sé
81/2003/^-CP ngày 17/7/2003 thay thè cho Nghi dinh 152 quy dinh chi tiét viec dua nguòi lao dòng va chuyén già Viét Nam di làm viec co thòi han ò nuóc ngoài, trong do khuyén khich càc co quan, doanh nghiép thugc càc thành phàn kinh té, càc tè chùc Viét Nam trong nuóc va ngoài nuóc thòng qua càc boat dòng cùa mình, tham già tìm kiém, khai thàc viec làm ó ngoài nuóc de mò ròng xuàt khàu lao dòng
Trang 33Nguyèn Vàn Thinh - L&p leMBAUl - HSB
- Tai Hòi nghi ve xuàt khàu lao dòng do Thù tuóng Chinh phù tè chùc tai Ha Noi vào
thàng 6/2000, mot làn nùa quan diém cùa Dàng va Nhà nuóc tiép tue dugc khàng dinh va
nhàn manh: xuàt khàu lao dóng dòi vói chùng ta là mot vàn de quan trong, co y nghìa
chién lugc Do dò phài coi xuàt khàu lao dòng là mot vàn de quan trong làu dai cùa dàt nuóc
- Bò Lao dòng Thuong binh va Xà bòi co Thòng tu so 22 ngày 13/10/2003 huóng dàn thuc hien Nghi dinh 81/2003/ND-CP cùa Chinh phù Lién bò Lao dòng Thuong binh
va Xà bòi, Tài chinh co Thòng tu lién tich sé 107/2003/TTLT-BTC-BLDTB&XH ngày 07/11/2003 huóng dàn che dò tài chinh dòi vói nguòi lao dòng va doanh nghiép xuàt khàu lao dòng v.v
- Tai ky hgp thù 10 Quòc bòi khoà XI, khai mac ngày 17/10/2006, làn dàu tién Quòc bòi sé chinh thùc thòng qua luat ve xuàt khàu lao dòng do Chinh phù trinh Day sé là vàn bàn phàp ly cao nhàt ve hoat dòng xuàt khàu lao dòng trong thòi gian tói
Nhu vay, chù truòng chinh sàch cùa Dàng va Nhà nuóc ta ve xuàt khàu lao dòng là rò ràng, phù hgp vói tùng giai doan phàt trién kinh té cùa dàt nuóc va phù bop vói xu huóng chung cùa bòi nhap kinh tè quòc tè
b) Ve muc tièu
Dua xuàt khàu lao dòng trò thành mot ITnh vuc kinh tè xà bòi, góp phàn phàt trién nguèn nhàn lue, giài quyét viec làm, tao thu nhap va nàng cao tay nghé cho nguòi lao dòng, tàng nguèn thu ngoai tè cho dàt nuóc va dac thù là xày dung dòi ngù lao dòng cho còng cuòc xày dung dàt nuóc trong thòi ky còng nghiép hóa, hien dai bòa dàt nuóc
Trang 34e) Két qua xuàt khàu lao dòng
(So lieu thòng kè cùa ngành)
Bang 3-1 Ket qua xuat khàu lao dong Viet Nam tu' 1996 dén nay
Don vi tinh: (nguòi)
70.590
383.064
Nfr
2.088 2.081 1.447 2.302 4.165 7.704 10.556 22.240 25.320
26.670
104.573
Ty le (%) Nir
16,49 11,27 11,82 10,55 13,22 21,30 22,89 33,66 37,54
42.115
209.749
Tylé(%) Lao dong eó nghe
57,27 51,20 50,47 52,53 52,10 50,95 58,27 50,15 57,01
59,66
54,76
Tien gùi ve (USD)
249.139.800 321.205.000 341.874.000 404.578.200 505.950.400 689.660.400 1.400.000.000 1.500.000.000 1.600.000.000
1.650.000.000
8.622.407.800
Nguòn: Cuc Quàn ly Lao dòng ngoài nuòc - Bò Lao dóng Thuong binh va Xà hòi
Trong 8 thàng dàu nàm 2006, cà nuóc dà dua dugc 50.114 lugt nguòi di xuàt khàu
lao dòng (trong dò nù là 16.336 nguòi), dat 66,8% ké hoach nàm va bang 145% so vói
cùng ky nàm ngoài Riéng trong thàng 8/2006, tòng so lao dòng di làm viec ò nuóc ngoài
là 7.963 nguòi, trong dò thi truòng Dai Loan eó sé lugng dua di dòng nhàt: 4.463 nguòi;
tiép dén là Malaysia: 1.342 nguòi; Hàn Quèc: 762 nguòi; Nhàt Bàn: 513 nguòi; con lai là
càc thi truòng khàc
Trang 36*~Qua két qua xuàt khàu lao dòng Viét Nam tir nàm 1996 -^ 2006 trèn day, ta nhàn thày mot so vàn de sau:
Nhìn chung, két qua xuàt khàu lao dong cùa nuóc ta trong thòd ky này là tòt So luong lao dong xuàt khàu giùa càc nàm khòng co dinh, nàm sau tàng cao hon nàm truóc, trung binh khoàng 27,54% Tuy vay, xuàt khàu lao dong cùa Viet Nam trong thói ky này gap khòng it khó khan do chiù tàc dòng tu càc yéu tò khàch quan, làm ành huóng truc tiép dén két qua xuàt khàu lao dong chung cùa cà nuóc Nàm phài chiù tàc dòng manh va
co so luong lao dong xuàt khàu thàp nhàt trong cà thòi ky phài nói dén nàm 1998 (sau nàm khùng hoàng kinh té ó khu vuc - 1997), chùng ta chi xuàt khàu duoc 12.240 lao dong
Tir nàm 1999 tró di, xuàt khàu lao dòng Viet Nam dà òn dinh, tàng truòng lién tue thè hien qua so luong lao dong dua di ngày càng tàng Nàm co so lugng lao dong xuàt khàu lao dòng cao nhàt dat duce trong thói ky là nàm 2005 vói tòng so lao dòng xuàt khàu dugc: 70.590 lao dong Du kién trong nàm ké hoach 2006 này cà nuóc sé dua dugfc khoàng 75.000 lao dòng va chuyén già di làm viec tai 18 quòc già va vùng lành thò
s é lieu cho thày, hàng nàm so tién lao dong gùi ve nuóc nàm sau tàng hon nàm truóc trung binh khoàng 12,5 % Màt khàc so luofng lao dòng nii va lao dong co tay nghé dugc dua di ngày mot nhiéu; Tuy nhién ty trgng giùa lao dong nù so vói tòng so lao dòng xuàt khàu van con ó mùc thàp, (chiém 27,30%) Trong khi dò muc tièu dàt ra là phài dua ty trong này lèn mùc 40 -^ 45% Ty trong giùa lao dong co nghé va lao dòng khòng co nghé dugc duy tri ó mùc tu 50 -^ 55% So vói thói ky truóc day thi ty trong này là khà cao va
co su chuyén bién tich cuc Tuy nhién con sé này chua dàp ùng dugc nhùng yèu càu khàt khe thuc té cùa chù su dung lao dòng va xu huóng cùa thi truòng dòi hòi xuàt khàu lao dòng Viet Nam phài phàt trién khòng chi ve lugng ma cà ve chat