Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Tỉnh Quảng Ninh

Quốchội đã thông qua về luật NSNN và điều hành ngân sách nhà nước trong đó có đề ra mục tiêu hàng đầu đó là: “Quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia,xây dựng NSNN lành mạnh, củng cố k

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan chuyên đề này hoàn toàn do em tự viết không saochép ở bất cứ nguồn nào Số liệu được sử dụng trong bài cũng hoàn toàn là sốliệu thực tế.Nếu có bất kỳ sai phạm nào em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Sinh viên

Vũ Duy Tùng

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NS : ngân sách

NSNN : ngân sách nhà nước

DN : doanh nghiệp

DNNN : doanh nghiệp nhà nước

CNH-HĐH : công nghiệp hóa-hiện đại hóa

XHCN : xã hội chủ nghĩa

UBND : ủy ban nhân dân

HĐND : hội đồng nhân dân

LỜI NÓI ĐẦU

Ngân sách nhà nước, một bộ phận quan trọng trong nền tài chính quốcgia, một công cụ hữu hiện mà các quốc gia vẫn sử dụng trong quá trình vậnđộng và tồn tại của mình Chính vì vậy, nhiệm vụ quản lý ngân sách nhà nước

là nhiệm vụ hàng đầu của mỗi quốc gia và nước ta cũng không loại trừ Quốchội đã thông qua về luật NSNN và điều hành ngân sách nhà nước trong đó có

đề ra mục tiêu hàng đầu đó là: “Quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia,xây dựng NSNN lành mạnh, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, cóhiệu quả tiền của NN; tăng tích luỹ để thực hiện CNH – HĐH đất nước theohướng XHCN, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sốngnhân dân; đảm bảo quốc phòng, an ninh, đối ngoại”

Luật NSNN sau một thời gian đi vào thực tiễn đã thể hiện vai trò củamình trong việc quản lý xã hội nói chung tuy vậy nó vẫn còn bộc lộ một sốnhược điểm, hạn chế nhất định Tuỳ theo tình hình từng địa phương mà biểuhiện của nó cũng khác nhau như quyết định phân chia nguồn thu, nhiệm vụchi cho các cấp ngân sách, công tác tổ chức phân chia quyền hạn nhiệm vụtrong bộ máy quản lý NN chưa thật sự rõ ràng

Qua một thời gian được thực tập tại phòng Tổng hợp và Quản lý quyhoạch - Sở kế hoạch và đầu tư Quảng Ninh , em mong muốn được dùngnhững kiến thức mà mình tích luỹ được trên ghế giảng đường và kinh nghiệm

đã học hỏi được trong thời gian qua góp phần sức nhỏ của mình hoàn thiệncông tác quản lý ngân sách ở tỉnh Quảng Ninh Chính vì vậy mà em đã chọn

đề tài: "Một số biện pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Tỉnh QuảngNinh" nhằm phát huy và vận dụng được hiệu quả tối đa NSNN vào tình hìnhthực tế trên địa bàn Tỉnh

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG

VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC,TỈNH

1.1.Ngân sách nhà nước

1.1.1.Bản chất của ngân sách nhà nước

“Ngân sách nhà nước” hay “ngân sách chính phủ” là một thành phầnquan trọng trong hệ thống tài chính Thuật ngữ ngân sách nhà nước tuy đuợc

sử rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia song vẫn chưa thực

sự thống nhất Định nghĩa về ngân sách nhà nước được đưa ra khác nhau dotuỳ từng trường phái và lĩnh vực nghiên cứu

Các nhà kinh tế học người Nga quan niệm: “Ngân sách nhà nước là bảngliệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn giai đoạn nhất địnhcủa quốc gia” Như vậy, ngân sách nhà nước có thể được hiểu là một bản kếhoạch chi tiết thu, chi được lập theo phương pháp cân đối trong đó thu phải

đủ chi, chi không được vượt thu

Theo luật ngân sách nhà nước Việt Nam thì: “NSNN là toàn bộ cáckhoản thu, chi của nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyếtđịnh và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng,nhiệm vụ của nhà nước”

NSNN được cơ quan lập pháp của ban hành, là hệ thống mối quan hệgiữa nhà nước và xã hội trong quá trình nhà nước huy động và sử dụng cácnguồn tài chính nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của mình Nó baogồm: quan hệ kinh tế giữa NSNN với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh,các đơn vị hành chính sự nghiệp, các tầng lớp dân cư, thị trường tài chính vàhoạt động tài chính đối ngoại với các quốc gia khác Bản chất ngân sách gắnliền với bản chất chính trị và bản chất giai cấp cầm quyền, thông qua ngân

sách nhà nước nhà nước sẽ định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kíchthích phát triển sản xuất đồng thời chống độc quyền.

1.1.2.Thu Ngân sách nhà nước

Để thực hiện chức năng của mình, Nhà nước phải huy động một bộ phậnnguồn tài chính của xã hội tập trung và NSNN Nhà nước dung quyền lực củamình để tập trung một bộ phận của tổng sản phẩm quốc dân làm nguồn thu đểthực hiện nhiệm vụ của mình.Thu NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phátsinh trong quá trình nhà nước sử dụng quyền lực chính trị để thực hiện việcphân phối các nguồn tài chính dưới hình thức giá trị nhằm hình thành quỹ tiền

tệ nhà nước

Chính vì vậy, Thu NSNN là “toàn bộ các khoản tiền được tập trung vàotay nhà nước để hình thành quỹ NSNN đáp ứng cho các nhu cầu chi tiêu củanhà nước” với mục tiêu là cân bằng thu và chi

Các nguồn thu chính của NSNN bao gồm:

-Thu từ các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước: Thu từ sản xuất,thu từ lưu thông – phân phối hàng hoá, thu từ hoạt động dịch vụ

-Thu từ nguồn thu ngoài nước: thu từ vay nợ và viện trợ ngoại quốc.Theo luật NSNN, thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí;các khoản từ hoạt động kinh tế của nhà nước; các khoản đóng góp của các tổchức và cá nhân; các khoản thu khác theo qui định của pháp luật; các khoản

do NN vay để bù đắp bội chi được đưa vào cân đối NSNN

1.1.3.Chi ngân sách nhà nước

Về mặt pháp lý, Chi NSNN là quá trình phân phối, sử dụng quỹ ngânsách nhà nước cho việc thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước Có thể nói, chiNSNN là việc cung cấp các phưong tiện tài chính cho chính phủ hay các phápnhân hành chính thực hiện để đạt được các mục tiêu mà nhà nước đã đặt ra

Về mặt bản chất, chi NSNN là hệ thống những quan hệ phân phối lại cáckhoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tậptrung của nhà nước nhằm thực hiện tăng trưởng kinh tế, từng bước mở mang

sự nghiệp văn hoá – xã hội, duy trì bộ máy quản lý nhà nước và bảo đảm anninh quốc phòng

Chi ngân sách được phân chia theo chức năng, nhiệm vụ bao gồm:

• Chi đầu tư kinh tế là những khoản chi nhằm hoàn thiện và mở rộng nềnsản xuất xã hội

• Chi bảo đảm xã hội gồm:

-Chi cho y tế

-Chị cho giáo dục

-Chi cho phúc lợi xã hội là những khoản chi mà xã hội cần chính phủquan tâm, giúp đỡ như trợ cấp cho người già, người tàn tật, trẻ em mồ côi,người lao động chưa có việc làm, thương binh, liệt sỹ,…

-Chi cho quản lý hành chính là những khoản chi nhằm duy trì hoạt độngcủa các cơ quan quản lý thuộc chính quyền các cấp, Quốc hội, Hội đồng nhândân,…

-Chi cho an ninh quốc phòng: là những khoản chi dành cho các lực lượng

vũ trang và công tác bảo vệ trị an trong nước

• Các khoản chi khác

có nền kinh tế kém phát triển hay tăng trưởng kinh tế chậm là liệu thu ít thìtốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ ra sao?

Quan điểm thứ hai chính là quan điểm phát hành thêm tiền và đi vay đểphát triển nguồn thu cho ngân sách

*>Ưu điểm của quan điểm này là:

-Đáp ứng nhu cầu thiếu hụt của NSNN

-Tạo điều kiện phát triển nguồn thu cho quốc gia

*>Tuy vậy, biện pháp trên hết sức mạo hiểm

-Đối với việc phát hành tiền để bù đắp chi ngân sách sẽ trở thành mộtloại “thuế vô hình” đánh vào nguồn thu nhập của cư dân đồng thời đi kèmtheo nó là làm phát, tiền lương đông cứng hay chậm tăng

-Đối với việc vay để tăng thu đi kèm theo sau là biệc phải có tráchnhiệm hoàn trả cả vốn và lãi khi đến kỳ hạn đồng thời nếu sử dụng nguồn vốnvay không hiệu quả thì gánh nặng với nước ngoài sẽ ngày càng gia tăng

1.2 Vai trò của ngân sách nhà nước

1.2.1 Vai trò tiêu dùng

Vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước, đểđảm bảo cho hoạt động của nhà nuớc trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xãhội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất dịnh Những nguồn tài chínhnày được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế Ðây

là vai trò lịch sử của Ngân sách nhà nuớc mà trong bất kỳ chế độ xã hội nào,

cơ chế kinh tế nào ngân sách nhà nuớc đều phải thực hiện

1.2.2 Vai trò phát triển kinh tế xã hội

Ðể định hướng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhà nước sử dụng công

cụ thuế và chi ngân sách Bằng công cụ thuế một mặt tạo nguồn thu cho ngânsách, mặt khác nhà nước sử dụng thuế với các loại thuế, các mức thuế suấtkhác nhau sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển và huớng dẫn các nhàdầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng những lĩnh vực cần thiết để hình thành

cơ cấu kinh tế theo hướng đã định Ðồng thời, với các khoản chi phát triểnkinh tế, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, vào các ngành kinh tế mũi nhọn… nhà nước

có thể tạo điều kiện và huớng dẫn các nguồn vốn dầu tư của xã hội vào nhữngvùng, lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý

1.2.3 Vai trò bù đáp các ngoại ứng tiêu cực và khiếm khuyết thị trường

Ðặc điểm nổi bật của nền kinh tế thị truờng là sự cạnh tranh giữa cácnhà doanh nghiệp nhằm đạt được lợi nhuận tối đa, các yếu tố cơ bản của thịtrường là cung cầu và giá cả thường xuyên tác động lẫn nhau và chi phối hoạtđộng của thị trường Sự mất cân đối giữa cung và cầu sẽ làm cho giá cả tănglên hoặc giảm đột biến và gây ra biến dộng trên thị trường, dẫn đến sự dịchchuyển vốn của các doanh nghiệp từ ngành này sang ngành khác, từ địaphương này sang địa phương khác Việc dịch chuyển vốn hàng loạt sẽ tác

động tiêu cực dến cơ cấu kinh tế, nền kinh tế phát triển không cân đối Do dó,

để đảm bảo lợi ích cho nhà sản xuất cũng nhu người tiêu dùng nhà nước phải

sử dụng ngân sách để can thiệp vào thị trường nhằm bình ổn giá cả thông quacông cụ thuế và các khoản chi từ ngân sách nhà nuớc duới các hình thức tàitrợ vốn, trợ giá và sử dụng các quỹ dự trữ hàng hoá và dự trữ tài chính

Ðồng thời , trong quá trình điều tiết thị truờng ngân sách nhà nước còntác động đến thị trường tiền tệ và thị trường vốn thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính như: phát hành trái phiếu chính phủ, thu hút viện trợ nuớc ngoài, tham gia mua bán chứng khoán trên thị trường vốn…qua đó góp phần kiểm soát lạm phát

Nền kinh tế thị trường với những khuyết tật của nó sẽ dẫn đến sự phânhoá giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, nhà nước phải có một chính sáchphân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thunhập trong dân cư.Ngân sách nhà nuớc là công cụ tài chính hữu hiệu đuợc nhànuớc sử dụng để điều tiết thu nhập, với các sắc thuế nhu thuế thu nhập luỹtiến, thuế tiêu thụ đặc biệt …một mặt tạo nguồn thu cho ngân sách mặt kháclại điều tiết một phần thu nhập của tầng lớp dân cư có thu nhập cao Bên cạnhcông cụ thuế, với các khoản chi của ngân sách nhà nước như chi trợ cấp, chiphúc lợi cho các chương trình phát triển xã hội: phòng chống dịch bệnh, phổcập giáo dục tiểu học, dân số và kế hoạch hoá gia đình… là nguồn bổ sungthu nhập cho tầng lớp dân cư có thu nhập thấp

Các vai trò trên của Ngân sách nhà nước cho thấy tính chất quan trọngcủa Ngân sách nhà nước, với các công cụ của nó có thể quản lý toàn diện và

có hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế

1.3 Quản lý ngân sách Tỉnh

1.3.1 Nội dung phân cấp quản lý ngân sách của Trung Ương đối với Tỉnh

Phân định nguồn thu và các khoản chi của mỗi cấp ngân sách là nộidung cơ bản của phân cấp quản lý ngân sách nhằm tạo điều kiện về tài chínhcho chính quyền nhà nước các cấp tham gia vào quá trình tổ chức, huy dộng,phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ tập trung của nhà nuớc để thực hiện cácchức năng nhiệm vụ xác định Khi phân cấp quản lý ngân sách cần phải tuânthủ các nguyên tắc cơ bản sau:

- Ðảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ưong và vị trí độc lậpcủa ngân sách địa phương trong hệ thống ngân sách nhà nước thống nhất

- Xác định cụ thể trách nhiệm và quyền hạn thu chi giữa các cấp ngân sách

- Ðảm bảo sự hợp lý và công bằng giữa các địa phương

*Phân định thu:

Các phương pháp thực hiện phân phối nguồn thu giữa các cấp ngânsách:

- Phương pháp thu đủ chi đủ: nội dung của phương pháp này là toàn bộ

số thu và các nhiệm vụ chi của ngân sách đều do ngân sách trung ương đảmnhận Phương pháp này đảm bảo cho trung ương quyền chủ động nhưng hạnchế khả năng sáng tạo của địa phương

-Phương pháp khoán gọn: Trung ương giao cho địa phương đuợc thumột số khoản thu xác dịnh để dảm bảo nhiệm vụ chi cho địa phương Phươngpháp này khuyến khích địa phưong quan tâm và bồi duỡng nguồn thu củamình nhưng không chú ý đến nguồn thu của trung ương

-Phương pháp dự phần: Theo phương pháp này ngân sách địa phươngđược huởng một phần từ các khoản thu chung đuợc xác dịnh theo tỷ lệ phầntrăm hay còn gọi là tỷ lệ điều tiết Phương pháp này khuyến khích địa phương

quan tâm đến khoản thu nhưng phân định nguồn thu giữa các cấp ngân sáchrất phức tạp và hàng năm phải điều chỉnh

-Phương pháp hỗn hợp: Là phương pháp áp dụng hỗn hợp cả baphương pháp trên, nguồn thu của ngân sách địa phương bao gồm 3 phầnchính: Các khoản thu ổn dịnh, các khoản thu điều tiết và các khoản trợ cấp từngân sách trung ương

*Phân định chi:

Phân công quản lý nhà nước về kinh tế xã hội giữa các cấp chính quyền

là cơ sở dể phân định chi giữa các cấp ngân sách Trong cơ chế thị truờng,nhà nước sử dụng ngân sách nhà nước làm công cụ quản lý và điều tiết vi mônền kinh tế thì phân cấp quản lý chi giữa các cấp ngân sách đuợc thực hiệntheo các nguyên tắc:

- Ngân sách trung ương đảm nhận nhiệm vụ chi theo các chương trình quốc gia hoặc các dự án phát triển nhằm hình thành thế cân đối cho nền kinh

tế và tạo môi trường thuận lợi kích thích quá trình tích tự và đầu tư vốn cho sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và dân cư

- Ngân sách địa phương thực hiện các khoản chi gắn với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương

1.3.2 Mục tiêu của quản lý ngân sách Tỉnh

Quản lý ngân sách nhà nước là một quá trình liên kết từ khâu lập dự toán,

kế hoạch hoá tổ chức thực hiện động viên phối hợp hoạch toán, kiểm tra Mụctiêu của quản lý ngân sách nhà nước trước hết là giải quyết các vấn đề liênquan đến quản lý và điều hành quản lý nhà nước Quản lý thống nhất nền tàichính quốc gia, xây dựng ngân sách nhà nước lành mạnh, củng cố kỷ luật tàichính, sử dụng tiết kiệm có hiệu quả tiền của nhà nước, tăng tích luỹ để thựchiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủnghĩa, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân

đảm bảo quốc phòng an ninh đối ngoại theo mục tiêu mà luật ngân sách nhànước đã đề ra.

Quản lý ngân sách nhà nước là hoạt động của người quản lý có mục đích

rõ ràng, mang tính trí tuệ và sáng tạo cao Hoạt động quản lý ngân sách cấptỉnh có hiệu quả là điều kiện tiền đề liên kết các hoạt động của tỉnh theo một

cỗ máy hoạt động nhịp nhàng, thống nhất đồng thời còn giúp các thành phố,huyện, xã trực thuộc có thể sử dụng ngân sách một cách có hiệu quả.Nó giúptăng tính minh bạch, tránh thất thoát tài sản công cho nhà nước, chi sainguyên tắc, làm giảm gánh nặng tài chính cho ngân sách trung ương Mụctiêu của quản lý ngân sách tỉnh là phải thực hiện động loạt nhịp nhàng từ khâu

dự toán, kế hoạch hoá, tổ chức thực hiện, tổ chức động viên, phối hợp, điềuchỉnh, hạch toán và kiểm tra tạo tính hiệu quả trong hoạt động quản lý

1.3.3 Các nguyên tác quản lý ngân sách Tỉnh

•Nguyên tắc thống nhất: Nhà nước chỉ có một ngân sách tập hợp tất cả

cá khoản thu, chi và phải có sự thống nhất về hệ thống ngân sách, các báobiểu, mẫu biểu tài chính

•Nguyên tắc đầy đủ, toàn bộ của ngân sách nhà nước Nguyên tắc nàyđược đưa ra nhằm chống lại tình trạng để ngoài ngân sách các khoản thu, chithu, chi ngân sách nhà nước gây lãng phí trong quá trình chi tiêu của chính phủ

•Nguyên tắc cân đối ngân sách: Quốc hội quyết định dự toán ngân sách

và phân bổ ngân sách nhà nước; phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước

Dự toán thu chi được đối chiều khớp nhau đòi hòi với mỗi khoản phát sinhchi phải có sự đồng ý của các cấp có thẩm quyền và phải có nguồn thu bù đắpcho những khoản chi dự toán phát sinh thêm

•Nguyên tắc trung thực chính xác: Tính trung thực đòi hỏi phải thể hiệnchính xác trong ngân sách các nghiệp vụ tài chính của chính phủ; tính chấtmỗi khoản thu, chi; dự toán đã phê chuẩn và thực tế phát sinh.

•Nguyên tắc minh bạch, công khai đòi hỏi số liệu các khoản thu, chiphải được đưa ra rõ ràng từ khâu lập kế hoạch, chấp hành và quyết định dựtoán ngân sách nhà nước đồng thời công bố công khai trên các phương tiệntruyền thông để người dân có thể tiến hành xem xét đánh giá

•Nguyên tắc tập trung dân chủ, có phân công trách nhiệm gắn vớiquyền hạn, phân cấp quản lý giữa các ngành, các cấp

1.3.4 Nội dung của quản lý ngân sách Tỉnh

1.3.4.1 Công tác thu ngân sách

Ngân sách của tỉnh được thu từ các nguồn sau:

-Thu thuế thuế gồm có hai loại chính đó là: thuế trực thu và thuế gián thu-Các khoản phí và lệ phí

-Thu từ các hoạt động kinh tế

-Các khoản vay trong nước

-Các khoản vay và viện trợ nước ngoài

1.3.4.2 Lập kế hoạch đầu tư và chi ngân sách

Chi ngân sách Tỉnh bao gồm những khoản chi sau đây:

*Chi thường xuyên là những khoản chi có thờì hạn tác động ngắn, baogồm chi lương và các khoản có tính chất tiền lương, chi bổ sung quỹ hưu trí,chi công vụ phí, chi mua sắm hàng hoá và dịch vụ cho nghiệp vụ và cho sửachữa thường xuyên, chi trợ cấp, bù giá, chi trả tiền lãi vay trong và ngoàinước, chi cho quỹ dự trữ thường xuyên, dự bị phí…gồm:

-Chi sự nghiệp kinh tế (Nông nghiệp, thuỷ lợi, chống lụt bão, sự nghiệpgiao thông, chi kiến thiết thị chính, ban bồi thường giải phóng mặt bằng, trạmkhuyến nông)

-Chi sự nghiệp môi trường

-Chi sự nghiệp văn xã (sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp đào tạo, văn hoáthông tin thể dục thể thao, công tác xã hội)

-Quản lý hành chính (hội đồng nhân dân và các cơ quan hành chính, các

cơ quan đoàn thể, cơ quan đảng)

-Chi khác

-Chi quân sự - an ninh (công an, quân sự)

*Chi đầu tư phát triển là những khoản chi có thời hạn tác động dài, baogồm: chi đầu tư các dự án phát triển, chi chuyển giao vốn đầu tư cho cácdoanh nghiệp nhà nước hoặc các địa phương, chi dự trữ cho mục đích đầu tư,chi viện trợ, đầu tư cho nước ngoài…

Chi trả khác bao gồm: chi cho vay (cho vay các tổ chức nhà nước, chovay nước ngoài…) và trả nợ gốc (trả nợ trong nước, trả nợ ngoài nước)

Chi hỗ trợ ngân sách (chi lương kế toán xã, chi lương y tế xã, chi trợ cấpcân đối, chi trợ cấp cân đối khác)

1.3.4.3 Lập dự toán, xét duyệt và quyết toán ngân sách Tỉnh

Mục tiêu của giai đoạn này là để xác định nhiệm vụ động viên, phânphối tối ưu các nguồn vốn nhằm bảo đảm tính vững chắc, tính khả thi củangân sách

*Lập ngân sách (lập dự toán ngân sách)

Hàng năm vào thời điểm qui định trước khi năm tài chính bắt đầuChính phủ và Bộ tài chính ra thông báo về yêu cầu, nội dung và hướng dẫnlập dự toán ngânsách cho các ngành, các cấp Các đơn vị căn cứ vào hướngdẫn của bộ tài chính lậpdự toán ngân sách cho đơn vị mình dựa trên hệ thốngluật, định hướng phát triểnkinh tế xã hội của năm kế hoạch và các chính sách,định mức tài chính

Các Bộ và Uỷ ban Nhân dân các tỉnh, thành tổng hợp dự toán ngânsách ở phạm vi mình quản lý gởi cho Bộ tài chính Bộ tài chính sẽ xem xét dựtoán thu chi của các Bộ và địa phương, tính toán khả năng thu chi, các giảipháp cân đối ngân sách và tổng hợp thành dự toán ngân sách của năm tàichính trình Chính phủ Chính phủ xem xét, thảo luận, điều chỉnh lại các khoảnthu chi nếu thấy cần thiết và trình Quốc hội

*Phê chuẩn ngân sách

Dự toán ngân sách nhà nước truớc hết sẽ được uỷ ban kinh tế và ngânsách của quốc hội nghiên cứu, xem xét, điều chỉnh và trình Quốc hội Quốchội sẽ thảo luận dự toán ngân sách nhà nước về các nội dung: điều chỉnh tănggiảm các khoản thu trên cơ sở sửa đổi luật thuế, điều chỉnh tăng giảm cáckhoản chi dựa trên các giải pháp bảo đảm cân đối ngân sách Sau khi thảoluận và thông qua Quốc hội ra nghị quyết phê chuẩn dự toán ngân sách nhànước và dự toán ngân sách nhà nước trở thành một đạo luật của nhà nước màmọi pháp nhân và thể nhân trong xã hội đều có trách nhiệm thực hiện

*Công bố ngân sách nhà nước

Sau khi dự toán ngân sách nhà nước được Quốc hội phê chuẩn sẽ đượcchuyển sang cho nguyên thủ quốc gia: Chủ tịch nước để công bố và giao choChính phủ thực hiện bằng cách uỷ nhiệm cho Bộ tài chính giao các chỉ tiêupháp lệnh về thu và chi ngân sách cho từng Bộ và từng địa phương để thi hành

* Quyết toán ngân sách

Nội dung của giai đoạn này là nhằm phản ảnh, đánh giá và kiểm tra lạiquá trình hình thành và chấp hành ngân sách nhà nước Sau khi kết thúc nămtài chính, các đơn vị sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải khoá sổ kế toán vàlập quyết toán ngân sách nhà nuớc theo số thực thu, thực chi theo huớng dẫncủa Bộ tài chính

Căn cứ vào huớng dẫn của Bộ tài chính các đơn vị thụ huởng ngân sáchlập quyết toán thu chi của đơn vị mình gởi cơ quan quản lý cấp trên, số liệuquyết toán phải được đối chiếu và được kho bạc nhà nước nơi giao dịch xácnhận Thủ truởng các cơ quan nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, xử lý quyếttoán thu chi ngân sách của các đơn vị trực thuộc, lập quyết toán thu chi ngânsách thuộc phạm vi mình quản lý gởi cho cơ quan tài chính cùng cấp Cơquan tài chính các cấp ở địa phương xét duyệt quyết toán thu chi ngân sáchcủa các cơ quan cùng cấp, thẩm tra quyết toán ngân sách cấp dưới, tổng hợplập quyết toán ngân sách dịa phương trình uỷ ban nhân dân cùng cấp để uỷban nhân dân cùng cấp xem xét trình hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn

và gởi cho Bộ tài chính

Bộ tài chính xem xét và tổng hợp quyết toán thu chi ngân sách của các

bộ, ngành ở trung ương, kiểm tra xem xét quyết toán ngân sách của các địaphương, sau đó tổng hợp và lập tổng quyết toán ngân sách nhà nuớc trìnhChính phủ để Chính phủ đệ trình Quốc hội Quốc hội sau khi nghe báo cáokiểm tra của cơ quan Tổng kiểm toán quốc gia sẽ xem xét và phê chuẩn tổngquyết toán ngân sách nhà nuớc

1.3.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý ngân sách Tỉnh

1.3.5.1 Chính trị xã hội

Hệ thống chính trị quốc gia ảnh hưởng lớn đến định mức thu và khoánchi trong hệ thống quản lý ngân sách nhà nước Trong cơ chế thị trường đòihỏi việc quản lý ngân sách nhà nước phải áp dụng theo hướng tinh giảm bộmáy quản lý nhằm hướng đến hiệu quả Để phù hợp với xu thế phát triển củanền kinh tế thị trường ngân sách nước ta được áp dụng bao gồm bốn cấp:Ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp huyện và ngân sáchcấp xã

Trong nền kinh tế thị trường, nhà nước cần phải coi trọng những yếu tố

cơ bản kinh tế, tránh sự tham gia của nhà nước trong hoạt động kinh tế làmbóp méo kinh tế, quy luật giá trị và quy luật cung - cầu Nhà nước chỉ thamgia quản lý thực hiện, khắc phục khuyết điểm của nền kinh tế thị trường, phânhoá giàu nghèo Luật thu ngân sách năm 1932 ở Mỹ đã tăng các loại thuế đặcbiệt là thuế đánh vào người tiêu dùng có thu nhập thấp và trung bình, thể hiện

sự quan tâm đến thâm hụt ngân sách và ủng hộ chính sách “giảm chi tiêuchính phủ ngay lập tức và mạnh mẽ” Ngay trong lúc nạn thất nghiệp đạt mứccao nhất trong lịch sử, các nhà hoạch định chính sách lại đi tìm kiếm phươngsách để tăng thuế và giảm chi tiêu chính phủ

Biến động của nền kinh tế nói chung bắt nguồn từ những thay đổi củatổng cung và tổng cầu Chính phủ thực hiện chính sách ổn định kinh tế nhằmgiữ cho sản lượng và việc làm ở mức tự nhiên thông qua việc cung ứng tiền

tệ, thu chi ngân sách để điều tiết nền kinh tế, góp phần ổn định các hoạt độngkinh tế Một trong những ví dụ minh hoạ căn bản là tình huống Kennedy,Keynes và chính sách cắt giảm thuế năm 1964 Chính sách này đã được thựcthi và dẫn đến việc cắt giảm đáng kể thuế thu nhập cá nhân và công ty vào

những năm 1964 Mục tiêu của chính sách cắt giảm thuế là khuyến khích mọingười tăng chi tiêu cho tiêu dùng và đầu tư , qua đó tạo ra mức thu nhập vàviệc làm cao hơn Chính sách cắt giảm thuế đã tạo ra thời kỳ bùng nổ kinh tếtrong những năm 1964 và 1965 Chính sách này góp phần đẩy tỷ lệ thấtnghiệp giảm xuống dưới 5 phần trăm Quá trình mở rộng liên tục của nền kinh

tế Mỹ vào cuối những năm 1960 là sản phẩm phụ của việc chính phủ tăngcường chi tiêu cho cuộc chiến tranh Việt Nam

1.3.5.2.Xu hướng vận động của nền kinh tế

Ngân sách nhà nước ảnh hưởng bởi hệ thống chính trị, quan điểm củanhà lãnh đạo vì vậy mà mỗi sự thay đổi của môi trường bên ngoài đều ảnhhưỏng đến nó như xu hướng hội nhập quốc tế, tự do hoá thương mại, giảmthiểu doanh nghiệp nhà nước, mở rộng hình thức đầu tư quốc tế; xu hướngphát triển nền kinh tế thị trường trên phạm vi toàn cầu cùng với quan hệ songphương và đa phương mở rộng ngoại giao giữa các nước

Hầu hết các nhà kinh tế phản đối qui tắc nghiêm ngặt đòi hỏi chính phủphải cân bằng ngân sách của mình Nguyên nhân làm họ tin rằng đôi khi thâmhụt hoặc thặng dư ngân sách trở nên cần thiết:

-Thứ nhất, thâm hụt hoặc thặng dư ngân sách có thể góp phần ổn địnhnền kinh tế Về cơ bản, qui tắc cân bằng ngân sách thủ tiêu năng lực ổn địnhcủa hệ thống thuế và các khoản chuyển giao thu nhập (trợ cấp của chính phủ).Khi nền kinh tế rơi vào suy thoái, thuế tự động giảm xuống, các khoản chuyểngiao tự động tăng lên Trong khi các phản ứng tự động này góp phần ổn địnhnền kinh tế, chúng lại làm cho ngân sách bị thâm hụt Chính sách nghiêm ngặtđòi hỏi chính phủ phải tăng thuế hay cắt giảm chi tiêu vào thời kỳ suy thoái

-Thứ hai, người ta có thể sử dụng thâm hụt hoặc thặng dư ngân sách đểgiảm thiểu sự biến dạng của những tác động kích thích do hệ thống thuế tạo

ra Mức thuế cao gây ra tổn thất cho xã hội vì nó cản trở hoạt động kinh tế.Mức thuế càng cao, tổn thất xã hội của thuế càng lớn Người ta có thể giảmđến mức tối thiểu tổng tổn thất xã hội do thuế gây ra bằng cách giữ cho mứcthuế cao trong một số năm và thấp trong các năm khác Các nhà kinh tế họcgọi chính sách này là san bằng mức thuế Để giữ cho mức thuế không thayđổi, người ta phải chấp nhận thâm hụt trong những năm thu nhập bất thường

và chi tiêu cao bất thường

-Thứ ba, người ta có thể sử dụng thâm hụt ngân sách để chuyển gánhnặng thuế của thế hệ hiện tại sang cho các thế hệ tương lai Ví dụ, một số nhàkinh tế lập luận rằng, nếu thế hệ hiện tại phải phát động chiến tranh bảo vệ đấtnước, chống lại sự xâm lược của nước ngoài và đảm bảo nền dân chủ, tự docho đất nước, thì các thế hệ tương lai được lợi Để buộc những nguời thụhưởng tương lai phải trả một phần chi phí, thế hệ hiện tại có thể tài trợ chochiến tranh bằng cách chấp nhận thâm hụt ngân sách Chính phủ có thể trả lại

số nợ vay trong chiến tranh bằng cách đánh thuế vào thế hệ tiếp theo

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH TỈNH QUẢNG NINH

2.1 Giới thiệu chung về tình hình Kinh tế Văn hòa Xã hội Tỉnh Quảng Ninh

Quảng Ninh có toạ độ địa lý khoảng 106o26' đến 108o31' kinh độ đông

và từ 20o40' đến 21o40' vĩ độ bắc Bề ngang từ đông sang tây, nơi rộng nhất là

195 km Bề dọc từ bắc xuống nam khoảng 102 km Điểm cực bắc là dãy núicao thuộc thôn Mỏ Toòng, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu Điểm cực nam ởđảo Hạ Mai thuộc xã Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn Điểm cực tây là sôngVàng Chua ở xã Bình Dương và xã Nguyễn Huệ, huyện Đông Triều Điểmcực đông trên đất liền là mũi Gót ở đông bắc xã Trà Cổ, thị xã Móng Cái

Quảng Ninh có biên giới quốc gia và hải phận giáp giới nước Cộng hoàNhân dân Trung Hoa Trên đất liền, phía bắc của tỉnh (có các huyện BìnhLiêu, Hải Hà và thị xã Móng Cái) giáp huyện Phòng Thành và thị trấn ĐôngHưng, tỉnh Quảng Tây với 132,8 km đường biên giới; phía đông là vịnh BắcBộ; phía tây giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, Hải Dương; phía nam giápHải Phòng Bờ biển dài 250 km

Quảng Diện tích tự nhiên toàn tỉnh Quảng Ninh là tính đến ngày 10-1998 là 611.081,3 ha Trong đó đất nông nghiệp 243.833,2 ha, đất chuyêndùng 36.513 ha, đất ở 6.815,9 ha, đất chưa sử dụng 268.158,3 ha Hơn 80%đất đai là đồi núi Hơn hai nghìn hòn đảo nổi trên mặt biển cũng đều là cácquả núi

1-2.1.1 Kinh tế

Trong 3 năm trở lại đây kinh tế tỉnh Quảng Ninh vẫn tiếp tục tăngtrưởng với tốc độ khá cao Năm 2008 GDP tăng 8,8% năm 2009 GDP tăng

10.6% năm 2010 tăng 12,7% Cơ Cấu kinh tế qua các năm vẫn chyển dịchtheo hướng tích cực và đúng với đường lối của Đảng đề ra Tăng tỷ trọngcông nghiệp dịch vụ giảm tỷ trọng nông nghiệp.

Nghành công nghiệp của tỉnh đạt mức tăng trưởng khá và ổn định Cácnghành công nghiệp mũi nhọn như than, nhiệt điện, xi măng vẫn tăng trưởngvới mức độ ổn định Tuy nhiên giá trị sản xuất công nghiệp qua các năm vẫnchưa tăng một cách đáng kể năm 2008 ước đạt 20.000 tỷ năm 2009 ước đạt21.000 tỷ năm 2010 ước đạt 23.000 tỷ Trong đó công nghiệp trung ương vẫnchiếm tỷ trọng cao nhất còn công nghiệp địa phương và công nghiệp có vốnđầu tư nước ngoài tuy tăng trưởng mạnh nhưng vẫn chiếm tỷ trọng thấp.Côngnghiệp địa phương phát triển chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh bởi tỉnh

là một tỉnh giàu tài nguyên có nguồn nhân lực dồi dào và còn có biên giớigiáp với Trung Quốc Ngành công nghiệp tỉnh còn gặp một vấn đề nghiêmtrọng đó là thiếu điện Hệ thống mạng lưới điện tuy vẫn luôn được nâng cấp

và đầu tư nhưng sản lượng điện vẫn chưa đạtcông suất thiết kế.Tình trạngthiếu điện đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động sản xuất kinh doanh cũngnhư đời sống người dân

Nghành nông lâm nghiệp và thủy sản tuy có tăng trưởng nhưng khôngđáng kể Nghành trồng trọt tuy có giảm về diện tích nhưng sản lượng vẫn tăngđiều này chứng tỏ tỷ trọng trong nghành nông nghiệp có tăng.Cò về chăn nuôi

vì gặp phải khá nhiều dịch bệnh và giá cả vât tư tăng cao nên sản lượng củanghành có xu hướng sụt giảm qua các năm nhưng không nhiều và đang códấu hiệu hồi phục Về lâm nghiệp tỉnh đã nỗ lực thực hiện các biện pháp bảo

vệ rừng và trồng rừng nhưng nạn lâm tặc vẫn hoành hành làm diện tích rừng

có xu hướng giảm dần qua các năm Ngành thủy sản có tốc độ phát triển khácao nhờ thời tiết thuận lợi năm 2009 tăng 37% so với năm 2008 đến năm

2010 sản lượng đánh bắt tăng 77% Tuy sản lượng đánh bắt tăng nhưng tỉnh

lại phải đối mặt với một vấn đề đó là sự cạn kiệt tài nguyên biển Nhìn chung

sự phát triển của nghành nông lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh qua các năm2008-2010 chưa thực sự tốt

Khối nghành dịch vụ gặp nhiều khó khăn trong tình hình kinh tế suythoái, khủng hoảng Tình hình xuất nhập khẩu không được tốt năm 2009 cáncân xuất nhập khẩu đúng bằng năm 2008 đến năm 2010 mới tăng 10% Dulịch cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của tình hình kinh tế thế giới Lượngkhách du lịch nước ngoài vào tỉnh giảm mạnh tuy nhiên lượng khác nội địa lại

có xu hướng tăng nhẹ Dù vậy tổng doanh thu của nghành du lịch vẫn khôngtăng trưởng một cách đáng kể Trong khối nghành dịch vụ thì dịch vụ tàichính ngân hàng là phát triển mạnh nhất các năm 2008 đến 2010 đều tăngtrưởng vượt chỉ tiêu đề ra từ 25-32% Bên cạnh đó là sự phát triển của nghànhbưu chính viễn thông và giao thông vận tải Nó cũng đem lại nguồn thu đáng

kể cho tỉnh

Đầu tư phát triển cũng như thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài nhữngnăm qua có những hoạt động khá tích cực và cũng đem lại cho tỉnh nhũng kếtquả đáng mừng Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2010 thực hiện ước đạt36.510 tỷ đồng, tăng 10% so với năm 2009.Vào năm 2009 tuy tình hình kinh

tế suy giảm và những khó khăn trong sản xuất kinh doanh ảnh hưởng trực tiếpđến các hoạt động đầu tư phát triển Nhưng nhờ thực hiện tốt các giải phápkích cầu đầu tư, tăng cường huy động vốn, tranh thủ tối đa sự hỗ trợ củaTrung ương nên tỉnh vẫn đạt được những kết quả tốt trong đầu tư pháttriển.Vì sự khủng hoảng kinh tế toàn cầu nên số vốn thu hút từ nước ngoàicũng suy giảm.Tuy nhiên đến năm 2010 hoạt động thu hút vốn đầu tư trựctiếp nước ngoài (FDI) được triển khai tích cực Kết quả đạt được là có 50 lượtnhà đầu tư từ các quốc gia và vùng lãnh thổ: Hàn Quốc, Nhật Bản, Canada,Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan, Nga, Ma Cao, Ấn Độ, Mỹ…và các Tập

đoàn kinh tế lớn trên thế giới như: KOTRA, JICA, JETRO, METRO…đếntìm hiểu cơ hội đầu tư và có dự án đang chuẩn bị triển khai trên địa bàntỉnh.Như vậy nhìn chung tình hình ĐTPT và thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài

có gặp một số khó khăn trong năm 2008 và 2009 nhưng nhờ có sự lãnh đạosáng suốt và đường lối chính xác của cấp trên nên đến năm 2010 các hoạtđộng này đã có xu hướng tăng trở lại

2.1.2 Văn hóa Xã hội

Tỉnh Quảng Ninh có dân số vào khoảng 1.200.000 người và hơn 22 dântộc tỉnh có đường biên giới khá dài cộng thêm đường bờ biển dài nên tìnhhình xã hội khá phức tạp

Về giáo dục tỉnh không ngừng quan tâm và đầu tư nên trong các nămqua nghành giáo dục đã đạt được những kết quả rõ nét.Tỷ lệ trường đạt chuẩnquốc gia không ngưng tăng qua các năm, năm 2008 đạt 20% đến năm 2010 tỷ

lệ này đã tăng lên 29.5 % Chất lượng giáo dục đại trà giáo dục mũi nhọn giáodục toàn diện tiếp tục được giữ vững và nâng cao.Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp của tỉnhtính đến năm 2010 đạt 98,64% lọt vào top 10 tỉnh có tỷ lệ đỗ tốt nghiệp caonhất cả nước Nghành giáo dục của tỉnh cũng dẫn đầu 15 tỉnh trung du miềnnúi phía bắc.Đội ngũ giáo viên cũng không ngừng được đào tạo và nâng caotrình độ chuyên môn nghiệp vụ Nhìn chung nghành giáo dục của tỉnh vẫn giữvững và phát huy tốt những thành quả đã đạt được

Về y tế cơ sỏ vật chất được đầu tư đổi mới bệnh viện tỉnh được mởrộng và nâng cấp tăng số phòng bênh và trang thiết bị đáp ứng được nhu cầucủa người dân Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, dân số, kếhoạch hóa gia đình, bảo vệ và chăm sóc trẻ em được quan tâm hơn, nhiều mặtđạt được kết quả tích cực, đã cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu Hội đồng Nhândân tỉnh giao.Việc luân chuyển cán bộ y tế và đẩy mạnh xã hội hóa đã góp

phần nâng cao năng lực và chất lượng khám chữa bệnh, nhất là ở tuyến tỉnh

và tuyến huyện Đến nay, 100% số xã, phường, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về

y tế xã (năm 2009 là 76,3%); số giường bệnh trên 1 vạn dân đạt 36 giường,vượt 6 giường so với kế hoạch Việc khám, chữa bệnh bằng công nghệ caođược nghiên cứu, ứng dụng thành công ở một số bệnh viện Đã hình thànhmạng lưới kiểm nghiệm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm quốc gia

Về thể dục thể thao tiếp tục có bước phát triển mạnh, đã tổ chức đượcgần 300 giải thể thao cấp huyện và cấp ngành, 05 lớp đào tạo hướng dẫn viêntrọng tài và cán bộ thể thao cấp cơ sở, tham gia 05 giải thể thao phong tràotoàn quốc đạt 42 huy chương các loại (8 vàng, 19 bạc, 15 đồng); tham gia gần

60 lượt giải đạt 199 huy chương các loại (58 vàng, 73 bạc, 68 đồng) vượt chỉtiêu kế hoạch giao, trong đó các môn tham gia đại hội TDTT toàn quốc lầnthứ VI đạt 22 huy chương các loại (6 vàng, 5 bạc, 11 đồng).Phong trào thểdục, thể thao quần chúng được phát động rộng rãi, số người thường xuyênluyện tập thể dục thể thao ước đạt 22,5% (tăng 0,5%); số hộ gia đình thể thaođạt 12,5%, tăng 0,5% so với năm 2009

2.2 Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước tại Tỉnh Quảng Ninh

2.2.1 Thực trạng về quản lý thu ngân sách

Luật ngân sách nhà nước được quốc hội khoá XI kỳ họp thứ hai thôngqua ngày 16/12/2002 đã qui định rõ việc thu, chi ngân sách Với vai trò là mộtphần của hệ thống ngân sách nhà nước, tỉnh Quảng Ninh được coi là mộtkênh tài chính quan trọng trong việc bổ sung ngân sách nhà nước

Bảng1: Quyết toán thu ngân sách năm 2009

So với năm2008

II Các khoản thu được

để lại quản lý qua

NSNN

1 Thu hồi các khoản

thu từ năm trước và

Bảng 2: Quyết toán thu ngân sách năm 2010

So với năm2009

A Tổng thu NSNN trên địa