Cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

Đã có nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm từ Trung ương cho đến địa phương để lấy ý kiến về cải cách hành chính: tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức Hội thảo khoa học về "Nâng cao hiệu quả, chất lượng cải

Chương 1: CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ VAI TRÒ CỦA CẢI

CÁCH HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

7

1.1 Cải cách hành chính và vai trò của cải cách hành chính trong

quản lý nhà nước

7

1.2 Cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước người 21 1.2.1 Quan niệm cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài 21

1.2.1.2 Cải cách tổ chức bộ máy hành chính 22 1.2.1.3 Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức 23

1.2.2 Vai trò của cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài 24

Chương 2: THỰC TRẠNG CỦA CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TRONG

LĨNH VỰC ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI Ở NƯỚC TA

36

2.1 Những kết quả đạt được về cải cách hành chính trong lĩnh

vực đầu tư nước ngoài ở nước ta

36

Những kết quả đạt được ở lĩnh vực cải cách thể chế

2.1.2 Những kết quả đạt được ở lĩnh vực cải cách bộ máy hành

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI

MỚI CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

69

3.1 Phương hướng tiếp tục đổi mới cải cách hành chính trong

lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta

69

3.2 Một số giải pháp tiếp tục đổi mới cải cách hành chính trong

lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta

70

3.2.3 Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức 76

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Theo đó, cùng với những thuận lợi có được khi gia nhập WTO, chúng ta cũng phải thực hiện nhiều quy định mang tính chất ràng buộc của tổ chức này Trong đó, ngoài các nội dung thuộc lĩnh vực kinh

tế, Việt Nam phải cam kết xóa bỏ những quy định hành chính ảnh hưởng đến kinh tế thị trường Và để đáp ứng yêu cầu này, ngay sau khi Quốc hội chính thức phê chuẩn văn kiện gia nhập WTO, Chính phủ, Thủ tướng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo công tác cải cách hành chính nói chung và cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài nói riêng

Chính nhờ thực hiện cải cách hành chính, nên thời gian qua môi trường kinh doanh đã được cải thiện tích cực Đặc biệt, tạo tiền đề tốt để Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư: "Năm 2006 vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới đạt 7,5 tỷ USD" [20]; "năm 2007 vốn đầu tư nước ngoài gần 18 tỷ USD" [27], "năm 2008, số vốn này đã đạt hơn 60 tỷ USD" [36]; "Năm 2009, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký ước đạt 21,48 tỷ USD" [46] "Năm 2010, trong bối cảnh trong nước và quốc tế có nhiều biến động phức tạp, Việt Nam đã thu hút được 18,59 tỷ USD" [31]

4 tháng đầu năm 2011, vốn đăng ký đầu tư nước ngoài vào Việt Nam là 4,024 tỷ USD Các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đóng góp tới 27% kim ngạch xuất khẩu (không kể dầu khí), 33% giá trị sản xuất công nghiệp, 22% vốn đầu tư xã hội

và hơn 14% GDP của cả nước, tạo thêm việc làm cho hơn 80 vạn

lao động trực tiếp và triệu lao động gián tiếp khác [37]

Mặc dù các hoạt động cải cách hành chính đã đem lại những lợi ích thiết thực, nhưng đối chiếu với những yêu cầu phát triển của kinh tế và hội nhập, công tác cải cách hành chính vẫn còn nhiều việc phải làm

Theo Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu (EuroCham) Alain Cany cho biết:

Có tới 20 - 30% lợi thế cạnh tranh của Việt Nam bị mất do

hệ thống quản lý hành chính không hiệu quả Và hơn 20 hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài đều cho rằng: vướng mắc chính trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang cản trở công việc của họ là thủ tục hành chính vẫn còn nhiều phức tạp, không rõ, không nhất quán, rườm rà, nhiêu khê…là những lý do chính để nhiều doanh nghiệp muốn rời bỏ Việt Nam trong tương lai [33]

Để hiểu rõ một cách cụ thể, lý giải những vấn đề đang còn khúc mắc

do những bất cập hiện nay ở công tác hành chính gây ra trong thu hút đầu tư

trực tiếp nước ngoài hiện nay, tác giả chọn đề tài "Cải cách hành chính trong

lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta" làm đề tài luận văn thạc sĩ Kết quả

nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện hướng cải cách hành chính, qua đó góp phần tạo động lực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu

Cải cách hành chính nói chung và cải cách về hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài nói riêng là một lĩnh vực phức tạp Bởi các bộ, ngành, chính quyền địa phương vẫn còn chưa muốn buông việc quản lý hành chính đối với hoạt động kinh tế Các cơ quan nhà nước vẫn muốn giành thuận lợi cho mình…

Vì vậy, vấn đề này đã thu hút sự quan tâm của các cơ quan nghiên cứu cũng như các nhà khoa học và các cơ sở đào tạo luật để tìm ra nguyên nhân, vướng mắc, đồng thời đưa ra các sáng kiến, đề xuất cải cách hành chính

Đã có nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm từ Trung ương cho đến địa phương để lấy ý kiến về cải cách hành chính: tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức Hội

thảo khoa học về "Nâng cao hiệu quả, chất lượng cải cách hành chính trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh - thực trạng và giải pháp"; Ngày 04/6/2008, tại Bộ Xây dựng đã diễn ra Hội thảo "cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng"; Ngày 28/10/2009, Tổng cục Hải quan đã tổ chức hội nghị "mở rộng thủ tục hải quan điện tử"; Ngày 1/9/2009 Trung ương Hội doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức Hội thảo "Cải cách thủ tục hành chính -Xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi"; Ngày 20/11/2009, Hội đồng Tư vấn Cải cách Thủ tục hành chính đã tổ chức Tọa đàm "Kết quả rà soát các thủ tục hành chính ưu tiên"; Ngày 1/3/2010, Tổ công tác chuyên trách cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức Hội nghị "giao ban các bộ, ngành về rà soát thủ tục hành chính theo Đề án 30"… Đồng thời có nhiều bài

viết của các tác giả trong nước về cải cách hành chính

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu khoa học trên chỉ đề cập tới các vấn đề liên quan đến cải cách hành chính nói chung, hoặc cải cách hành chính cho từng ngành, lĩnh vực nhưng chưa nghiên cứu riêng về vấn đề cải cách hành chính để tạo thuận lợi thu hút đầu tư nước ngoài Mặt khác, trong hầu hết các nghiên cứu vẫn chưa giải thích được một cách thỏa đáng, có tính cội

rễ của nhiều hạn chế, bất cập từ hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài ở

Việt Nam Vì vậy, việc chọn và nghiên cứu đề tài "Cải cách hành chính

trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta" là một đề tài độc lập

Và để hoàn thành đề tài này, người viết phải tham khảo, sưu tầm, học hỏi các kiến thức cũng như kinh nghiệm trong các công trình khoa học có liên quan đến vấn đề cải cách hành chính đã được công bố và các tạp chí nghiên cứu khoa học khác

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân cũng như những vấn đề yêu cầu đặt ra hiện nay về cải cách hành chính

để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư tại Việt Nam; phân tích và chỉ ra những bất cập, đồng thời nêu một số kiến nghị với hy vọng góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính, để cải cách hành chính thực sự là khâu đột phá, tạo môi trường thuận lợi, minh bạch cho hoạt động đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài… Từ đó, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước trong thời kỳ hội nhập

4 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Trong khuôn khổ giới hạn của một luận văn thạc sĩ Luật học, tác giả luận văn chỉ tập trung nghiên cứu một số nội dung sau:

- Đối tượng nghiên cứu: Cải cách hành chính trong lĩnh vực thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Nghiên cứu quy định về hành chính hiện nay đối với doanh nghiệp;

+ Đánh giá và phân tích những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc của hành chính đối với doanh nghiệp;

+ Đề xuất quan điểm đóng góp của tác giả về một số vấn đề trong thực hiện cải cách hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Cơ sở lý luận và phương pháp luận của đề tài dựa trên phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin để tìm ra mối liên hệ giữa các hiện tượng nhằm đánh giá các vấn đề nghiên cứu một cách khoa học

Bên cạnh đó, tác giả cũng vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành như: phân tích chứng minh, phân tích tổng hợp, so sánh, diễn giải, suy diễn lôgíc Cùng với đó là phương pháp lấy ý kiến chuyên gia, các nhà quản lý, bởi đối tượng chủ yếu thực hiện cải cách hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam là các nhà đầu tư nước ngoài và các nhà

quản lý Do đó, việc lấy ý kiến thông qua bảng hỏi hoặc phỏng vấn trực tiếp

là rất cần thiết

6 Những điểm mới và ý nghĩa của đề tài

Về mặt khoa học, đề tài cần có sự đánh giá của các nhà nghiên cứu quan tâm tới vấn đề này Tuy nhiên, tác giả cũng mạnh dạn đánh giá đây sẽ là công trình nghiên cứu, phân tích một cách có hệ thống những vấn đề về cải cách hành chính, đồng thời phân tích thực trạng về những vướng mắc, cũng như đưa ra những kiến nghị đối với việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật cải cách hành chính góp phần tạo động lực, môi trường thuận lợi để các nhà đầu

tư nước ngoài vào Việt Nam Trong đó, trên tinh thần phải xem cải cách hành chính là khâu đột phá để tạo môi trường thuận lợi, minh bạch cho hoạt động của doanh nghiệp nước ngoài Đâu là khâu cản trở sự phát triển, cần tập trung chỉ đạo tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong lĩnh vực này Với các biện pháp chủ yếu để đẩy mạnh cải cách hành chính:

- Tập trung chỉ đạo thực hiện cải cách mạnh mẽ các lĩnh vực quản lý hành chính, tạo môi trường thuận lợi nhất cho doanh nghiệp vào sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam

- Các cấp chính quyền và từng cơ quan hành chính nhà nước rà soát các loại thủ tục hành chính, bãi bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp trên xem xét sửa đổi theo hướng tạo thuận tiện cho doanh nghiệp Xử lý nghiêm những cá nhân và tổ chức tùy tiện đặt ra các quy định trái pháp luật, trái thẩm quyền, gây khó khăn, phiền hà cho doanh nghiệp nước ngoài Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính trong việc cải cách hành chính

- Công bố công khai các thủ tục: các loại giấy tờ, biểu mẫu và quy trình giải quyết công việc, thời gian giải quyết, phí và lệ phí theo quy định để nhân dân biết và thực hiện thuận lợi

- Chính phủ khẩn trương rà soát, sửa đổi các quy định của mình và chịu trách nhiệm rà soát những thủ tục hành chính đã quy định trong các luật, pháp lệnh, trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, sửa đổi cho phù hợp

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cải cách hành chính và vai trò của cải cách hành chính

trong đầu tư nước ngoài

Chương 2: Thực trạng của cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư

nước ngoài ở nước ta

Chương 3: Phương hướng và giải pháp tiếp tục đổi mới cải cách hành

chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta hiện nay

Chương 1 CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VÀ VAI TRÒ CỦA CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

1.1 Cải cách hành chính và vai trò của cải cách hành chính trong quản lý nhà nước

Hiện nay, cải cách hành chính đang là vấn đề mang tính toàn cầu Điều này được thể hiện ngay cả ở các nước đang phát triển và các nước phát triển đều xem cải cách hành chính như một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển dân chủ và các mặt khác của đời sống xã hội

Ở Việt Nam, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước được bắt đầu từ năm 1986, tính đến nay đã gần 26 năm Trong khoảng thời gian đó, đồng thời với việc đổi mới về kinh tế thì cải cách hành chính cũng được tiến hành với từng bước thận trọng và đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích lệ

Cải cách hành chính đang thể hiện rõ vai trò quan trọng của mình trong việc đẩy nhanh sự phát triển đất nước, điều này đã được thể hiện trên nhiều lĩnh vực Trong đó, riêng cải cách hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam trong thời gian qua đã tạo được một môi trường kinh doanh cải thiện tích cực Đặc biệt, tạo tiền đề tốt để Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài

Để tiếp tục phát huy hiệu quả mà cải cách hành chính mang lại, Việt Nam đang đề ra mục tiêu: "xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp Qua đó, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng thuận lợi, là "điểm nhấn" về sức hút để các nhà đầu tư nước ngoài tìm thấy nhiều cơ hội hơn" [41, tr 1] Để tạo dựng được mục tiêu này, thời gian qua cải cách hành chính ở Việt Nam được tiến hành với những bước đi - lộ trình khác nhau

từ thấp tới cao Bắt đầu là việc cải cách một bước thủ tục hành chính trong

việc giải quyết các công việc của cá nhân, tổ chức, đến cải cách một bước nền hành chính nhà nước với ba nội dung là: cải cách thể chế hành chính; cải cách

bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

Ngày nay, cải cách hành chính đã chuyển sang một bước mới với bốn nội dung: cải cách thể chế hành chính; cải cách bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; cải cách tài chính công

1.1.1 Quan niệm về cải cách hành chính

Để hiểu rõ về cải cách hành chính là gì? Trước hết hãy điểm qua một

số quan điểm cơ bản đã được nhiều học giả, các nhà nghiên cứu hành chính

đã đưa ra

Do dựa trên các điều kiện về chế độ chính trị, kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, cũng như phụ thuộc vào quan điểm và mục tiêu nghiên cứu, do đó hầu hết các định nghĩa này là khác nhau

- Cải cách hành chính ở phương Tây còn gọi là cải cách Chính phủ, ở Trung Quốc gọi là cải cách thể chế quản lý hành chính, nội dung không khác nhau bao nhiêu, đều nhắc đến các yêu cầu điều chỉnh quan hệ giữa cơ cấu hành chính và các cơ cấu xã hội khác, hoặc quan hệ nội bộ của cơ cấu hành chính, điều chỉnh chức năng, tổ chức và nhân sự hành chính

- GS Trương Hoàng Lem (Quốc tịch Mỹ), chuyên gia tư vấn cao cấp L.T Associates, Inc Wasinhton lại có cách giải thích: theo nghĩa hẹp và chính thống, cải cách hành chính đề cập đến những thay đổi trong toàn bộ hệ thống hành chính công Nó bao gồm toàn bộ việc tổ chức lại cán bộ, xác định nhiệm vụ và chức năng của các đơn vị hành chính

- Còn theo một số tác giả ở Trung Quốc, cải cách hành chính được hiểu nói chung là một hành vi hành chính, nhằm nâng cao hiệu suất hành chính, cải biến chế độ, phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế độ, phương thức hành chính mới trong phạm vi Chính phủ

- Một số nhà nghiên cứu khác đã cho rằng cải cách hành chính là một nhân tố tương đối nhỏ trong tổng thể biến đổi xã hội so với sự giao lưu văn hóa, đổi mới công nghệ, hiện đại hóa và sự di dân Đến lượt nó biến đổi xã hội chỉ là một bộ phận của dòng tiến hóa không ngừng đặc trưng cho vũ trụ Nếu theo dòng tư duy này, cải cách hành chính được xem là trọng tâm của công cuộc cải cách bộ máy nhà nước và về phần mình, cải cách bộ máy nhà nước lại là một bộ phận quan trọng trong cải cách hệ thống chính trị, một trong những bộ phận cấu thành nên chương trình công cuộc đổi mới đất nước

Mặt khác, cũng cần phân biệt giữa cải cách hành chính với những biến đổi thông thường trong hoạt động của hệ thống tổ chức hành chính, thường được gọi là những "cải tiến" Những cải tiến thường được thực hiện trên cơ sở một nền hành chính tương đối ổn định và hợp lý, vận hành bình thường Trong tiến trình phát triển của bất kỳ hệ thống nào cũng luôn có các hoàn cảnh đòi hỏi phải cải tiến những bộ phận, những quá trình nhất định - nói theo ngôn ngữ thông thường đó là việc hoàn thiện, hoặc "quá trình hoàn thiện" Về quy mô và phạm vi nó thường giới hạn trong một lĩnh vực hẹp của nền hành chính công, diễn ra trong khoảng thời gian ngắn, đáp ứng những đòi hỏi cục

bộ hoặc phiến diện

- Nhiều nhà nghiên cứu đã xem biến đổi hành chính như là một sự tự điều chỉnh "đáp ứng của tổ chức với các điều kiện bất ổn" và cải cách hành chính trở nên bắt buộc khi các quá trình biến đổi hành chính tự nhiên không thực hiện được chức năng… Cải cách hành chính là một công tác cơ bản tập trung vào các nội dung lớn chứ không phải là các vấn đề bình thường mang tính hình thức Nó đòi hỏi phải nghiên cứu toàn diện từ các quan điểm nguyên tắc cho tới việc xây dựng một chiến lược dài hạn với một kế hoạch thực hiện

tỷ mỷ, nó tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm và đưa ra những sửa đổi thích đáng cho các bước tiếp theo Cải cách hành chính đụng chạm tới các phương diện thiết chế tổ chức, pháp lý, nhân sự và quản lý tài chính chứ không chỉ là các bộ phận nhỏ của một tổng thể tức là đụng chạm tới mối quan hệ của các

biến đổi hành chính với các đặc tính hay áp lực từ một môi trường xã hội và chính trị rộng lớn hơn Vì vậy, cải cách hành chính còn được hiểu theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng của khái niệm Theo nghĩa hẹp, cải cách hành chính là cải cách thể chế hành chính và bộ máy hành chính của Chính phủ Theo nghĩa rộng, nó bao gồm cả cải cách phương pháp, phương thức hành chính, chức năng hành chính, chế độ công chức và nguyên tắc hành chính trọng yếu khác

- Theo Đại từ điển tiếng Việt, khái niệm cải cách hành chính không định nghĩa trực tiếp mà thường được mô tả bằng hình ảnh cụ thể và tính chất của chúng được mô tả qua các tiên đề

Trước hết, cải cách hành chính là một hành vi về hành chính Về mặt lý thuyết, hành vi hành chính là hành vi hành động hoặc không hành động của cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan khác của Nhà nước, tổ chức xã hội được ủy quyền hành pháp khi thực hiện nhiệm vụ công theo quy định của pháp luật Cải cách hành chính phải do các chủ thể tiến hành, nó đích thực là hành vi hành chính Như vậy, cải cách hành chính được mô tả qua hành vi hành chính Đó cũng chính

là điểm để phân biệt cải cách hành chính với những cuộc cải cách xã hội khác

Thứ đến, mục đích của cải cách hành chính là nhằm nâng cao hiệu suất hành chính, cải biến chế độ và phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế

độ và phương pháp hành chính mới

- Theo GS.TS Khoa Học Từ Điển: cải cách hành chính phải được hiểu

là không chỉ chống đối sức ỳ của nền hành chính mà cả những trở lực phát sinh ngay trong nội bộ bộ máy tổ chức hành chính Bởi vậy, muốn thay đổi hiện trạng hành chính, cần phải dựa vào bản thân tổ chức hành chính, mặt khác muốn khắc phục được những chống đối đó phải biến cuộc cải cách hành chính thành một quá trình chính trị Việc động chạm đến quan chức với những thứ bậc, địa vị, quyền lợi và kinh nghiệm cho thấy không loại trừ trường hợp phải thanh trừng đổ máu

Cải cách hành chính cũng được hiểu là một quá trình thay đổi nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả hành chính, cải tiến tổ chức, chế độ và phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương thức hành chính mới trong lĩnh vực quản lý của bộ máy hành chính nhà nước

- Như vậy, cải cách hành chính, theo quan niệm chung nhất của các nhà nghiên cứu đều cho rằng: đây là một biện pháp được thực hiện để giải quyết những đòi hỏi của thực tiễn với mục tiêu rõ ràng, chương trình cụ thể và yêu cầu phải hoàn tất trong một thời gian nhất định

- Ở Việt Nam hiện nay, chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào chính thức định nghĩa khái niệm cải cách hành chính là gì Tuy nhiên, nhiều văn bản quan trọng của Đảng đã đề cập đến thuật ngữ này, như Nghị quyết Đại hội VII, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa VII, Nghị quyết Đại hội VIII đã nêu ra các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho công cuộc cải cách hành chính nhà nước Đồng thời, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 của Chính phủ được ban hành kèm theo Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã nêu bốn nội dung cơ bản của cải cách hành chính Việt Nam, đó là cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và cải cách tài chính công Mục tiêu của cải cách hành chính nhà nước đến 2010 theo Chương trình tổng thể là:

Xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa [7]

Các nội dung, mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể của 4 nội dung trên được ghi trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-

2010 được ban hành kèm theo Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ

Tuy nhiên, qua xem xét, phân tích dưới nhiều góc độ định nghĩa của khái niệm, có thể thấy các khái niệm về cải cách hành chính được nêu ra bao gồm:

Ba điểm thống nhất sau:

Thứ nhất: Cải cách hành chính là một sự thay đổi có kế

hoạch, theo một mục tiêu nhất định, được xác định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

Thứ hai: Cải cách hành chính không làm thay đổi bản chất

của hệ thống hành chính, mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân được tốt hơn so với trước, chất lượng các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn, cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan nhà nước sau khi tiến hành cải cách hành chính đạt hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội của một quốc gia;

Thứ ba: Cải cách hành chính tùy theo điều kiện của từng

thời kỳ, giai đoạn của lịch sử, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, có thể được đặt ra những trọng tâm, trọng điểm khác nhau, hướng tới hoàn thiện một hoặc một số nội dung của nền hành chính, đó là tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, thể chế pháp lý, hoặc tài chính công v.v [21]

1.1.2 Vai trò của cải cách hành chính

Hiện nay, cải cách hành chính có vai trò rất quan trọng trong thực tiễn đời sống, bởi:

- Cải cách hành chính là động lực để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển dân chủ và các mặt khác của đời sống xã hội

Vấn đề trên càng thể hiện rõ ở Việt Nam khi nước ta đang trong tiến trình phát triển và hội nhập vào thế giới và khu vực sẽ có nhiều vấn đề mang tầm chiến lược đang đặt ra vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với đất nước

ta trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội - quốc phòng -

an ninh và đối ngoại Do đó, để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới thì cải cách hành chính là yếu tố có tính quyết định trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội

- Cải cách hành chính vừa là động lực phát triển vừa là "đầu ra" của các cuộc cải cách khác, như cải cách kinh tế, cải cách tư pháp, kể cả cải cách chính trị, trong cuộc đổi mới toàn diện đang tiến triển; là vấn đề liên quan đến hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước, có tác động trực tiếp đến cải cách kinh tế, xã hội

- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X đã nhấn mạnh vai trò của cải cách hành chính: tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, xã hội, nâng cao năng lực và hiệu quả của chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, thanh tra thực hiện thể chế Xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội của cơ quan công quyền các cấp

1.1.3 Nội dung của cải cách hành chính

Mục đích của cải cách hành chính là nâng cao hiệu suất hoạt động hành chính, thích ứng với những thay đổi, đòi hỏi của môi trường trong nước và quốc tế Vì vậy, xét ở khía cạnh mục tiêu chung thì cải cách hành chính nhằm xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước Hệ thống hành chính về cơ bản phải được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Theo đó, cải cách hành chính có 9 mục tiêu cụ thể:

Thứ nhất: Hoàn thiện hệ thống thể chế hành chính, cơ chế,

chính sách phù hợp với thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết là các thể chế về kinh tế, về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính

Tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, khắc phục tính cục bộ trong việc chuẩn bị, soạn thảo các văn bản; đề cao trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình xây dựng thể chế, phát huy dân chủ, huy động trí tuệ của nhân dân để nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật

Thứ hai: Xóa bỏ về cơ bản các thủ tục hành chính mang tính

quan liêu, rườm rà, gây phiền hà cho doanh nghiệp và nhân dân; hoàn thiện các thủ tục hành chính mới theo hướng công khai, đơn giản và thuận tiện cho dân

Thứ ba: Các cơ quan trong hệ thống hành chính được xác

định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm rõ ràng; chuyển được một số công việc và dịch vụ không cần thiết phải do

cơ quan nhà nước thực hiện cho doanh nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ đảm nhận

Thứ tư: Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gọn nhẹ, hợp lý theo

nguyên tắc Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, thực hiện chức năng chủ yếu là quản lý vĩ mô toàn xã hội bằng pháp luật, chính sách, hướng dẫn và kiểm tra thực hiện

Bộ máy của các Bộ được điều chỉnh về cơ cấu trên cơ sở phân biệt rõ chức năng, phương thức hoạt động của các bộ phận tham mưu, thực thi chính sách, cung cấp dịch vụ công

Thứ năm: Thực hiện các quy định mới về phân cấp quản lý

hành chính nhà nước giữa Trung ương và địa phương, giữa các cấp

chính quyền địa phương; định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền

và tổ chức bộ máy chính quyền ở đô thị và nông thôn

Các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện được tổ chức lại gọn nhẹ, thực hiện đúng chức năng quản

lý nhà nước theo nhiệm vụ và thẩm quyền được xác định trong Luật

tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (sửa đổi) Xác định

rõ tính chất, cơ cấu tổ chức, chế độ làm việc của chính quyền cấp xã

Thứ sáu: Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng,

cơ cấu hợp lý, chuyên nghiệp, hiện đại Tuyệt đại bộ phận cán bộ, công chức có phẩm chất tốt và đủ năng lực thi hành công vụ, tận tụy, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước và phục vụ nhân dân

Thứ bảy: Xây dựng tiền lương của cán bộ, công chức được

cải cách cơ bản, trở thành động lực của nền công vụ, bảo đảm cuộc sống của cán bộ, công chức và gia đình

Thứ tám: Xây dựng cơ chế tài chính được đổi mới thích

hợp với tính chất của cơ quan hành chính và tổ chức sự nghiệp, dịch

vụ công

Thứ chín: Nền hành chính nhà nước được hiện đại hóa một

bước rõ rệt Các cơ quan hành chính có trang thiết bị tương đối hiện đại phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước kịp thời và thông suốt Hệ

thống thông tin điện tử của Chính phủ được đưa vào hoạt động [4]

Để đạt được 9 mục tiêu trên, cải cách hành chính đang đặt ra 04 nội dung:

Một là, cải cách thể chế:

- Xây dựng và hoàn thiện các thể chế, trước hết là thể chế kinh tế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thể chế về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước

- Đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật

- Bảo đảm việc tổ chức thực thi pháp luật nghiêm minh của

cơ quan nhà nước, của cán bộ, công chức

- Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính [7]

Theo đó, hệ thống thể chế phải vừa thực sự giải phóng sức sản xuất xã hội, vừa giữ được định hướng về chính trị Quá trình cải cách hành chính, việc chuyển từ hành chính thuần túy công quyền sang hành chính nhà nước pháp quyền và dịch vụ công, tiếp tục xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, lấy phát triển, vì hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu để kiểm chứng hệ thống thể chế Theo đó, một yêu cầu quan trọng đặt ra là, cần rành mạch hóa các quan hệ cơ bản giữa hành chính nhà nước với doanh nghiệp

và dân cư, giữa hành chính với dịch vụ công, giữa Trung ương và địa phương

Hệ thống thể chế phải vừa thực sự giải phóng sức sản xuất xã hội, vừa giữ được định hướng về chính trị Quá trình cải cách hành chính, việc chuyển

từ hành chính thuần túy công quyền sang hành chính nhà nước pháp quyền và dịch vụ công

Hai là, cải cách tổ chức bộ máy hành chính

- Việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính ở Việt Nam trong những năm qua và trong tương lai đi theo hướng làm cho bộ máy hành chính hoàn bị hơn, hoạt động có hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân ngày một đúng pháp luật, tốt hơn và tiết kiệm nhất, dần từng bước chuyển nền hành chính từ cơ quan cai quản thành các cơ quan phục vụ, làm các dịch vụ hành chính Còn doanh nghiệp và người dân là khách hàng của nền hành chính, là người đánh giá khách quan nhất về mọi hoạt động của bộ máy nhà nước, bộ máy hành chính

Theo đó, việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính sẽ tập trung vào việc:

Điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương các cấp cho phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới

- Từng bước điều chỉnh những công việc mà Chính phủ, các

bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương đảm nhận để khắc phục những chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ Chuyển cho các tổ chức xã hội, tổ chức phi Chính phủ hoặc doanh nghiệp làm những công việc về dịch vụ không cần thiết phải do cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp thực hiện

- Áp dụng các quy định mới về phân cấp Trung ương - địa phương, phân cấp giữa các cấp chính quyền địa phương, nâng cao thẩm quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương, tăng cường mối liên hệ và trách nhiệm của chính quyền trước nhân dân địa phương Gắn phân cấp công việc với phân cấp về tài chính, tổ chức và cán bộ Định rõ những loại việc địa phương toàn quyền quyết định, những việc trước khi địa phương quyết định phải có ý kiến của Trung ương và những việc phải thực hiện theo quyết định của Trung ương

- Bố trí lại cơ cấu tổ chức của Chính phủ

- Điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ

- Cải cách tổ chức bộ máy chính quyền địa phương

- Cải tiến phương thức quản lý, lề lối làm việc của cơ quan hành chính các cấp

- Thực hiện từng bước hiện đại hóa nền hành chính [7]

Trên cơ sở chức năng của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường thiết

kế bộ máy, đẩy nhanh việc xây dựng thị trường đồng bộ để di chuyển nguồn lực theo chiều ngang, dùng áp lực của thị trường để kiểm chứng các hoạt động kinh doanh theo định hướng của Nhà nước Về nguyên tắc, Nhà nước không làm thay thị trường và dân cư Do vậy, phải xây dựng chức năng, nhiệm vụ thẩm quyền và trách nhiệm của hệ thống hành chính nhà nước Các

cơ quan quản lý nhà nước tập trung xây dựng, chỉ đạo thực hiện các chức năng quản lý vĩ mô Xây dựng, ban hành luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch chính sách và kiểm tra việc thực hiện chúng Bộ máy cần tổ chức theo hướng liên ngành, đa lĩnh vực Thực hiện quản lý kinh tế theo ngành từ chiến lược, quy hoạch đến phân bổ nguồn lực, tránh chồng chéo, trùng lặp, lãng phí trong đầu tư xây dựng Về nguyên tắc, việc quản lý cần kết hợp cả ngành và lãnh thổ, nhưng ngành là chính để tránh tình trạng cát cứ, chia cắt Quản lý của chính quyền địa phương là quản lý toàn diện cả kinh tế và xã hội

Tiếp tục giảm các cơ quan trực thuộc Chính phủ Bên cạnh tổ chức Chính phủ, có các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội, nhưng tránh xu hướng nhà nước hóa các tổ chức xã hội như hiện nay Bên cạnh cơ cấu tĩnh, cần có cơ cấu động giúp Chính phủ nghiên cứu những vấn đề lớn, phức tạp liên ngành để giảm bộ máy nhà nước Tách chức năng dịch vụ công ra khỏi chức năng bộ máy nhà nước để các tổ chức tự quản chịu trách nhiệm

Ba là, đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Để đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cần phải thực hiện các công việc sau:

- Đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức

- Cải cách tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ

- Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức

- Nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức cán bộ, công

chức [7]

Để nâng cao chất lượng và năng lực của đội ngũ công chức, trước hết cần thực hiện chế độ công vụ theo chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm, quyền hạn; có tiêu chí đánh giá kết quả công việc theo từng chức danh Kết hợp quy hoạch với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức, thực hiện chế độ thi tuyển đối với các trường hợp đề bạt; đổi mới quan niệm công chức theo

hướng nghề nghiệp, chức nghiệp làm việc ổn định Có chính sách đãi ngộ thỏa đáng để đội ngũ công chức yên tâm làm việc lâu dài và cống hiến với khả năng cao nhất năng lực, trình độ của mình cho cơ quan, đơn vị Thực hiện thí điểm chọn cán bộ theo phương châm cạnh tranh nhân tài để có đội ngũ công chức có năng lực thực sự

Bốn là, cải cách tài chính công

Trong cải cách tài chính công cần thực hiện:

- Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống tài chính quốc gia và vai trò chỉ đạo của ngân sách Trung ương; đồng thời phát huy tính chủ động, năng động, sáng tạo và trách nhiệm của địa phương và các ngành trong việc điều hành tài chính và ngân sách

- Thực hiện nguyên tắc công khai tài chính, sử dụng ngân sách ở các cấp hành chính, các cơ quan đơn vị thụ hưởng ngân sách nhà nước, thực hiện thí điểm và đang nhân rộng dần cơ chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quan hành chính và cơ chế tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp có thu

- Bảo đảm quyền quyết định ngân sách địa phương của Hội đồng Nhân dân các cấp, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương chủ động xử lý các công việc ở địa phương; quyền quyết định của các bộ, sở, ban, ngành về phân bổ ngân sách cho các đơn vị trực thuộc; quyền chủ động của các đơn vị sử dụng ngân sách trong phạm vi dự toán được duyệt phù hợp với chế độ, chính sách

- Trên cơ sở phân biệt rõ cơ quan hành chính công quyền với tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công, thực hiện đổi mới cơ chế phân

bổ ngân sách cho cơ quan hành chính, xóa bỏ chế độ cấp kinh phí theo số lượng biên chế, thay thế bằng cách tính toán kinh phí căn cứ vào kết quả và chất lượng hoạt động, hướng vào kiểm soát đầu ra,

chất lượng chi tiêu theo mục tiêu của cơ quan hành chính, đổi mới

hệ thống định mức chi tiêu cho đơn giản hơn, tăng quyền chủ động của cơ quan sử dụng ngân sách

- Đổi mới cơ bản cơ chế tài chính đối với khu vực dịch vụ công

- Thực hiện thí điểm để áp dụng rộng rãi một số cơ chế tài chính mới như:

+ Cho thuê đơn vị, sự nghiệp công, cho thuê đất để xây dựng cơ sở nhà trường, bệnh viện, chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với cán bộ, công chức chuyển từ các đơn vị công lập sang dân lập

+ Cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư phát triển các cơ sở đào tạo dạy nghề, đại học, trên đại học, khám chữa bệnh có chất lượng cao v.v…

+ Thực hiện cơ chế khoán một số loại dịch vụ công cộng như vệ sinh đô thị, cấp, thoát nước, cây xanh công viên, nước phục

chính công, tất cả chỉ tiêu tài chính được công bố công khai [7]

Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước, giảm thiểu ngân sách đầu tư cho sản xuất kinh doanh Ngân sách nhà nước chỉ dành cho những lĩnh vực trọng yếu liên quan đến quốc phòng, an ninh, văn hóa, giáo dục, xã

hội, hỗ trợ phát triển Xóa bỏ tài trợ cho những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế quản lý phân cấp ngân sách, bảo đảm thống nhất nền tài chính quốc gia trên những lĩnh vực cơ bản, đồng thời, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương theo cơ chế khoán chi ngân sách hành chính Kiểm soát chặt chẽ ngân sách nhà nước chi cho đầu tư xây dựng, xóa bỏ tiêu cực trong lộ trình cấp phát vốn như hiện nay

Tất cả những mục tiêu đó của cải cách hành chính cũng là nhằm góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với bản chất của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

1.2 Cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước người

1.2.1 Quan niệm cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài

Cải cách hành chính cho đầu tư nước ngoài của nước ta trong giai đoạn hiện nay đang chịu sự tác động bởi hai xu thế lớn của thế giới: đa cực hóa và toàn cầu hóa

Theo đó, cải cách hành chính cho đầu tư nước ngoài cũng có nhiều điểm mới chịu tác động bởi những yếu tố khoa học quản lý, những nhân tố thị trường, những mối quan hệ ngày càng đa dạng phức tạp giữa chính trị - hành chính - kinh tế, những bước nhảy vọt của khoa học công nghệ, xu thế quốc tế hóa đời sống xã hội, trình độ dân trí được nâng cao mọi mặt đã đề ra yêu cầu mới đối với các nhà nước, các chính phủ và các nền hành chính công

Tuy nhiên, xét ở khía cạnh thực tế cải cách hành chính cho đầu tư nước ngoài hiện nay đang được các cơ quan quản lý của Việt Nam tiến hành bao gồm các vấn đề sau đây

1.2.1.1 Cải cách thể chế

Trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, thì yếu tố quan trọng trong cải cách thể chế để thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam là phát triển mạnh mẽ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Theo đó:

- Phải bảo đảm tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng xã hội, thể hiện trong từng chính sách, kế hoạch phát triển

Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, môi trường pháp lý bằng cách tạo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật về đầu tư và tạo "một sân chơi" bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách đầu tư nước ngoài theo hướng tạo một mặt bằng pháp lý chung cho đầu tư trong nước và nước ngoài

- Mở rộng lĩnh vực thu hút đầu tư nước ngoài và đa dạng hóa các hình thức đầu tư Trong đó, sự thống nhất chung về quan điểm giữa nhận thức và hành động của Bộ ngành, giữa Trung ương và địa phương trong việc thu hút, quản lý và sử dụng vốn đầu tư nước ngoài nhằm tạo sự nhất quán thống nhất

về chính sách, tạo sự ổn định, minh bạch; các chính sách ban hành sau phải đảm bảo nguyên tắc kế thừa, không hồi tố và hấp dẫn hơn trước

- Đơn giản hóa thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư; đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế; tăng cường sự quản lý của nhà nước đối với hoạt động đầu tư Theo đó, nghiên cứu mở rộng phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài cho các địa phương, mặt khác các cơ quan chức năng của Chính phủ tăng cường giám sát về tình hình thực hiện phân cấp Các ngành tiến hành rà soát điều chỉnh quy hoạch ngành theo hướng xóa bỏ phân biệt giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện cho khu vực đầu tư nước ngoài tham gia nhiều hơn vào phát triển các ngành

1.2.1.2 Cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Bộ máy hành chính nhà nước hiện nay từ Chính phủ đến chính quyền địa phương các cấp vẫn còn ôm đồm quá nhiều việc Trong khi việc phân cấp quản lý nhà nước giữa Trung ương và địa phương, và giữa các cấp chính quyền địa phương vẫn đang còn nhiều hạn chế, bất hợp lý Vì vậy, cải cách tổ

chức bộ máy hành chính cần tiến hành:

- Phân cấp quản lý nhà nước giữa Trung ương và địa phương, xác định nhiệm vụ cụ thể của mỗi cấp chính quyền phải rõ ràng, mạch lạc, tránh tình trạng có những việc còn do nhiều cấp cùng thực hiện, không rõ địa chỉ, không

rõ trách nhiệm, chưa đảm bảo nguyên tắc mỗi việc chỉ do một cấp thực hiện

và chịu trách nhiệm theo tinh thần cải cách hành chính

- Bộ máy Chính phủ hiện nay với 22 Bộ, cơ quan ngang Bộ vẫn là lớn

so với các nước trên thế giới Vì vậy, cần hợp nhất một số Bộ, ngành tổ chức theo mô hình Bộ đa ngành, đa lĩnh vực

Hiện nay, cơ cấu tổ chức của các Bộ, số lượng cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện rất nhiều đầu mối, tất yếu dẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng, thẩm quyền và do đó, sức ỳ, sự trì trệ, quan liêu của bộ máy là không thể tránh khỏi Do đó, cần sắp xếp cơ cấu tổ chức lại bên trong của các Bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện theo hướng giảm đầu mối

1.2.1.3 Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Trước yêu cầu đổi mới, phát triển đất nước và trước yêu cầu cải cách,

mở cửa hội nhập hiện nay yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức cần nâng cao năng lực và phẩm chất Vì vậy, việc đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ, công chức cần tiến hành:

- Đổi mới cơ bản, mạnh mẽ mang tính cải cách, từ việc tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, bãi miễn, đến đào tạo bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật, chính sách đãi ngộ (tiền lương, thưởng), đánh giá cán bộ, công chức… Tránh việc triển khai thực hiện một số chính sách có phần mang tính hình thức như chế

độ thi tuyển, tiêu chuẩn bằng cấp, học vị…

- Để khắc phục hiện tượng chế độ làm việc tập thể tràn lan, không rõ trách nhiệm cá nhân, đồng thời còn là chỗ dựa che chắn cho những ý đồ cá nhân người đứng đầu được hợp thức hóa dưới các quyết định có tính tập thể vẫn phổ biến… thì cần phải hoàn thiện quy định pháp lý cụ thể về trách

nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính, cũng như của từng cán

bộ, công chức

1.2.1.4 Cải cách tài chính công

Với cải cách tài chính công để thu hút đầu tư nước ngoài thì yêu cầu ở công tác cải cách này là:

- Phải đổi mới chính sách về thuế theo hướng thích ứng dần với cơ chế

thị trường và phù hợp với thông lệ quốc tế: từng bước giảm dần sự phân biệt giữa các thành phần kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh xuất khẩu

- Thủ tục hành chính trong thu nộp thuế phải được đơn giản hóa, công tác quản lý thuế phải dần được đổi mới và hiện đại hóa

- Chính sách thuế cần phải tiếp tục được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện theo hướng áp dụng thống nhất đối với các loại hình doanh nghiệp và bước đầu phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần khuyến khích đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh

1.2.2 Vai trò của cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài

Hiện nay, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần không nhỏ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước bằng việc tạo

ra tổng giá trị doanh thu đáng kể, trong đó có giá trị xuất khẩu, cũng như đóng góp tích cực vào ngân sách và tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động Đồng thời, tiếp tục khẳng định vai trò trong sự nghiệp phát triển kinh tế, đóng góp ngày càng lớn vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của đất nước và thực sự trở thành bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh

tế "Từ mức đóng góp trung bình 6,3% của GDP trong giai đoạn 1991-1995, khu vực doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã tăng lên 10,3% GDP của 5 năm 1996-2000 Trong hai năm 2006 và 2007 khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đóng góp trên 17% GDP" [32]

Đầu tư nước ngoài cũng đã giúp Việt Nam có một bước tiến lớn hơn vào các thị trường quốc tế, cải thiện tiềm năng xuất khẩu của Việt Nam:

"trong các ngành công nghiệp chủ đạo của Việt Nam, đầu tư nước ngoài chiếm một tỷ lệ đáng kể: 42% công nghiệp giầy da, 25% trong may mặc và

84% trong điện tử, máy tính và các linh kiện " [17]

Có được kết quả trên là nhờ, trong nhiều văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước đã khẳng định: đầu tư nước ngoài là một thành phần kinh

tế, một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, được khuyến khích phát triển lâu dài và bình đẳng với các thành phần kinh tế khác

Vì vậy, khi Việt Nam đã trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và tham gia vào hoạt động của nhiều tổ chức quốc tế khác, cùng với đổi mới kinh tế, phát triển mạnh mẽ kinh tế thị trường, thì Việt Nam đã nhanh chóng thực hiện đẩy mạnh cải cách nền hành chính quốc gia Theo đó, việc cải cách hành chính tiến hành đồng bộ ở cải cách thể chế, cải cách bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; cải cách tài chính công Nhờ đó, cải cách hành chính cho đầu tư nước ngoài đã:

Thứ nhất: Tạo dựng một môi trường thuận lợi làm hấp dẫn các nhà

đầu tư nước ngoài

"Nghiên cứu định kỳ của hãng tư vấn quốc tế A.T Kearney, tờ BusinessWeek cho biết, năm 2010, Việt Nam đứng thứ 12 điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài" [30]

Thứ hai: Các nhà đầu tư nước ngoài thấy được nhiều cơ hội hơn khi

đã vào đầu tư tại Việt Nam nên số dự án đã ngày một gia tăng trên nhiều phương diện: gia tăng số dự án, gia tăng mở rộng quy mô sản xuất-kinh doanh, tăng thêm vốn đầu tư…

Báo cáo tại hội thảo: "Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thời

kỳ hậu khủng hoảng kinh tế" cho biết: Kết quả tiến hành khảo sát

tại Việt Nam của tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản -JETRO cho biết: có trên 70% doanh nghiệp đầu tư nước ngoài được điều tra

có kế hoạch tăng vốn, mở rộng sản xuất tại Việt Nam Điều này chứng tỏ sự tin tưởng và an tâm của nhà đầu tư nước ngoài vào môi

trường đầu tư-kinh doanh tại Việt Nam [19]

1.2.3 Nội dung của cải cách hành chính trong đầu tư nước ngoài

Xuất phát từ mục đích của cải cách hành chính trong đầu tư nước ngoài là nhằm tạo môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư vào kinh doanh tại Việt Nam Vì vậy, để đạt được mục tiêu này cải cách hành chính đã, đang và

sẽ cần phải tiến hành các nội dung:

Thứ nhất: Cải cách thể chế

- Hiện nay, chúng ta chuyển đổi từ thể chế kinh tế kế hoạch sang kinh

tế thị trường mà không thay đổi chế độ xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời, chúng ta chủ trương phát triển nhanh và bền vững trong điều kiện không có một mô hình có sẵn để tham khảo Vì vậy, xây dựng và hoàn thiện các thể chế để "thích ứng" với sự hiện diện của các nhà đầu nước ngoài cũng cần tiến hành kịp thời và hoàn chỉnh Trong đó, bao gồm:

+ Xét ở cấp độ cao nhất, nếu sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước chưa được xác định đủ rõ, hoặc là cơ quan Đảng bao biện công việc của bộ máy nhà nước, hoặc là cơ quan nhà nước ỷ lại, chờ đợi, dựa dẫm vào sự chỉ đạo của cơ quan Đảng, thì công việc sẽ không trôi chảy, tốn kém thêm thời gian, dẫn đến giảm thấp hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước

+ Thực tiễn cho thấy trong hệ thống thể chế hành chính, thì chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước giữ vai trò quyết định, bởi vì tổ chức bộ máy cũng như đội ngũ công chức được tổ chức như thế nào, được đào tạo và bồi dưỡng ra sao đều phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước: nếu như chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường chưa đủ

rõ, thể chế hành chính chưa hoàn chỉnh, thì việc bố trí bộ máy cũng như sắp xếp công chức chỉ là phần ngọn của vấn đề

Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện từ điều chỉnh chức năng hệ thống hành chính, đổi mới cơ cấu hệ thống hành chính: phân công, phân cấp; đến đổi mới cơ chế, phương thức hoạt động của hệ thống hành chính: trực tiếp, gián tiếp, quy trình, quy phạm… cần phải được đẩy mạnh

+ Có thể thấy rõ: dù bộ máy có được thu gọn, tinh giản, nhưng các loại "giấy phép con" không hợp lý chưa được bãi bỏ, thì các thủ tục hành chính ấy vẫn còn đè nặng trên vai doanh nghiệp Do đó, cải cách để đơn giản hóa thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư là nội dung cần phải tiến hành quyết liệt

- Để tạo "sức hút" đầu tư nước ngoài thì trong cải cách thể chế việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật để tạo hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp hoạt động đang là đòi hỏi rất thiết thực và cụ thể hiện nay Trong đó:

+ Yêu cầu phía cơ quan quản lý phải tiếp tục rà soát pháp luật, chính sách để sửa đổi hoặc loại bỏ các điều kiện áp dụng ưu đãi đầu tư không phù hợp với cam kết của Việt Nam với WTO và có giải pháp đảm bảo quyền lợi của nhà đầu tư liên quan

Khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn các luật mới, nhất là các luật mới được Quốc hội thông qua có liên quan đến đầu tư, kinh doanh

Xây dựng văn bản hướng dẫn các địa phương và doanh nghiệp về lộ trình cam kết mở cửa đầu tư nước ngoài làm cơ sở xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư

+ Thường xuyên theo dõi, giám sát việc thi hành pháp luật về đầu tư

và doanh nghiệp để kịp thời phát hiện và xử lý các vướng mắc phát sinh

Ban hành các ưu đãi khuyến khích đầu tư đối với các dự án xây dựng các công trình phúc lợi như nhà ở, bệnh viện, trường học, văn hóa, thể thao

cho người lao động làm việc trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, đảm bảo sự tương thích với các luật pháp hiện hành

Nghiên cứu, đề xuất chính sách vận động, thu hút đầu tư đối với các tập đoàn đa quốc gia cũng như có chính sách riêng đối với từng tập đoàn và mỗi nước thành viên Cộng đồng chung Châu Âu (EU), Hoa Kỳ

Chấn chỉnh tình trạng ban hành và áp dụng các ưu đãi, hỗ trợ đầu tư trái với quy định của pháp luật

Tăng cường tập huấn, phổ biến nội dung và lộ trình thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng và phê duyệt các quy hoạch còn thiếu; rà soát để định kỳ bổ sung, điều chỉnh các quy hoạch đã lạc hậu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư trong việc xác định và xây dựng dự án

Quán triệt và thực hiện thống nhất các quy định mới của Luật Đầu tư trong công tác quy hoạch, đảm bảo việc xây dựng các quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm phù hợp với các cam kết quốc tế

Hoàn chỉnh quy hoạch sử dụng đất, công bố rộng rãi quy hoạch, tạo điều kiện để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư

- Cải cách thể chế phải đi liền với cải cách thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự

về thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy Nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân Trong đó, có các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài

Tuy nhiên, hiện nay thủ tục hành chính ở nước ta còn những nhược điểm:

+ Hình thức đòi hỏi quá nhiều giấy tờ, gây phiền hà cho doanh nghiệp; nặng nề, nhiều cửa, nhiều cấp trung gian, rườm rà, không rõ ràng về trách nhiệm; không phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mở cửa và hội nhập

+ Thủ tục hành chính thiếu thống nhất, thường bị thay đổi một cách tùy tiện, thiếu công khai, minh bạch

Hậu quả của nhược điểm trên là gây phiền hà cho việc thực hiện tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Việt Nam của các doanh nghiệp nước ngoài; gây trở ngại cho việc giao lưu và hợp tác giữa nước ta với nước ngoài, gây ra tệ cửa quyền, bệnh giấy tờ trong hệ thống cơ quan hành chính, là nơi thuận lợi cho nạn tham nhũng, lãng phí phát sinh, hoành hành

Do đó, cải cách thủ tục hành chính đang được coi là khâu đột phá trong cải cách nền hành chính nhà nước, nghĩa là để tạo sự chuyển động của toàn bộ hệ thống nền hành chính quốc gia; thủ tục hành chính là khâu được chọn đầu tiên, cải cách thủ tục hành chính sẽ gây ra sự chuyển động của toàn

a- Thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo hướng "một cửa" tiến tới "một dấu"

Từ đó, nhằm hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch và dự đoán là chìa khóa để phát triển tương lai của Việt Nam, tạo sức hấp dẫn cho nhà đầu

tư nước ngoài (BOX 3)

- Xử lý dứt điểm, kịp thời các vấn đề vướng mắc trong quá trình cấp

phép, điều chỉnh Giấy chứng nhận đầu tư

Thực hiện đề án 30 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính giai đoạn 2007-2010, giai đoạn I đã thống kê được trên 5.700 thủ tục hành chính, trên 9000 văn bản quy định và trên 100.000 biểu mẫu thống kê thủ tục hành chính Giai đoạn II các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành việc tự rà soát theo đúng tiến độ

và đạt chỉ tiêu đơn giản hóa tối thiểu 30% Đến nay, đã có 5.500 thủ tục hành chính được rà soát, có 453 thủ tục hành chính được kiến nghị bãi bỏ, hủy bỏ, có 3.749 thủ tục hành chính được kiến nghị sửa đổi,

bổ sung theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp;

có 288 thủ tục hành chính được kiến nghị thay thế, đạt tỷ lệ đơn giản hóa 81%, kinh phí tiết kiệm được gần 30.000 tỷ đồng/năm [23]

Thứ hai: Cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Trong các khâu hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội nói chung và lĩnh vực đầu tư nước ngoài nói riêng, tất cả đều phải qua khung cửa bộ máy hành

chính nhà nước thì mới thành hiện thực Vì vậy, nếu không kịp thời đổi mới hoạt động hành chính thì nhịp độ và chất lượng của việc thu hút đầu tư nước ngoài sẽ bị ảnh hưởng Do đó, cải cách tổ chức bộ máy hành chính ở Việt Nam trong những năm qua và trong tương lai đi theo hướng làm cho bộ máy hành chính hoàn bị hơn Theo đó, hoạt động có hiệu quả hơn, dần từng bước chuyển nền hành chính từ cơ quan cai quản thành các cơ quan phục vụ, làm các dịch vụ hành chính Muốn vậy, việc quan trọng đầu tiên là:

- Điều chỉnh chức năng của Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước, vì những cải cách khác về thủ tục hành chính, bộ máy hành chính, phương thức hoạt động và quản lý, quy trình, quy phạm hành chính, nhân sự hành chính cũng chỉ nhằm thực thi những chức năng mới của Chính phủ Theo đó, Chính phủ cần phải:

+ Từng bước điều chỉnh những công việc mà Chính phủ, các bộ, cơ

quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương đảm nhận để khắc phục những chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ

+ Thực hiện tốt việc phân cấp quản lý nhà nước đối với đầu tư nước

ngoài, đặc biệt trong việc phê duyệt, cấp Giấy chứng nhận đầu tư, quản lý tốt các dự án đầu tư nước ngoài, gắn với việc tăng cường hợp tác, hỗ trợ, phối hợp hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật về đầu tư

+ Tăng cường cơ chế phối hợp quản lý đầu tư nước ngoài giữa Trung

ương và địa phương và giữa các Bộ, ngành liên quan

+ Chuyển cho các tổ chức xã hội, tổ chức phi Chính phủ hoặc doanh

nghiệp làm những công việc về dịch vụ không cần thiết phải do cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp thực hiện

- Áp dụng các quy định mới về phân cấp Trung ương - địa phương, phân cấp giữa các cấp chính quyền địa phương, nâng cao thẩm quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương, tăng cường mối liên hệ và trách nhiệm của chính quyền trước nhân dân địa phương

+ Gắn phân cấp công việc với phân cấp về tài chính, tổ chức và cán bộ

+ Định rõ những loại việc địa phương toàn quyền quyết định, những việc trước khi địa phương quyết định phải có ý kiến của Trung ương và những việc phải thực hiện theo quyết định của Trung ương

+ Đơn giản hóa và công khai quy trình, thủ tục hành chính đối với đầu tư nước ngoài, thực hiện cơ chế "một cửa" trong việc giải quyết thủ tục đầu tư Đảm bảo sự thống nhất, các quy trình, thủ tục tại các địa phương, đồng thời, phù hợp với điều kiện cụ thể

- Tiếp tục giảm các cơ quan trực thuộc Chính phủ Bên cạnh tổ chức Chính phủ, có các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội, giúp Chính phủ nghiên cứu những vấn đề lớn, phức tạp liên ngành để giảm bộ máy nhà nước nhưng tránh xu hướng nhà nước hóa các tổ chức xã hội như hiện nay

Tách chức năng dịch vụ công ra khỏi chức năng bộ máy nhà nước để các tổ chức tự quản chịu trách nhiệm

Theo đề xuất của Bộ Nội vụ: vào năm 2015, giảm số lượng các Bộ, cơ quan ngang Bộ xuống dưới 20 cơ quan và còn 15 cơ quan vào năm 2020

Đến năm 2015, chức năng của các cơ quan hành chính nhà nước không còn sự chồng chéo, trùng lắp về chức năng giữa các cơ quan hành chính; phân cấp thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương về cơ bản được thực hiện; thủ tục hành chính liên quan đến

cá nhân tổ chức được cải cách cơ bản theo hướng gọn nhẹ, đơn giản, phấn đấu mỗi năm giảm trung bình 10% chi phí mà cá nhân,

tổ chức bỏ ra khi giải quyết thủ tục hành chính với các cơ quan hành chính nhà nước [42]

Chức năng của Nhà nước và Chính phủ có thể thu hẹp nhưng nhiệm

vụ lại phải tăng cường hơn trong việc hình thành các loại thị trường và kiến

tạo các điều kiện để cơ chế thị trường có thể vận hành, phát huy hiệu quả, đồng thời thực hiện vai trò phục vụ phúc lợi của nhân dân ngày một tốt hơn

Thứ ba: Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, nhất là lĩnh vực thu hút đầu

tư nước ngoài, đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức, đủ tài đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Do đó, việc đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức để phục vụ cho thu hút đầu tư nước ngoài cần phải tiến hành:

- Nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức nhằm đảm bảo

thực hiện nhiệm vụ theo quy định tại Luật Đầu tư và quy định mới về phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài

Chương trình cải cách hành chính của Chính phủ hướng đến mục tiêu: năm 2020 đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng, cơ cấu hợp lý, đủ trình độ 100% cơ quan hành chính thực hiện cơ cấu công chức theo vị trí việc làm Đến năm 2015 sự hài lòng của người dân, tổ chức với dịch vụ do cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công cung cấp đạt mức 85% [42]

Thể chế hóa các nội dung liên quan tới tiêu chuẩn, chức danh cán bộ, công chức, như tiêu chuẩn các ngạch: cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp hoặc các ngạch viên chức sự nghiệp Điều hết sức quan trọng là phải xuất phát từ tính chất, đặc điểm và yêu cầu công việc của cán bộ, công chức trong từng lĩnh vực hoạt động để có những quy định phù hợp về tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn của cán bộ, công chức bao gồm cả tiêu chuẩn về phẩm chất, về năng lực và về trình độ Trong đó, tiêu chuẩn của công chức hành chính ở các bộ, ngành Trung ương phải chú trọng đến năng lực hoạch định thể chế, chính sách ở tầm vĩ mô, còn tiêu chuẩn của công chức hành chính cấp xã,

cấp huyện, cần chú ý đến năng lực thực thi chính sách, pháp luật, văn hóa giao tiếp và giải quyết những công việc của dân, doanh nghiệp…

- Để nâng cao chất lượng và năng lực của đội ngũ công chức, trước hết cần thực hiện chế độ công vụ theo chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm, quyền hạn; có tiêu chí đánh giá kết quả công việc theo từng chức danh

- Cần có sự đổi mới cải cách, từ việc tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, bãi miễn, đến đào tạo bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật, chính sách đãi ngộ đánh giá cán bộ, công chức…

Thứ tư: Cải cách tài chính công

Cải cách tài chính công là nhiệm vụ quan trọng của đất nước có liên quan mật thiết với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài Vì vậy, cải cách tài chính công để thu hút đầu tư nước ngoài cần được

tiến hành:

- Đổi mới hệ thống chính sách thuế theo hướng thích ứng dần với cơ chế thị trường và phù hợp với thông lệ quốc tế: từng bước giảm dần sự phân biệt giữa các thành phần kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh xuất khẩu; thủ tục hành chính trong thu nộp thuế được đơn giản

hóa, công tác quản lý thuế được đổi mới và dần được hiện đại hóa

- Chính sách thuế cần tiếp tục được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện theo hướng áp dụng thống nhất đối với các loại hình doanh nghiệp và bước đầu phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần khuyến khích đầu tư, phát triển

sản xuất kinh doanh

- Nâng cao hiệu quả việc huy động và sử dụng nguồn vốn ODA để khôi phục, nâng cấp và xây dựng mới hàng loạt các dự án quốc gia quy mô lớn trong các lĩnh vực giao thông, điện, thủy lợi, cấp thoát nước, y tế, giáo dục và đào tạo Đồng thời, chú trọng vốn ODA vào lĩnh vực nông nghiệp và

phát triển nông thôn, thủy sản, sản xuất và chế biến hàng xuất khẩu, lĩnh vực

du lịch và dịch vụ, góp phần thúc đẩy sự gia tăng giá trị sản lượng nông nghiệp và tạo ra nguồn thu ngoại tệ để trả nợ nước ngoài; sử dụng nguồn vốn ODA cho vay lại đối với các doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu cấp bách về vốn, nhằm thực hiện các mục tiêu đầu tư cho các doanh nghiệp, thực hiện đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và nâng cao đời sống cho

người lao động

Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI Ở NƯỚC TA

2.1 Những kết quả đạt được về cải cách hành chính trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở nước ta

Kể từ khi Đảng và Nhà nước có chủ trương cho doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư tại Việt Nam, thì đi song hành cùng với chủ trương này là công cuộc cải cách hành chính đã được thúc đẩy mạnh mẽ, tạo sự chuyển biến tích cực từ môi trường đầu tư-kinh doanh tại Việt Nam: chi phí đầu tư-kinh doanh thấp so với một số nước trong khu vực; sẵn lực lượng lao động với giá nhân công rẻ, thị trường mới, vì vậy, đầu tư nước ngoài tăng trưởng nhanh chóng, có tác động lan tỏa tới các thành phần kinh tế khác và đóng góp tích cực vào thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của đất nước

Không chỉ tạo môi trường thuận lợi thu hút các dự án đầu tư mới, mà nhiều dự án sau khi hoạt động có hiệu quả đã mở rộng quy mô sản xuất-kinh doanh, tăng thêm vốn đầu tư

Cũng chính nhờ cải cách sâu rộng về hành chính nên đến nay đầu tư nước ngoài đã trải rộng khắp cả nước, không còn địa phương "trắng" đầu tư nước ngoài

Các dự án đầu tư nước ngoài đã tập trung tại các địa bàn trọng điểm,

có lợi thế, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương, làm cho các vùng này thực sự là vùng kinh tế động lực, lôi kéo phát triển kinh tế - xã hội chung và các vùng phụ cận

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã tích cực đóng góp vào ngân sách nhà nước, thể hiện qua việc thu nộp ngân sách tăng dần qua các

năm Từ các dự án đầu tư, các doanh nghiệp nước ngoài đã tạo ra việc làm cho trên 1,2 triệu lao động trực tiếp và hàng triệu lao động gián tiếp khác

Theo kết quả điều tra của WB cứ 1 lao động trực tiếp sẽ tạo việc làm cho từ 2-3 lao động gián tiếp phục vụ trong khu vực dịch

vụ và xây dựng, góp phần nâng cao phúc lợi xã hội, cải thiện đời sống một bộ phận trong cộng đồng dân cư, đưa mức GDP đầu người tăng lên hàng năm Thông qua sự tham gia trực tiếp vào hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Việt Nam đã từng bước hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, công nhân kỹ thuật có trình độ cao, có tay nghề, từng bước tiếp cận được với khoa học, kỹ thuật, công nghệ cao và có tác phong công nghiệp hiện đại, có kỷ luật lao động tốt, học hỏi được các phương thức, kinh nghiệm quản

lý tiên tiến, tạo ra nhiều ngành công nghiệp mới và tăng cường năng lực của nhiều ngành công nghiệp như dầu khí, công nghệ thông tin, hóa chất, ô tô, xe máy… [24, tr 3]

Đầu tư nước ngoài đã góp phần hình thành và phát triển trong cả nước

hệ thống các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao tương đối đồng bộ và hiện đại, đem lại hiệu quả sử dụng đất cao hơn ở một số địa phương đất đai kém màu mỡ Cùng với đó, đầu tư nước ngoài còn góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ tiên tiến vào Việt Nam, phát triển một số ngành kinh tế quan trọng của đất nước như viễn thông Nhất là sau khi Tập đoàn Intel đầu tư 1 tỷ đô la Mỹ vào Việt Nam trong dự án sản xuất linh kiện điện tử cao cấp, đã gia tăng số lượng các dự án đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao của các tập đoàn đa quốc gia như Canon, Panasonic, Ritech…

Những kết quả tích cực đã đạt được trong thu hút và sử dụng vốn đầu

tư nước ngoài xuất phát từ những nguyên nhân chủ yếu sau đây

2.1.1 Những kết quả đạt được ở lĩnh vực cải cách thể chế

Xuất phát từ chủ trương thu hút đầu tư nước ngoài của Đảng và Nhà nước để phát triển kinh tế-xã hội đất nước, góp phần thực hiện sự nghiệp công

nghiệp hóa, hiện đại hóa, thời gian qua trong lĩnh vực cải cách thể chế đã thực hiện có kết quả:

- Chuyển nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo điều kiện thuận lợi để hội nhập với kinh tế thế giới

- Công tác xây dựng luật đã được đẩy mạnh:

+ Chính phủ đã tập trung chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện thể chế phục

vụ trực tiếp cho cải cách hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài Mỗi năm trung bình Chính phủ ban hành gần 200 Nghị định… Quốc hội đã thông qua

và Chủ tịch nước đã ban hành gần 100 văn bản luật, pháp lệnh Trong đó,

"Luật Đầu tư nước ngoài kể từ khi ban hành năm 1987 đến nay đã được sửa đổi,

bổ sung 4 lần với các mức độ khác nhau vào các năm 1990, 1992, 1996, 2000; cùng với các văn bản dưới Luật đã được cộng đồng quốc tế đánh giá là một

đạo luật thông thoáng, hấp dẫn, về cơ bản phù hợp với thông lệ quốc tế" [35]

+ Pháp luật đầu tư nước ngoài và các văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư nước ngoài được ban hành đã tạo môi trường pháp lý đồng bộ cho các hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, tạo "một sân chơi" bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư; đơn giản hóa thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư; đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế; tăng cường sự quản lý của nhà nước đối với hoạt động đầu tư

+ Các luật và văn bản pháp luật đã ban hành thể hiện rõ các quan điểm, chủ trương về tạo điều kiện và nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài: tạo sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp; giảm thiểu sự can thiệp bằng các biện pháp hành chính của các cơ quan Nhà nước vào các quan hệ đầu tư

+ Chính quyền địa phương các cấp cũng tăng cường cải cách thể chế, trong đó nhiều tỉnh như Thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Phúc, Nghệ An, Bình Dương… đặc biệt quan tâm đến thu hút đầu tư nước ngoài