Khảo sát tương quan giữa chỉ số HOMA và HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường thể 2 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Nam

KHẢO SÁT TƯƠNG QUAN GIỮACHỈ SỐ HOMA VÀ HbA1c Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THỂ 2 TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH QUẢNG NAM Trần Thị Vân Anh Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Nam I.. K

KHẢO SÁT TƯƠNG QUAN GIỮACHỈ SỐ HOMA VÀ HbA1c

Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THỂ 2 TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH QUẢNG NAM

Trần Thị Vân Anh

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Nam

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đái tháo đường thể 2 (ĐTĐ thể 2) là hậu quả của sự suy giảm chức năng tế bào β tuyến tụy và tình trạng kháng insulin hoặc kết hợp cả hai

Việc đánh giá đúng tình trạng kháng insulin góp phần quan trọng trong điều trị hiệu quả cho bệnh nhân ĐTĐ thể 2 Cho đến nay, kỹ thuật kẹp do De Fronzo lần đầu tiên thực hiện năm

1979, vẫn là tiêu chuẩn vàng để đánh giá tình trạng đề kháng insulin Nhưng đây là một kỹ thuật xâm nhập, phức tạp nên rất khó được áp dụng rộng rãi Trong thực tế, chúng ta thường dùng các chỉ số HOMA-IR, QUIKY và tỷ số I/G để đánh gía tình trạng kháng insulin của bệnh nhân ĐTĐ

Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng kháng insulin qua chỉ số HOMA-IR, QUIKY, có mối tương quan mật thiết với chỉ số BMI, WRH, bilan lipid, mức độ tăng huyết áp Chỉ số HbA1c được xem là thông số để theo dõi hiệu quả điều trị Từ năm 2010, WHO và ADA đều cho phép sử dụng HbA1c vào tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ HbA1c là một tiêu chuẩn chính thức giúp cho việc chẩn đoán thuận tiện và chính xác hơn, đặc biệt là xét nghiệm HbA1c có thể lấy máu bất cứ thời điểm nào, nên rất thuận tiện cho tầm soát cộng đồng Chúng tôi nghiên cứu đề tài này nhằm 2 mục tiêu:

1 Xác định chỉ số HOMA của bệnh nhân ĐTĐ thể 2 đang được điều trị ngoại trú tại bệnh viện Đa Khoa tỉnh Quảng Nam

2 Khảo sát mối tương quan giữa chỉ số HOMA và HbA1c

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Tiêu chuẩn chọn bệnh

- Chọn đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân đang được theo dõi và điều trị ngoại trú tại Bệnh Viện Đa Khoa tỉnh Quảng Nam (n=55 bệnh nhân)

- Thời gian thu thập số liệu từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2013

Tiêu chuẩn loại trừ

- Bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị có mắc các bệnh lý kèm theo như: suy gan, suy thận, suy tim và các bệnh lý mạn tính khác

- Bệnh nhân đang mắc các biến chứng cấp tính khác: nhiễm toan acid lactic, hôn mê tăng áp lực thẩm thấu,v.v

Tiêu chuẩn chẩn đoán

Dựa vào tiêu chuẩn chẩn đoán của WHO và ADA năm 2010

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu cắt ngang

- Thu thập dựa vào protocol soạn sẵn

- Tính chỉ số HOMA-IR theo công thức

HOMA-IR= (glucose * insulin)/ 22.5

- Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 11.5

- Tiến hành chia đối tượng nghiên cứu thành 2 nhóm để khỏa sát theo nồng độ HbA1c + nhóm 1: HbA1c ≤ 6.4%

+ nhóm 2: HbA1c > 6.4%

- Tìm hiểu mối liên quan giữa HOMA-IR và HbA1c ở các đối tượng nghiên cứu

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu

3.1.1 Phân bố nhóm đối tượng nghiên cứu theo giới

Giới 0

10 20 30 40 50 60

58.18

41.82

Nam Nữ

Hình 1: Phân bố đối tượng nghiên cứu theo giới

Trong nhóm nghiên cứu này nam chiếm tỷ lệ 58.18%, nữ chiếm tỷ lệ 41,82% Điều này khác với các nghiên cứu khác về giới có thể do nhóm nghiên cứu ít

3.1.2 Phân bố nhóm đối tượng nghiên cứu theo nồng độ HbA1c

Nồng độ HbA1c Số lượng Tỉ lệ %

Bảng 1: Phân bố nhóm đối tượng nghiên cứu theo nồng độ HbA1c

3.2 Chỉ số HOMA-IR qua đối tượng nghiên cứu

Hình 2: Trung bình chỉ số HOMA giữa các nhóm nghiên cứu

Nhóm 1 3.404± 1.5775 <0.05

Nhóm 2 1.559± 0.9854

Bảng 2: Trung bình chỉ số HOMA giữa các nhóm nghiên cứu

Có sự khác nhau có ý nghĩa về trung bình chỉ số HOMA giữa các nhóm nghiên cứu chia theo nồng độ HbA1c (p<0.05)

3.3 Tương quan giữa chỉ số HOMA-IR và HbA1c

3.3.1 Chung cho tất cả các đối tượng nghiên cứu

Tuong quan

y = 1.0069x - 4.3675

R 2 = 0.3081

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

HbA1C

Đồ thị 1: Tương quan chung giữa HbA1c và Chỉ số HOMA

Phương trình tương quan y= 1.0069x- 4.3675; r= 0.555, p<0.05

Có sự tương quan tuyến tính thuận chặt có ý nghĩa giữa nồng độ HbA1c và HOMA

3.3.2 Nhóm 1 (nhóm có HbA1c ≤6.4%)

Không có sự tương quan giữa chỉ số HOMA và HbA1c ≤6.4% có thể do nhóm đối tượng nghiên cứu quá ít

3.3.3 Nhóm 2 (nhóm có HbA1c >6,4%)

Tuong quan nhóm HbA1c >/=6,4

y = 1.1875x - 5.7903

R 2 = 0.2205

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

HbA1c

Đồ thị 2: Tương quan giữa HbA1c >6,4% và chỉ số HOMA Phương trình tương quan y= 1.1875- 5.7903; r= 0.474; p<0.05

Có sự tương quan tuyến tính thuận giữa nồng độ HbA1c và chỉ số HOMA ở nhóm HbA1c

IV BÀN LUẬN

HOMA trung bình giữa các nhóm nghiên cứu khác nhau có ý nghĩa thống kê Qua đây cho thấy bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị tại bệnh viện, nếu kiểm soát tốt đường huyết,

nhóm có nồng độ HbA1c thấp thì sự kháng insulin thấp hơn Nếu kiểm soát không tốt đường máu, HbA1c càng cao thì trạng kháng insulin càng nhiều Nói cách khác, do tình trạng kháng insulin cao nên bệnh nhân trong nhóm này không kiểm soát tốt đường máu

Qua nghiên cứu đều cho thấy có mối tương quan thuận, tuyến tính chặt chẽ giữa nồng độ HbA1c và HOMA

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Cữu Lợi (2004) Nghiên cứu sự kháng insulin, một yếu tố nguy cơ mạch vành nam giới Luận án Tiến sĩ Y khoa 2004

2 Nguyễn Kim Lương- Thái Hồng Quang (1997), “ Kháng insulin ở bệnh nhân Đái tháo đường thể 2 và bệnh nhân tăng huyết áp tiên phát”

3 Nguyễn Hải Thủy (2000), “ Khảo sát HbA1c huyết tương của bệnh nhân ĐTĐ thể 2 tại Bệnh viện Trung Ương Huế”, kỷ yếu toàn văn công trình nghiên cứu khoa học nội tiết và rối loạn chuyển hóa, NXB Y học, Hà Nội: 411-417

4 Nguyễn Hải Thủy (2010) Đặc điểm kháng insulin trong bệnh đái tháo đường