Thực tiễn ở Việt Nam chúng ta việc tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh có rất nhiều vấn đề cần nghiên cứu trên cả phương diện khoa học cũng như thực tiễn để qua đó phát hiện ra những thiế
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BÙI LÊ ANH
TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH SƠN LA
Ở GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2012
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BÙI LÊ ANH
TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH SƠN LA
Ở GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
Mã số : 60 38 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Xuân Đức
HÀ NỘI - 2012
Trang 4Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ
HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH SƠN LA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
65
3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức và hoạt động củ
nhân dân tỉnh Sơn La trong giai đoạn hiện nay
65
3.1.2 Sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức và hoạt động củ
nhân dân tỉnh Sơn La trong giai đoạn hiện nay
Trang 6DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
HĐND : Hội đồng nhân dân MTTQ : Mặt trận Tổ quốc UBND : Ủy ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam, UBND (UBND) tỉnh là một bộ phận quan trọng trong bộ máy quản lý nhà nước ở địa phương, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với tất cả các ngành, lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh
Qua mỗi thời kỳ lịch sử, căn cứ vào tình hình cụ thể của đất nước mà Quốc hội tiến hành sửa đổi Hiến pháp cho phù hợp, quyền hạn, nhiệm vụ của UBND cấp tỉnh được Hiến pháp ghi nhận là một bộ phận quan trọng trong Bộ máy quản lý nhà nước ở địa phương, do đó vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh là tất yếu
Thực tiễn ở Việt Nam chúng ta việc tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh có rất nhiều vấn đề cần nghiên cứu trên cả phương diện khoa học cũng như thực tiễn để qua đó phát hiện ra những thiếu sót, hạn chế từ đó đề xuất những biện pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh là góp phần cải cách nền hành chính nhà nước và công cuộc đổi mới toàn diện đất nước theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương (khóa VII) của Đảng nhằm xây dựng một nền hành chính trong sạch, có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hóa để quản lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của Nhà nước… nâng cao chất lượng hoạt động của
dân (HĐND) và UBND các cấp Đề cao trách nhiệm và kỷ luật của HĐND và UBND trong việc chấp hành pháp luật và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và cơ quan hành chính cấp trên
Riêng đối với tỉnh Sơn La (địa phương mà đề tài nghiên cứu) thì thực trạng, đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh đặt ra mang tính cấp bách bởi: công tác quản lý nhà nước của UBND tỉnh ngoài những thành tựu đã đạt được, còn tồn tại nhiều yếu kém cần khắc phục như: trật tự an toàn xã hội còn
Trang 8nhiều bất cập (tội phạm về ma túy còn nhiều), phát triển kinh tế ở các vùng còn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có, cải cách hành chính chưa đạt hiệu quả cao…
Với những tồn tại đó trong tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn
La là một trong những nguyên nhân làm cho Sơn La gặp khó khăn trong việc phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng
Do đó, việc nghiên cứu tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh, qua đó phát hiện ra hạn chế, tồn tại, bất cập để từ đó đề xuất những phương hướng, giải pháp đổi mới, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh là hết sức cần thiết nhằm góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề
tài "Tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn la ở giai đoạn
Trong những năm qua đã có một số công trình nghiên cứu, đề tài khoa học và bài viết liên quan đến vấn đề tổ chức và hoạt động của UBND các cấp,
trong đó đáng chú ý là một số công trình sau: " đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay", PGS.TS Bùi Xuân Đức, Nxb Tư pháp, 2007;
"Cải cách hành chính địa phương lý luận và thực tiễn", Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Trị, Nguyễn Hữu Đức, Nxb Chính trị quốc gia, 1998; " Mô hình bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương trên thế giới", GS.TS Nguyễn Đăng Dung, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 1/2000; "Tổ chức chính quyền nhà nước ở địa phương (lịch sử và hiện tại)", GS.TS Nguyễn Đăng Dung, Nxb Đồng Nai 1997; "Đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân", Lê Minh Thông, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 6/1999 Nhưng hầu
hết các các công trình nghiên cứu, đề tài, bài viết đều ở phạm vi rộng, chưa đi sâu vào một tỉnh, một địa phương cụ thể
Trang 9* Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ sau:
- Làm sáng tỏ những vấn đề cơ bản về tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh
- Đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La
- Nêu phương hướng và đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm đổi mới và hoàn thiện tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La trong tình hình hiện nay
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và lý luận Nhà nước và pháp luật Qua nghiên cứu những tài liệu thu thập được luận văn này sử dụng phương
Trang 10pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp điều tra, khảo sát, thống kê, so sánh và một số phương pháp khác
5 Những điểm mới và ý nghĩa của luận văn
Theo tôi, đây là đề tài chuyên khảo mà tôi nghiên cứu dựa trên những hiểu biết về thi thức khoa học pháp lý, trình bày, phân tích và đánh giá có hệ thống về tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La
Lần đầu tiên, trên cơ sở lý luận về tổ chức chính quyền địa phương, phân tích một cách có hệ thống thực trạng, tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La, những khó khăn và nguyên nhân của những hạn chế này
Đưa ra những phương hướng, giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La
Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được tham khảo và vdụng từng bước vào thực hiện tổ chức và hoạt động trong điều kiện cụ thể của UBND tỉnh Sơn La hiện nay
6 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức hoạt động của Ủy
ban nhân dân tỉnh Sơn La
Sơn La
Chương 3:
Trang 11- Cơ quan chính quyền địa phương là một bộ máy hành chính đứng đầu là một quan chức chủ đạo (Tỉnh trưởng, Quận trưởng) được bổ nhiệm từ trên Cơ quan mang tính cá nhân này (vì toàn bộ quyền hạn tập trung vào trong tay người đứng đầu, các bộ phận khác nhau trong bộ máy ấy chỉ là thừa hành và giúp việc) có toàn quyền thực hiện mọi công việc quản lý hành chính nhà nước ở địa phương, thực hiện việc "cai trị" Mô hình này tồn tại phổ biến
ở thời kỳ phong kiến trước đây ở một số đơn vị hành chính gọi là "trung gian"
ở một số nước châu Âu, châu Mỹ và châu Á,
- Chính quyền địa phương là cơ quan hành chính do cấp trên bổ nhiệm (hoặc được bầu ra) kết hợp với một Hội đồng tự quản do dân cư bầu ra Ở đây vai trò chủ đạo thuộc về cơ quan hành chính, còn Hội đồng tự quản chỉ đóng vai trò tư vấn, nằm dưới sự giám hộ của cơ quan hành chính và chỉ được bàn
Trang 12định những vấn đề thuần túy địa phương không được tham gia vào những vấn
đề chung của quốc gia trừ các vấn đề có tính chất chính trị Hình thức quản lý này phổ biến ở các đơn vị hành chính "trung gian" các nước tư bản (nhất là ở Pháp trước cải cách hành chính năm 1982)
- Mô hình quản lý địa phương bởi một Ủy ban hành chính do dân cư hay các Hội đồng tự quản cấp dưới trực tiếp bầu ra Ủy ban cũng có người đứng đầu song hoạt động chủ yếu mang tính tập thể Ủy ban quyết định tập thể các vấn đề quản lý địa phương, các thành viên phân công phụ trách từng mảng công việc Hình thức này phổ biến ở đơn vị hành chính cấp huyện, quận
ở Anh, Mỹ, Bắc Âu và cả ở cấp huyện của ta trước năm 1960
- Mô hình chính quyền địa phương là một Hội đồng - cơ quan đại diện quyền tự quản hoặc quyền lực nhà nước - do nhân dân bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân và chính quyền cấp trên Hội đồng là cơ quan có toàn quyền quyết định và thực hiện các vấn đề địa phương theo qui định của pháp luật Hội đồng có cơ quan chấp hành - hành chính của mình dưới dạng Ủy ban chấp hành hay Ủy ban hành chính hoặc cơ quan cá nhân như Thị trưởng, Chủ tịch Mô hình này phổ biến ở các đơn vị hành chính "tự quản" ở các nước tư bản
và ở tất cả các cấp đơn vị hành chính các nước XHCN trong đó có nước ta
Các hình thức tổ chức cơ quan quản lý địa phương trên đây mặc dù có tên gọi khác nhau, cơ cấu và địa vị pháp lý của mỗi bộ phận không giống nhau nhưng tựu chung lại đều mang một tính chất là cơ quan chính quyền Nhà nước ở địa phương, được lập ra để thực hiện các chức năng quản lý nhà nước, thực hiện quyền lực Nhà nước trên địa bàn lãnh thổ Ngay mô hình chính quyền kiểu "tự quả a phương" ở nhiều nước, tuy thường được đặt ngoài hệ thống Nhà nước nhưng chúng vẫn là hình thức thực hiện quyền lực Nhà nước
Về nguyên tắc, cơ quan chính quyền địa phương dù là một bộ phận hay nhiều bộ phận (một cơ quan hay nhiều cơ quan) song là một cơ cấu thống
Trang 13nhất, trong đó quyền hạn thực sự trong việc quản lý địa phương thuộc về một
cơ quan - gọi là "cơ quan quyết định" Cơ quan này là Hội đồng hay Ủy ban hoặc Quận trưởng, Tỉnh trưởng phụ thuộc vào tính chất của từng đơn vị hành chính và nguyên tắc tổ chức bộ máy Nhà nước của các chế độ Nhà nước Các
cơ quan khác còn lại - cơ quan chấp hành - thừa hành hoặc tư vấn - giám sát được lập ra để thực hiện phần công việc được phân giao hoặc để giám sát ở đây không có việc vận dụng chế độ phân quyền giữa các cơ quan chính quyền địa phương (tức là chia chính quyền địa phương ra hai cơ quan độc lập nhau, chế ước lẫn nhau giống như cách tổ chức các cơ quan nhà nước cấp cao ở Trung ương) như một số người quan niệm
Theo pháp luật hiện hành thì cơ quan chính quyền địa phương nước ta
ở tất cả các cấp đơn vị hành chính là Hội đồng nhân dân và UBND với các bộ phận cấu thành khác như Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân, các sở, phòng, ban của UBND
22003
Trong các cấp chính quyền địa phương, chính quyền cấp tỉnh chiếm vị trí rất quan trọng, là c chính quyền sau cấp Trung ương và là cấp chính quyền đầu tiên trong hệ thống chính quyền địa phương UBND tỉnh là một bộ phận của chính quyền cấp tỉnh UBND tỉnh là cơ quan chấp hành của HĐND tỉnh và cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương, thực hiện hoạt động mang tính chất chấp hành - điều hành để quản lý các lĩnh vực khác nhau trong
Trang 14địa bàn tỉnh UBND tỉnh là một tổ chức có cơ cấu thống nhất, nằm trong hệ thống hành chính thống nhất có tỉnh thứ bậc từ Trung ương đến địa phương
và được thành lập theo Hiến định
Các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương có một vị trí quan trọng trong bộ máy Nhà nước ta, là một bộ phận hợp thành không thể tách rời của
bộ máy Nhà nước Vì vậy, xác định vị trí của UBND cấp tỉnh là một bước quan trọng trong việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của cơ quan này
Nói đến vị trí của UBND tỉnh tức là nói đến mối quan hệ của UBND tỉnh trong hệ thống các cơ quan nhà nước, trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, UBND tỉnh có một vị trí quan trọng, Vị trí pháp lý của UBND tỉnh được Hiến pháp 1992 và Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 xác định là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp, là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương (Điều 123 Hiến pháp và Điều 2 Luật
tổ chức HĐND và UBND năm 2003) Như vậy, trong quan hệ với HĐND tỉnh, UBND tỉnh là cơ quan do HĐND cùng cấp bầu ra, về nguyên tắc nó có thể bị HĐND tỉ , miễ Với tư cách là cơ quan chấp hành của HĐND tỉnh, UBND tỉnh chịu trách nhiệm tổ chứ, chỉ đạo thực hiện các nghị quyết của HĐND trong phạm vi toàn tỉnh, chịu trách nhiệm trước HĐND, thực hiện chế độ báo cáo trước HĐND, chịu trách nhiệm trước HĐND, thực hiện chế độ báo cáo trước HĐND, mọi hoạt động của UBND đều nằm dưới
sự kiểm tra, giám sát của HĐND, mọi hoạt động của UBND đều nằm dưới sự kiểm tra, giám sát của HĐND Với tư cách là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, xét trong mối quan hệ với toàn bộ hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, UBND cấp tỉnh là cấp thứ 2 sau cấp Trung ương, chịu trách nhiệm trước Chính phủ và cơ quan nhà nước cấp trên trong việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh và các văn bản khác của Chính phủ, các bộ, ngành của Trung ương tại địa phương mình Trên phương diện quản
lý nhà nước, UBND tỉnh chịu sự đôn đốc, chỉ đạo, kiểm tra của Chính phủ, các bộ, ngành ở Trung ương và đồng thời chịu trách nhiệm báo cáo công tác
Trang 15trước Chính phủ và cơ quan nhà nước cấp trên về tình hình quản lý nhà nước trên các lĩnh vực Thực chất hoạt động quản lý địa phương của UBND tỉnh là những hoạt động chấp hành và điều hành
Từ đó có thể thấy rằng, cũng như UBND các cấp, UBND tỉnh là một cơ quan được tổ chức theo nguyên tắc "song trùng trực thuộc" Tính song trùng thể hiện ở chỗ UBND tỉnh do HĐND cùng cấp bầu ra, chịu trách nhiệm trước HĐND Mặt khác, UBND tỉnh chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước
cơ quan hành chính cấp trên trực tiếp
Trong Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003, nhiệm vụ và quyền hạn của UBND được quy định từ Điều 82 đến Điều 96 Với tư cách là cơ quan hành chính ở địa phương, hay nói cách khác là đại diện của Chính phủ ở địa phương, UBND thi hành việc quản lý nhà nước ở địa phương theo Hiến pháp luật, pháp lệnh và các văn bản của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên trong các lĩnh vực:
ế, nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, thủy lợi và đất đai, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng, quản
lý và phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ và du lịch
Giáo dục và đào tạo, văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, y tế và xã hội, khoa học, công nghệ, tài nguyên và môi trường
ốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội, thực hiện chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo, thi hành pháp luật
Tóm lại, UBND cấp tỉnh là cơ quan thẩm quyền chung, thực hiện
quản lý toàn diện các lĩnh vực đời sống xã hội trên địa bàn tỉnh UBND tỉnh
có thể hình dung như một "Chính phủ thu nhỏ", gắn với đơn vị hành chính- lãnh thổ cấp tỉnh Hoạt động quản lý của UBND tỉnh phải tuân thủ theo những quy định của những văn bản pháp luật của các cơ quan nhà nước cấp trên, Nghị quyết của HĐND tỉnh và bảo đảm việc thi hành pháp luật và các văn bản, Nghị quyết đó ở địa phương Hoạt động của UBND tỉnh trong phạm vi
Trang 16nhiệm vụ quyền hạn của mình mang tính chất tác nghiệp cụ thể và nằm trong mối quan hệ chặt chẽ, tiếp nối hoạt động quản lý của Chính phủ của cơ quan nhà nước cấp trên và HĐND tỉnh, đảm bảo cho hệ thống hành chính thông suốt, có hiệu lực và hiệu quả
Trang 17*
:
-
-, tổ chức thực hiện ngân sách; thự ại diện chủ sở hữu phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp
-
, xây
…
Trong lĩnh vực nông, ngư nghiệp, thủy lợi và đất đai, UBND
La chỉ đạo và kiểm tra thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nông nghiệp, ngư nghiệp, thủy lợi trên địa bàn; các chương trình khuyến nông, khuyến ngư v.v
Trong lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, UBND
xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp;
tổ chức quản lý đối với các doanh nghiệp trên địa bàn theo thẩm quyền; tổ chức thực hiện các chương trình, dự án phát triển công nghiệp; tổ chức thực hiện việc bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác ở địa phương v.v
Trong lĩnh vực giao thông, vận tải, UBND chỉ đạo, kiểm tra việc xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển mạng lưới giao thông; tổ chức quản lý các công trình giao thông đô thị, đường bộ, đường
Trang 18thủy; tổ chức thực hiện việc kiểm tra, giám định kỹ thuật an toàn phương tiện
cơ giới; tổ chức, chỉ đạo công tác thanh tra, bảo vệ công trình giao thông v.v
Trong lĩnh vực xây dựng, quản lí và phát triển đô thị, UBND
La tổ chức việc lập, trình duyệt hoặc xét duyệt theo thẩm quyền các quy hoạch xây dựng vùng, xây dựng đô thị trên địa bàn; quản lý đầu tư, khai thác sử dụng các công trình kỹ thuật hạ tầng đô thị; xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng, quản lý việc khai thác và sản xuất kinh doanh v.v
Trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, UBND lập quy hoạch,
kế hoạch phát triển mạng lưới thương mại, du lịch, dịch vụ; cấp, thu hồi giấy phép kinh doanh; quy định các quy tắc về an toàn và vệ sinh trong hoạt động thương mại v.v
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo,văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, y tế và xã hội, UBND thực hiện quản lý nhà nước đối với các loại hình trường, lớp các hoạt động văn hóa, các đơn vị y tế trực thuộc; chỉ đạo và kiểm tra việc tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe nhân dân v.v
Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, tài nguyên và môi trường, UBND
chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ, kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và bảo vệ mô trường, quản lý sử dụng đất đai, rừng núi, sông hồ v.v
Trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xã hội, UBND
bảo đ m an ninh chính trị, an toàn xã hội; thực hiện các biện pháp xây dựng lực lượng vũ trang; chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ hậu cần tại chỗ v.v
Trong việc thực hiện chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo,
UBND tổ chức chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện pháp luật và chính sách dân tộc, tôn giáo; bảo đảm quyền bình đẳng giữa các dân tộc; xem xét giải quyết các vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng ở địa phương
Trang 19
Trong lĩnh vực thi hành pháp luật, UBND tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra việc thi hành Hiến pháp và pháp luật, tổ chức tuyên truyền, giáo dục pháp luật, ở địa phương; tổ chức và chỉ đạo thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp và các nghị quyết, quyết định, chỉ thị, thông tư của các cơ quan nhà nước cấp trên; chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo vệ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; tiếp dân, trực tiếp xét, giải quyết và chỉ đạo các ngành, các cấp thuộc quyền mình, xét và giải quyết các khiếu nại,
tố cáo và kiến nghị của nhân dân; tổ chức công tác thanh tra Nhà nước; chỉ đạo công tác thi hành án, quản lý hộ tịch; thực hiện công tác tư pháp khác
Trong việc xây dựng chính quyền, UBND chỉ đạo thực hiện công tác bầu cử; quy định tổ chức bộ máy, quyền hạn của các cơ quan chuyên môn; cho phép lập hội, quản lý hướng dẫn kiểm tra việc thành lập và hoạt động của hội theo quy định của pháp luật; quản lý biên chế, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản lý cho cán bộ công chức; xây dựng đề án thành lập, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính v.v
Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định, UBND
Sơn La ra các quyết định, chỉ thị và kiểm tra việc thực hiện những văn bản đó;
đình chỉ việc thi hành sửa đổi hoặc bãi bỏ những quyết định không thích đáng của các ngành thuộc quyền mình và của UBND cấp dưới; đình chỉ việc thi hành những nghị quyết không thích đáng của Hội đồng nhân dân cấp dưới trực tiếp đồng thời đề nghị HĐNF cấp mình sửa đổi hoặc bãi bỏ những nghị quyết đó
Trang 20
1.2.2 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La
UBND tỉnh Sơn La là cơ quan chịu trách nhiệm đối với đời sống kinh
tế, văn hóa, xã hội của tỉnh, một thiết chế của chính quyền địa phương tỉnh cấu thành trong bộ máy nhà nước, UBND tỉnh Sơn La tổ chức và hoạt động tuân theo những nguyên tắc chung được quy định trong Hiến pháp, luật tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước, nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc pháp chế XHCN Đồng thời, nhằm đảm bảo phù hợp tính năng động, linh hoạt của địa phương, UBND tỉnh còn được tổ chức và hoạt động trên những nguyên tắc riêng, từng bước thúc đẩy hoạt động UBND tỉnh được hiệu quả, nâng cao đời sống kinh tế, chính trị của nhân dân địa phương
Trên cơ sở quy định hiến pháp, luật tổ chức HĐND và UBND (2003), UBND tỉnh Sơn La xây dựng và ban hành "quy chế làm việc" của UBND tỉnh Quy chế làm việc tạo dựng nên một số nguyên tắc:
: Nguyên tắc đề cao trách nhiệm của Chủ tịch UBND tỉnh và các thành viên UBND tỉnh
- Đứng đầu UBND tỉnh Sơn La là Chủ tịch UBND tỉnh Chủ tịch UBND tỉnh phân công 04 Phó chủ tịch UBND tỉnh một số lĩnh vực công tác và theo dõi hoạt động của một số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và 06 ủy viên phụ trách trách mảng công tác theo quy định của quy chế
Chủ tịch UBND tỉnh chịu trách nhiệm đối với các quyết định, các chỉ thị của mình khi giải quyết, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định (Điều 127 luật tổ chức HĐND và UBND 2003) Ngoài ra Chủ tịch UBND tỉnh phải chịu trách nhiệm với tư cách là người đứng đầu UBND tỉnh đối với hoạt động của các thành viên
Chủ tịch UBND tỉnh còn chịu trách nhiệm về các quyết định của các Phó Chủ tịch và các ủy viên UBND tỉnh trong khi thực hiện các nhiệm vụ được Chủ tịch UBND tỉnh phân công trước HĐND tỉnh
Trang 21Chủ tịch UBND tỉnh cho ý kiến và chịu tách nhiệm đối với các ý kiến trong trường hợp các phó Chủ tịch UBND tỉnh giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình nhưng cơ chế chính sách chưa được UBND tỉnh quy định hoặc những vấn đề quan trọng khác, những việc vượt quá thẩm quyền và khả năng giải quyết quả Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn
Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp chỉ đạo để sớm giải quyết những vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền của thủ trưởng các cơ quan chuyên môn, Chủ tịch UBND cấp huyện, thị xã nhưng Chủ tịch UBND tỉnh thấy cần thiết giải quyết
- Các phó Chủ tịch UBND tỉnh giải quyết công việc hàng ngày thuộc thẩm quyền và chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, trước HĐND tỉnh đối với lĩnh vực được phân công công tác và theo dõi hoạt động của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh
- Các thành viên thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh về những việc được phân công
: Nguyên tắc phân công rành mạch trong công tác
Mục tiêu của chính quyền tỉnh Sơn La là nâng cao đời sống của nhân dân địa phương, góp phần giữ vững mục tiêu kinh tế - xã hội chung của cả nước Phân công công việc để thực hiện mục tiêu chung là yêu cầu của tính khoa học trong quản lý nhà nước nói chung, quản lý ở địa phương nói riêng
Do vậy, UBND tỉnh Sơn La tất yếu thực hiện phân công công tác giữa Chủ tịch UBND tỉnh với các thành viên, giữa Phó Chủ tịch UBND tỉnh, giữa các thành viên UBND tỉnh Hiệu quả sẽ đạt cao nhất khi phân công vừa đảm bảo rành mạch, vừa là tiền đề thực hiện phối hợp khi giải quyết nhiệm vụ quyền hạn của UBND tỉnh Sơn La
Chủ tịch UBND tỉnh chịu trách nhiệm chung đối với nhiệm vụ quyền hạn của mình, nhiệm vụ quyền hạn đã phân công cho các phó Chủ tịch UBND tỉnh, các ủy viên và cùng thành viên UBND tỉnh chịu trách nhiệm tập thể
Trang 22Tuy nhiên, dù chịu trách nhiệm chung nhưng Chỉ tịch UBND tỉnh không thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của UBND tỉnh một cách ôm đồm, mà có sự phân công lĩnh vực công tác và theo dõi hoạt động của một số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh cho các Phó Chủ tịch và các ủy viên Các Phó Chủ tịch UBND tỉnh và các ủy viên UBND tỉnh được sử dụng quyền hạn, thay mặt Chủ tịch UBND khi giải quyết những công việc thuộc lĩnh vực được phân công Phân công được thực hiện dựa vào trách nhiệm của người được phân công và người phân công
: Nguyên tắc phối hợp công tác giữa các thành viên UBND tỉnh Sơn La
Phân công là nhu cầu của tính khoa học trong quản lý nhà nước của UBND tỉnh, nhưng phân công không phải là tối ưu Có những vấn đề giải quyết thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh nhưng đòi hỏi phải có sự phối hợp, đóng góp sức lực, trí tuệ của cá nhân thành viên UBND tỉnh, Thủ tướng các
cơ quan chuyên môn, ý kiến đóng góp của các ngành có liên quan
Khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh có trách nhiệm giải quyết công việc được phân công; trường hợp vấn đề có liên quan đến lĩnh vực của các Phó Chủ tịch UBND tỉnh khác thì trực tiếp phố ới Phó Chủ tịch UBND để giải quyết Đối với những vấn đề có ý kiến khác nhau thì báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh quyết định
Đối với một số vấn đề liên quan đến nhiều ngành, nhiều huyện, thị xã thì Chủ tịch UBND tỉnh có thể thành lập các tổ tư vấn (trong đó có sự tham gia của thủ tướng một số cơ quan chuyên môn do Chủ tịch UBND tỉnh chỉ định) để tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh giải quyết
Đối với những vấn đề liên quan đến chức năng của ngành, lĩnh vực mình quản lý, Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn tham gia, có nghĩa vụ trả lời ý kiến với thủ trưởng các cơ quan chuyên môn khác thuộc UBND tỉnh, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã để xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền của
cơ quan đó khi được hỏi ý kiến
Trang 23: Nguyên tắc linh hoạt
Phân công, phối trong tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh là mặt của hoạt động quản lý; nhưng hoạt động quản lý của UBND tỉnh là một mặt của hoạt động quản lý; nhưng hoạt động quản lý của UBND tỉnh Sơn La còn phải gắn liền và bám sát thực tiễn của tỉnh Sơn La Do vậy, tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La còn phải đảm bảo tính linh hoạt
Nguyên tắc linh hoạt trong tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La được nhận thức và quy định trong "quy chế làm việc" của UBND tỉnh như sau:
Nhằm đảm bảo tính thường xuyên trong xử lý, giải quyết công việc của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh phân công một số lĩnh vực công tác và theo dõi hoạt động của một số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh cho các Phó Chủ tịch UBND tỉnh ngoài nhiệm vụ chung được quy định cho các Phó Chủ tịch còn được thực hiện nhiệm vụ riêng sau:
Lãnh đạo và sử dụng bộ máy văn phòng UBND tỉnh để thường xuyên duy trì các hoạt động chung của UBND tỉnh
Giải quyết các công việc của Chủ tịch UBND tỉnh và công việc của phó Chủ tịch UBND tỉnh khác khi Chủ tịch, phó Chủ tịch đó đi công tác vắng mặt
Linh hoạt do tầm quan trọng của công việc: những vấn đề thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn, UBND huyện, thị xã nhưng
do tầm quan trọng của công việc, Chủ tịch UBND tỉnh thấy cần phải trực tiếp chỉ đạo để giải quyết dứt điểm
Linh hoạt do vấn đề đột xuất hoặc thiên tai, dịch bệnh: Những vấn đề đột xuất hoặc mới phát sinh, các sự cố nghiêm trọng như thiên tai, dịch bệnh, tai nạn vượt quá khả năng giải quyết của thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh hoặc UBND huyện, thị xã
Trường hợp khẩn cấp: đối với những vấn đề UBND tỉnh cần phải giải quyết gấp, nhưng không có điều kiện tổ chức họp UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo văn phòng UBND tỉnh gửi toàn bộ hồ sơ về vấn đề đó và phiếu
Trang 24lấy ý kiến đến từng thành viên UBND tỉnh để lấy ý kiến đóng góp Kết quả có quá nữa tổng số thành viên UBND tỉnh tán thành thì Văn phòng UBND trình Chủ tịch UBND quyết định và báo cáo UBND tỉnh tại phiên họp gần nhất
Linh hoạt gắn liền tính trách nhiệm: Đối với những vấn đề vượt qua thẩm quyền và khả năng giải quyết của mình, Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh phải chủ động làm việc với cơ quan liên quan để hoàn chỉnh hồ sơ trình Chủ tịch UBND xem xét quyết định
Trường hợp các kiến nghị của huyện, thị xã thuộc quyền giải quyết của các cơ quan thuộc UBND tỉnh nhưng liên quân đến nhiều ngành thì Chủ tịch UBND huyện, thị xã đề nghị một cơ quan có liên quan đến nội dung chính trong bản kiến nghị làm đầu mối giải quyết Cơ quan được UBND huyện, thị xã đề nghị làm đầu mối giải quyết trách nhiệm phối hợp với các cơ quan có liên quan không thống nhất giải quyết thì cơ quan đầu mối báo cáo rõ các ý kiến khác nhau để Chủ tịch UBND tỉnh xem xét quyết định; đồng thời báo cáo cho địa phương biết
Nguyên tắc là những cơ sở, nền tảng của các tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh Sơn La Tổ chức và hoạt động của UBND tỉnh phải đảm bảo những nguyên tắc này thể hiện trong tổ chức và xuyên suốt quá trình hoạt động của UBND tỉnh Sơn La
đây
Sau khi bầu cử Quốc hội, Sơn La tiế ố một bước hệ thống chính quyền các cấp ở địa phương theo các Sắc lệnh số 01-SL ngày 23-1-1946
Trang 25củ ịch Chính phủ về việc sửa đổi Sắc lệnh số 63 ngày 22-11-1945 tổ chức HĐND và Ủy ban hành chính và Sắc lệnh số 22/A-SL ngày 18-2-1946 của Chủ tịch Chính phủ về sửa đổi điều thứ 65 Sắc lệnh số 63 ngày 22-11-1945 tổ chức HĐND và Ủy ban hành chính UBND cách mạng lâm thời được chuyển đổi thành Ủy ban hành chính các cấp Thể lệ bầu cử, cơ cấu tổ chức bộ máy
và hoạt động của Ủy ban hành chính các cấp được thực hiện và thành lập trên tinh thần tuân thủ các quy định trong các Sắc lệnh trên
Tháng 11-1946, Quốc hội khóa I thông qua Hiến pháp năm 1946, trong
đó quy định HĐND được thành lập ở tỉnh, thành phố, thị xã và xã, do phổ thông đầu phiếu và trực tiếp bầu ra; HĐND tỉnh, thành phố, thị xã hay xã cử
ra Ủy ban hành chính Từ năm 1946, Ủy ban hành chính được tổ chức và hoạt động theo Sắc lệnh số 63-SL ngày 22-11-1945 của Chủ tịch Chính phủ về việc tổ chức HĐND và Ủy ban hành chính và theo Hiến pháp năm 1946 Do những điều kiện khó khăn và đặc điểm cụ thể của địa phương nên Sơn La chưa thực hiện được bầu cử HĐND tỉnh và Hội đồng nhân dân xã theo chủ
dân tiếp tục thực hiện hóa thông qua Ủy ban hành chính và Mặt trận Việt Minh các cấp
Khi cuộc kháng chiến toàn quốc nổ ra, do phải tập trung cao độ cho kháng chiến, Chính phủ ra Sắc lệnh tạm hoãn các cuộc tuyển cử vào HĐND
và Ủy ban hành chính các cấp Tiếp đó, trong hai năm 1947-1948, Chính phủ
ra nhiều văn bản để điều chỉnh tổ chức chính quyền nhân dân cho phù hợp với hoàn cảnh kháng chiến: Sắc lệnh số 91-SL ngày 01-10-1947 của Chủ tịch Chính phủ hợp nhất Ủy ban kháng chiến và Ủy ban hành chính từ cấp tỉnh trở xuống thành Ủy ban kháng chiến kiêm hành chính Thông tư số 14-TC ngày 11-12-1948, Thông tư số 20-TC ngày 31-12-1948 của Hội đồng Quốc phòng tối cao đã quy định và hướng dẫn những điều chỉnh trong bộ máy chính quyền địa phương Cuối năm 1947, đầu năm 1948, các Ủy ban kháng chiến hành chính được hình thành ở các địa bàn quan trọng của tỉnh Sơn La
Trang 26Trong khi chưa lập được HĐND các cấp, tỉnh Sơn La chú trọng phát huy vai trò tự chủ của đồng bào các dân tộc trong việc thiết lập hệ thống chính quyền, nhất là tại các cơ sở Vai trò của trưởng bản được đề cao Chính quyền địa phương thông qua các trưởng bản để thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước tại các vùng đồng bào dân tộc như vận động nhân dân đẩy mạnh sản xuất, tiết kiệ ế nông nghiệp đầy đủ, kịp thời… Hệ thống quần chúng như Hội nông dân, thanh niên, phụ nữ được xây dựng và không ngừng củng cố, phát triển nhiều hình thức hoạt động, trở thành nhân tố gắn kết đồng bào và là bề đỡ cho phong trào cách mạng của nhân dân trong tỉnh
Ngày 7-5-1954, Khu tự trị Thái - Mèo được thành lập, trụ sở tại huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La Theo chủ trương này, cấp khu là đơn vị hành chính của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Khu tự trị Thái - Mèo không có cấp tỉnh mà tổ chức theo mô hình hệ thống hành chính 3 cấp: Khu, Châu, xã Toàn khu có 16 châu: Mường La, Thuận Châu, Mai Sơn, Yên Châu, Mộc Châu, Phù Yên, Văn Chấn, Than Uyên, Quỳnh Nhai, Phong Thổ, Sình Hồ, Mường Tè, Mường Lay, Tuần Giáo, Điện Biên và Sông Mã
Từ ngày 7 đến ngày 12-5-1955, kỳ họp lần thứ nhất, khóa I HĐND Khu tự trị Thái - Mèo đã họp tại Thuận Châu - Sơn La Tổng số đại biểu là
785 người Đại biểu HĐND khu gồm có 139 người, trong đó có 135 đại biểu chính thức do nhân dân bầu ra và 4 đại biểu được mời là Lê Trung Đình, Trần Quyết, Điêu Chính Chân, Nguyễn Văn Đức Tại Đại hội, các đại biểu làm việc ở tổ, thảo luận Sắc lệnh của Chính phủ về chính sách thành lập Khu tự trị
và nhiệm vụ xây dựng Khu tự trị Với sự ra đời của Khu tự trị được tổ chức theo cơ cấu chính quyền 3 cấp: Khu, châu, xã nên tỉnh Sơn La giải thể Các châu của Sơn La dưới sự điều hành trực tiếp của Ban chấp hành Đảng bộ Khu
và Ủy ban hành chính Khu tự trị Trên địa bàn Sơn La có các châu trực thuộc Khu tự trị Thái - Mèo là Mộc Châu, Phù Yên, Mường La, Yên Châu, Thuận Châu, Sông Mã, Mai Sơn
Trang 27Từ năm 1955 đến năm 1959, HĐND khóa I Khu tự trị đã tiến hành
6 kỳ hợp để giải quyết những vấn đề quan trọng về kinh tế, xã hộ
, Ủy ban hành chính
ệm vụ kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh của Khu… Căn cứ vào kiến nghị của HĐND Khu tự trị Thái - Mèo, tại kỳ họp thứ năm, Quốc Hội khóa II (họp, ngày 27-10-1962) đã phê chuẩn cho Khu tự trị Thái - Mèo lập 3 tỉnh: Lai Châu, Sơn La và Nghĩa lộ; quyết định đổi tên Khu
tự trị Thái - Mèo thành Khu tự trị Tây Bắc đồng thời các Châu đổi thành huyện Trong thời gian đầu, để đảm bảo công tác lãnh đạo của các tỉnh mới không bị gián đoạn Hội đồng Chính phủ quyết định thành lập ở mỗi tỉnh một
Ủy ban lâm thời phụ trách hành chính Đây là một chủ trương sáng suốt, tạo điều kiện và cổ vũ mạnh mẽ nhân dân các dân tộc trong tỉnh Sơn La quyết tâm xây dựng quê hương theo đường lối cách mạng của Đảng
Trong điều kiện chưa thành lập HĐND các cấp, cần xây dựng, củng
cố và nâng cao năng lực hoạt động của Ủy ban hành chính, đặc biệt là Mặt trận Việt Minh các cấp; phải xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa Đả
trận và chính quyền, qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân
Ngày 24-12-1962, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định thành lập Ủy ban hành chính lâm thời tỉnh Sơn La Ngày 9-6-1963, Sơn La đã tiến hành bầu cử HĐND tỉnh khóa I Từ ngày 25 đến ngày 27-7-1963, HĐND tỉnh khóa I họp
kỳ họp thứ nhất Kỳ họp thứ nhất tiến hành bầu cử Ủy ban hành chính của tỉnh, bầu t ỉnh, bầu thẩm phán và hội thẩm tòa án nhân dân tỉnh
Trong 12 năm (1963-1975), trả
Hội đồng nhân dân tỉnh, chịu trách nhiệm thi hành mọi nghị quyết, quyết định của HĐND, đồng thời có trách nhiệm quản lý công tác hành chính của địa phương dưới sự lãnh đạo của Ủy ban hành chính khu, sự lãnh đạo thống nhất
Trang 28của Hội đồng Chính phủ Ủy ban hành chính tỉnh đã có nhiều cố gắng lãnh đạo chiến đấu, sắn sàng chiếu đấu và giữ gìn trận tự an ninh địa phương
Những thành tích mà Ủy ban hành chính tỉnh đạt được trong quá trình chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội tỉnh Sơn La những năm 1963-1975 đã tạo điều kiện quan trọng để HĐND tỉnh phát huy hiệu quả vai trò chức năng, nhiệm vụ trong thời kỳ cách mạng mới
1.3.3.
Ngày 25-4-1976, cùng với cử tri cả nước, cử tri Sơn La phấn khở
ầu cử Quốc hội khóa VI, Quốc Hội nước Việt Nam thống nhất Ngày 15-5-1977, cử tri toàn tỉnh hăng hái tham gia bầu cử HĐND các cấp, cử tri đi bầu cử HĐND tỉnh khóa VI (nhiệm kỳ 1977-1981) đạt tỷ lệ 99,35% Từ ngày 29-6 đến 02-7-1977, HĐND tỉnh khóa VI họp kỳ họp thứ nhất, HĐND đã tiến hành bầu UBND tỉnh mới gồm 15 đồng chí, trong đó có 1 Chủ tịch, 4 Phó chủ tịch, 1 ủy viên thư ký và 9 ủy viên
Ngày 26-4-1981, cử tri Sơn la nô nức đi bầu cử đại Quốc hội và HĐND tỉnh Sơn La khóa VII (nhiệm kỳ 1981-1985) Cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, lựa chọn được những đại biểu đủ tiêu chuẩn vào Quốc hội, HĐND tỉnh Từ ngày 9-6 đến ngày 13-6-1981, HĐND tỉnh tiến hành kỳ họp thứ nhất, tại kỳ họp thứ nhất HĐND tỉnh bầu đồng chí Cầm Ngoan giữ chức Chủ ỉnh, UBND tỉnh khóa VII, nhiệm kỳ 1981-
1985 gồm 19 đồng chí Thực hiện Nghị quyết của HĐND khóa VII, UBND tỉnh và các ngành, các cấp trong tỉnh tập trung lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội
Thực hiện Luật tổ chức HĐND và UBND 1983 (sửa đổi), từ 29 đến ngày 31-5-1985, HĐND tỉnh Sơn La khóa VIII tiến hành kỳ họp thứ nhất Kỳ họp đã bầu UBND tỉnh gồm 15 ủy viên, trong đó đ ầm Liên được bầu làm chủ tịch UBND tỉnh
Trang 29Từ ngày 2 đến ngày 7-1-1990, HĐND tỉnh Sơn La khóa XI (1989-1994) tiến hành kỳ họp thứ nhất Tại kỳ họp, HĐND tỉnh đã đầu UBND tỉnh gồm 16 đồng chí, đồng chí Lương An giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Trong nhiệm kỳ này Hoạt động của UBND có những thuận lợi rất căn bản Đó là sự nghiệp đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo bước đầu đạt được những kết quả quan trọng Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chiến lược ổn định và phát triển kinh tế- xã hội đến năm 2020 là những định hướng để toàn Đảng, toàn dân hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước
Từ ngày 4 đến ngày 8-1-1995, HĐND tỉnh Sơn La khóa X nhiệm kỳ 1994-1999 tiến hành kỳ họp thứ nhất, HĐND đã bầu UBND tỉnh gồm 9 thành viên, do đồng chí Lê Bình Thanh giữ chức Chủ tịch
Sau 15 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, cùng với những đổi mới trên lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, hệ thống chính trị cũng có những đổi mới quan trọng Nhà nước ban hành Luật Tổ chức HĐND và UBND (sửa đổi) năm 1994 Thực hiện Luật Tổ chức HĐND và UBND (sửa đổi), được sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, tổ chức bộ máy của HĐND tỉnh từng bước được kiện toàn nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới
Th 12-1999, tại kỳ họp thứ nhất nhiệm kỳ (1999-2004), HĐND tỉnh đã bầu UBND tỉnh gồm 9 thành viên, do đồng chí Lê Bình Thanh làm chủ Từ ngày 2 đến ngày 6-6-2004, kỳ họp thứ nhất HĐND tỉnh, khóa XII (2004-2010), HĐND tỉnh khóa XII gồm 11 thành viên, bao gồm: Chủ tịch,
4 Phó Chủ tịch và 6 thành viên UBND bao gồm các ngành: Giám đốc Sở kế hoạch và Đầu tư, Giám đốc Sở Tài chính, Giám đốc Sở Nội vụ, Chánh Văn phòng UBND tỉnh, Giám đốc Công an tỉnh, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân
sự tỉnh Đồng chí Hoàng Chí Thức giữ chức Chủ tịch
Trang 30Chương 2
*
Ủy ban nhân dân gồm có: Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các uỷ viên Chủ tịch UBND là đại biểu HĐND, các thành viên khác không nhất thiết phải là đại biểu Trong nhiệm kỳ, nếu khuyết Chủ tịch UBND thì người được giới thiệu để bầu không nhất thiết phải là đại biểu Hội đồng nhân dân Theo quy định hiện hành số thành viên UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương từ
9 đến 11 người (riêng Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có không quá 13 người); cấp huyện, quận, thị xã từ 7 đến 9 người; cấp xã, phường, thị trấn từ 3 đến 5 người Trong đó số Phó Chủ tịch ở các cấp tương ứng là 3 đến 4 (hoặc 5),
2 - 3 và 1 - 2 người
Theo luật tổ chức HĐND và UBND (2003), một số văn bản của Chính phủ như Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP ngày 30/6/2004 Nghị định số 107/2004/ NĐ-CP, Nghị định số 171/2004/NĐ-CP ngày 29/09/2004 và Quyết định số 350/2004/QĐ-UB của UBND tỉnh Sơn La ngày 18/07/2004, Quy chế làm việc của UBND tỉnh Sơn La ban hành kèm theo Quyết định số 65/2004/QĐ-UB ngày 18/07/2004 thì UBND tỉnh Sơn La , có 11 thành viên chỉ gồm Chủ tịch UBND tỉnh, 04 phó Chủ tịch UBND tỉnh và 06 ủy viên
Các cơ quan chuyên môn được UBND tỉnh ủy nhiệm thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trong một ngành, một số ngành, hoặc lĩnh vực công tác trên địa bàn tỉnh theo nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất, xuyên
Trang 31suốt theo ngành (hoặc lĩnh vực) từ Trung ương đến cơ sở Các cơ quan chuyên môn chịu sự chỉ đạo, quản lý toàn diện của UBND tỉnh, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của các bộ, ngành tương đương
định số 13/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 của Chính phủ quy định tổ chức các
cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, kết hợp thực tiễn tỉnh Sơn La, UBND tỉnh Sơn La quy định số lượng các cơ quan chuyên môn là 19 sở, ban và tương đương
6 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;
7 Sở Giao thông vận tải;
8 Sở Xây dựng;
9 Sở Tài nguyên và Môi trường;
10 Sở Thông tin và Truyền thông;
11 Sở Lao động - Thương binh và Xã hội;
12 Sở Văn hoá, thể thao và Du lịch;
Trang 32Vị trí, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan chuyên môn trong việc quản lý nhà nước đối với ngành lĩnh vực đã dần sửa đổi, bổ sung và quy định
rõ hơn, đã có sự phân định giữa chức năng quản lý nhà nước với quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kết hợp quản lý theo ngành và lãnh thổ phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Từng bước khắc phục dần sự can thiệp trực tiếp của nhà nước vào điều hành sản xuất kinh doanh của đơn
vị, vì vậy hoạt động của các cơ quan quản lý ngày càng có hiệu quả hơn trước
Song nhìn một cách tổng thể tổ chức của các cơ quan chuyên môn của tỉnh tuy đã được sắp xếp lại một bước theo hướng gọn nhẹ, bớt đầu mối nhưng vẫn còn cồng kềnh, chưa phù hợp với chức năng nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao Một số cơ quan chưa làm hết chức năng, nhiệm
vụ được giao hoặc có cơ quan đã thấy nhiệm vụ mà vẫn bỏ sót hoặc không triển khai, điều đó đã ảnh hưởng phần nào đến công tác tham mưu giúp UBND tỉnh chỉ đạo điều hành công việc nhất là trong lĩnh vực quản lý nhà nước đối với mọi hoạt động của các tổ chức, cá nhân, các thành phần kinh tế, các hoạt động xã hội, xây dựng cơ bản
d
* Chủ tịch UBND tỉnh
Trang 33, theo Đ
:
- Lãnh đạo công tác của UBND, các thành viên của Uỷ ban nhân dân, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND
- Quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của UBND
- Đôn đốc, kiểm tra công tác của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp mình và UBND cấp dưới trong việc thực hiện Hiến pháp, luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, nghị quyết của Hội đồng nhân dân và quyết định, chỉ thị của UBND cùng cấp
- Áp dụng các biện pháp nhằm cải tiến lề lối làm việc; quản lý và điều hành bộ máy hành chính hoạt động có hiệu quả; ngăn ngừa và đấu tranh chống các biểu hiện quan liêu, vô trách nhiệm, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêu cực khác của cán bộ, công chức và trong
bộ máy chính quyền địa phương
- Tổ chức việc tiếp dân, xét và giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của nhân dân theo quy định của pháp luật
- Triệu tập và chủ tọa các phiên họp của UBND
- Phê chuẩn kết quả bầu các thành viên của UBND cấp dưới trực tiếp; điều động, đình chỉ công tác, miễn nhiệm, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND cấp dưới trực tiếp; phê chuẩn việc miễn nhiệm, bãi nhiệm các thành viên của UBND cấp dưới trực tiếp; bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, cách chức, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức nhà nước theo sự phân cấp quản lý
- Đình chỉ việc thi hành hoặc bãi bỏ những văn bản trái pháp luật của
cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp mình và văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND cấp dưới trực tiếp
- Đình chỉ việc thi hành nghị quyết trái pháp luật của HĐND cấp dưới trực tiếp và đề nghị HĐND cấp mình bãi bỏ
Trang 34- Chỉ đạo và áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột xuất, khẩn cấp trong phòng, chống thiên tai, cháy, nổ, dịch bệnh, an ninh, trật
tự và báo cáo UBND trong phiên họp gần nhất
- Phụ trách và chỉ đạo các ngành: Công an, Quân sự, Biên phòng, Thanh tra, tư pháp, nội vụ, thường trực ban chỉ đạo cải cách hành chính
- Giữ mối liên hệ phối hợp giữa UBND tỉnh với Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân tỉnh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh,
Bộ tư lệnh Quân khu 2
+ Chỉ đạo công tác của văn phòng UBND tỉnh
+ Giải quyết các công việc của Chủ tịch UBND tỉnh và của phó Chủ tịch UBND tỉnh khác khi Chủ tịch UBND tỉnh và các phó Chủ tịch UBND tỉnh khác đi công tác, vắng mặt
+ Phụ trách các lĩnh vực: kinh tế, tài chính, doanh nghiệp, thương mại,
du lịch, kinh tế đối ngoại
+ Phụ trách và chỉ đạo các ngành: tài chính, kế hoạch và đầu tư, cục thuế, cục hải quan, cục thống kê, ngân hàng, kho bạc, thương mại - du lịch và các doanh nghiệp nhà nước khác
- Phó Chủ tịch UBND tỉnh
+ Phụ trách các lĩnh vực: thi đua và khen thưởng, văn hóa xã hội, y tế, giáo dục và đào tạo, thể dục thể thao, bảo hiểm, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo và các lĩnh vực xã hội khác
+ Phụ trách và chỉ đạo các ngành: Văn hóa thông tin, thể dục thể thao, lao động thương binh và xã hội, y tế, bảo hiểm xã hội, giáo dục và đào tạo, Ban thi đua khen thưởng, ban tôn giáo, đài phát thanh, truyền hình Sơn La, trường đại học Tây B
Trang 35- phó Chủ tịch UBND tỉnh
+ Phụ trách các lĩnh vực: Nông - Lâm - Thủy sản, phát triển nông thôn, công nghiệp, xây dựng cơ bản, nhà ở, đất ở, giao thông công chánh, khoa học công nghệ, tài nguyên môi trường, bưu chính viễn thông
+ Phụ trách và chỉ đạo các ngành: Nông nghiệp và phát triển nông thôn, công nghiệp, xây dựng, tài nguyên và môi trường, giao thông công
- Ủy viên phụ trách công an
- Ủy viên phụ trách quân sự
- Ủy viên phụ trách nội vụ
- Ủy viên phụ trách văn phòng
- Ủy viên phụ trách kế hoạch đầu tư
*
-
Trang 37-công ,
-d
, công tác ngoại vụ, biên giới lãnh thổ quố , giữ mối quan hệ phối hợp giữa UBND tỉnh với MTTQ, các đoàn thể, Hội quần chúng cấp tỉnh và báo Sơn La
Trang 38Hiệu quả thực hiện chức năng của UBND tỉnh Sơn La đối với địa phương trên các phương diện kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị, do hoạt động của UBND tỉnh Sơn La mang lại Hoạt động đó có thể thực hiện dưới hình thức tập thể của UBND tỉnh, hoặc hoạt động của các thành viên của UBND tỉnh Sơn La
Trang 392.2.1 Ủy
Về vai trò của tập thể UBND, Hiến pháp quy định: "Khi quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương, UBND phải thảo luận tập thể và quyết định theo đa số" [34, Điều 124] Luật tổ chức HĐND và UBND năm
2003 tại Điều 124 quy định 6 vấn đề mà UBND phải thảo luận tập thể và quyết định theo đa số :
1- Chương trình làm việc của UBND;
2- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách hàng năm và quỹ dự trữ của địa phương trình HĐND quyết định;
3- Kế hoạch đầu tư, xây dựng các công trình trọng điểm ở địa phương trình HĐND quyết định;
4 Kế hoạch huy động nhân lực, tài chính để giải quyết các vấn đề cấp bách của địa phương trình HĐND quyết định;
5 Các biện pháp thực hiện nghị quyết của HĐND về kinh tế - xã hội, thông qua báo cáo của UBND trước khi trình HĐND;
6- Đề án thành lập mới, sáp nhập, giải thể các cơ quan chuyên môn thuộc UBND và việc thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính ở địa phương;
Hoạt động tập thể chủ yếu của UBND tỉnh Sơn La là hoạt động dưới hình thức phiên họp của UBND tỉnh theo quy định của Luật tổ chức HĐND
và UBND (2003)
UBND tỉnh họp mỗi tháng ít nhất một lần Chủ tịch UBND tỉnh triệu tập phiên họp thường kỳ của UBND tỉnh Các thành viên của UBND tỉnh phải tham dự đầy đủ các phiên họp của UBND tỉnh, trường hợp vắng mặt phải xin phép và được sự đồng ý của Chủ tịch UBND tỉnh Phiên họp phải có tham dự của người đứng đầu của một số cơ quan nhà nước và đoàn thể nhân dân cấp tỉnh khi thảo luận những vấn để có liên quan Phiên họp của UBND tỉnh chỉ
Trang 40được tiến hành khi có ít nhất 2/3 tổng số thành viên của UBND tỉnh tham dự Trong trường hợp xét thấy cần thiết hoặc theo yêu cầu của ít nhất 1/3 tổng số thành viên của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh triệu tập phiên họp bất thường, phiên họp thường kỳ hàng tháng của UBND tỉnh trong khoảng thời gian từ 25 đến ngày 30 hàng tháng
Riêng đối với những vấn đề không nhất thiết phải thảo luận tập thể hoặc vấn đề UBND tỉnh cần giải quyết gấp, nhưng không có điều kiện họp UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo văn phòng UBND tỉnh gửi toàn bộ
hồ sơ về vấn đề đó và phiếu lấy kiến đến từng thành viên UBND tỉnh để lấy ý kiến đóng góp Kết quả có quá nửa tổng số thành viên UBND tỉnh tán thành thì văn phòng UBND tỉnh trình Chủ tịch UBND tỉnh quyết định và báo cáo UBND tỉnh trong phiên họp gần nhất
* hủ tịch UBND tỉnh
Chủ tịch UBND tỉnh là người đứng đầu UBND tỉnh, người đại diện cao nhất của UBND tỉnh Sơn La, thông qua hoạt động của mình Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La giải quyết những vấn đề được Luật tổ chức HĐND và UBND (2003) và các văn bản pháp luật khác quy định thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh nhưng không do UBND tỉnh thảo luận, quyết định tập thể Bên cạnh, với trách nhiệm cá nhân người đứng đầu UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh còn quyết định:
Chủ tịch UBND tỉnh quyết định đối với những vấn đề mà các phó chủ tịch UBND tỉnh được phân công giải quyết nhưng vấn đề có liên quan đến các lĩnh vực của các phó Chủ tịch UBND tỉnh khác phụ trách, cần có ý kiến của Chủ tịch UBND tỉnh hoặc giữa các phó Chủ tịch UBND tỉnh còn có ý kiến khác nhau
Những vấn đề quan trọng có tính liên ngành đã được Thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh phối hợp xử lý nhưng còn ý kiến khác nhau