Chuyên đề thực tập tốt nghiệp: Định hướng và giải pháp phát triển đấu thầu quốc tế tại Việt Nam

Hoạt động đấu thầu là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế trong đầu tư, mua sắm thiết bị, xây dựng công trình.Tổ chức đấu thầu đã ngày càng trở nên rộng rãi, minh bạch và đảm bảo tính hiệu quả cao cho các dự án. Việt Nam chúng ta đang trở thành những thành viên không thể thiếu trong các tổ chức cũng như các diễn đàn khu vực và thế giới.Sự hội nhập là điều không tránh khỏi và sự hội nhập trong đấu thầu Việt Nam được coi là một tất yếu. Nếu như trước đây sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài vào Việt Nam là một điều hiếm hoi thì trong thời điểm hiện nay, kể từ khi Luật đấu thầu ra đời, ngày càng có nhiều nhà thầu ngoại dự thầu và thắng thầu các dự án đấu thầu ở Việt Nam. Điều này không những chỉ làm hoạt động đấu thầu quốc tế ở Việt Nam trỏ nên sôi động và phát triển mà còn là một cơ hội rất lớn cho nhà thầu trong nước học hỏi và nâng cao năng lực, kỹ năng chuyên nghiệp trong đấu thầu. Bên cạnh đó, nhà nước Việt Nam cũng có nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút nhiều nhà thầu nước ngoài tham gia vào hoạt động đấu thầu cũng như khuyến khích nhà thầu trong nước thể hiện tốt nhất khả năng thắng thầu của mình trong các dự án đấu thầu quốc tế tại Việt Nam.Chính sự cần thiết và sự phát triển, những thế mạnh nổi bật của hoạt động đấu thầu quốc tế tại Việt Nam trong thời gian vừa qua và thời gian sắp tới nên em đã lựa chọn đây là đề tài nghiên cứu trong chuyên đề tốt nghiệp của em đó là : “Định hướng và giải pháp phát triển đấu thầu quốc tế tại Việt Nam”

LỜI MỞ ĐẦU

Hoạt động đấu thầu là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế trongđầu tư, mua sắm thiết bị, xây dựng công trình.Tổ chức đấu thầu đã ngày càng trởnên rộng rãi, minh bạch và đảm bảo tính hiệu quả cao cho các dự án

Việt Nam chúng ta đang trở thành những thành viên không thể thiếu trongcác tổ chức cũng như các diễn đàn khu vực và thế giới.Sự hội nhập là điềukhông tránh khỏi và sự hội nhập trong đấu thầu Việt Nam được coi là một tấtyếu Nếu như trước đây sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài vào Việt Nam

là một điều hiếm hoi thì trong thời điểm hiện nay, kể từ khi Luật đấu thầu ra đời,ngày càng có nhiều nhà thầu ngoại dự thầu và thắng thầu các dự án đấu thầu ởViệt Nam Điều này không những chỉ làm hoạt động đấu thầu quốc tế ở ViệtNam trỏ nên sôi động và phát triển mà còn là một cơ hội rất lớn cho nhà thầutrong nước học hỏi và nâng cao năng lực, kỹ năng chuyên nghiệp trong đấuthầu Bên cạnh đó, nhà nước Việt Nam cũng có nhiều chính sách ưu đãi nhằmthu hút nhiều nhà thầu nước ngoài tham gia vào hoạt động đấu thầu cũng nhưkhuyến khích nhà thầu trong nước thể hiện tốt nhất khả năng thắng thầu củamình trong các dự án đấu thầu quốc tế tại Việt Nam.Chính sự cần thiết và sựphát triển, những thế mạnh nổi bật của hoạt động đấu thầu quốc tế tại Việt Namtrong thời gian vừa qua và thời gian sắp tới nên em đã lựa chọn đây là đề tài

nghiên cứu trong chuyên đề tốt nghiệp của em- đó là : “Định hướng và giải pháp phát triển đấu thầu quốc tế tại Việt Nam”

Nghiên cứu về đấu thầu quốc tế tại Việt Nam, bố cục bài chuyên đề của emgồm 3 chương chính như sau :

Chương 1 : Những vấn đề lý luận chung về công tác đấu thầu và đấu thầuquốc tế

Chương 2 : Thực trạng công tác đấu thầu quốc tế tại Việt Nam

Chương 3 : Một số giải pháp nhằm phát triển đấu thầu quốc tế trong thờigian tới tại Việt Nam

Để hoàn thành tốt bài chuyên đề thực tập tốt nghiệp này, em rất chân thànhcảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của cô Nguyễn Thị Thúy Vượng- chuyên viên CụcQuản lý đấu thầu ( Bộ Kế hoạch đầu tư) – và sự hướng dẫn nhiệt tình của thầygiáo PGS.TS Lê Huy Đức Bài chuyên đề của em vẫn còn rất nhiều thiếu sót dovốn kinh nghiệm, hiểu biết còn hạn hẹp, em rất mong thầy giáo thông cảm chonhững thiếu sót đó và góp ý cho em để em có thể có những cái nhìn sâu sắc hơn

về hoạt động đấu thầu quốc tế tại Việt Nam

Em xin chân thành cảm ơn !

CHƯƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG

TÁC ĐẤU THẦU VÀ ĐẤU THẦU QUỐC TẾ

1 Đấu thầu và vai trò của đấu thầu

1.1 Khái niệm đấu thầu

a Khái niệm

Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu

để thực hiện gói thầu trên cơ sở đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch

và hiệu quả kinh tế

b.Ý nghĩa

Việc thực hiện công tác tổ chức đấu thầu sẽ làm tăng tính cạnh tranh của cácnhà thầu,góp phần kích thích sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước vàphù hợp với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Đồng thời, đấu thầu được coi làgiải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế trong đầu tư, mua sắm thiết bị

và xây dựng công trình

1.2.Các hình thức đấu thầu

1.2.1 Hình thức đấu thầu rộng rãi

Trừ trường hợp quy định các dự án đấu thầu theo hình thức khác thì việc lựachọn nhà thầu để thực hiện gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi sẽ thuộccác dự án được quy định sau đây :

- Dự án sử dụng vốn nhà nước từ 30% trở lên cho mục tiêu đầu tư pháttriển bao gồm :

+ Dự án đầu tư xây dựng mới, nâng cáp mở rộng các dự án đã đầu tưxây dựng;

+ Dự án đầu tư để mua sắm tài sản kể cả thiết bị, máy móc không cầnlắp đặt;

+ Dự án quy hoạch phát triển vùng, quy hoạch phát triển ngành, quyhoạch xây dựng đô thị, nông thôn;

+ Dự án nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trwoj kỹthuật;

+ Các dự án khác cho mục tiêu đầu tư phát triển;

- Dự án sử dụng vốn nhà nước để mua sắm tài sản nhằm duy trì hoạt độngthường xuyên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội,

tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghềnghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân

- Dự án sử dụng vốn nhà nước để mua sắm tài sản nhằm phục vụ việc cảitạo, sữa chữa lớn các thiết bị, dây chuyền sản xuất, công trình, nhà xưởng đã đầu

tư của doanh nghiệp nhà nước

Trong đấu thầu rộng rãi sẽ không hạn chế số lượng nhà thầu than gia Trướckhi phát hành hồ sơ mời thầu, bên mời thầu phải thông báo mời thầu theo quyđịnh để các nhà thầu biết thông tin tham dự.Bên mời thầu phải cung cấp hồ sơmời thầu cho các nhà thầu có nhu cầu tham gia đấu thầu.Trong hồ sơ mời thầukhông được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầuhoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh khôngbình đẳng

1.2.2 Hình thức đấu thầu hạn chế

Hình thức đấu thầu hạn chế được áp dụng trong các trường hợp sau :

- Theo yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài đối với nguồn vốn sử dụng chogói thầu;

- Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc thù; góithầu có tính chất nghiên cứu, thử nghiệm mà chỉ có một số nhà thầu có khả năngđáp ứng yêu cầu của gói thầu

Khi thực hiện đấu thầu hạn chế, phải mời tối thiểu năm nhà thầu được xácđịnh là có đủ năng lực và kinh nghiệm tham gia đấu thầu; trường hợp thực tế có

ít hơn năm nhà thầu, chủ đầu tư phải trình người có thẩm quyền xem xét, quyếtđịnh cho phép tiếp tục tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc áp dụng hình thức lựachọn khác

1.2.3 Hình thức chỉ định thầu

Hình thức chỉ định thầu được áp dụng trong các trường hợp sau đây :

- Sự cố bất khả kháng do thiên tai, địch họa, sự cố cần khắc phục ngay thìchủ đầu tư hoặc cơ quan chịu trách nhiệm quản lý công trình, tài sản đó được chỉđịnh ngay nhà thầu để thực hiện; trong trường hợp này chủ đầu tư hoặc cơ quanchịu trách nhiệm quản lý công trình, tài sản đó phải cùng với nhà thầu được chỉđịnh tiến hành thủ tục chỉ định thầu theo quy định trong thời hạn không quá 15ngày kể từ ngày chỉ định thầu;

- Gói thầu do yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài;

- Gói thầu thuộc dự án bí mật quốc gia; dự án cấp bách vì lợi ích quốc gia,

an ninh an toàn năng lượng do Thủ tướng Chính phủ quyết định khi thấy cầnthiết;

- Gói thầu mua sắm các loại vật tư, thiết bị để phục hồi, duy tu, mở rộngcông suất của thiết bị , dây chuyền công nghệ sản xuất mà trước đó đã được mua

từ một nhà thầu cung cấp và không thể mua từ các nhà thầu cung cấp khác dophải đảm bảo tính tương thích của thiết bị, công nghệ;

- Gói thầu dịch vụ tư vấn có giá gói thầu dưới 500 triệu đồng, gói thầu muasắm hàng hóa, xây lắp có giá gói thầu dưới 1 tỷ đồng thuộc dự án đầu tư pháttriển; gói thầu mua sắm hàng hóa có giá gói thầu dưới 150 triệu đồng thuộc dự

án hoặc dự toán mua sắm thường xuyên ; trường hợp thấy cần thiết thì tổ chứcđấu thầu

Khi thực hiện chỉ định thầu, phải lựa chọn một nhà thầu được xác định là có

đủ năng lực và kinh nghiệm đáp ứng các yêu cầu của gói thầu và phải tuân thủquy trình thực hiện chỉ định thầu do Chính phủ quy định.Trước khi thực hiện chỉđịnh thầu quy định tại các trường hợp ở trên , dự toán đối với gói thầu đó phảiđược phê duyệt theo quy định

1.2.4 Hình thức mua sắm trực tiếp

Mua sắm trực tiếp được áp dụng khi hợp đồng đối với gói thầu tương tự được

ký trước đó không quá 6 tháng.Khi thực hiện hình thức này, được mời nhà thầu

trước đó đã được lựa chọn thông qua đấu thầu để thực hiện gói thầu có nội dungtương tự Đơn giá đối với các nội dung thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trựctiếp không được vượt qua đơn giá của các nội dung tương ứng thuộc gói thầutương tự đã ký hợp đồng trước đó.Ngoài ra sẽ được áp dụng mua sắm trực tiếp

để thực hiện gói thầu tương tự thuộc cùng một dự án hoặc thuộc dự án khác

1.2.5 Hình thức chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hàng hóa

Chào hàng cạnh tranh là hình thứuc được áp dụng trong trường hợp có đủ cácđiều kiện sau đây :

- Gói thầu có giá trị dưới hai tỷ đồng;

- Nội dung mua sắm là những hàng hóa thông dụng, có sẵn trên thị trườngvới đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng Khi thực hiện chào hàng cạnh tranh , phải gửi yêu cầu chào hàng cho các nhàthầu Nhà thầu gửi giá báo đến bên mời thầu một cách trực tiếp , bằng fax hoặcqua đường bưu điện Đối với mỗi gói thầu phải có tối thiểu ba báo giá từ ba nhàthầu khác nhau

1.2.6 Hình thức tự thực hiện

Hình thức tự thực hiện được áp dụng trong trường hợp chủ đầu tư là nhà thầu

có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu thuộc dự án do mình quản

lý và sử dụng

Khi áp dụng hình thức , dự toán cho gói thầu phải được phê duyệt theo quyđịnh Đơn vị giám sát việc thực hiện gói thầu phải độc lập với chủ đầu tư về tổchức và tài chính

1.3 Quy trình thực hiện đấu thầu

Sau khi kế hoạch đấu thầu được cấp có thẩm quyền phê duyệt, quy mô các góithầu được xác định ; quy trình tổ chức đấu thầu được bên mời thầu thực hiệntheo trình tự sau :

1.3.1.Sơ tuyển nhà thầu

Việc sơ tuyển nhà thầu được thực hiện trước khi tổ chức đấu thầu nhằm chọnđược các nhà thầu đủ năng lực và kinh nghiệm theo yêu cầu của gói thầu để mời

tham gia đấu thầu Theo Khoản1, Điều 32 Luật Đấu thầu, đối với gói thầu muasắm hàng hóa, gói thầu EPC có giá gói thầu từ ba trăm tỷ đồng trở lên, gói thầuxây lắp có giá gói thầu từ hai trăm tỷ đồng trở lên phải được tiến hành sơ tuyển.Điều 14 Nghị định 58/2008/NĐ-CP quy định việc sơ tuyển bao gồm các bước :

- Lập hồ sơ sơ tuyển bao gồm : Bên mời thầu lập hồ sơ mời sơ tuyển trìnhchủ đầu tư phê duyệt :

+ Thư mời sơ tuyển;

+ Chỉ dẫn sơ tuyển;

+ Tiêu chuẩn đánh giá sơ tuyển : yêu cầu về năng lực kỹ thuật, nănglực tài chính, kinh nghiệm Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự tuyển được xây dựngtheo tiêu chí ‘’ đạt’’, ‘’ không đạt’’ và cần được nêu trong hồ sơ mời sơ tuyển.Đối với gói thầu xây lắp, gói thầu lựa chọn tổng thầu xây dựng, trừ tổng thầuthiết kế, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự tuyển còn phải phù hợp với yêu cầu vềđiều kiện năng lực đối với từng loại, cấp công trình xây dựng theo quy định củaLuật xây dựng

- Thông báo mời thầu : Thông báo mời sơ tuyển làm theo mẫu hướng dẫncủa Bộ Kế hoạch và Đầu tư, phải được đăng tải trên báo đấu thầu 3 kỳ liên tiếp

và trên trang thông tin điện tử về đấu thầu; đối với đấu thầu quốc tế còn phảiđăng tải đồng thời trên một tờ báo tiếng Anh được phát hành rộng rãi Sau khiđăng tải theo quy định trên có thể đăng tải trên các phương tiện thông tin đạichúng khác.Hồ sơ mời sơ tuyển được cung cấp miễn phí cho các nhà thầu sau 10ngày kể từ ngay đăng tải đầu tiên thông báo mời sơ tuyển và được kéo dài đếnthời điểm hết hạn nộp hồ sơ dự sơ tuyển

- Nhận và quản lý hồ sơ dự tuyển : thời gian chuẩn bị hồ sơ dự tuyển tốithiểu là 07 ngày đối với đấu thầu trong nước và 15 ngày đối với đấu thầu quốc

tế, kể từ ngày đầu tiên phát hành hồ sơ mời sơ tuyển.Bên mời thầu tiếp nhận hồ

sơ dự sơ tuyển do các nhà thầu nộp và quản lý theo chế độ quản lý hồ sơ ‘’mật’’ Hồ sơ dự sơ tuyển được nộp theo đúng yêu cầu nêu trong hồ sơ mời sơtuyển sẽ được mở công khai ngay sau thời điểm đóng sơ tuyển Hồ sơ dự sơ

tuyển được gửi đến sau thời điểm đóng sơ tuyển sẽ không được mở và được bênmời thầu gửi trả lại nhà thầu theo nguyên trạng.

- Đánh giá hồ sơ dự tuyển : Việc đánh giá hồ sơ dự tuyển do bên mời thầuthực hiện theo tiêu chuẩn đánh giá nêu trong hồ sơ mời sơ tuyển

- Trình duyệt kết quả sơ tuyển : Bên mời thầu chịu trách nhiệm trình chủ đầu

tư phê duyệt kết quả sơ tuyển

- Thông báo kết quả sơ tuyển : Sau khi chủ đầu tư phê duyệt kết quả sơ tuyển, bên mời thầu có trách nhiệm thông báo bằng văn bản về kết quả sơ tuyển đếncác nhà thầu tham dự sơ tuyển và mời các nhà thầu trúng sơ tuyển tham gia đấuthầu

1.3.2 Lập hồ sơ mời thầu

Bao gồm nội dung cơ bản sau đây :

- Thư mời thầu

- Mẫu đơn dự thầu

- Chỉ dẫn đối với nhà thầu

- Các điều kiện ưu đãi ( nếu có)

- Các loại thuế theo quy định của pháp luật

- Các yêu cầu về công nghệ, vật tư thiết bị hàng hóa, tính năng kỹ thuật vàxuất xứ, tài chính, yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm và tư cách pháp nhân củanhà thầu

1.3.3.Thông báo mời thầu

Thời gian thông báo mời thầu tối thiểu là 10 ngày trước khi phát hành hồ sơmời thầu.Các thông tin phải được đăng tải trên tờ báo về đấu thầu và trang thôngtin điện tử về đấu thầu của cơ quan quản lý Nhà nước về đấu thầu.Ngoài ra,thông tin có thể đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng khác để tạo thuậntiện trong việc tiếp cận của các tổ chức cá nhân có quan tâm

Trường hợp nhà thầu cần làm rõ hồ sơ mời thầu thì phải gửi văn bản đề nghịbên mời thầu xem xét xử lý.Việc làm rõ được bên mời thầu thực hiện theo mộttrong các hình thức sau :

- Gửi văn bản làm rõ hồ sơ mời thầu cho các nhà thầu ;

- Trong trường hợp cần thiết, tổ chức hội nghị tiền đấu thầu để trao đổi vềnhững nội dung trong hồ sơ mời thầu mà các nhà thầu chưa rõ Nội dung traođổi phải được bên mời thầu ghi lại thành biên bản và lập thành văn bản làm rõ

hồ sơ mời thầu gửi cho các nhà thầu Văn bản này là một phần của hồ sơ mờithầu

1.3.4 Nhận và quản lý hồ sơ dự thầu

Tiếp nhận hồ sơ dự thầu cần đủ niêm phong, nộp theo đúng yêu cầu của hồ

sơ mời thầu.Quản lý hồ sơ mời thầu theo chế độ quản lý hồ sơ ‘’ mật’’

Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 15 ngày đối với đấu thầu trongnước, 30 ngày đối với đấu thầu quốc tế kể từ ngày phát hành hồ sơ mời thầu đếnthời điểm đóng thầu Thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu tối đa là 180 ngày

kể từ thời điểm đóng thầu; trường hợp cần thiết có thể yêu cầu gia hạn thời gian

có hiệu lực của hồ sơ dự thầu nhưng không quá 30 ngày

1.3.5.Mở thầu

Mở thầu được tiến hành công khai ngay sau thời điểm đóng thầu theo thờigian và địa điểm quy định trong hồ sơ mời thầu trước sự chứng kiến của nhữngngười có mặt và không phụ thuộc vào sự có mặt hay vắng mặt của các nhà thầuđược mời Bên mời thầu có thể mời đại diện các cơ quan liên quan đến tham dự

lễ mời thầu.Bên mời thầu tiến hành mở hồ sơ dự thầu của từng nhà thầu theo thứ

tự chữ cái tên của nhà thầu và theo trình tự sau : Kiểm tra niêm phong; mở hồ

sơ, đọc và ghi vào biên bản các thông tin chủ yếu( tên nhà thầu, số lượng bảngốc, bản chụp hồ sơ, thời gian có hiệu lực của hồ sơ, giá dự thầu ghi trong đơn

dự thầu và giảm giá nếu có, văn bản đề nghị sửa đổi hồ sơ nếu có, các thông tinliên quan) Biên bản mở thầu cần được đại diện các nhà thầu, đại diện bên mờithầu, đại diện các cơ quan liên quan tham dự ký xác nhận

Sau khi mở thầu, bên mời thầu phải ký xác nhận vào từng trang bản gốc hồ

sơ đề xuất kỹ thuật của từng hồ sơ dự thầu và quản lý theo chế độ quản lý hồ sơ

‘’ mật’’ Việc đánh giá hồ sơ đề xuất kỹ thuật được tiến hành theo bản chụp

Nhà thầu phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và phù hợp giữa bản chụp vàbản gốc cũng như về niêm phong của hồ sơ dự thầu.

1.3.6 Đánh giá xếp hạng nhà thầu

Đánh giá xếp hạng các hồ sơ dự thầu phải theo đúng tiêu chuẩn đánh giá đãnêu trong hồ sơ mời thầu Trước hết cần đánh giá sơ bộ nhằm loại bỏ các hồ sơkhông đảm bảo yêu cầu quan trọng trong hồ sơ mời thầu Trong quá trình xétduyệt, có những điểm cần làm rõ trong hồ sơ dự thầu Nhà thầu có trách nhiệmlàm rõ khi có yêu cầu của bên mời thầu bằng văn bản Việc làm rõ hồ sơ dự thầuđược nhà thầu thực hiện dưới hình thức trao đổi trực tiếp hoặc gián tiếp, nhưngphải đảm bảo không làm thay đổi nội dung cơ bản của hồ sơ dự thầu đã nộp,không thay đổi giá dự thầu Nội dung làm rõ hồ swo dựu thầu phải thể hiện bằngvăn bản và được bên mời thầu bảo quản như một phần của hồ sơ dự thầu

Thời gian đánh giá hồ sơ dự thầu tối đa là 45 ngày đối với đấu thầu trongnước, 60 ngày đối với đấu thầu quốc tế kể từ ngày mở thầu đến khi chủ đầu tư

có báo cáo về kết quả đấu thầu trình người có thẩm quyền xem xét , quyết định Nhà thầu tư vấn được xem xét đề nghị trúng thầu khi đáp ứng đầy đủ cácđiều kiện sau : Có đề xuất kỹ thuật bao gồm năng lực, kinh nghiệm, giải pháp vànhân sự được đánh giá là đáp ứng yêu cầu; có điểm tổng hợp về mặt kỹ thuật vàmặt tài chính cao nhất ( trường hợp gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao thì có điểm

về mặt kỹ thuật cao nhất ); có giá đề nghị trúng thầu không vượt quá giá góithầu được duyệt

Nhà thầu cung cấp hàng hóa, xây lắp hoặc thực hiện gói thầu EPC sẽ đượcxem xét đề nghị trúng thầu khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện như : Được đánhgiá là đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm; có đề xuất về mặt kỹ thuậtđược đánh giá là đáp ứng yêu cầu theo hệ thống điểm hoặc tiêu chí ‘’ đạt’’,

‘’không đạt’’; có chi phí thấp nhât trên cũng một mặt bằng; có giá đề nghị trúngthầu không vượt quá giá gói thầu được duyệt Ở đây , chi phí trên cùng một mặtbằng bao gồm giá dự thầu do nhà thầu đề xuất để thực hiện gói thầu sau kho đãsửa lỗi và hiệu chỉnh sai lệch, cộng với các chi phí cần thiết để vận hành, bảo

dưỡng và các chi phí khác liên quan đến tiến độ, chất lượng, nguồn gốc củahàng hóa hoặc công trình thuộc gói thầu trong suốt thời gian sử dụng.

1.3.7.Trình duyệt kết quả đấu thầu

Bên mời thầu lập báo cáo về kết quả đấu thầu để chủ đầu tư trình người có

thẩm quyền xem xét,quyết định và gửi đến cơ quan, tổ chức được giao tráchnhiệm thẩm định Đơn vị này có trách nhiệm lập báo cáo thẩm định kết quả đấuthầu trên cơ sở báo cáo của chủ đầu tư để trình người có thẩm quyền xem xét,quyết định

Người có thẩm quyền chịu trách nhiệm xem xét, phê duyệt kết quả đấu thầutrên cơ sở báo cáo về kết quả đấu thầu và báo cáo thẩm định kết quả đấu thầu.Văn bản phê duyệt kết quả đấu thầu phải có các nội dung sau : Tên nhà thầutrúng thầu, giá trúng thầu, hình thức hợp đồng, thời gian thực hiện hợp đồng.Thông báo kết quả đấu thầu được thực hiện ngay sau khi có quyết định phêduyệt này Trong thông báo này phải giải thích lý do đối với nhà thầu khôngtrúng thầu

Quá trình nêu trên được thực hiện nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm vàbằng năng lực chuyên môn của mỗi cá nhân có liên quan, thì chắc chắn sẽ lựachọn được nhà thầu xứng đáng nhất để thực hiện gói thầu đạt hiệu quả cao

2 Đấu thầu quốc tế và điều kiện để tổ chức đấu thầu quốc tế

2.1 Đấu thầu quốc tế

2.1.1 Khái niệm đấu thầu quốc tế

Khái niệm về Đấu thầu quốc tế đã được xác định rõ trong điều 4- Luật Đấuthầu năm 2005, theo đó : ‘’ Đấu thầu quốc tế là quá trình lựa chọn nhà thầu đápứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài

và nhà thầu trong nước ‘’

Theo định nghĩa trên có thể thấy rõ sự khác biệt lớn nhất giữa Đấu thầu trongnước và Đấu thầu quốc tế là ở đối tượng tham gia dự thầu Nếu như Đấu thầutrong nước chỉ được giới hạn ở nhà thầu trong nước thì Đấu thầu quốc tế có

thêm sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài đủ điều kiện được tham gia vàoquá trình đấu thầu.

Nhà thầu trong nước được hiểu là nhà thầu được thành lập và hoạt động theopháp luật Việt Nam.Còn ‘’ Nhà thầu nước ngoài’’ là nhà thầu được thành lập vàhoạt động theo pháp luật của nước mà nhà thầu mang quốc tịch

2.1.2 Đặc điểm của đấu thầu quốc tế

Đấu thầu quốc tế là một thị trường mua bán đặc biệt trong đó người mua(tức người gọi thầu) công bố trước điều kiện mua hàng để người bán (tức người

dự thầu) báo giá mình muốn bán, sau đó người mua sẽ chọn mua của người nàobán giá rẻ nhất và điều kiện tín dụng phù hợp cả với những điều kiện đãnêu.Như vậy, hàng hóa trong đấu thầu có khối lượng lớn, quy cách phẩm chấtphức tạp, có cả hàng hóa hữu hình lẫn vô hình

Ngôn ngữ trong đấu thầu quốc tế không chỉ là ngôn ngữ tiếng Việt nhưđấu thầu trong nước mà còn bắt buộc cả ngôn ngữ tiếng Anh Thời gian trongđấu thầu quốc tế cũng được quy định có nhiều điểm khác biệt đối với đấu thầutrong nước :

+ Thời gian sơ tuyển nhà thầu tối đa là 45 ngày ( đối với đấu thầutrong nước là 30 ngày ) kể từ ngày phát hành hồ sơ mời sơ tuyển đến khi có kếtquả sơ tuyển được duyệt ;

+ Thời gian thông báo mời thầu tối thiểu 10 ngày trước khi phát hành hồ

sơ mời thầu ;

+ Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 30 ngày ( đối với đấu thầutrong nước là 15 ngày ) kể từ ngày phát hành hồ sơ mời thầu đến thời điểm đóngthầu

2.2 Quy định, thông lệ quốc tế áp dụng trong đấu thầu quốc tế

Xuất phát từ sự khác nhau về các đặc điểm đặc thù, trình độ tổ chức đấu thầucủa các nước, các tổ chức quốc tế, các quy định về đấu thầu và kinh nghiệm tổchức đấu thầu của các nước, các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới WB,

Ngân hàng phát triển Châu Á ADB và của các nước như Trung Quốc, Hàn Quốcthể hiện tính đa dạng của hoạt động đấu thầu Theo đó, khi các quy định nàyđược áp dụng trong đấu thầu quốc tế tại Việt Nam sẽ là những tham khảo chonhà lập pháp Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện quy chế đấu thầucũng như điều hành hoạt động đấu thầu và nâng cao chất lượng của hoạt độngnày ở Việt Nam Dưới đây chúng ta sẽ đi tìm hiểu về các quy định, thông lệquốc tế của các tổ chức, các nước tiêu biểu được áp dụng thường xuyên trongcác dự án tổ chức đấu thầu quốc tế tại Việt Nam trong những năm gần đây.

2.2.1.Quy định của Ngân hàng Thế giới WB

Ngân hàng Thế giới là một tổ chức quốc tế quản lý các khoản cho vay với 185nước thành viên.Để quản lý các hoạt động mua sắm, Ngân hàng Thế giới banhành hai văn bản quy định riêng rẽ.Những quy định này được các nhà lập phápViệt Nam tham khảo nhiều trong quá trình xây dựng quy chế đấu thầu và điềuhành hoạt động đấu thầu ở Việt Nam từ những ngày đầu tiên cho đến bây giờ.Hai quy định riêng rẽ đó gồm :

- Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay IBRD Ngân hàng Tái thiết và Pháttriển quốc tế và tín dụng IDA Hiệp hội Phát triển quốc tế của Ngân hàng Thếgiới đối với hàng hóa và xây lắp

- Hướng dẫn của Ngân hàng Thế giới về tuyển dụng chuyên gia tư vấn Việc ban hành riêng rẽ hai loại hoạt động đấu thầu có nhiều điểm riêng biệtcủa Ngân hàng Thế giới cũng là một trong những kinh nghiệm đầu tiên có thểxem xét rong điều kiện của nước ta vì những quy định về đấu thầu của nước tahiện nay quá dài, hơn nữa các quy định đó lại thay đổi thường xuyên nên có thểgây nhiễu khi áp dụng

Kinh nghiệm thứ hai có thể xem xét trong bối cảnh nước ta là việc quy định

rõ tính hợp lệ của Nhà thầu Một trong những nhân tố quan trọng để nhà thầuđược phép tham dự thầu với tư cách một nhà thầu độc lập là nó phải tự chủ vềtài chính Có như vậy các nhà thầu khi tham gia đấu thầu mới tránh được sự chỉđạo, điều hành của các cơ quan quản lý trực tiếp hoặc tránh bị lệ thuộc vào một

cấp quản lý nhất định.Điều này đặt ra câu hỏi lớn ở Việt Nam là các công ty,doanh nghiệp trực thuộc một ngành của một Bộ chủ quản có được tham gia đấuthầu các gói thầu do các Bộ đó tổ chức, giám sát, quản lý hay không Điều này

có ảnh hưởng rất lớn đến việc bảo đảm yêu cầu vô tư, công bằng, bình đẳng giữacác nhà thầu

Ngân hàng Thế giới quy định rõ các hình thức đấu thầu gồm Đấu thầu cạnhtranh Quốc tế ( ICB) và các cách mua sắm khác như Đấu thầu Quốc tế hạn chế( LIB); Đấu thầu cạnh tranh trong nước (NCB); Chào hàng cạnh tranh trongnước và quốc tế; Hợp đồng trực tiếp hoặc tự làm.Việc lựa chọn hình thức nàophải trên nguyên tắc đảm bảo phát huy khả năng kết hợp, kinh tế và hiệu quả.Các hình thức đấu thầu được áp dụng cho từng gói thầu đước xác định theo thỏathuận giữa ngân hàng và bên vay

Kinh nghiệm thứ ba có thể học tập từ quy định cũng như thực hành đấuthầu của Ngân hàng Thế giới yêu cầu việc đấu thầu cạnh tranh Quốc tế ( ICB)phải thông báo mời thầu công khai trên tờ báo ‘’ Kinh doanh phát triển’’ củaLiên Hiệp Quốc ( Development Business) Ngân hàng Thế giới quy định : Việcthông báo đúng lúc về các cơ hội đấu thầu cực kỳ quan trọng trong đấu thầucạnh tranh Đối với các dự án mua sắm theo thể thức ICB, bên vay phải chuẩn bị

và nộp cho Ngân hàng một dự thảo Thông báo chung về mua sắm ( GeneralProcurement Notice ) Ngân hàng sẽ thu xếp việc đăng thông báo đó trên báo ‘’Kinh doanh phát triển’’ của Liên Hiệp Quốc

Hướng dẫn này còn quy định rõ : Mọi người dự thầu đều phải được cung cấpnhững thông tin như nhau và phải cùng được bảo đảm cơ hội bình đảng trongviệc nhận thông tin bổ sung kịp thời Bên vay phải tạo điều kiện thuận lợi chonhững người có thể dự thầu đến thăm địa điểm dự án

Ngân hàng Thế giới cũng yêu cầu tránh nói đến tên nhãn hiệu trong hồ sơmời thầu để tăng cường tính cạnh tranh trong đấu thầu : Yêu cầu kỹ thuật phảidựa trên cơ sở các đặc tính kỹ thuật và hoặc yêu cầu về tính năng sử dụng Cầntránh nói đến các tên nhãn hiệu, số catalo hoặc các cách phân loại tương tự Nếu

cần phải trích dẫn tên nhãn hiệu hoặc số catalo của một nhà sản xuất nào đó thìmới nêu rõ và đầy đủ yêu cầu kỹ thuật được thì phải, nói thêm hoặc tươngđương sau đó

Những quy định rõ ràng về ngôn ngữ sử dụng, đồng tiền sử dụng và cách quyđổi từ các loại đồng tiền khác nhau về một đồng tiền chung theo tỷ giá hối đoái

do cơ quan nào phát hành và thời điểm xác định tỷ giá chung là cơ sở thống nhấtcho việc đánh giá các hồ sơ dự thầu Đấy được xem là nhân tố quan trọng trongviệc bản đảm tính công bằng, minh bạch và hiệu quả

Tiêu chuẩn lựa chọn Nhà thầu trúng thầu để trao hợp đồng dựa trên tiêuchuẩn năng lực và có đơn dự thầu được xác định là : về cơ bản đáp ứng hồ sơmời thầu và có giá chào thầu được đánh giá là có chi phí thấp nhất Người dựthầu sẽ không bị đòi hỏi phải chịu trách nhiệm về các công việc không mâuthuẫn nêu trong hồ sơ mời thầu hay buộc phải sửa đổi đơn dự thầu khác đi sovới khi nộp lúc đấu thầu như là một điều kiện để được trúng thầu

Trong quy định của mình, Ngân hàng Thế giới cũng dành một chương mụccho việc quy định ưu đãi đối với Nhà thầu trong nước và hàng hóa sản xuấttrong nước Theo Ngân hàng Thế giới, đối với hợp đồng xây dựng được traotrên cơ sở ICB, khi được ngân hàng đồng ý, các bên vay trong điều kiện đủ tiêuchuẩn hợp lệ có thể dành một mức ưu đãi 7,5% cho các nhà thầu trong nước.Điều đó có nghĩa là cộng thêm 7,5% vào giá dự thầu của nhà thầu nước ngoài,với điều kiện các nhà thầu trong nước có sở hữu trong nước chiếm đa số

Ngân hàng Thế giới quy định rõ chính sách của Ngân hàng đối với nhữngmua sắm sai quy định và gian lận tham nhũng trong đấu thầu Chính sách củangân hàng là hủy bỏ phần vốn vay phân bổ cho những hàng hóa và công trìnhxây lắp đã mua sắm sai quy định

Chính sách của Ngân hàng Thế giới rất rõ ràng đối với hành động gian lận

và tham nhũng, đó là :

- Ngân hàng sẽ bác bỏ đề nghị trao hợp đồng nếu ngân hàng xácđịnh được rằng người dự thầu được kiến nghị để trao hợp đồng có hành vi thamnhũng hoặc gian lận trong khi cạnh tranh giành hợp đồng đó;

- Ngân hàng sẽ hủy bỏ phần vốn vay đã phân cho hợp đồng hànghóa hoặc công trình nếu bất kỳ khi nào được xác định rằng đại diện của bên vayhoặc người hưởng lợi từ vốn vay có hành động tham nhũng hoặc gian lận trongquá trình mua sắm hoặc thực hiện hợp đồng mà bên vay không có hành động kịpthời và phù hợp để chấn chỉnh tình hình thoản mãn được yêu cầu của ngân hàng/

2.2.2.Quy định của Ngân hàng phát triển châu Á ( ADB)

Cũng giống như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng phát triển châu Á (ADB)cũng có hai quy định riêng rẽ cho hai lĩnh vực mua sắm là tuyển dụng tư vấn vàmua sắm hàng hóa và công trình xây lắp :

- Hướng dẫn của Ngân hàng phát triển châu Á về tuyển dụng chuyên gia tưvấn ( Guidelines on the use of consultants by Asian Development Bank and itsBorrowers)

- Hướng dẫn của Ngân hàng phát triển châu Á về mua sắm ( Guidelines forProcurement under Asian Development Bank Loans)

Ngân hàng phát triển châu Á cũng quy định các hình thức mua sắm gồm :Đấu thầu cạnh tranh quốc tế rộng rãi ( ICB) và các hình thức mua sắm khác nhưChào hàng cạnh tranh quốc tế ( International Shopping); Đấu thầu cạnh tranhtrong nước ( LCB); Đấu thầu hạn chế ( Limited Tendenring or Repeat Order);mua sắm trực tiếp Theo quy định của Ngân hfang phát triển châu Á việc ápdụng hình thức mua sắm nào đó đều phải được sự chấp thuận của Ngânhàng.Đây là một trong những ràng buộc đảm bảo cho việc sử dụng vốn vay củaNgân hàng phát triển châu Á cũng sẽ từ chối trao hợp đồng nếu bị phát hiện cóhành động tham nhũng và gian lận trong quá trình cạnh tranh giành hợp đồng.Ngân hàng phát triển châu Á cũng đình chỉ cấp vốn đối với phần vốn vay đãphân bổ cho hợp đồng ở bất kỳ thời gian nào phát hiện ra có tham nhũng và gianlận trong suốt quá trình mua sắm và thực hiện hợp đồng xây dựng công trình sau

khi đã nhận được ý kiến góp ý của Ngân hàng nhưng vẫn không có gì thay đổinhằm đáp ứng những đòi hỏi của Ngân hàng Ngân hàng cũng sẽ thực hiện việctuyên bố công khai danh tính của các công ty không đủ tư cách hợp lệ vĩnh viễnhoặc trong một thời gian nhất định.

Nhưng khác với Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng phát triển châu Á không cóchương trình mục riêng cho việc thực hiện ưu đãi đối với nhà thầu trong nướckhi tham gia đấu thầu, nhưng việc ưu đãi các nhà thầu vẫn được áp dụng chotừng trường hợp và được quy định rõ trong Hồ sơ mời thầu của các trường hợpđó

Về quảng cáo và thông báo mời thầu phải được đảm bảo cơ hội cạnh tranhcho các nhà thầu thuộc tất cả các nước thành viên của ADB và do đó phải đượcthu xếp để đăng tải thông tin công khai trên tạo chí ‘’ Cơ hội kinh doanh ADB’’của Ngân hàng phát triển châu Á cũng giống như một tờ báo lưu hành rộng rãitrong nước của bên vay ít nhất trên một tờ báo tiếng Anh ( nếu có)

2.2.3.Quy định trong khuôn khổ ODA của một số nước khác

2.2.3.1 Quy định đấu thầu của Ngân hàng hợp tác Quốc tế Nhật Bản ( JBIC)

Điểm giống nhau cơ bản giữa hướng dẫn đấu thầu của Ngân hàng hợptác Quốc tế Nhật Bản ( JBJC) và ngân hàng thế giới, ngân hàng phát triển châu

Á là đều ban hành hai loại văn bản tách rời nhau :

-Hướng dẫn tuyển dụng tư vấn của Ngân hàng hợp tác quốc tế NhậtBản JBJC ( Guidelines for the Employment of Consultants under JBJC ODAloans)

- Hướng dẫn mua sắm của Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật BảnJBJC ( Guidelines for Procurement under JBJC ODA loans)

Một trong những kinh nghiệm quan trọng nhất được quy định thành điều

khoản trong hướng dẫn mua sắm hàng hóa và công trình của Ngân hàng hợp tácquốc tế Nhật Bản JBJC là : Ngân hàng cho rằng trong hầu hết các trường hợpđấu thầu, hình thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB) là giải pháp tốt nhất đểthoản mãn các yêu cầu mua sắm hàng hóa và dịch vụ cho các dự án Quy định

đấu thầu của Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) với mục đích nguồntiền tài trợ của JBIC có tính quốc tế cao, phải được sử dụng sao cho bảo đảmtính kinh tế, tính hiệu quả, đồng thời đảm bảo sự minh bạch trong quá trình đấuthầu, không phân biệt đối xử đối với các nhà thầu hợp lệ nên đấu thầu cạnh tranhquốc tế ICB được ưu tiên sử dụng.

Sự khác biệt cơ bản giữa nguồn tài trợ của JBJC và WB, ADB là JBJC là ngân hàng của riêng Nhật Bản, còn WB và ADB là một tổ chức ngân hàng cónhiều thành viên Tài trợ của JBJC được coi là tài trợ song phương.Một số điểmkhác biệt chính trong quy định về đấu thầu của JBIC so với quy định của WB vàADB là :

* Không có quy định ưu đãi nhà thầu thuộc nước là Bên vay do nguồn

tiền của JBIC là của riêng nước Nhật,là nguồn tiền mà trong đó có việc nộp thuếcủa các công ty Nhật Nhờ quy định này, các nhà thầu của Nhật có điều kiệncạnh tranh nhiều hơn trong các cuộc đấu thầu quốc tế sử dụng vốn của JBIC

*Trong quy định của JBJC , việc thực hiện thi công các công trình được

coi là dịch vụ không phải là dịch vụ tư vấn.Với quy định này phạm vi đấu thầudịch vụ bao quát hơn so với phạm vi đấu thầu xây lắp

2.2.3.2 Quy định đấu thầu của Hàn Quốc

Quy định về đấu thầu của Hàn Quốc được ban hành dưới dạng Luật Hợp đồng mà Nhà nước là một bên tham gia

Về cơ bản Luật hợp đồng không khác gì các quy định về đấu thầu trên thế giới, đều đưa ra các mục tiêu đối với đấu thầu là cạnh tranh, công bằng, minhbạch và hiệu quả kinh tế

Tuy nhiên, điều khác biệt trong Luật đấu thầu của Hàn Quốc là hệ thống mua sắm của Hàn Quốc là hệ thống tập trung cao.Một cơ quan chuyên môn tổchức các cuộc đấu thầu có tên viết tắt là SAROK ( Supply Administration theRepublic of Korea ) thực hiện giá trị mua sắm đến hàng chục tỷ USD/năm.Nhờ

có sự tập trung này, SAROK đã là một cơ quan chuyên nghiệp trong mua sắm

để thực hiện các dự án lớn nhỏ của Hàn Quốc Chỉ đối với các nội dung muasắm có giá trị nhỏ thì phân cấp cho các cơ quan có thẩm quyền ngoài SAROK Nghiên cứu những kinh nghiệm trong việc xây dựng tổ chức hoạt động đấuthầu xây dựng của một số nước, một số tổ chức quốc tế có ý nghĩa rất lớn để gópphần hoàn thiện quy chế đấu thầu ở nước ta cũng như tìm ra các biện pháp nhằmnâng cao chất lượng hoạt động phổ biến này Ngoài ra với những điểm khác biệt

so với quy định đấu thầu ở nước ta sẽ được nghiên cứu để áp dụng vào hoàncảnh của nước ta

2.3 Điều kiện để thực hiện đấu thầu quốc tế

2.3.1 Điều kiện đấu thầu quốc tế

Đấu thầu quốc tế là một hệ quả tất yếu của quá trình hội nhập trong đấu thầunhằm nâng cao khả năng rút ngắn khoảng cách giữa các nhà thầu trong nước vànước ngoài.Tuy nhiên, một thực tế đang diễn ra hiện nay là với khả năng cạnhtranh cũng như năng lực cạnh tranh còn yếu kém đã khiến các nhà thầu trongnước không thể ‘’ thắng thầu’’ trong nhiều dự án mà phần lớn đều phải tổ chứcđấu thầu quốc tế.Điều này ngày càng đòi hỏi những ưu tiên nhất định giúp cácnhà thầu Việt Nam có thể ‘’ dự thầu’’ và ‘’thắng thầu’’ cũng như nếu không cầnthiết tổ chức đấu thầu quốc tế thì nên đấu thầu trong nước nhàm rút ngắn thờigian và giảm chi phí cho chủ đầu tư.Vì thế, điều kiện đấu thầu quốc tế không thểđược tổ chức một cách rộng rãi như đấu thầu trong nước mà theo điều 13- LuậtĐấu thầu thì Đấu thầu quốc tế được quy định sẽ tiến hành thực hiện đối với dự

án trong các trường hợp sau:

- Gói thầu thuộc dự án sử dụng vốn ODA mà nhà tài trợ quy định phải đấuthầu quốc tế.

- Gói thầu mua sắm hàng hóa mà hàng hóa đó ở trong nước chưa đủ khảnăng sản xuất

- Gói thầu mà nhà thầu trong nước không có khả năng đáp ứng các yêu cầucủa hồ sơ mời thầu hoặc đã tổ chức đấu thầu trong nước nhưng không chọnđược nhà thầu trúng thầu

Trong trường hợp khi trúng nhà thầu nước ngoài không thực hiện đúng cam kếtliên danh hoặc sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam ( nếu có) đã được kê khai trong

hồ sơ dự thầu với khối lượng và giá trị dành cho phía nhà thầu Việt Nam thì nhàthầu đó sẽ bị loại Ngoài ra, nhà thầu nước ngoài trúng thầu thực hiện gói thầutại Việt Nam phải tuân thủ theo quy định của Chsinh phủ Việt Nam về quản lýnhà thầu nước ngoài

2.3.2 Ưu đãi trong đấu thầu quốc tế

2.3.2.1 Đối tượng ưu đãi

Đối tượng ưu đãi trong Đấu thầu quốc tế được quy định tại điều 14- Luật Đấuthầu bao gồm :

- Nhà thầu là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động tại Việt Nam theoLuật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư

- Nhà thầu liên danh khi có thành viên trong liên danh là nhà thầu thuộcquy định tại khoản 1 Điều này đảm nhận công việc có giá trị trên 50% đối vớigói thầu dịch vụ tư vấn, xây lắp hoặc gói thầu EPC;

- Nhà thầu tham gia đấu thầu gói thầu cung cấp hàng hóa mà hàng hóa đó

có chi phí sản xuất trong nước chiếm tỷ lệ từ 30% trở lên

Như vậy có thể nói , khác với Quy chế đấu thầu ban hành trước đó, Luật Đấuthầu không bắt buộc nhà thầu phải liên danh hoặc sử dụng thầu phụ Việt Namkhi tham gia đấu thầu quốc tế tại Việt Nam.Quy định này phù hợp với thông lệquốc tế, giúp tăng tính cạnh tranh, công bằng trong đấu thầu và được xem là một

trong các điều kiện ưu đãi để khuyến khích các nhà thầu nước ngoài tham giađấu thầu tại Việt Nam

2 3.2.2.Quy định về ưu đãi

Theo hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theoLuật Xây dựng tại Nghị định 58/2008/NĐ-CP thì việc ưu đãi trong đấu thầuquốc tế được thực hiện như sau :

a Đối với gói thầu dịch vụ tư vấn : điểm tổng hợp của hồ sơ dự thầucủa nhà thầu thuộc đối tượng ưu đãi được cộng thêm 7,5% số điểm tổng hợp củanhà thầu đó; trường hợp gói thầu dịch vụ tư vấn có yêu cầu kỹ thuật cao thì điểm

kỹ thuật được cộng thêm 7,5% số điểm kỹ thuật của nhà thầu đó

b Đối với gói thầu xây lắp : giá đánh giá của hồ sơ dự thầu của nhàthầu không thuộc đối tượng ưu đãi phải cộng thêm một khoản tiền bằng 7,5%giá dự thầu sau sửa lỗi và hiệu chỉnh sai lệch của nhà thầu đó

c Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa : giá đánh giá của hồ sơ dự thầucủa nhà thầu không thuộc đối tượng ưu đãi phải cộng thêm một khoản tiềntương ứng với giá trị thuế nhập khẩu, phí và lệ phí liên quan đến nhập khẩu phảinộp theo quy định của pháp luật nhưng không vượt quá 15% giá hàng hóa.Không áp dụng ưu đãi đối với các loại hàng hóa phải đóng thuế nhập khẩu, phí

và lệ phí liên quan đến nhập khẩu theo quy định

d Đối với gói thầu lựa chọn tổng thầu thiết kế, việc xác định ưu đãicăn cứ quy định tại điểm a khoản này Đối với các gói thầu lựa chọn tổng thầuxây dựng khác thì việc xác định căn cứ ưu đãi căn cứ theo quy định tại điểm (b)khoản này

e Trường hợp các hồ sơ dự thầu của nhà thầu nước ngoài được xếphạng ngang nhau thì ưu tiên xếp hạng cao hơn cho hồ sơ dự thầu đề xuất giá trịchi phí trong nước cao hơn.Trường hợp hồ sơ dự thầu của nhà thầu trong nước

và nhà thầu nước ngoài sau khi đã thực hiện việc ưu đãi như trên mà xếp hạngngang nhau thì ưu tiên xếp hạng cao hơn cho hồ sơ dự thầu của nhà thầu trongnước.

3 Sự cần thiết phải phát triển đấu thầu quốc tế tại Việt Nam

3.1 Do trình độ nhà thầu Việt Nam còn có yếu kém

Có một thực tế hiện nay vẫn còn diễn ra phổ biến là không phải tất cả các loạihàng hóa đều được sản xuất trong nước để tiến hành đấu thầu trong nước ,nhằmnâng cao sản xuất phát triển Có những hàng hóa mà ‘ nhà thầu trong nướckhông đủ khả năng sản xuất’ do nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quannhư : yếu tố vốn, yếu tố công nghệ…thì sẽ được tổ chức đấu thầu quốc tế nhằmchọn ra nhà thầu phù hợp.Không chỉ các nhà thầu nước ngoài thắng thầu vì một

số gói thầu đòi hỏi trình độ kỹ thuật, công nghệ cao mà còn bởi đa phần là do sựvượt trội về khả năng tài chính của nhà thầu nước ngoài so với nhà thầu trongnước.Do vậy, thông qua các cuộc đấu thầu, các nhà thầu trong nước có cơ hội đểthử thách, tập dượt trong môi trường cạnh tranh quyết liệt với nước ngoài, nhờ

đó mà trưởng thành nhanh chóng, bước đầu bứt khỏi vị trí chuyên làm thầu phụkhông những chỉ ở thị trường Việt Nam mà còn ở nước ngoài như Lào,Campuchia Bởi thế, sự tham gia của nhà thầu nước ngoài vào dự thầu các góithầu và sự phát triển tổ chức đấu thầu quốc tế là một yếu tố cần thiết.Đấu thầuquốc tế nhưng không hạn chế sự tham gia của nhà thầu trong nước tham dựnhằm cạnh tranh các loại hàng hóa đó

Có thể nói, đối với các nhà thầu trong nước, tăng cường và phát triển đấuthầu quốc tế là cách hữu hiệu nhất để nhanh chóng trưởng thành, nhanh chóngtích lũy kinh nghiệm và tăng cường năng lực cạnh tranh với các nhà thầu nướcngoài

3.2 Do yêu cầu của nhà tài trợ vốn

Việc tổ chức đấu thầu, lựa chọn nhà thầu là nhiệm vụ của người vay, ngườinhận tài trợ nhưng các nhà tài trợ ( người cho vay) luôn có sự hiện diện trong

quá trình mời thầu, tổ chức xét thầu.Trên thực tế, chuyên gia của các nhà tài trợnhư ADB, WB, OECF… đã can thiệp rất sâu và quá trình tổ chức đấu thầu bằngvốn tài trợ của họ Ý kiến của các nhà tài trợ đã góp phần không nhỏ vào thắnglợi của các hoạt động đấu thầu quốc tế Và các nhà tài trợ luôn đòi hỏi các dựa

án phải được tổ chức một cách rộng rãi vì tính ưu việt của đấu thầu quốc tế và vìhoạt động đấu thầu quốc tế được thực hiện theo quy trình khoa học với sự giámsát chặt chẽ của các bên có liên quan

Đặc biệt, trong quá trình hội nhập như hiện nay, Việt Nam chúng ta ngàycàng được tiếp nhận nhiều dự án ODA hỗ trợ từ các tổ chức và các nước trênThế giới nên việc tăng cường thực hiện công tác đấu thầu quốc tế là một đòi hỏicần phải có và phải được thực hiện chặt chẽ.Sở dĩ như vậy vậy bởi vì qua thực tếcác dự án ODA được đấu thầu trong nước vẫn còn diễn ra tình trạng ‘quân xanh,quân đỏ’ trong đấu thầu, các công ty sân sau trong thi công vẫn còn phổ biến;tình trạng nhà thầu phải cung phụng tư vấn hay chủ đầu tư vẫn còn và các chiphí đó sẽ được đền bù gấp nhiều lần bằng các chi phí phát sinh hay ăn bớt vậtliệu dẫn tới làm giảm chất lượng công trình.Phía nhà tài trợ ODA luôn đòi hỏiviệc thực hiện dự án phải tổ chức đấu thầu chặt chẽ trong khi đấu thầu trongnước còn quá nhiều hạn chế, chưa đảm bảo tính minh bạch, công khai nên cácnhà tài trợ yêu cầu phải tiến hành đấu thầu quốc tế để mang lại kết quả tốt nhất Nếu có trường hợp vi phạm trong đấu thầu quốc tế như việc làm sai trái, đấuthầu không đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh…thì các tổ chức quốc tế và các nướcđều sẽ có thể rút khoản tiền tài trợ đó và dừng dự án lại Do đó, công tác tổ chứcđấu thầu quốc tế tại Việt Nam càng ngày càng phải được tổ chức và tăng cườngmạnh mẽ hơn nữa nhằm đảm bảo đúng yêu cầu của các nhà tài trợ

3.3 Đáp ứng yêu cầu của công tác đấu thầu Việt Nam trong hội nhập

Nhà thầu quốc tế là những nhà thầu rất chuyên nghiệp, có kinh nghiệm trongkhi nhà thầu Việt Nam vẫn chưa có đủ năng lực, kinh nghiệm còn hạn chế.Tăngcường tổ chức đấu thầu quốc tế sẽ giúp nhà thầu Việt Nam có cơ hội được tiếpcận các tiêu chuẩn quốc tế, được học hỏi kinh nghiệm, kỹ năng từ các nhà thầu

nước ngoài, đặc biệt là ở hai khâu thiết kế công nghệ cơ sở và cung cấp vật tư,thiết bị nhập khẩu Đây cũng chính là điều kiện để các nhà thầu nước ta tạo được

vị thế bình đẳng trong liên doanh, liên kết với nước ngoài, phù hợp với tiến trìnhhội nhập khu vực và quốc tế

Quá trình hội nhập với Thế giới, tham gia vào các tổ chức trong khu vực vàtrên toàn cầu, đấu thầu quốc tế là một yêu cầu và đòi hỏi cần thiết để các nhàthầu trong nước có thể nâng cao khả năng của mình cũng như sẽ là con đường

để các nhà thầu uy tín tham gia vào đấu thầu Việt Nam, tạo ra hiệu quả cao nhấtcho các dự án đấu thầu

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐẤU THẦU QUỐC

TẾ TẠI VIỆT NAM

1 Khái quát về đấu thầu quốc tế tại Việt Nam trong thời gian qua

Trước đây, các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường được đấu thầu tại

các nước chủ đầu tư, các nhà thầu Việt Nam nếu muốn tham gia chỉ giữ vai trònhà thầu phụ.Các dự án thực hiện bằng vốn tài trợ cũng diễn ra tương tự, trongthời gian này việc đấu thầu đã được thực hiện theo sự hướng dẫn, theo các quyđịnh của nhà tài trợ.Nhưng sang thời gian vừa qua, đặc biệt kể từ sau khi ViệtNam gia nhập vào tổ chức thương mại Thế giới WTO cũng như tích cực hộinhập cùng khu vực và thế giới, tỷ trọng vốn đầu tư không ngừng tăng qua cácnăm và luôn giữ được ở mức cao, số dự án vào Việt Nam cũng ngày càng tăng.Chính vì vậy mà thị trường đấu thầu, nhất là đấu thầu quốc tế của Việt Nam hiệnnay ngày càng phát triển sôi động hơn

Chúng ta đang có rất nhiều chính sách ưu đãi cũng như khuyến khích dànhcho các nhà thầu quốc tế đã tạo cơ hội cho các nhà thầu trong nước được tiếpcận, học hỏi kinh nghiệm cũng như hợp tác trong đấu thầu Việc tổ chức đấuthầu quốc tế được tổ chức ngày càng chặt chẽ, linh hoạt, đáp ứng nhu cầu hộinhập quốc tế, tăng tính minh bạch và hiệu quả đồng thời giảm thiểu chi phí trongđấu thầu và mua sắm công

2 Tình hình thực hiện đấu thầu quốc tế thời gian qua tại Việt Nam

2.1 Số lượng các gói thầu đấu thầu quốc tế

Cuộc đấu thầu quốc tế được coi là diễn ra đầu tiên ở Việt Nam chúng tađược thực hiện vào năm 1979 tại Câu lạc bộ Quốc tế Hà Nội do tổng công tynhập khẩu thiết bị toàn bộ chủ trì.Sau đó, kể từ năm 1993, sau khi Việt Namkhai thông được các mối quan hệ kinh tế với IMF, WB, ADB… thì số lượng các

dự án đấu thầu đã được gia tăng, quy mô đấu thầu cũng được mở rộng Tronggiai đoạn này, các công trình xây dựng thông qua đấu thầu quốc tế đã được thựchiện là : Quốc lộ 1A do ADB và WB tài trợ với sự thắng thầu của công tyChinese Oversea Eng Co ( Trung Quốc), Kuk Dong Eng và Const, Keang Nam

Shing Sung ( Hàn Quốc), Bes Engineering Corp ( Đài Loan)…cùng với các nhàthầu Việt Nam ; Dự án quốc lộ 5 với vốn vay của OECF Nhật Bản và Chính phủĐài Loan do công ty Bát Sơn ( Trung Quốc ), liên danh Kei-Tiến Phát, Taisee-Rotec… trúng thầu.

Trong những năm gần đây, tỷ trọng vốn đầu tư nước ngoài không ngừng tăng

và giữ ở mức cao , điều này đã góp phần tạo nên sự phát triển sôi động của thịtrường đấu thầu quốc tế của Việt Nam.Khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếpnước ngoài ( FDI) ở nước ta đã có những dấu hiệu phục hồi và tăng trưởngnhanh chóng Nếu như trong năm 2004, Việt Nam chỉ đạt được 4,1 tỷ USD vốnFDI thì con số này ở năm 2006 đã tăng lên 9,9279 tỷ USD.Năm 2007 cũng đượccoi là một năm với dòng vốn đầu tư vào nước ta tăng đột biến- trong năm này,FDI đạt 19 tỷ USD và đạt kết quả “ngoạn mục” về thu hút và sử dụng vốn đầu

tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của cả nước là vào năm 2008, đạt khoảng 65 tỉUSD - mức cao nhất từ trước tới nay, gấp 3 lần so với năm 2007 Điều nàykhẳng định,dù kinh tế thế giới suy thoái, kinh tế Việt Nam gặp nhiều bất ổn thìchúng ta vẫn là điểm hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.Minh chứng là

số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp giấy phép vào Việt Nam khôngngừng gia tăng

Bảng 1 : Số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp giấy phép từ 1988-2005 ( chỉ tính các dự án còn hiệu lực )

Nguồn : Cục Đầu tư nước ngoài- Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Bảng 2: Số dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2008

Nguồn : Cục Đầu tư nước ngoài- Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Dựa vào 2 bảng đồ thị trên ta có thể nhận thấy sự gia tăng vượt bậc về số dự

án nước ngoài được đầu tư vào Việt Nam thời gian gần đây, đặc biệt là trongnăm 2008.Trong vòng 17 năm ( từ 1988 đến 2005 ) số dự án của Malaysia vàoViệt Nam chỉ là 171 dự án những hiện nay, chỉ trong năm 2008 con số này đã là

149 dự án- một sự gia tăng đáng kể Điều này đã khẳng định sức thu hút của môitrường đầu tư Việt Nam đối với các nước trên Thế giới và trong khu vực.Cơ cấuvốn đầu tư tăng, số dự án nước ngoài tăng là điều kiện để số lượng dự án tổ chứcđấu thầu quốc tế không ngừng tăng cao tại Việt Nam

Ngoài vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, các nguồn vốn khác đầu tư vào xâydựng cơ sở hạ tầng ở Việt Nam cũng tăng lên đáng kể, trong đó phải kể tới vốnODA.Từ năm 2001 đến quý I năm 2005, tổng giá trị các hiệp định ODA đã đượcChính Phủ Việt Nam ký với các nhà tài trợ là hơn 10 tỷ USD Đến năm 2006,mức cam kết tài trợ ODA là 3,74 tỷ USD, trong đó theo Ngân hàng thế giới mứcgiải ngân đạt 1,8 tỷ- cao nhất từ trước đến nay, tăng 20% so với năm ngoái Năm

2007, con số này đạt trên 4,4 tỷ USD và trong năm 2008 cam kết đạt 5,426 tỷUSD Như vậy, tính trong giai đoạn 2002-2007, tổng vốn ODA cam kết là 29 tỷvới rất nhiều dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn này đươc đấu thầu quốc tế như dự

án cầu Cần Thơ, nhà ga quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất…

Do đó có thể nhận thấy, việc sử dụng nguồn tài trợ của nước ngoài, vốn FDI

và nguồn đầu tư mua sắm của Nhà nước theo các Hiệp định mà Chính phủ kýkết khi sử dụng phải thực hiện thông qua đấu thầu quốc tế Sự gia tăng của đấu

thầu quốc tế trong thời gian vừa qua tại Việt Nam cũng có liên quan tới tài trợcủa nước ngoài và đầu tư của toàn xã hội.

Từ giữa năm 1994-1995 ở Việt Nam có 15 hợp đồng dịch vụ tư vấn , 6 hợpđồng xây dựng và 13 hợp đồng cung cấp thiết bị.Đặc biệt là từ năm 1997, khi

Bộ Kế hoạch và Đầu tư ra Thông tư 07/BKH/VPXT bổ sung các doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài vào phạm vi quản lý của Quy chế đấu thầu thì tìnhhình đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã rất khả quan, do đó đấu thầu quốc tếcũng tăng lên nhanh chóng.Con số các gói thầu qua tổ chức đấu thầu ngày càngtăng qua các năm, đến năm 2002 gấp 7,02 lần năm 1998; năm 2004 gấp 6,13 lầnnăm 1998

Đồ thị : Tốc độ tăng số gói thầu qua các năm (1998-2004)

( đơn vị : %)

0 10 20 30 40 50 60 70 80

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

Nguồn : Cục Quản lý đấu thầu- Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Kể từ những năm 2006 trở lại đây, các dự án đấu thầu đã được phân ra thành: Các gói thầu thuộc dự án sử dụng vốn Nhà nước cho mục tiêu đầu tư và pháttriển ; Các gói thầu thuộc dự án sử dụng vốn Nhà nước để mua sắm tài sản nhằmduy trì hoạt động thường xuyên của cơ quan Nhà nước Theo đó, số gói thầuđược đấu thầu quốc tế cũng có sự khác biệt giữa hai loạt đối tượng này

Bảng 3: Phân loại các gói thầu đấu thầu quốc tế năm 2006

( Đơn vị : gói thầu)

Chỉ định thầu và tự thực hiện quốc tế 99

Nguồn : Cục Quản lý đấu thầu- Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Bảng 4: Phân loại các gói thầu đấu thầu quốc tế năm 2007

( Đơn vị : Gói thầu)

triển

Dự án duy trì hoạtđộng thường xuyên

Chào hàng cạnh tranh

quốc tế

Nguồn : Báo cáo tình hình thực hiện công tác đấu thầu năm 2007 của Bộ Kếhoạch và Đầu tư

Qua số liệu thống kê ở bảng 3 và 4 ta có thể nhận thấy, ở các dự án sử dụngvốn Nhà nước cho mục tiêu đầu tư phát triển thì trong năm 2007 có tổng 335 góithầu đấu thầu quốc tế, giảm nhiều so với năm 2006 ( năm 2006 có 621 gói thầu)thì số gói thầu đấu thầu hạn chế quốc tế đã giảm đáng kể, chỉ chiếm 9,25%( tương ứng với 31 gói thầu) Số gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãiquốc tế đã tăng hơn so với các năm trước , chiếm 46,67% ( tương ứng với 153gói thầu ) tính trên tổng số gói thầu được đấu thầu quốc tế ; tỷ lệ tiết kiệm đạtđược thông qua áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi quốc tế đạt ở mức cao nhất

là 11,27% Tuy nhiên ở các dự án đấu thầu mua sắm thường xuyên thì tỷ lệ góithầu được tổ chức đấu thầu quốc tế không cao, thậm chí có hình thức không đấuthầu quốc tế ( như đấu thầu hạn chế, mua sắn trực tiếp) để lựa chọn nhàthầu.Điều này có thể giải thích là do mảng này thuộc nhu cầu mua sắm thường

xuyên tổng giá trị không quá lớn, hầu hết các nhà thầu trong nước có thể đápứng; chủ yếu ở lĩnh vực tư vấn( 95 gói thầu, tổng giá trị trúng thầu là 19,98 tỷđồng) và mua sắm hàng hóa ( 1385 gói thầu, tổng giá trúng thầu là 2.188,67 tỷđồng), không bao gồm lĩnh vực xây lắp; vì thế tổ chức đấu thầu trong nước sẽgiảm chi phí đấu thầu cũng như nhanh chóng tìm được hàng hóa phù hợp nhưngvẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế

Sự tham gia của các nhà thầu trong nước vào việc thực hiện các gói thầuđấu thầu quốc tế ở Việt Nam đã có nhiều sự vượt bậc đáng kể.Các nhà thầu ViệtNam giờ không chỉ đơn thuần tham gia với tư cách là liên danh hoặc làm thầuphụ cho nhà thầu nước ngoài mà có trên thực tế có nhiều nhà thầu đã giànhnhiều hợp đồng trên cơ sở cạnh tranh với nhiều nhà thầu quốc tế có tầm cỡ, đặcbiệt là trên các gói thầu trong ngành xây dựng, giao thông Sự tham gia của nhàthầu Việt Nam ngày càng trở nên quan trọng và có đóng góp lớn trong các dự ánbên cạnh nhà thầu nước ngoài Một số dự án có sự liên danh với nhà thầu ViệtNam đã được triển khai khá tốt như liên danh giữa TCty Lắp máy VN với Tậpđoàn Marubeni (Nhật Bản) của dự án Nhà máy nhiệt điện Na Dương (Lạng Sơn)

do TCty Than làm chủ đầu tư Hay như đã có nhiều nhà thầu trong nước đãvươn lên tham gia với tư cách là nhà thầu chính, nhà thầu tổng gói thầu EPC( Engineering-Procurement- Costruction : gói thầu tư vấn thiết kế-mua sắm thiếtbị- xây lắp), hoặc thậm chí đã tham gia đấu thầu và trúng thầu ở nước ngoài.Đó

là các Tcty xây dựng công trình giao thông thuộc Bộ GTVT, các Tcty thuộc BộXây dựng đang là những đối thủ cạnh tranh nặng ký như : Cienco1, Cienco4,Cienco8, Tcty xây dựng Thăng Long, Lilama, Vinaconex…

Như vậy, trong thời gian qua hoạt động đấu thầu nói chung và đấu thầu quốc

tế nói riêng đã tăng nhanh về phạm vi, quy mô và hình thức.Đấu thầu quốc tế đãchứng tỏ ưu thế, tiết kiêm ngoại tế, tăng nhập khẩu hành hóa thiết bị, giúp choviệc quản lý hoạt động mua sắm ngày càng tốt hơn

2.2.Công tác tổ chức đấu thầu

Bên cạnh những dự án được tổ chức theo đúng trình tự quy tắc của tổ chứcđấu thầu quốc tế thì thời gian vừa qua vẫn tồn tại một số gói thầu tổ chức đấuthầu không thành công Nguyên nhân chính là do trong các tháng đầu năm , giá

cả vật liệu xây dựng tăng cao, nhiều công trình phải ngừng thi công để điềuchỉnh giá, nhiều công trình đấu thầu mới không thành công Theo báo cáo thì tạiTP.Hồ Chí Minh trong năm 2008 có đến 12 gói thầu thuộc 8 dự án tổ chức đấuthầu không thành công do phát sinh tình huống trong quá trình tổ chức đấu thầuhoặc do không đủ số nhà thầu không đủ theo quy định, hoặc giá bỏ thầu lớn hơngiá gói thầu

Từ đầu quý IV/2008 trở lại đây, nhiều gói thầu xây lắp có quy mô lớn thuộccác dự án xây dựng cảng biển, đường bộ, công trình cầu vượt sông do Bộ Giaothông - Vận tải (GTVT) làm chủ đầu tư, được thực hiện dưới hình thức đấu thầucạnh tranh quốc tế đã không thể tìm được nhà thầu.Cụ thể, hai gói thầu xây dựngđường dẫn phía Bắc và phía Nam thuộc Dự án xây dựng cầu Nhật Tân ( Hà Nội)chỉ có 1 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu; Gói thầu PK1, Dự án xây dựng Quốc lộ 3mới đoạn Hà Nội - Thái Nguyên, giá bỏ thầu của nhà thầu thấp nhất vượt tới2.000 tỷ đồng so với giá gói thầu; Gói thầu 6b “Tôn tạo bãi, xây dựng kè dướinước, cầu tàu, tường chắn sau bến”, Dự án xây dựng cảng Vân Phong chỉ có 1nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu, với giá bỏ thầu vượt 1.272 tỷ đồng so với giá góithầu

Việc dự toán gói thầu được xây dựng trên giá đầu vào lạc hậu, lo ngại về tìnhtrạng chậm trễ trong giải phóng mặt bằng là những nguyên nhân khiến các nhà thầuquốc tế quay lưng lại với các gói thầu từng được đánh giá là có sức hấp dẫncao Điều này đòi hỏi Chính phủ sẽ phải có nhiều chính sách giá cả cũng như điềukiện đấu thầu hợp lý để có thể tổ chức thành công các dự án đấu thầu quốc tế

2.3Tình hình thực hiện dự án của nhà thầu

Về cơ bản các cuộc đấu thầu đã lựa chọn được các nhà thầu có kinh nghiệm,năng lực thực hiện công trình, có giải pháp được đánh giá là khả thi để thực hiệncông việc với giá cạnh tranh, góp phần đảm bảo chất lượng và hiệu quả côngtrình.Các dự án đã đóng góp một tỷ lệ tiết kiệm đáng kể cho nguồn vốn còn hạnhẹp của Nhà nước

Bảng 5: Tỷ lệ tiết kiệm các gói thầu đấu thầu quốc tế năm 2006-2007

( tỷ đồng)

Tổng giá trúngthầu ( tỷ đồng)

Tỷ lệ tiết kiệm ( %)

Nguồn : Cục Quản lý đấu thầu- Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Tuy tỷ lệ tiết kiệm năm 2007 có giảm so với năm 2006 nhưng nhìn chungđấu thầu quốc tế đã tiết kiệm được một phần lớn cho Nhà nước Điều đó chothấy, việc quy định bắt buộc áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, chỉ được ápdụng các hình thức khác ( kém cạnh tranh hơn) khi có đủ điều kiện, đã khôngnhững chỉ giúp tăng số lượng các gói thầu áp dụng đấu thầu rộng rãi mà đã trựctiếp đem lại giá trị tiết kiệm đáng kể

Bên cạnh đó, vẫn còn nổi lên một số dự án đã chọn được nhà thầu nhưng cácnhà thầu này đã thực hiện không đúng chức năng của mình, lam đình trệ dự án,buộc phải cắt hợp đồng với các nhà thầu đó dù công trình đã được thi công đến80-90% Điển hình như trong thời gian vừa qua trường hợp nhà thầu HyundaiRotem ( Hàn Quốc ) là một trong số hàng loạt nhà thầu vi phạm quy chế bị cắthợp đồng Nhà thầu này là đơn vị thực hiện dự án Nhà máy nước BOO ThủĐức , đã bị UBND TP.HCM chấm dứt do không có khả năng hoàn thành côngtrình, làm ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của hàng nghìn hộ dân dù đã thicông đến 90% khối lượng công việc

2.4.Các cuộc đấu thầu quốc tế tiêu biểu trong thời gian vừa qua

Số lượng các cuộc đấu thầu quốc tế ở Việt Nam không ngừng tăng lên chứng

tỏ ưu thế vượt trội của hình thức đấu thầu quốc tế ở nước ta trong thời kỳ mởcửa Các cuộc đấu thầu quốc tế lựa chọn nhà thầu đã được tổ chức rộng khắptrên nhiều lĩnh vực như : giao thông vận tải, dầu khí, ngành điện, viễn thông… Trong lĩnh vực dầu khí, nhiều cuộc đấu thầu quốc tế đã được tổ chức thànhcông như đấu thầu tìm đối tác thăm dò khai thác dầu khí ngoài thềm lục địa, đấuthầu cho hệ thống dẫn khí đốt mỏ Bạch Hổ, Nam Côn Sơn, nhà máy lọc dầuDung Quất…

Trong ngành điện, nhiều dự án vay vốn ADB, OECF Nhật Bản đã đượcthực hiện thông qua đấu thầu quốc tế như : dự án cải tạo lưới điện Hà Nội- HảiPhòng- Nam Định với số vốn 82 triệu USD; Nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ do WBtài trợ; Nhà máy Wartsila Bà Rịa với 100% vốn ( 110 triệu USD) của Wartsila

do Tcty lắp máy Việt Nam trúng thầu cùng Wartsila Asia Phần Lan đã khởicông xây dựng Và còn rất nhiều dự án điện khác trong tương lai ở Việt Nam lựachọn hình thức đấu thầu quốc tế như một phương thức hiệu quả nhất để chọn ranhà thầu có đủ kinh nghiệm và năng lực để thực hiện tốt nhất dự án của mình Bên cạnh đó, cũng có một số dự án cấp nước sử dụng vốn ODA sử dụngđấu thầu quốc tế như :

B ng 6 : Các d án c p n ảng 6 : Các dự án cấp nước sử dụng nguồn vốn Bắc Âu ự án cấp nước sử dụng nguồn vốn Bắc Âu ấp nước sử dụng nguồn vốn Bắc Âu ước sử dụng nguồn vốn Bắc Âu ử dụng nguồn vốn Bắc Âu ụng nguồn vốn Bắc Âu c s d ng ngu n v n B c Âu ồn vốn Bắc Âu ốn Bắc Âu ắc Âu

cung cấpODA

Công suất

hệ thống m^3/ngđ

Tổng mức

USD- Euro

Suất vốnđầu tư USD/m^3

Nhà thầutrúngthầuCấp nước thị xã

Hưng Yên

Phần Lan( ràngbuộc hànghóa)

10.000 8.200.000

Euro

PhầnLan

Cấp nước phụ

cận thành phố

Vinh

Phần Lan( ràngbuộc hànghóa)

21.800 11.050.000

Euro

PhầnLan

15.000 9.652.000

USD

ĐanMạch vàViệtNamCấp nước thị xã

II và III Nguồn : Bộ Tài Chính

Những ví dụ trên đã chứng minh cho sự áp dụng rộng rãi hình thức đấu thầuquốc tế vào các dự án để lựa chọn nhà thầu có năng lực ở Việt Nam thời gianvừa qua và trong tương lai

Để hiểu rõ hơn nữa sự khác nhau giữa đấu thầu quốc tế và đấu thầu trongnước cũng như quy trình thực hiện của một dự án đấu thầu quốc tế , chúng ta sẽ